S¸ng kiÕn kinh nghiƯm Mét sè biƯn ph¸p “RÌn lun kĩ quan sát, phân tích cho học sinh lớp qua phân môn Vẽ theo mẫu A T VN ĐỀ I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Mĩ thuật mơn học có tính chất khiếu nghệ thuật, nhằm giáo dục tính thẩm mĩ cho học sinh hình thành yếu tố giáo dục tính thẩm mĩ Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tồn diện, mơn Mĩ thuật thức đưa vào giảng dạy trường phổ thông môn học bắt buộc trường Tiểu học Mục tiêu môn Mĩ thuật trường tiểu học là: - Lấy giáo dục thẩm mĩ cho học sinh làm nhiệm vụ chủ yếu - Cung cấp cho học sinh kiến thức sơ đẳng ban đầu mĩ thuật - Hình thành củng cố kỹ đơn giản cần thiết để em hoàn thành tập chương trình - Giúp em có sở ban đầu để cảm nhận đẹp sống, tự nhiên Bước đầu hiểu đẹp tạo đẹp theo khả cảm nhận riêng mình, vận dụng đẹp vào học tập, sinh hoạt hàng ngày - Giúp em học tốt mơn học khác, tích cực tham gia vào hoạt động mĩ thuật nhà trường Vẽ theo mẫu năm phân môn môn Mĩ thuật thể rõ mục tiêu Vẽ theo mẫu nói chung vẽ theo mẫu lớp nói riêng dạy cho em có lực quan sát, luyện tay vẽ mềm mại, giúp em nắm đặc điểm, hình dáng, cấu trúc đồ vật thông qua việc so sánh, phân tích tổng hợp khái qt hố Học sinh rèn luyện kỹ miêu tả đồ vật đường nét, hình khối, đậm nhạt, màu sắc Kiến thức kỹ vẽ theo mẫu hỗ trợ nhiều cho phân môn khác như: kiến thức, kỹ xếp bố cục, vẽ hình, tỉ lệ, tương quan đậm nhạt, màu sắc, không gian, ánh sáng vận dụng phân môn vẽ tranh, trang trí Mặt khác hình thành cảm xúc u q thiên nhiên, yêu quý sản phẩm lao động người tạo nên Vậy để phát triển tốt kiến thức kĩ bản, tiến hành số biện pháp “Rèn kĩ quan sát, phân tích” cho học sinh lớp qua phân mơn vẽ theo mẫu II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: - Học sinh khối đơn vị công tác III PHẠM VI NGHIÊN CỨU: - Đề tài tập trung vào phân môn vẽ theo mẫu - Học sinh khối đơn vị công tác - Vận dụng kinh nghiệm rèn kĩ quan sát phân tích cho học sinh thơng qua phân môn Vẽ theo mẫu Phối hợp với phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, thực trạng kết vẽ học sinh xem xét nghiên cứu qua thực hành IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: + Phương pháp điều tra quan sát + Phương pháp đàm thoại, vấn đáp + Phương pháp phân tích tổng hợp + Phương pháp rèn kĩ quan sát + Phương pháp nghiên cứu xem xét sản phẩm học sinh ! B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I CƠ SỞ LÍ LUẬN: Đối với học sinh vẽ trị chơi có sức hấp dẫn kì lạ lứa tuổi Các em vẽ lúc vẽ thứ Những hình vẽ đầy sáng tạo em làm từ ngạc nhiên đến cảm động, từ vui mừng đến hy vọng Tuy nhiên hầu hết em khơng nhìn mẫu để vẽ nên hình vẽ cịn chung chung, xếp chưa cân đối Cũng nhận thức vốn hiểu biết thực tế em cịn ỏi nên vẽ cịn thụ động, chưa sáng tạo dẫn đến kết vẽ chưa cao Để góp phần khắc phục nâng cao chất lượng dạy- học vẽ theo mẫu lớp 3, vận dụng phối kết hợp phương pháp dạy học tiểu học, tập trung nhiều vào việc rèn kĩ quan sát, phân tích mẫu học Đặc biệt, sử dụng đồ dùng dạy học phong phú, mẫu vẽ đẹp, hấp dẫn làm phương tiện hỗ trợ để đổi phương pháp dạy học giúp dạy diễn nhẹ nhàng, tự nhiên, học sinh hăng say học tập, đam mê vẽ, phát huy tư sáng tạo góp phần bồi dưỡng thị hiếu thẩm mĩ cho em Để khiếu sơ khai phát triển thành khiếu hoàn thiện địi hỏi giáo viên tổ chức dạy học cho phù hợp với quy luật tâm lý học sinh để trì kích thích phát triển học sinh góp phần cho việc dạy học môn Mĩ thuật trường Tiểu học nói chung phân mơn Vẽ theo mẫu nói riêng hiệu II CƠ SỞ THỰC TIỄN: Thực trạng: - Tổng số học sinh khối 173 em - Do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi em, em chưa hiểu phân biệt phân môn vẽ theo mẫu, vẽ chưa có thói quen quan sát nhận xét hình, so sánh tỉ lệ, vẽ nét thẳng thước Nhìn chung kết vẽ yếu so với phân mơn khác - Trình độ tiếp thu em khơng đồng Mặc dù có giáo viên chun Mĩ thuật, lớp số học sinh nhút nhát thụ động, chưa phát biểu xây dựng * Kết không cao số nguyên nhân sau: - Phần lớn em không xác định đề vẽ theo mẫu - Thường có thói quen vẽ theo ý thích, dựng thước kẻ, vẽ hình q nhỏ, bố cục lệch so với khổ giấy - Mắt nhìn chưa quen nên không ước lượng tỉ lệ Thuận lợi khó khăn : a Thuận lợi : - Được quan tâm Ban giám hiệu nhà trường, trang bị đầy đủ đồ dùng dạy học Mĩ thuật - Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học hành em Học sinh ngoan, ham mê vẽ b Khó khăn : - Một số phụ huynh chưa quan tâm đến việc học em mình, phó mặc cho giáo viên nhà trường - Phịng chức cho dạy học vẽ chưa có Để khắc phục hiệu học tập phân môn Vẽ theo mẫu, giáo viên phải rèn kĩ quan sát, phân tích mẫu cho học sinh để có kế hoạch biện pháp học tập tốt III CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN: Qua q trình giảng dạy, tơi mạnh dạn đưa biện pháp “Rèn kĩ quan sát, phân tích” nhằm nâng cao hiệu phân mơn Vẽ theo mẫu lớp cụ thể: Nghiên cứu mục tiêu dạy Xác định rõ mục tiêu học khâu thiếu soạn giảng Từ đó, giáo viên định trọng tâm tiết dạy để lựa chọn phương pháp phương tiện dạy học phù hợp với dạy Lựa chọn phương pháp giảng dạy, hệ thống câu hỏi phương tiện dạy học phù hợp với nội dung học Dạy - học vẽ theo mẫu dạy học sinh tìm hiểu, quan sát, tập nhận xét mẫu vẽ cách quan sát trực tiếp cách nhớ lại, giúp học sinh nhận thức nhanh hình dáng, cấu trúc, vẻ đẹp mẫu, phát triển lực sáng tạo kĩ thể đối tượng, đồng thời rèn luyện cách làm việc khoa học, nghiêm túc Để đạt yêu cầu giáo viên phải : - Lựa chọn phối hợp linh hoạt phương pháp dạy học truyền thống với phương pháp dạy học đại Đồng thời phải xác định đâu phương pháp chủ đạo, đâu phương pháp hỗ trợ Tuy nhiên, tiết dạy có hệ thống phương pháp dạy học khác Phương pháp phù hợp với tiết dạy khó phát huy tác dụng học khác - Giáo viên khai thác triệt để thiết bị dạy - học Mĩ thuật có nhà trường, tranh ảnh sách giáo khoa, Tập vẽ Đặc biệt giáo viên tự chuẩn bị mẫu vẽ giao cho nhóm học sinh chuẩn bị Lựa chọn mẫu vẽ phải có đa dạng, phong phú kiểu dáng, màu sắc, kích thước nhằm tạo hứng thú cho học sinh, tránh đơn điệu, nhàm chán - Đối với phân môn Vẽ theo mẫu, giáo viên cần bám sát mẫu để đặt câu hỏi cụ thể mẫu vẽ, không đặt câu hỏi cách chung chung Khi đặt câu hỏi giáo viên cần vào mẫu để hướng ý học sinh vào mẫu vẽ Ví dụ: Ở vẽ theo mẫu “Vẽ Quả” lớp Tôi chuẩn bị số loại hình dáng, màu sắc khác nêu câu hỏi tạo tình để lôi dẫn dắt học sinh tiếp cận với nội dung sau: - Đây gì? - Hãy kể tên số loại mà em biết? Khi học sinh gọi tên nhận biết được số loại giáo viên vào trọng tâm dùng làm vật mẫu để vẽ để hướng cho học sinh tập trung quan sát - Quả gồm phần nào? - Quả có dạng gì? - Quả có màu gì? v.v Giáo viên u cầu học sinh quan sát kĩ, phân tích mẫu trước trả lời Các bước vẽ theo mẫu chuỗi logic, không thực tốt bước thứ khơng thể thực tốt bước Chẳng hạn, khơng quan sát kĩ khơng thể hiểu cấu trúc mẫu, khơng nhìn độ đậm nhạt, khơng nắm tỉ lệ khơng thể phác hình xác Tạo thói quen cho học sinh nhìn mẫu thể vẽ khơng dùng thước để vẽ - Đối với học sinh lớp 3, giai đoạn đầu em làm quen với kĩ cách vẽ hình, vẽ màu, cách hình vẽ tờ giấy quy định, chưa có thói quen nhìn mẫu để vẽ thường sử dụng thước để vẽ nét thẳng hướng dẫn học sinh vẽ mẫu, giáo viên cần rèn kĩ quan sát, luôn nhìn mẫu để vẽ vẽ nét thẳng tay tạo cho em thói quen học phân môn vẽ theo mẫu - Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát từ bao quát đến chi tiết, không sa vào chi tiết, phận để nhận ra: + Hình dáng bề ngồi mẫu(chiều cao, chiều ngang, nét bản) + Đặc điểm mẫu(qua cấu trúc kích thước) + Màu sắc mẫu + Hướng dẫn học sinh quan sát, phân tích mẫu để suy nghĩ cách xếp hình ảnh vẽ cân đối Bên cạnh việc giáo viên vẽ hình minh hoạ giáo viên vừa hướng dẫn kết hợp hỏi học sinh câu hỏi kiểm tra trí nhớ thói quen quan sát hàng ngày học sinh Tổ chức trò chơi phù hợp với nội dung học - Tổ chức trò chơi gắn với hoạt động học tập học sinh, gắn với nội dung yêu cầu học Thơng qua trị chơi giúp em biết vận dụng linh hoạt kiến thức học vào sống, sinh hoạt hàng ngày Mặt khác tạo cho em tác phong nhanh nhẹn, hoạt bát, sáng tạo nhằm thích nghi với tình xảy học tập sống hàng ngày Ví dụ: Áp dụng trị chơi 18 - Vẽ theo mẫu: Vẽ lọ hoa + Trò chơi có tên gọi “ Thi ghép hình nhanh ’’ + u cầu trị chơi: Mỗi nhóm cử học sinh ( chia thành nhóm) Đại diện tổ lớp, em lại động viên cổ vũ cho nhóm + Nội dung trị chơi: Mỗi nhóm nhận tranh vẽ lọ hoa cắt nhiều mảnh, thời gian phút nhóm phải ghép hồn thành tranh có hình lọ hoa hồn chỉnh Nhóm ghép nhanh, mảnh ghép khớp với nhóm chiến thắng + Hết thời gian tham gia trò chơi giáo viên học sinh nhận xét nhóm, tun dương nhóm ghép hình nhanh, đẹp, mảnh ghép hình trùng khớp - Với yêu cầu nhanh nhẹn khéo léo, khả quan sát, phán đốn tư Trò chơi giúp em hứng thú học tập, khắc sâu học biết vận dụng kiến thức học vào sống Hình thành khả cảm thụ thẫm mĩ cho em Hình thành khả cảm thụ thẫm mĩ cho em qua tiết dạy Mĩ thuật nói chung phân mơn Vẽ theo mẫu nói riêng yêu cầu quan trọng xuyên suốt trình học tập rèn luyện học sinh Cách lựa chọn bố cục, đường nét, mảng màu… ẩn chứa bộc lộ khả cảm thụ thẫm mĩ em Sự đánh giá nhận xét sản phẩm vẽ bạn giúp em có nhìn tồn diện khả Phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo em học tập sống hàng ngày Liên hệ với thực tiễn sống : - Để vận dụng biện pháp có hiệu địi hỏi giáo viên cần suy nghĩ , tìm tịi phân tích, tổng hợp, yêu nghề say mê với môn Biện pháp giúp cho học sinh phát huy kĩ quan sát, óc tưởng tượng, khả tư sáng tạo, rèn tay vẽ mềm mại vận dụng vào tập thực hành cách có hiệu giúp em học tốt môn học khác - Đánh giá phân tích kết qua thực hành học sinh phân môn Vẽ theo mẫu học sinh khối Tôi nhận thấy em vẽ hình mạnh dạn hơn, biết nhìn mẫu để vẽ, khơng có thói quen dùng thước để vẽ nét thẳng, bố cục cân đối, màu sắc có đậm, có nhạt Biết áp dụng đường nét học, vẽ sáng tạo theo ý thích mình, say mê hào hứng vẽ IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Trong năm qua, thân trực tiếp giảng dạy môn Mĩ thuật trường Tiểu học So sánh học sinh qua đợt thao giảng, sinh hoạt chuyên môn trường bạn, học tập nghiên cứu chuyên đề Ngành tổ chức cấp Tiểu học nói chung lớp nói riêng Tơi sâu nghiên cứu“ Rèn kĩ quan sát, phân tích’’ cho học sinh thông qua phân môn Vẽ theo mẫu Kết đáng mừng số học sinh hoàn thành lớp 95% Học sinh hứng thú với tiết học vẽ theo mẫu tiến hành vẽ trình tự bước, quan sát, nhận xét kĩ trước vẽ Bài vẽ học sinh chất lượng cao hơn: hình vẽ, màu sắc, bố cục tốt Mặt khác hàng ngày em có thói quen quan sát vật xung quanh, phân tích ghi nhớ, giáo viên hỏi em trả lời tương đối xác Để kiểm tra so sánh, năm học vừa qua chọn học sinh khối để khảo sát thực nghiệm kết sau: Tổng HT tốt ( A+ ) Các giai đoạn Khối HT ( A ) Chưa hoàn số thành HS SL TL% SL TL% TS TL% Đầu năm 173 45 26% 111 64 % 17 173 65 37,5% 108 62,5% 10% học Cuối 0% năm Có thể nói Vẽ theo mẫu phân mơn đặc biệt quan trọng môn Mĩ thuật, tất phân mơn cịn lại phải sử dụng kiến thức Vẽ theo mẫu Bởi việc rèn luyện kĩ quan sát, phân tích phân mơn điều thiết phải thực người học mĩ thuật C KẾT LUẬN Bài học kinh nghiệm: Để nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật nói chung, phân mơn Vẽ theo mẫu nói riêng giáo viên phải: - Nghiên cứu kỹ nội dung dạy tài liệu có liên quan, xem xét đối tượng học sinh cụ thể tình hình điều kiện thực tế cho phép để đề mức độ yêu cầu nội dung, kiến thức - Lựa chọn vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học, đặc biệt ý phát huy phương pháp dạy học tích như: Phương pháp trực quan, phương pháp vấn đáp, gợi mở, phương pháp thực hành… Lấy khuyến khích động viên , khen ngợi học sinh chủ yếu - Chuẩn bị đồ dùng dạy học: Phải khai thác triệt để thiết bị đồ dùng dạy học có sẵn trường, vận động giáo viên học sinh sưu tầm, tổ chức vận động học sinh dùng chung sách để tất em có đồ dùng học tập Tùy theo tình hình, điều kiện thực tế cho phép để linh hoạt sử dụng đồ dùng có chuẩn bị mà có nội dung tương tự, khơng cứng nhắc rập khn - Ln có ý thức tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chun mơn nghiệp vụ Hướng phổ biến áp dụng đề tài: Trên sở lý luận qua thực tiễn giảng dạy áp dụng giải pháp đem lại kết khả quan giúp học sinh tích cực học tập phân môn khác Tôi thấy cần thiết áp dụng giải pháp thấy kết thực hành vẽ theo mẫu cao, cần nhân rộng phổ biến cho đồng nghiệp trường lân cận Thành phố trường khác Tỉnh Kiến nghị: - Thực nhiệm vụ năm học Ngành đổi phương pháp giảng dạy, điều chỉnh nội dung dạy học bồi dưỡng khiếu cho học sinh Chúng tơi mong muốn có chun đề hướng dẫn vấn đề - Cần đâù tư thêm đồ dùng tranh, ảnh, tài liệu tham khảo, đặc biệt vật mẫu để phục vụ tốt cho việc dạy học môn Mĩ thuật - Mỗi trường học cần có phịng chức dành riêng cho mơn Mĩ thuật đảm bảo ánh sáng, không gian phù hợp Trên số biện pháp nâng cao hiệu “ Rèn kĩ quan sát, phân tích ” cho học sinh lớp qua phân môn Vẽ theo mẫu Tơi áp dụng có hiệu cao Tuy nhiên không tránh khỏi hạn chế định mong đóng góp ý kiến bạn bè đồng nghiệp Xin chân thành cảm ơn! Hà Tĩnh, tháng năm 2013 Hồng Duy BÁO CÁO TĨM TẮT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Năm học 2012-2013 Tên sáng kiến: Một số biện pháp “ Rèn kĩ quan sát, phân tích” cho học sinh lớp qua phân mơn Vẽ theo mẫu Tác giả sáng kiến: Hồng Duy Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên Mĩ thuật – Trường Tiểu học Nguyễn Du – Thành phố Hà Tĩnh NỘI DUNG 1.Tóm tắt nội dung sáng kiến : Vẽ theo mẫu nói chung vẽ theo mẫu lớp nói riêng dạy cho em có lực quan sát, luyện tay vẽ mềm mại, giúp em nắm đặc điểm, hình dáng, cấu trúc đồ vật thông qua việc so sánh, phân tích tổng hợp khái qt hố Học sinh rèn luyện kỹ miêu tả đồ vật đường nét, hình khối, đậm nhạt, màu sắc Kiến thức kỹ vẽ theo mẫu hỗ trợ nhiều cho phân môn khác như: kiến thức, kỹ xếp bố cục, vẽ hình, tỉ lệ, tương quan đậm nhạt, màu sắc, không gian, ánh sáng vận dụng phân mơn vẽ tranh, trang trí Mặt khác qua q trình giảng dạy tơi nhận thấy hầu hết em chưa hiểu phân biệt phân mơn vẽ theo mẫu, vẽ chưa có thói quen quan sát nhận xét hình, so sánh tỉ lệ, vẽ nét thẳng … Vậy để phát triển tốt kiến thức kĩ bản, tiến hành số biện pháp “Rèn kĩ quan sát, phân tích” cho học sinh lớp qua phân môn vẽ theo mẫu cụ thể là: - Nghiên cứu mục tiêu dạy - Lựa chọn phương pháp giảng dạy, hệ thống câu hỏi phương tiện dạy học phù hợp với nội dung học - Tạo thói quen cho học sinh nhìn mẫu thể vẽ không dùng thước để vẽ - Tổ chức trò chơi phù hợp với nội dung học - Hình thành khả cảm thụ thẫm mĩ cho em - Liên hệ với thực tiễn sống Tính sáng kiến: - Áp dụng sáng kiến học sinh bắt đầu xác định đề vẽ theo mẫu, có thói quen quan sát mẫu, phân tích trước vẽ, khơng dùng thước để vẽ, hình vẽ cân đối, say mê vẽ vẽ sáng tạo Tính hiệu quả: 10 - Học sinh hứng thú với tiết học vẽ theo mẫu tiến hành vẽ trình tự bước, quan sát, nhận xét kĩ trước vẽ Bài vẽ học sinh chất lượng cao hơn: hình vẽ, màu sắc, bố cục tốt Mặt khác hàng ngày em có thói quen quan sát vật xung quanh, phân tích ghi nhớ, giáo viên hỏi em trả lời tương đối xác Trong tiết học 95% em hoàn thành lớp Và cuối năm học số học sinh hoàn thành hoàn thành tốt 100% Khả phổ biến nhân rộng Qua thực tiễn giảng dạy áp dụng giải pháp đem lại kết khả quan giúp học sinh tích cực học tập tốt phân môn Vẽ theo mẫu phân môn khác Tôi thấy cần thiết áp dụng giải pháp thấy kết thực hành vẽ theo mẫu cao, cần nhân rộng phổ biến cho đồng nghiệp trường lân cận Thành phố trường khác Tỉnh THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ XÁC NHẬN (Ký tên đóng dấu) NGƯỜI BÁO CÁO (Ký ghi rõ họ tên) Hoàng Duy 11 ... đáng mừng số học sinh hoàn thành lớp 95% Học sinh hứng thú với tiết học vẽ theo mẫu tiến hành vẽ trình tự bước, quan sát, nhận xét kĩ trước vẽ Bài vẽ học sinh chất lượng cao hơn: hình vẽ, màu sắc,... tác - Vận dụng kinh nghiệm rèn kĩ quan sát phân tích cho học sinh thông qua phân môn Vẽ theo mẫu Phối hợp với phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, thực trạng kết vẽ học sinh. .. II CƠ SỞ THỰC TIỄN: Thực trạng: - Tổng số học sinh khối 173 em - Do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi em, em chưa hiểu phân biệt phân môn vẽ theo mẫu, vẽ chưa có thói quen quan sát nhận xét hình,