So sánh 3 chính sách an sinh xã hội bảo hiểm xã hội, cứu trợ xã hội, ưu đại xã hội (2)

Hãy phân tích mối quan hệ giữa BHXH với tăng trưởng và phát triển kinh tế I.Những khái niệm cơ bản về Bảo hiểm xã hội Bảo hiểm xã hội là một bộ phận của hệ thống bảo đảm xã hội, nó có

2 So sánh 3 chính sách ASXH: BHXH, CTXH và UĐXH ở Việt Nam

BHXH, cứu trợ xã hội và ưu đãi xã hội là 3 nhánh của an sinh xã hội

Ba nhánh này đều là những chính sách xã hội quan trọng của mỗi quốc gia Chúng có quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau và

tất cả đều góp phần ổn định cuộc sống của mọi thành viên trong cộ ng

đồng xã hội, từ đó góp phần ổn định và an toàn xã hội

Giống nhau:

- Đều là những mảng chính sách trong hệ thống các chính sách

asxh nhằm thực hiện mục tiêu của asxh đó là tạo ra 1 mạng lưới an

toàn bảo vệ cho tất cả các thành viên trong xã hội không may lâm vào

hoàn cảnh yếu thế, giúp họ có điều kiện phát huy khả năng lao động,

từ đó vươn lên trong cuộc sống

Khác nhau

Tuy nhiên, giữa BHXH với cứu trợ xã hội và ưu đãi xã hội cũng có

những điểm khác nhau cơ bản

- Thứ nhất là, quan điểm về mỗi loại chính sách này cũng khác

nhau Đặc biệt là chính sách cứu trợ xã hội và ưu đãi xã hội ở mỗi nước khác nhau và mỗi thời kỳ khác nhau cũng khác nhau Chính sách BHXH chỉ mang tính lịch sử, vì nó chỉ tồn tại trong điều kiện xã hội

có sản xuất hàng hoá, có sự thuê mướn lao động Chính sách Ưu đãi

xã hội cũng tương tự như vậy

- Thứ hai là, đối tượng tham gia, đối tượng được cứu trợ xã hội

và ưu đãi xã hội rộng hơn rất nhiều so với đối tượng tham gia và đối tượng được hưởng trợ cấp BHXH Người lao động tham gia BHXH cũng có thể là những đối tượng của cứu trợ xã hội và ưu đãi xã hội

- Thứ ba là, nguồn quỹ dùng để cứu trợ xã hội và ưu đãi xã hội

cũng khác so với BHXH Sự khác nhau đó thể hiện ở cả sự đóng góp

và mức đóng góp và sự hình thành quỹ Nhất là hình thức của nguồn

quỹ được thể hiện cả ở giá trị hiện vật Ngay cả hình thức giá trị trong

ưu đãi xã hội cũng không chỉ thuần tuý là giá trị vật chất mà còn thể hiện ở cả giá trị tinh thần Do đó, tính nhân văn và đạo lý trong ưu đãi

xã hội thể hiện rất rõ

- Thứ tư là, cả ba loại hình chính sách này còn khác nhau về thời

gian, mức độ, thể thức và cơ quan quản lý

Bảo hiểm xã hội Cứu trợ xã hội Ưu đãi xã hội

Đối tượng tham gia

Người lao động Cộng đồng và

quốc tế

Cộng đồng

Đối tượng được bảo hiểm

Người lao động làm việc trong

sống bản thân

và gia đình hoặc ở mức

ro xảy ra và gia đình trong đời sống

Nghĩa vụ đóng góp

Mục tiêu Đảm bảo nhu

cầu thiết yếu

Chuyển

nhượng nguồn

Đền đáp và thể hiện trách

của người lao

nhiệm cả cộng

đồng xã hôi đối với người có

công.Tái tạo ra

giá trị tinh thần

cao đẹp của dân tộc “ uống

nước nhớ nguồn”

Cơ quan quản

lí

Bộ lao động

thương binh xã hội

Nhà nước quản

lí quĩ

Bộ lao động

thương binh xã hội

Mức hưởng Phụ thuộc vào

mức độ đóng

Đồng đều với mọi đơn vị đc

Tùy thuộc vào

mức độ thương

K h

1 Hãy phân tích mối quan hệ giữa BHXH với tăng trưởng và phát triển kinh

tế

I.Những khái niệm cơ bản về Bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội là một bộ phận của hệ thống bảo đảm xã hội, nó có ý

nghĩa rất lớn đối với đời sống của người lao động và gia đình họ

Cùng với các bộ phận khác của an sinh xã hội như cứu trợ, trợ cấp…

BHXH đã tạo ra một lưới an toàn xã hội cho mọi tầng lớp dân cư

trước các biến cố, rủi ro góp phần ổn định và công bằng xã hội Với giác độ là một bộ phận của kinh tế bảo hiểm xã hội tạo điều kiện thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị giảm

hoặc mất khả năng lao động, hoặc bị mất việc lâu, thông qua việc lao

động và sử dụng quĩ BHXH do sự đóng góp các bên tham gia BHXH, nhằm góp phần đảm bảo an toàn đời sống của người lao động gia đình

họ, đồng thời và góp phần bảo đảm an toàn xã hội Thực chất BHXH

là sự đền bù hậu quả của những rủi ro xã hội Sự đền bù này được

thực hiện thông qua quá trình tổ chức và sử dụng quĩ tiền tệ tập trung

hình thành do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH Như vậy

BHXH cũng là quá trình phân phối lại thu nhập xét trên phạm vi toàn

xã hội, BHXH là một bộ phận của GDP được xã hội phân phối lại cho

những thành viên khi phát sinh nhu cầu như ốm đau, thất nghiệp…

II Mối quan hệ giữa bảo hiểm xã hội với tăng trưởng và phát triển kinh tế ở Việt Nam

2.1.Tác động của BHXH tới tăng trưởng và phát triển kinh tế

-BHXH là "sản phẩm" của nền kinh tế thị trường Do đó, nó thực sự

phát triển và phát huy tác dụng trong cơ chế của nền kinh tế thị

trường Điều đó được minh chứng qua lịch sử phát triển BHXH ở các nước có nền kinh tế thị trường ở trình độ cao Cho đến nay, theo thông báo của Tổ chức lao động quốc tế có khoảng 170 nước ký vào Công

ước Giơnevơ - công ước BHXH cho người lao động Tuy mức độ thực hiện ở các nước có khác nhau, nhưng đều thống nhất mục tiêu,

phương pháp tiến hành; đều nhất quán vai trò quan trọng của BHXH;

đều thống nhất nhận định tác động BHXH đến nền kinh tế và ngược lại

Nền kinh tế càng phát triển đời sống người dân càng cao thì nhu cầu

- BHXH góp phần bảo vệ và tăng cường sức khoẻ cho người lao động,

phục hồi năng lực làm việc và khẳ năng sáng tạo của sức lao động

Góp phần kích thích người lao động hăng hái lao động sản xuất nâng

cao năng suất lao động cá nhân và năng suất lao động xã hội Khi khoẻ mạnh tham gia lao động sản xuất, người lao động được chủ sử

dụng lao động trả lương hoặc tiền công Khi bị ốm đau, thai sản, tai

nạn lao động, hoặc khi về già đã có BHXH trợ cấp thay thế nguồn thu

nhập bị mất Vì thế cuộc sống của họ và gia đình họ luôn được đảm

bảo ổn định và có chỗ dựa Do đó, người lao động luôn yên tâm, gắn

bó tận tình với công việc, với nơi làm việc Từ đó, họ rất tích cực lao

động sản xuất, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế Chức năng này biểu hiện như một đòn bảy kinh tế kích thích người lao động nâng cao năng suất lao động cá nhân và kéo theo là năng suất lao động xã hội, năng suất lao động xã hội, làm tăng tổng giá trị sản xuất (GO), tổng thu nhập quốc gia (GNI), tổng sản phẩm trong nước

(GDP) cho nền kinh tế Trên cơ sở đó tăng thu nhập cho người lao

động nhằm ổn định đời sống của bản thân và gia đình họ Các chế độ BHXH đồng bộ với cơ cấu đa dạng hoá hợp đồng lao động sẽ tạo thêm thuận lợi cho người lao động có khả năng di chuyển sức lao

động khi cần thiết nhằm duy trì và phát triển công ăn việc làm, hạn chế thất nghiệp và làm cho nền kinh tế phát triển.Đồng thời với qui

chế quyền và nghĩa vụ trong hoat động BHXH, thị trường lao động sẽ

được tự do hóa hơn, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, khuyến khchs các doanh nghiệp phát triển sản xuất

- Gắn bó lợi ích giữa người lao động với người sử dụng lao động, giữa

người lao động với xã hội Trong thực tế lao động sản xuất, người lao động và người sử dụng lao động vốn có những mâu thuẫn nội tại, khách quan về tiền lương, tiền công, thời gian lao động v.v Thông

qua BHXH, những mâu thuẫn đó sẽ được điều hoà và giải quyết Đặc

biệt, cả hai giới này đều thấy nhờ có BHXH mà mình có lợi và được

bảo vệ Từ đó làm cho họ hiểu nhau hơn và gắn bó lợi ích được với

nhau Đối với Nhà nước và xã hội, chi cho BHXH là cách thức phải

chi ít nhất và có hiệu quả nhất nhưng vẫn giải quyết được khó khăn về

đời sống cho người lao động và gia đình họ, góp phần làm cho sản xuất ổn định, kinh tế, chính trị và xã hội được phát triển và an toàn

hơn

- BHXH tăng tiết kiệm và đầu tư: Do sự đóng góp của những người

tham gia , quĩ BHXH là 1 nguồn tiết kiệm nội bộ rất lớn Đối với những nước có số dân ở độ tuổi lao động trẻ như nước ta thì khoản thu

cho BHXH rất lớn nhưng chưa phải chi nhiều BHXH đã tạo ra nguồn

vốn đáng kể để đầu tư cho các chương trình phát triển và tăng trưởng

kinh tế xã hội Thông qua thị trường tài chính, phần quỹ bảo hiểm xã

hội chưa sửa dụng đến sẽ được đầu tư vào sản xuất kinh doanh để sinh

lợi Thường là đầu tư gắn hạn và dài hạn vào các lĩnh vực như: xây

dựng cơ sở hạ tầng, y tế, giáo dục, nhà ở ít tiền v.v…cho phù hợp với

phương hướng, chích sách phân phối lại thu nhập Quỹ BHXH còn là một nguồn tiết kiệm quan trọng góp phần thực hiện chính sách tiết

kiệm của quốc gia Đối tượng BHXH càng được mở rộng thì tác dụng

này của BHXH càng lớn

- BHXH đóng vai trò là người bảo vệ, che chắn cho người sử dụng lao

động, tạo điều kiện cho các hoạt động sản xuất kinh doanh , dịch vụ được ổn định liên tục và phát triển Bởi vì, người sử dụng lao động khi đóng BHXH cho người lao động sẽ tránh được những thiệt hại kinh tế do phải chi ra một khoản tiền lớn trong cùng một thời gian khi

người lao động của mình gặp rủi ro từ đó giúp họ giảm phần tiền lương, tiền công trong thời gian người lao động gặp rủi ro phải nghỉ việc Đồng thời BHXH g óp phần giảm bớt tình trạng tranh chấp và

kiến tạo sự gần gũi trong quan hệ "chủ - thợ" làm cho người lao động

yên tâm và có tránh nhiệm hơn trong sản xuất Đồng thời BHXH còn

giúp người lao động ổn định cuộc sống, duy trì và táo tạo sức lao động, góp phần đảm bảo an toàn cho xã hội

- Trong cơ chế thị trường, khía cạnh kinh tế của BHXH có tác động

rất lớn đến thị trường lao động Bởi vì, xét về bản chất BHXH cũng là

một quan hệ lao động trong thị trường lao động và có quan hệ chặt

chẽ với các chính sách về lao động, tiền lương v.v… nếu chính sách

BHXH được ban hành và thực hiện nghiêm túc thì các chính sách về lao động, tiền lương sẽ được thực hiện đầy đủ và có tác dụng đến nhiều vấn đề trong nền kinh tế , đặc biệt là góp phần ổn định và tăng

trưởng kinh tế

2.2 Tác động của tăng trưởng kinh tế đến BHXH:

- Trước hết, một nước có mức tăng trưởng kinh tế cao cũng có

nghĩa là tăng GNI và GDP trên cơ sở phát triển sản xuất sản phẩm vật chất và sản phẩm dịch vụ Tốc độ tăng trưởng kinh tế càng cao

thì thu nhập bình quân đầu người càng lớn và như vậy thu nhập

của người lao động cũng tăng Từ đó, khả năng đóng góp vào quỹ

BHXH ngày càng lớn Bởi vì, sự đóng góp của người lao động và

người sử dụng lao động phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập Mặt khác, tăng trưởng kinh tế làm cho ngân sách Nhà nước dồi dào, từ

đó sự hỗ trợ của Nhà nước cho quỹ BHXH cũng ngày một tăng

- Tăng trưởng kinh tế đạt đến tiềm năng thì việc làm của người lao

động đạt mức thoả mãn cao nhất Song, theo kinh nghiệm của các nước, kinh tế phát triển theo chu kỳ có lúc hưng thịnh, có lúc suy thoái Khi nền kinh tế bị suy thoái thì thất nghiệp sẽ tăng nhanh từ

đó làm cho mức trợ cấp bảo hiểm thất nghiệp cũng ngày một tăng

Chế độ trợ cấp thất nghiệp không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà còn

có ý nghĩa về an toàn xã hội Nó giúp cho người thất nghiệp giảm bớt khó khăn, yên tâm sản xuất, làm giảm các tệ nạn xã hội và tình

trạng đói nghèo Thực tế cho thấy, khi nền kinh tế tăng trưởng thì

tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống và ngược lại Điều này đặt ra nhiều

vấn đề cần phải giải quyết trong mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh

tế với thất nghiệp và BHXH

- Tăng trưởng kinh tế làm cho thu nhập được nâng cao, làm cho

mức sống của người dân tăng lên, do đó thể lực của người lao động

cũng khá hơn dẫn tới tuổi thọ tăng Điều này làm cho chi phí y tế giảm từ đó sẽ tiết kiệm được các khoản chi từ quỹ BHXH

- Kinh nghiệm của các quốc gia cho thấy khi nền kinh tế tăng

trưởng với tốc độ cao thì tốc độ tăng dân số lại giảm xuống Do đó phần chi trả cho chế độ trợ cấp thai sản của lao động nữ trong quỹ

BHXH cũng giảm xuống Bên cạnh đó quỹ BHXH luôn chịu ảnh hưởng của yếu tố lạm phát Nếu nền kinh tế tăng trưởng sẽ hạn chế được lạm phát do đó quỹ BHXH sẽ được bảo toàn

- Nền kinh tế tăng trưởng thì người lao động nói riêng và dân

chúng nói chung càng có khả năng và điều kiện để nâng cao trình

độ dân trí Điều đó cũng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của BHXH Bởi vì khi trình độ dân trí được nâng cao thì nhận thức của

người dân về BHXH sẽ đầy đủ và đúng đắn hơn, họ sẽ tự nguyện

và hăng hái tham gia BHXH Từ sự phân tích trên có thể khẳng định rằng tăng trưởng kinh tế có tác động rất lớn và trên nhiều góc

độ khác nhau tới hoạt động BHX

III Thành quả đạt được của đầu tư quĩ bảo hiểm xã hội

Sự quay vòng bảo toàn và tăng trưởng quỹ BHXH là một đặc trưng cơ

bản của hoạt động BHXH trong nền kinh tế thị trường Hoạt động đầu

tư quay vòng vốn để bảo toàn và tăng trưởng giá trị quỹ BHXH là một yêu cầu nhất thiết khách quan, đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển và

phát huy tác dụng của chính sách BHXH trong việc bảo đảm an sinh

xã hội và hỗ trợ cho nền kinh tế phát triển bền vững.Hoạt động đầu tư

trước hết giúp mang lại lợi ích cho chính quỹ BHXH Thông qua hoạt động đầu tư quỹ BHXH vào các lĩnh vực có khả năng sinh lời của nền kinh tế, nguồn tài chính nhàn rỗi từ quỹ BHXH có thể tạo ra một

nguồn tài chính tương đối lớn bổ sung vào quỹ, từ đó tăng quy mô và

sức mạnh cho quỹ BHXH Mặt khác, quy mô số người tham gia

BHXH ngày càng tăng cũng tạo nên sự tăng trưởng cho quỹ, đảm bảo khả năng chi trả thường xuyên cho các đối tượng hưởng chế độ

BHXH

Đối với nền kinh tế, nguồn vốn lớn có được từ tín dụng quỹ BHXH sẽ

hỗ trợ quan trọng để đầu tư phát triển một số dự án phát triển kinh tế -

xã hội của Nhà nước, giúp thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế

Đặc biệt, trong điều kiện nền kinh tế đang phát triển, nhu cầu vốn cho đầu tư không ngừng tăng nhanh thì bên cạnh việc thu hút các nguồn vốn đầu tư trong nước và nước ngoài, việc cung ứng vốn từ nền kinh

tế thông qua các tụ điểm tài chính như quỹ BHXH có ý nghĩa rất quan

trọng, nhất là tạo ra sự tự chủ và thế chủ động trong việc phát triển

kinh tế đất nước

Mặt khác, thông thường Nhà nước phải hỗ trợ một phần ngân sách

Nhà nước để cân bằng thu - chi quỹ BHXH Quỹ BHXH đầu tư hiệu quả, đem lại một nguồn tài chính không nhỏ sẽ giúp ngân sách nhà

nước giảm gánh nặng bù đắp cho quỹ BHXH

Hiện nay, quỹ BHXH thường được đầu tư vào các lĩnh vực như: mua

các loại trái phiếu Chính phủ, trái phiếu địa phương hoặc trái phiếu

công ty; gửi tiết kiệm ở ngân hàng, mua kỳ phiếu ngân hàng; mua cổ

phiếu; cho các công ty vay vốn; trực tiếp liên doanh hoặc uỷ thác kinh

doanh; kinh doanh bất động sản Trong đó, mua trái phiếu chính phủ

và gửi ngân hàng là an toàn hơn cả và được hầu hết các nước áp dụng

Tuy nhiên, ở những nước có hệ thống BHXH trưởng thành và hệ

thống pháp luật hoàn chỉnh, Nhà nước một mặt để hệ thống BHXH tự

chủ về tài chính, mặt khác luôn hậu thuẫn để BHXH dám đầu tư vào

lĩnh vực có thể ít lãi hơn nhưng có mục tiêu xã hội quan trọng (như cho vay xây dựng các công trình phúc lợi công cộng, các công trình

giáo dục hay chăm sóc sức khoẻ) Một số nước lập ngân hàng riêng

trong hệ thống BHXH để đầu tư vào các xí nghiệp với mục tiêu chính

là tạo công ăn việc làm

Đầu tư bảo toàn và tăng trưởng quỹ BHXH:

Tính đến ngày 31/12/2008, số kết dư quỹ BHXH ( chủ yếu là quỹ bảo hiểm hưu trí, tử tuất ) là 83.973 tỷ đồng, trong đó có ngân sách Nhà

nước vay 8.500 tỷ , mua trái phiếu chính phủ : 22.500 tỷ đồng, mua công trái giáo dục: 200 tỷ, cho các ngân hang thương mại vay: 52.773

tỷ và số lãi thu được trong năm là 8.978 tỷ đồng, tỷ lệ lãi bình quân là

11,76% Nếu trừ đi chi phí quản lý của BHXH Việt Nam năm 2008 sử

dụng hết 1.076 tỷ đồng thì tiền lãi chỉ còn 7.902 tỷ đồng , tỷ lệ lãi suất

bình quân còn là 10,35%

Tính đến ngày 31/12/2009, số kết dư quỹ là 95.163 tỷ đồng Các hình

thức đầu tư được phân bổ trong năm 2009 như sau: cho ngân sách nhà

nước vay 21,02%; mua trái phiếu chính phủ 29,95%; mua công trái giáo dục 0,21% và cho các ngân hàng thương mại cảu nhà nước vay

48,82% Số lãi thu được trong năm là 8.408 tỷ đồng, tỷ lệ lãi bình

quân trong năm là 9.1% Nếu trừ đi chí phí quản lý của BHXH Việt Nam, năm 2009 sử dụng hết 1.234 tỷ đồng thì số tiền lãi chỉ còn 7.174

tỷ đồng, tỷ lệ lãi bình quân còn là 7,76% Tính đến cuối năm 2009,

tồn quỹ BHXH trên 106 nghìn tỷ đồng

Danh mục đầu tư quĩ BHXH

Nguồn Bảo hiểm xã hội