Muốn rèn cho các em có kỹ năng, phương pháp đọc tốt thì trước tiên giáo viên cần phát hiện những nguyên nhân dẫn đến đọc sai, từ đó áp dụng các cách thức, các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt [r]
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU:
I.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
I.1.1 Cơ sở lý luận:
Sự mong muốn lớn nhất của trẻ là được đến trường, được học đọc, học viết Biết đọc, biết viết là cả một thế giới mở ra trước mắt các em
Xuất phát từ quan điểm chung là dạy Tập đọc kết hợp dạy ngữ và rèn đọc cho các em học tiếng mẹ đẻ Hiện nay, ngành Giáo dục nói chung và bậc Tiểu học nói riêng, đã và đang tiến hành phương pháp dạy học đối với tất cả các môn học trong đó có môn Tập đọc Mặt khác, tập đọc là một phân môn mang tính tổng hợp, bởi bên cạnh việc dạy học chúng ta còn trau dồi kiến thức về Tiếng Việt, kiến thức về văn học, về đời sống, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ cho học sinh Phân môn Tập đọc góp phần hình thành và phát triển kỹ năng đọc cho học sinh bằng một trong bốn kỹ năng cơ bản mà học sinh Tiểu học cần phải nắm vững Hiện nay, ở nhà trường Tiểu học, việc rèn kỹ năng đọc đạt kết quả chưa cao Tình trạng này do nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân lớn nhất là cách thức về phương pháp rèn đọc chưa được coi trọng Trên thực tế, nếu không có kỹ năng đọc thì học sinh không có điều kiện để học các môn học khác, không thể tiếp thu tri thức của nhân loại Vì vậy, việc dạy đọc cho học sinh có ý nghĩa to lớn Thông qua dạy đọc, giáo viên giúp học sinh đọc đúng, đọc hay và bồi dưỡng cho các em cái hay, cái đẹp trong cuộc sống Giáo viên phải đặc biệt coi trọng và chú ý đến việc dạy văn kết hợp với dạy ngữ cho học sinh học tiếng mẹ đẻ một cách toàn diện Dạy đọc đúng với dạy đọc hay, dạy đọc “ngôn ngữ” với dạy đọc “văn học” Đó chính là cơ sở dạy học cho học sinh trưởng thành và phát triển cả về trí tuệ và tâm hồn, nhân cách và tri thức
Với học sinh lớp 1, các em bước đầu biết đọc thì giáo viên cần hướng dẫn đọc đúng, đọc nhanh, đọc lưu loát trôi chảy Với học sinh lớp 3, giáo viên yêu cầu cao hơn nữa Không chỉ đọc đúng, đọc nhanh mà còn phải đọc diễn cảm, đọc phải thể hiện được nội dung tình cảm của bài Để từ đó các em có thể bộc lộ tình cảm của mình qua mỗi bài đọc một cách khác nhau Với chương trình thử nghiệm Tiếng Việt Tiểu học 2000, tôi đã và đang từng bước thực hiện nhiệm vụ dạy tốt môn Tiếng Việt, trong đó có phân môn Tập đọc
Từ đó người giáo viên thấy rõ và xác định được việc dạy học tập đọc cho học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng là một việc làm hết sức cần thiết Chúng ta phải làm thế nào để thông qua môn Tập đọc giúp học sinh không những đạt được năng lực đọc mà phải hiểu nội dung của văn bản và các thể loại từ văn xuôi đến thơ ca Hiểu được ý đồ của tác giả và bút pháp nghệ thuật mà mỗi tác giả đã thể hiện trong tác phẩm Hay nói một cách khác, giáo viên phải tìm phương pháp tiếp cận làm cho học sinh có cảm tình với bài
đó, thúc đẩy học sinh biểu lộ tình cảm, thái độ tự nhiên thông qua giọng đọc
Trang 2Trong thực tế hiện nay, để thực hiện được vấn đề này, người giáo viên phải thay đổi cách truyền thụ để các em có thể nắm bắt được tri thức, thực hiện việc dạy theo hướng đổi mới
Mặt khác, việc dạy đọc cho học sinh đã có từ lâu và cũng có nhiều tài liệu đề cập đến Tất cả đều khẳng định vai trò của việc dạy đọc đọc hiểu -đọc diễn cảm cho học sinh Vì vậy, trong quá trình dạy phân môn Tập đọc, giáo viên cần quan tâm đến tất cả các yếu tố cấu thành chất lượng phân môn Tập đọc và đặc biệt là việc dạy đọc cho học sinh phải được coi trọng Thông qua việc dạy đọc giúp các em hiểu văn bản, tiếp thu và chiếm lĩnh kiến thức Biết đọc diễn cảm là thể hiện được những cảm xúc, tình cảm theo từng nội dung
I.1.2 Cơ sở thực tiễn:
Mặc dù lâu nay các thầy cô giáo đã và đang thực hiện viậc rèn đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh, nhất là đối với học sinh tiểu học, nhưng điều đó vẫn còn bị hạn chế
Bản thân tôi là một giáo viên Tiểu học đã trực tiếp dạy lớp 1 với chương trình Tiểu học 2000, tôi thấy được quá trình dạy đọc đúng - đọc diễn cảm cho học sinh Tiểu học là rất quan trọng Đối với học sinh lớp 4-5, việc đọc diễn cảm và đọc đúng đã là vấn đề khó thì đối với học sinh lớp 1 lại càng khó hơn nhiều Bởi vì các em đều là học sinh mới bắt đầu đến trường, việc làm quen với các con số và mặt chữ còn khó khăn thì việc đòi hỏi các em đọc đúng, đọc diền cảm lại càng khó Nhưng nếu được quan tâm rèn luyện thì các em dần dần sẽ tiếp thu được
Thực tế khảo sát chất lượng của phân môn Tập đọc đầu năm của học sinh cho thấy, học sinh phát âm sai rất nhiều, phổ biến là sai các phụ âm đầu, vần và dấu thanh Học sinh thường phát âm sai phụ âm đầu l/n, ch/tr, s/x và các thanh hỏi – ngã Học sinh đọc bài chưa biết ngắt nghỉ dấu chấm, dấu phẩy trong một bài văn, bài thơ Các em chưa biết đọc diễn cảm, hạ giọng hay kéo dài giọng… ở câu thơ, câu văn nào để người nghe cảm thấy cái hay của bài thơ hoặc bài văn đó
Về giáo viên, việc rèn cho học sinh kỹ năng đọc còn có một số hạn chế cần khắc phục Hơn nữa quy trình phân môn Tập đọc thử nghiệm Tiểu học
2000 còn mới mẻ nên tôi phải vừa làm, vừa tìm tòi học hỏi để tự bồi dưỡng bản thân, trang bị cho mình một vũ khí sắc bén để dạy học đạt kết quả cao Là một giáo viên, tôi không thể không lo ngại trước kết quả khảo sát phân môn Tập đọc của lớp 1C Cụ thể đầu năm 2012 – 2013 tôi tiến hành khảo sát như sau:
Thời
gian
Đọc
ngọn
g
Đọc sai p/
âm
Đọc sai dấu
Đọc đúng
Đọc diễn cảm
KS
đầu
năm
Trang 3Xuất phát từ cơ sở lý luận và trước thực tế trên của lớp thì với yêu cầu của chương trình thực nghiệm môn Tiếng Việt tiểu học 2000 Tôi có băn khoăn suy nghĩ là phải làm gì và làm như thế nào để các em phát âm chuẩn, đọc đúng, đọc diễn cảm
Với đề tài này, tôi mạnh dạn trình bày một số phương pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1 nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy đọc Khi viết đề tài này tôi đã phát huy tất cả kiến thức được học, được bồi dưỡng qua các lớp học chuyên môn và học hỏi, kế thừa kinh nghiệm của đồng nghiệp đi trước Đặc biệt là kinh nghiệm thực tế qua các giờ dạy mà đối tượng chính là học sinh của mình Do đó tôi muốn đưa ra những phương pháp đặc trưng ở góc độ chủ quan mà tôi đã tiếp thu được trong các đợt bồi dưỡng hè Từ nhận thức
trên, bản thân tôi đã rút ra bài học “Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1 thông qua môn Tập đọc”.
I.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Bản thân tôi khi nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích tìm ra phương pháp và hướng đi giúp học sinh học tập tốt hơn Qua đó từng bước nâng cao năng lực đọc đúng, đọc hay, đọc diễn cảm của mỗi học sinh
- Về đọc đúng: Học sinh đọc đúng các phụ âm đầu vần, thanh, đọc đúng tiếng từ, câu, đoạn văn, bài văn, bài thơ
- Đọc hay, đọc diễn cảm: Học sinh khi đọc bài văn, bài thơ phải biết ngắt nghỉ đúng các dấu chấm, dấu phẩy, dấu chấm hỏi, dấu chấm cảm Khi đọc biết lên giọng, hạ giọng ở những câu văn, bài thơ, hơn nữa là đọc phân vai
- Học sinh hiểu được nội dung văn bản và thể loại (văn xuôi hay thơ), từ
đó học sinh có thái độ, tình cảm đúng trong cuộc sống
- Thông qua dạy học giúp các em có điều kiện tiếp cận và nắm bắt các môn học, hiểu các văn bản, tiếp thu và chiếm lĩnh được tri thức, tự tin khi giao tiếp nhằm góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam hiện đại, phát triển toàn diện về mọi mặt Đức - Trí - Thể - Mĩ cho học sinh
I.3 THỜI GIAN - ĐỊA ĐIỂM:
a) Lập đề cương nghiên cứu:
Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/2012 đến tháng 3/2013
b) Hoàn thành đề tài: 15/3/2013
*) Phương pháp nghiên cứu.
a Đối với giáo viên:
Giáo viên tự học hỏi kinh nghiệm và phương pháp truyền thụ ở những đồng nghiệp có kinh nghiệm trong giảng dạy về những điểm hợp lý và chưa hợp lý Phải xem các giáo viên thường sử dụng phương pháp gì trong quá trình rèn đọc đúng và đọc diễn cảm
Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn dành cho giáo viên với chương trình thử nghiệm 2000 để rút ra những phương pháp tối ưu nhất
Trang 4Thường xuyên dự giờ thăm lớp các đồng nghiệp để học tập và rút kinh nghiệm cho bản thân
Tham gia các buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ và tham dự các chuyên
đề do trường, phòng giáo dục tổ chức để đưa ra các phương pháp cải tiến Trên cơ sở phát huy những ưu điểm của phương pháp dạy truyền thống áp dụng vào dạy học theo hướng đổi mới phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình
Dạy một số giờ theo sách thử nghiệm để giáo viên trong tổ và chuyên môn trường dự giờ góp ý
Thường xuyên tiến hành khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc hàng tháng, kỳ khi mà học sinh đã được rèn đọc để so sánh thấy được hiệu quả của phương pháp mới
b Đối với học sinh:
Học sinh trong lớp phải đủ sách giáo khoa Tiếng Việt tập 1 và tập 2 của chương trình Tiểu học 2000 Có đủ vở Bài tập Tiếng Việt để phục vụ cho học sinh học phân môn Tập đọc
*) Giả thiết khoa học:
Đối với phân môn Tập đọc, muốn học tốt học sinh phải có kỹ năng đọc
và hiểu nội dung bài, giá trị nghệ thuật của bài Từ đó học sinh biết cách thể hiện cảm xúc của giọng đọc một cách đúng mức
Khi đã được trang bị năng lực đọc, kỹ năng đọc tốt, học sinh sẽ ham thích tìm hiểu, biết bộc lộ tình cảm một cách đúng mức trong cuộc sống xã hội Ngoài ra để học tốt các em cần phải có vốn ngôn ngữ phong phú, đa dạng Có như vậy các em sẽ có đủ điều kiện học tốt các môn học khác
Dạy học tốt phân môn Tập đọc còn giúp học sinh có một vốn ngữ chuẩn mực để tiếp thu tri thức khoa học và tự nhiên xã hội
Nhiều tài liệu và các chuyên gia nghiên cứu đã nhận định: Dạy - Học tốt phân môn Tập đọc sẽ tạo tiền đề cho các em bước vào lĩnh vực khoa học một cách vững chắc
I.4 ĐÓNG GÓP MỚI VỀ MẶT LÝ LUẬN, VỀ MẶT THỰC TIỄN:
Để xây dựng một đề tài thì việc nghiên cứu lý luận là không thể thiếu được Khi nghiên cứu đề tài này tôi đã nghiên cứu, tham khảo các sách giáo khoa, sách giáo viên và nhiều tài liệu có liên quan đến việc nghiên cứu đề tài này
Thông qua đề tài này nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây:
- Rèn kỹ năng và năng lực đọc cho học sinh
- Trau dồi kiến thức văn học, kiến thức ngôn ngữ, kiến thức đời sống cho học sinh
- Giáo dục thẩm mĩ - tình cảm - phát triển tư duy cho học sinh
- Học sinh học môn Tiếng Việt có kết quả cao trong đó có phân môn Tập đọc
- Học sinh đọc tốt còn giúp các em học tốt các môn khác
Để tiến hành làm đề tài này, tôi đã nghiên cứu sách giáo khoa phân môn Tập đọc lớp 1 để tìm hiểu nội dung, cấu trúc của chương trình Tìm hiểu việc dạy và học của các em có hệ thống nội dung bài học (nội dung sách giáo khoa
Trang 5thử nghiệm Tiếng Việt Tiểu học 2000) Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn dành cho giáo viên của môn Tiếng Việt trong đó có phân môn Tập đọc lớp 1 Nghiên cứu rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy để rút ra những điều cần thực hiện
Nghiên cứu tài liệu có liên quan đến môn Tiếng Việt nhất là phân môn Tập đọc
Học hỏi các đồng nghiệp trong trường nhất là giáo viên khối 1 Vì vậy đây cũng là dịp để bản thân tôi học hỏi và tham gia các tài liệu tham khảo của các chuyên gia nghiên cứu dạy phân môn Tập đọc cho học sinh và qua đó có thể tự bồi dưỡng bản thân
Ở đề tài này tôi tập trung nghiên cứu các đối tượng là học sinh lớp 1 trường Tiểu học Tà Cạ - Kỳ Sơn – Nghệ An
II PHẦN NỘI DUNG:
II.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
Học sinh Tiểu học ở độ tuổi 6-12 tuổi là giai đoạn phát triển mới của tư duy Ở lứa tuổi này trẻ em có những đặc điểm riêng, đó là tri giác của các em còn mang tính trực quan cụ thể vì kinh nghiệm sống của các em còn hạn chế
Vì thế, trẻ thường lẫn các đối tượng có hình dạng hay cách phát âm các âm, tiếng, từ na ná giống nhau, chưa biết phân biệt đâu là đúng, là sai Ở lứa tuổi học sinh Tiểu học, các em chủ yếu học và chơi Đây là hai hoạt động đan xen nhau Trẻ em nặng tính hồn nhiên, ngây thơ trong sáng Các em dễ tin và nghe lời thầy cô, tin vào khả năng học tập của chính bản thân các em, tin vào những điều nhà trường, gia đình, xã hội đã dạy dỗ các em nên người Ở lứa tuổi này tâm lý của các em là thích được khen hơn chê, cho nên khi các em đọc bài tốt, đạt điểm cao, được thầy cô khen, bạn bè quý mến các em rất thích Vì vậy người giáo viên Tiểu học phải nắm bắt được tâm sinh lý học sinh Tiểu học Do đó khi nghiên cứu đề tài sử dụng phương pháp rèn đọc cho học sinh lớp 1 qua môn Tập đọc là rất phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của các em
II.2 CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
II.2.1 Các thành tựu đã đạt được trong thời gian qua:
Hội thảo Quốc gia về đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học đã đề ra các quan điểm chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học, cụ thể là: Quán triệt và vận dụng hợp lý mục tiêu của giáo dục Tiểu học trong mọi trường học ở bậc Tiểu học
Trong mọi hoạt động dạy học phải đảm bảo sự bình đẳng về cơ hội phát triển năng lực và sở trường của từng học sinh hay là quan điểm của dạy học
cá thể hoá
Đổi mới quá trình dạy học, phương pháp dạy học là một quá trình lâu dài nó gắn liền với đổi mới mục tiêu nội dung, cơ sở vật chất để phù hợp với điều kiện từng địa phương Đưa các hình thức tổ chức dạy học mới vào trường
Trang 6Tiểu học tạo điều kiện cho giáo viên có thể tổ chức dạy học mới theo các hình thức đã và đang được triển khai ở một số địa phương
Với đề tài này cho phép các nhà khoa học nghiên cứu trên nhiều phương diện ở nhiều góc độ, tiếp cận trong các phạm vi lớn nhỏ, ở những địa phương
có đặc thù khác nhau
Thông qua kết quả của việc điều tra, khảo sát chất lượng bộ môn Tập đọc lớp 1; tìm hiểu kinh nghiệm đúc kết của giáo viên trực tiếp giảng dạy thông qua việc nghiên cứu chương trình, tài liệu để có phương pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh các lớp 1 nói riêng đạt kết quả cao nhất
II.2.2 Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa:
Qua việc nghiên cứu một số tài liệu Sư phạm tôi đã rút ra một số điểm đáng lưu ý như sau:
- Giáo trình “Phương pháp dạy học Tiếng Việt” trong các phương pháp dạy Tập đọc có phương pháp trực quan và phương pháp luyện tập là hết sức quan trọng Trực quan không chỉ là tranh ảnh hay vật thực mà nó còn là giọng đọc mẫu của giáo viên - một hình thức sinh động và có hiệu quả Giáo viên phải đọc đúng thể loại, đúng ngữ điệu, biểu hiện tình cảm qua nét mặt, cử chỉ, điệu bộ Bên cạnh đó còn hình thức trực quan thứ hai là ghi các tiếng khó, câu khó, đoạn khó đọc vào bảng phụ để học sinh tri giác cụ thể hơn Giáo viên cần chép rõ ràng và hướng dẫn tỉ mỉ Đó chính là các hình thức trực quan rất cần thiết cho việc rèn đọc Các em có đọc đúng thì mới có thể viết được đúng
Ở phương pháp luyện tập sẽ có các quá trình luyện tập là: đọc đúng âm, tiếng, câu; biết ngắt nghỉ đúng chỗ khi đọc Giọng đọc phải thể hiện qua bài văn hay bài thơ và thể hiện cảm xúc qua nội dung bài đọc Đọc sai chỗ ngắt giọng phản ánh một cách hiểu sai nghĩa hoặc ít ra một cách đọc không để ý đến nghĩa
Vì vậy, đọc đúng ngữ điệu nói chung, ngắt giọng đọc đúng nói riêng vừa
là mục đích của việc dạy đọc thành tiếng, vừa là phương tiện giúp học sinh chiếm lĩnh nội dung bài đọc Bài này chỉ ra cơ sở ngữ nghĩa, ngữ pháp của chỗ ngắt giọng, chỗ cần phát âm đúng Thực tế học sinh lớp 1 luyện đọc đúng
là nhiệm vụ trọng tâm bởi theo chương trình Tập đọc trong sách Tiếng Việt 1 chỉ có 13 tuần bao gồm cả nội dung ôn tập và thi Bên cạnh đó học sinh vừa chuyển từ phần vần sang tập đọc thì mục tiêu chính là giúp các em nhận diện chữ để đọc đúng, đọc trôi chảy lưu loát, biết ngắt nghỉ hơi hợp lý, lưu ý cả cách đọc nhấn giọng
- Giáo trình “Rèn kỹ năng sử dụng Tiếng Việt” Muốn rèn cho các em có
kỹ năng, phương pháp đọc tốt thì trước tiên giáo viên cần phát hiện những nguyên nhân dẫn đến đọc sai, từ đó áp dụng các cách thức, các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt trong quá trình áp dụng qua việc nghiên cứu để hướng dẫn học sinh
Việc áp dụng ngữ điệu đọc phù hợp làm tiêu chuẩn tức là cách xác định chính xác tiết tấu của giọng đọc, nhịp điệu đọc, cường độ, độ cao, sắc thái giọng đọc, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ trong khi đọc để người nghe dễ hiểu, cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong bài văn, bài thơ
Trang 7Về tốc độ âm lượng đọc: Mỗi bài Tập đọc có tốc độ âm lượng đọc khác nhau Như vậy người giáo viên cần phải nắm chắc các kỹ thuật trên để làm mẫu cho học sinh và hướng dẫn truyền thụ lại cho các em những kỹ thuật đó Khi học sinh đã hoàn chỉnh các kỹ thuật trên cũng chính là đã đạt đỉnh cao của phương pháp rèn đọc cho học sinh Tiểu học
Chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt 1:
- Chương trình Tiếng Việt 1 chia thành 3 phần cơ bản
+ Học vần: Chữ cái: Tuần 1 - Tuần 6
Vần : Tuần 7 - Tuầm 24
+ Tập đọc: Tuần 25 - Tuần 35
- Chương trình Tập đọc lớp 1 bao gồm cả phần nội dung kiến thức mới
và nội dung kiến thức ôn tập là 13 tuần Trong đó cũng được phân thành các chủ đề sau:
+ Chủ đề nhà trường : 4 tuần
+ Chủ đề gia đình : 4 tuần
+ Chủ đề thiên nhiên - Đất nước: 4 tuần
Riêng tuần 35 dành cho phần ôn tập và kiểm tra
- Các bài Tập đọc được xếp theo chủ đề gần gũi, đan xen, kết hợp, phân
bố rất hợp lý
- Nội dung là những bài văn, bài thơ, những câu chuyện ngắn, hay, hấp dẫn, gắn với cuộc sống sinh hoạt của các em
- Đặc biệt ở mỗi bài Tập đọc thường có tranh minh hoạ với màu sắc đẹp, hình ảnh sinh động phù hợp với nội dung từng bài
II.2.3 Những vấn đề thực tiễn:
Tôi tiến hành điều tra trường Tiểu học Tà Cạ - Kỳ Sơn – Nghệ An:
II.2.3.1 Về giáo viên:
Phương thức điều tra giáo viên bằng câu hỏi thăm dò: Đánh dấu vào ô trống theo đồng chí là đúng, là thường thực hiện dạy tập đọc hoặc nêu hình thức mà giáo viên thường làm
Câu 1: Đồng chí cho biết trong một giờ Tập đọc ở lớp 1, đồng chí đã rèn
đọc cho học sinh như thế nào, hãy kể cách làm cụ thể?
Câu 2: Trong một giờ Tập đọc, đồng chí đã chú ý đối tượng học sinh nào?
Đồng chí hãy đánh dấu x vào ô trống mà đồng chí cho là đúng:
Học sinh khá – giỏi
Học sinh trung bình
Học sinh yếu kém
Câu 3: Trong số hình thức dạy học sau đây, đồng chí thường chọn những
hình thức nào? Hãy đánh dấu x vào ô mà đồng chí cho là đúng:
Dạy học cá nhân
Dạy học theo nhóm
Dạy học cả lớp
Hình thức dạy học nào là quan trọng nhất (ghi cụ thể tên hình thức dạy đó)
Câu 4: Đồng chí hãy kể tên những phương pháp mà đồng chí đã vận dụng
để dạy một giờ Tập đọc cho học sinh lớp 1
Trang 8*Thực trạng của giáo viên:
a Ưu điểm:
Thực tế dạy học ở trường Tiểu học Tà Cạ cho thấy: Giáo viên đã tìm hiểu
kỹ bài dạy và truyền đạt đủ kiến thức cơ bản theo yêu cầu sách giáo khoa với việc phát huy tính tích cực của học sinh Họ dành thời gian cho học sinh làm việc với sách giáo khoa Kết hợp nhiều phương pháp trong một tiết dạy như: giảng giải trực quan, vấn đáp, gợi mở để dẫn dắt học sinh tìm ra kiến thức Giáo viên luôn có sự chuẩn bị đồ dùng trực quan
b Một số tồn tại:
Khi dạy một tiết Tập đọc, nhiều giáo viên chưa thực sự chú ý rèn đọc cho học sinh khi học sinh đọc sai Số ít giáo viên chưa chú ý tới việc luyện cách đọc một câu văn dài, học sinh đọc còn gặp nhiều khó khăn
Hầu hết các tiết dạy về Tập đọc, khi sử dụng các hình thức trực quan thì chỉ dừng ở chỗ giáo viên làm động tác minh hoạ hoặc đưa ra vật thực Một số bài dạy chay không phóng to được hình vẽ Nhiều khi ác tranh đưa ra còn hạn hẹp, kém về hình thức Điều này không gây được hứng thú học tập cho các
em Do tập tục địa phương nên các em rất hay đọc ngọng phụ âm l/n, ch/tr, s/
x và ngọng về dấu hỏi – ngã
Mặt khác, số ít giáo viên chưa chú ý cho học sinh cách đọc đúng nhịp điệu thơ, đọc ngắc ngứ những câu văn dài Trong khi tìm hiểu nội dung bài, một số giáo viên dành nhiều thời gian để giảng giải, đàm thoại (thầy hỏi – trò suy nghĩ, sau đó gọi 1 – 2 em lên trả lời) Vì vậy, giáo viên chưa kiểm soát được số đông học sinh trong lớp và dành nhiều thời gian hợp lý cho các em hoạt động tự tìm kiếm, lĩnh hội kiến thức theo khả năng của mình
* Nguyên nhân:
Nguyên nhân của một số tồn tại kể trên là do giáo viên chưa nghiên cứu kỹ nội dung của sách giáo khoa và sách hướng dẫn giảng dạy để từ đó chọn phương pháp dạy và nội dung dạy học một cách thích hợp nhất
II.2.3.2 Thực trạng của học sinh:
Tôi đã tiến hành điều tra học sinh lớp 1A tổng số là 27 em
A Phương thức điều tra 1: Bằng hình thức thăm dò điền vào dàn ý, vào ô
trống mà em cho là đúng hoặc hình thức lựa chọn từ thích hợp để điền vào ô trống
Câu 1: Điền vào chỗ trống x hoặc s.
Bắn …úng, ……em phim, con ….óc
Câu 2: Điền vào chỗ trống ch hay tr.
…ơi bi !, ………ao giải thưởng.
Câu 3: Điền vào chỗ trống n hoặc ng.
Cây bà……., bà… ghế
Điều tra kết quả phương thức 1:
Câu 1: 33,3% học sinh trả lời đúng
Câu 2: 33,3% học sinh trả lời đúng
Câu 3: 66,7% học sinh trả lời đúng
Trang 9Từ kết quả điều tra phương thức trên tôi thấy học sinh đọc sai nhiều nhất
là phụ âm ch/tr, s/x Hai phụ âm này học sinh hay đọc sai, trong đó có một phần lỗi học sinh chưa chú ý và giáo viên đọc chưa chuẩn
A Phương thức điều tra 2:
Tôi tiến hành điều tra vào lớp giảng dạy và khảo sát cụ thể qua việc đọc của từng học sinh
Qua điều tra thực tế việc đọc của học sinh, tôi thấy thực trạng của học sinh lớp tôi có ưu nhược điểm sau đây:
- Ưu điểm:
Năm học 2012 – 2013, học sinh đã được học nhiều bài Tập đọc bằng giáo
án điện tử tạo điều kiện tốt cho học sinh trong giờ học Nói chung đa số học sinh đọc được nội dung bài và bước đầu có kỹ năng đọc đúng
Một số em đã biết đọc diễn cảm và có ý thức học tập tốt, hăng hái phát biểu ý kiến xây dựng bài
- Hạn chế:
Một số em chưa thực sự hiếu học, hay quên đồ dung học tập, chưa chuẩn
bị đầy đủ trước khi đến lớp Một số học sinh yếu vừa đọc vừa đánh vần, phần lớn học sinh đọc trôi chảy song chưa biết nhấn mạnh ở các từ ngữ cần chú ý cũng như cách ngắt nghỉ đúng dấu câu
Ví dụ: Chỗ ngừng giọng giữa chủ ngữ và vị ngữ, giữa động từ và bổ ngữ
Đó là chưa kể trong thơ, hầu như người ta đã bỏ các dấu câu, nhiều bài văn xuôi tác giả không dùng các dấu phẩy như yêu cầu của nhà trường Đây là nguyên nhân dẫn đến học sinh không đọc đúng chỗ ngắt giọng ở những câu dài có cấu trúc ngữ pháp phức tạp
Ngắt giọng hay là đích của dạy học và cũng là một trong những phương tiện để dạy tiếp cận, chiếm lĩnh văn bản được đọc Từ đó các em đọc đúng phụ âm đầu, ngắt giọng đúng và hay; tôi đã hướng dẫn để các em cảm thụ được nội dung bài học theo từng chủ điểm Nhờ đó các em trau dồi cho mình vốn từ phong phú, cách viết trong sáng, mạch lạc, bố cục chặt chẽ, nội dung hấp dẫn trong phân môn Tập đọc
Qua quá trình thực tế dạy Tập đọc cho học sinh lớp 1 nhiều em tiếp thu bài nhanh, đọc tốt, song vẫn còn tồn tại một số em đọc chưa thạo
Học sinh lớp 1 Trường Tiểu học Tiểu học Tà Cạ, trong không khí xã hội hóa giáo dục của ngày khai giảng năm học mới, phụ huynh đưa con em đến trường Tiếng nói địa phương mang tính chất vùng miền đã để lộ sự giao thoa đến cách phát âm của học sinh trong lớp Chủ yếu là lẫn lộn phụ âm đầu Một
số em khi được gọi đọc bài còn mắc nhiều lỗi phát âm, đọc và trả lời các câu hỏi còn nhỏ, trả lời không đủ câu, đọc kéo dài… Có thể nói, đó là nguyên nhân khách quan tác động “vô thức” đến một số ít học sinh
II.3 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Tập đọc là phân môn chủ yếu rèn cho học sinh kỹ năng đọc, từ mức độ nhận biết để đọc đúng, rõ rang đến mức độ cao hơn là đọc lưu loát, biết ngắt
Trang 10nghỉ, lên - xuống giọng và thể hiện thái độ tình cảm qua bài Tập đọc, học sinh hiểu được nội dung của bài
Để đạt được mục đích ấy, trước hết người giáo viên phải có phương pháp rèn đọc đúng, có các hình thức rèn đọc cũng như tinh thần trách nhiệm đối với nghề trên cơ sở giúp học sinh nhận thức được việc rèn đọc trong trường Tiểu học Từ đó áp dụng các phương pháp rèn đọc linh hoạt sẽ đem lại kết quả khả quan hơn
II.3.1 Phương pháp trực quan:
a Phương pháp này phù hợp với tư duy, tâm lý lứa tuổi ở bậc Tiểu học:
Ở phương pháp này giáo viên đưa ra những bức tranh minh hoạ bằng vật
thật cho từng bài (gọi chung là đồ dung học tập) để phục vụ cho quá trình rèn đọc của học sinh kết hợp đọc hiểu và bước vào đọc diễn cảm tốt
b Các hình thức trực quan (Cách dạy):
* Giọng đọc mẫu của giáo viên: Đây là một hình thức trực quan sinh động
và có hiệu quả đáng kể, có tác dụng làm mẫu cho học sinh luyện đọc Do đó, muốn rèn đọc cho học sinh tôi luôn chuẩn bị trước các bài ở nhà để cho học sinh đọc đúng các thể loại, đúng ngữ điệu, tránh đọc đều đều mà cần phải biết biểu hiện tình cảm của mình qua cử chỉ, ánh mắt, nét mặt, nụ cười khi đọc
*Luyện đọc từ khó:
Khi hướng dẫn học sinh phát âm tôi thường phân tích cho các em thấy sự khác biệt giữa cách phát âm đúng với cách phát âm sai mà học sinh thường mắc như các tiếng có phụ âm, ch/tr, s/x
Điều này cần hướng dẫn tỉ mỉ và có trực quan cho các em thấy được sự khác nhau của nó để phân biệt rõ khi đọc phát âm cho đúng Đặc biệt đối với học sinh yếu, tôi còn sử dụng các trực quan cụ thể để các em thấy được hệ thống cách phát âm như môi, răng, lưỡi (bộ máy phát âm) khi phát âm nó như thế nào Cụ thể hơn, tôi làm mẫu trực tiếp để học sinh quan sát và luyện cách phát âm
Ngoài hình thức trên, tôi còn ghi các từ khó để luyện đọc bằng phấn màu lên bảng (bảng phụ) Tôi dùng phấn màu ghi các phụ âm, vần khó, làm nổi bật các phụ âm, vần khó trong các từ luyện đọc để các em được nhìn (bằng mắt), được tập phát âm (bằng miệng), được nghe (bằng tai) và có thể được viết bằng tay vào bảng con Có như vậy các em sẽ nhớ lâu và đọc đúng
Giáo viên đọc mẫu – Học sinh giỏi luyện đọc
Học sinh thường đọc sai phụ âm, sai vần luyện đọc Học sinh yếu cần luyện nhiều và tôi yêu cầu học sinh phân tích các từ có tiếng, vần mà các em hay đọc sai để nắm bắt rõ hơn Đa số học sinh đọc tốt, trừ một số trường hợp đặc biệt (các em bị dị tật về bộ máy phát âm) còn lại với cách rèn đọc trên các
em đã đọc tốt
A Luyện đọc câu – đoạn – bài:
Kết hợp với rèn phát âm đúng tiếng, từ có phụ âm, có vần học sinh hay phát âm sai; tôi còn rèn cho học sinh biết ngắt, nghỉ đúng dấu chấm, dấu phẩy
và đọc lưu loát (đây là yêu cầu trọng tâm của hcọ sinh lớp 1)
Bước sáng phần đọc, đa số các em còn đọc chưa chuẩn, đọc còn ngắc ngứ, đọc từng âm, tiếng Một số học sinh yếu còn phải dừng lại để đánh vần