Bài 7 PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH (kinh tế vi mô 2)

Bài giảng này tóm tắt kiến thức chủ yếu xoay quanh vấn đề phân tích về thị trường cạnh tranh như đánh giá những lợi ích và chi phí là thặng dư tiêu dùng, thặng dư sản xuất từ các chính sách của Chính phủ, vấn đề kiểm soát giá trần hay giá sàn, trợ giá hạn ngạch sản xuất, hạn ngạch nhập khẩu và thuế quan. Qua đó thấy được ảnh hưởng của thuế quan, trợ giá...

CHƯƠNG 9

PHÂN TÍCH THỊ TRƯƠNG CẠNH TRANH

TS Lê Văn Chiến

Nội dung

 Đánh giá Lợi ích và Chi phí từ các chính sách của

chính - Thặng dư tiêu dùng và Thặng dư sản xuất

 Tính hiệu quả của thị trường cạnh tranh

 Giá trần và giá sàn

 Trợ giá và hạn ngạch sản xuất

 Hạn ngạch nhập khẩu và thuế quan

 Ảnh hưởng của thuế hoặc trợ giá

Đánh giá Lợi ích và Chi phí từ các chính sách Thặng dư tiêu dung và Thặng dư sản xuất

Ôn tập

 Thặng dư tiêu dùng là tổng lợi ích hoặc giá trị mà người tiêu dùng nhận được vượt số tiền mà họ trả cho lượng hàng hóa đó.

 Thặng dư sản xuất là tổng lợi ích hay doanh thu mà nhà sản xuất nhân được vượt quá chi phí dùng để sản xuất lượng hàng hóa đó.

Thặng dƣ

Sản xuất Giữa 0 và Qxuất nhận lợi ích ròng0 nhà sản

từ việc bán mỗi sản phẩm.

-Thặng dƣ sản xuất

Thặng dƣ Tiêu dùng

Thặng dư tiêu dùng và thặng dư sản xuất

-Thặng dƣ tiêu dùng

 Để xác định tác động phúc lợi của một chính sách

của chính phủ, chúng ta phải đo lường được thặng

dư tiêu dùng và thặng dư sản xuất

 Tác động phúc lợi

 Lợi ích và tổn thất mà một chính sách tạo ra đối với người tiêu dùng và nhà sản xuất.

Đánh giá Lợi ích và Chi phí từ các chính sách Thặng

dƣ tiêu dung và Thặng dƣ sản xuất

Tổn thất ròng đối với nhà sản xuất là tổng của hình chữ nhật A và hình tam giác C

B

Lợi ích ròng của người tiêu dùng là chênh lệch của chữ nhật A và tam giác B Tổn thất vô ích

Kiểm soát giá làm thay đổi Cs và PS

 Tổn thất vô ích trong trường hợp này là sự phi hiệu quả của chính sách kiểm soát giá khi tổn thất của nhà sản xuất vượt quá lợi ích ròng

của người tiêu dùng.

Kiểm soát giá làm thay đổi thặng dư tiêu dùng và thặng

dư sản xuất

Ví dụ Kiểm soát giá dầu

và thiếu hụt khí đốt năm 1979

S D

Tác động phúc lợi của giá trần khi cầu ít co giãn

Hiệu quả của thị trường cạnh tranh

 Lưu ý: Không phải lúc nào can thiệp của Nhà nước cũng làm giảm hiệu quả Khi có thất bại thị trường (Ngoại tác, thiếu thông tin, độc quyền) thì can thiệp của chính phủ có thể dẫn đến tăng hiệu quả XH.

Tổn thất xã hội là các hình tam giác B và C

Tổn thất phúc lợi khi giữ giá cao hơn giá cân

B A

B Tổn thất xã hội là các

Tam giác B và C

C A

Trợ giá và Hạn ngạch sản xuất

 Phần lớn chính sách nông nghiệp của

Mỹ dựa trên trợ giá

 Giá được áp đặt cao hơn giá cân bằng thị

trường và chính phủ mua phần dư thừa.

 Chính sách này thường được phối hợp với khuyến khích giảm sản lượng.

D A

Để giữ giá P s chính phủ mua

D + Q g

Q g

B A

P s (Q 2 -Q 1 )

D

Tổng tổn thất:

Ps (Q2-Q1) - D

Trợ giá

Câu hỏi:

 Liệu chính sách nào khác hiệu quả hơn để

cho nông dân thêm thu nhập A + B + D?

Trả lời

 Số phúc lợi mất trắng ấy là rất lớn XH có thể cóphương thức trợ cấp cho người sản xuất ít tốn kémhơn Nếu mục tiêu là làm cho người sản xuất có thêmmức thu nhập = A + B + D thì phương thức ít tốn kémhơn nhiều là cho họ trực tiếp số tiền đó

 Tuy nhiên trợ cấp giá là cách cho đỡ lộ liễu hơn nênhấp dẫn hơn về mặt chính trị

 Hạn ngạch sản xuất

 Chính phủ có thể làm tăng giá bằng cách hạn chế lượng cung

Trợ giá và Hạn ngạch sản xuất

B A

B A

hay khuyến khích

bỏ hoang đất tốn kém hơn?

B A

D

C

Trả lời

Nếu chính phủ để mặc cho thị trường quyết định giá cả vàsản lượng, đồng thời trợ cấp cho nhà sản xuất một khoảnbằng A + B + D thì giá cả vẫn giữ ở mức P0, sản lượngvẫn ở mức Q0 Khoảng trợ cấp mà nhà nước mất chính làkhoản người sản xuất được Thay đổi phúc lợi băng 0 thay

vì mất trắng B + C

Hạn ngạch nhập khẩu và thuế nhập khẩu

 Nhiều quốc gia sử dụng hạn ngạch nhập khẩu và thuếquan để giữ giá nội địa cao hơn mức giá thế giới, qua

đó bảo hộ một số nhà sản xuất trong nước

 Tuy nhiên thặng dư mà người tiêu dùng mất có thểlớn hơn thặng dư người sản xuất được và cái giá mà

xã hội phải trả là lớn

giới P W .

Thuế nhập khẩu hoặc Hạn ngạch

P w

Q D

S P

S’

 Câu hỏi:

 Áp dụng hạn ngạch

thay thế cho thuế nhập khẩu làm nền kinh tế tốt lên hay xấu đi? (ví dụ Hạn chế nhập khẩu xe hơi Nhật thập niên 1980)

Thuế nhập khẩu hoặc Hạn ngạch

P w

Q

D S

P

Tác động của thuế hoặc trợ cấp

 Gánh nặng thuế (hoặc lợi ích của trợ

cấp) chia một phần cho người tiêu dùng

và một phần cho nhà sản xuất.

 Chúng ta xem xét trường hợp thuế đơn

vị là thuế tính trên đơn vị hàng hóa

S

B D

Hệ quả của thuế đơn vị

Hệ quả của thuế đơn vị

 Bốn điểm lưu ý khi phân tích thị trường sau thuế:

1) Lượng bán và PD phải nằm trên

đường cầu: QD = QD(PD)

2) Lượng bán và PS phải nằm trên

đường cung: QS = QS(PS)

Hệ quả của thuế đơn vị

 Bốn điểm lưu ý khi phân tích thị trường sau thuế:

3) QD = QS

4) PD - PS = thuế

Gánh nặng thuế phụ thuộc vào độ co giãn của

độ co giãn của cung

và cầu.

Tóm tắt

 Có thể dùng các mô hình đơn giản về

cung và cầu để phân tích ảnh hưởng

Tóm tắt

 Khi chính phủ đánh thuế hoặc trợ cấp,

giá thường không tăng hoặc giảm đúng bằng mức thuế hoặc trợ cấp.

 Can thiệp của chính phủ thường dẫn

đến tổn thất vô ích.

Tổng kết

 Can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế thị trường cạnh tranh không phải lúc nào cũng dẫn đến tổn thất xã hội .