ÔN TẬP MÔN LUẬT CẠNH TRANH potx

Sự cạnh tranh có thể diễn ra trong khoảng thời gian không nhất định hoặc hẹp một tổ chức, một địa phương, một nghành hoặc rộng một nước, giữa các nứơc Đặc điểm cạnh tranh: - Cạnh tranh

ÔN TẬP MÔN LUẬT CẠNH TRANH

Câu 1 Trình bày khái niệm, đặc điểm của cạnh tranh?

Trả lời

Khái niệm cạnh tranh:

Cạnh tranh nói chung, cạnh tranh trong kinh tế nói riêng là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau Khái niệm này được sử dụng cho cả phạm vi doanh nghiệp, phạm vi nghành, phạm vi quốc gia hoặc phạm vi khu vực liên quốc gia vv điều này chỉ khác nhau ở chỗ mục tiêu được đặt ra ở chỗ quy mô doanh nghiệp hay ở quốc gia

mà thôi Trong khi đối với một doanh nghiệp mục tiêu chủ yếu là tồn tại và tìm kiếm lợi nhuận trên cơ sở cạnh tranh quốc gia hay quốc tế, thì đối với một quốc gia mục tiêu là nâng cao mức sống và phúc lợi cho nhân dân vv

- Theo K.Marx: Cạnh tranh là sự ganh đua, đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm dành giật những điều kiện thuận lợi trong SX và tiêu dung hang hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch

- Theo Black’ law dictionary, ST Paul , 1999, 272p: Cạnh tranh là sự nổ lực hoặc hành vi của hai hay nhiều thương nhân nhằm tranh giành những lợi ích giống nhau từ chủ thể thứ ba

- Theo nhà kinh tế học Michael Porter của Mỹ thì: Cạnh tranh kinh tế là giành lấy thị phần Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi

- Ở góc độ thương mại, cạnh tranh là một trận chiến giữa các doanh nghiệp và các ngành kinh doanh nhằm chiếm được sự chấp nhận và lòng trung thành của khách hàng Hệ thống doanh nghiệp tự do đảm bảo cho các ngành có thể tự mình đưa ra các quyết định về mặt hàng cần sản xuất, phương thức sản xuất, và tự định giá cho sản phẩm hay dịch vụ

Tóm lại:

- Cạnh tranh được hiểu là sự chạy đua, ganh đua của các thành viên của một thị trường hàng hóa , SP cụ thể nhằm mục đích lôi kéo về mình ngày càng nhiều khách hàng, thị trường, thị phần của một thị trường

- Cạnh tranh trong KD là hành vi của các DN kinh doanh cùng lọai hàng hóa hoặc những hàng hóa có thể thay thế nhau nhằm tiêu thụ hàng hóa hoặc dịch vụ trên một thị trường

- Cạnh tranh là cố gắng nhằm giành lấy phần hơn phần thắng về mình trong môi

trường cạnh tranh Để có cạnh tranh phải có các điều kiện tiên quyết sau:

* Phải có nhiều chủ thể cùng nhau tham gia cạnh tranh: Đó là các chủ thể có cùng các mục đích, mục tiên và kết quả phải giành giật, tức là phải có một đối tượng mà chủ thể cùng hớng đến chiếm đoạt Trong nền kinh tế, với chủ thể canh tranh bên bán,

đó là các loại sản phẩm tưng tự có cùng mục đích phục vụ một loại nhu cầu của khách hàng mà các chủ thể tham gia canh tranh đều có thể làm ra và đợc người mua chấp nhận Còn với các chủ thể cạnh tranh bên muc là giành giật muc được các sản phẩm

*Việc cạnh tranh phải được diễn ra trong một môi trường cạnh tranh cụ thể, đó là các r àng buộc chung mà các chủ thể tham gia cạnh tranh phải tuân thủ Các ràng buộc này trong cạnh tranh kinh tế giữa các dianh nghiệp chính alf các đặc điểm nhu cầu về sản phẩm của khách hàng và các ràng buộc của luật pháp và thông kệ kinh doanh ở trên thị trường Còn giữa người mua với người muc, hoặc giữa những người mua và người bán là các thoả thuận được thực hiện có lợi hơn cả đối với người mua

*Cạnh tranh có thể diễn ra trong một khoảng thời gian không cố định hoặc ngắn (từng vụ việc) hoặc dài (trong suốt quá trình tồn tại và hoạt động của mỗi chủ thể tham gia cạnh tranh) Sự cạnh tranh có thể diễn ra trong khoảng thời gian không nhất định hoặc hẹp (một tổ chức, một địa phương, một nghành) hoặc rộng (một nước, giữa các nứơc)

Đặc điểm cạnh tranh:

- Cạnh tranh là hiện tượng XH diễn ra giữa các chủ thể kinh doanh

- Cạnh tranh là sự ganh đua, sự kình địch giữa các doanh nghiệp

- Mục đích của DN tham gia cạnh tranh là cùng tranh giành thị trường mua họăc bán sản phẩm

- Cạnh tranh là một quy luật kinh tế của sản xuất hàng hoá vì nó xuất phát từ quy luật giá trị của sản xuất hàng hoá Trong sản xuất hàng hoá, sự tách biệt tương đối giữa những người sản xuất, sự phân công lao động xã hội tất yếu dẫn đến sự cạnh tranh để giành được những điều kiện thuận lợi hơn như gần nguồn nguyên liệu, nhân công rẻ, gần thị trường tiêu thụ, giao thông vận tải tốt, khoa học kỹ thuật phát triển nhằm giảm mức hao phí lao động cá biệt thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết để thu được nhiều lãi Khi còn sản xuất hàng hoá, còn phân công lao động thì còn có cạnh tranh Cạnh tranh cũng là một nhu cầu tất yếu của hoạt động kinh tế trong cơ chế thị trường, nhằm mục đích chiếm lĩnh thị phần, tiêu thụ được nhiều sản phẩm hàng hoá để đạt được lợi nhuận cao nhất Câu nói cửa miệng của nhiều người hiện nay

"thương trường như chiến trường", phản ánh phần nào tính chất gay gắt khốc liệt đó của thị trường cạnh tranh tự do

Câu 2 Trình bày các hình thức tồn tại của cạnh tranh?

Dựa vào vai trò điều tiết của Nhà nước, cạnh tranh được chia thành hai loại: cạnh tranh tự do và cạnh tranh có sự điều tiết của Nhà nước

Cạnh tranh tự do: Lý thuyết về cạnh tranh tự do ra đời vào thời kỳ giá

cả tự do vận động lên xuống theo sự chi phối của quan hệ cung cầu, của các thế lực thị trường Khái niệm cạnh tranh tự do được hiểu từ sự phân tích các chính sách xây dựng và duy trì thị trường tự do, theo đó “thị trường tự do tồn tại khi không

có sự can thiệp của Chính phủ và tại đó các tác nhân cung cầu được phép hoạt động tự do” Do đó, lý thuyết về cạnh tranh tự do đưa ra mô hình cạnh tranh mà ở đó các chủ thể tham gia cuộc tranh đua hoàn toàn chủ động và tự do ý chí trong việc xây dựng và thực hiện các chiến lược, các kế hoạch kinh doanh của mình

Cạnh tranh có sự điều tiết của Nhà nước: Khác với cạnh tranh tự do, cạnh

tranh có sự điều tiết của Nhà nước là hình thức cạnh tranh mà ở đó Nhà nước bằng các chính sách và công cụ pháp luật can thiệp vào đời sống thị trường để điều tiết,

hướng các quan hệ cạnh tranh vận động và phát triển trong một trật tự, đảm bảo sự phát triển công bằng và lành

Có thể nói, việc phân chia và nghiên cứu cạnh tranh dưới các mô hình cạnh tranh tự do và cạnh tranh có điều tiết đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận để lý giải cho sự xuất hiện của Nhà nước vào đời sống cạnh tranh, làm cơ sở cho việc tìm kiếm những phương tiện để điều tiết thị trường

Căn cứ vào tính chất mức độ biểu hiện, cạnh tranh được chia thành cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh không hoàn hảo và độc quyền

Cạnh tranh hoàn hảo: Cạnh tranh hoàn hảo là hình thức cạnh tranh mà ở đó

người mua và người bán đều không có khả năng tác động đến giá cả của sản phẩm trên thị trường Trong hình thái thị trường cạnh tranh hoàn hảo, giá cả của sản phẩm hoàn toàn do quan hệ cung cầu, quy luật giá trị quyết định; không có sự tồn tại của bất

cứ khả năng hay quyền lực nào có thể chi phối các quan hệ trên thị trường

Cạnh tranh không hoàn hảo: Cạnh tranh không hoàn hảo là hình thức cạnh

tranh chiếm ưu thế trong các ngành sản xuất mà ở đó, các doanh nghiệp phân phối hoặc sản xuất có đủ sức mạnh và thế lực để có thể chi phối giá cả các sản phẩm của

mình trên thị trường Trong thực tế, hình thức cạnh tranh không hoàn hảo là hình thức

cạnh tranh phổ biến trên thị trường, ở nhiều lĩnh vực, nhiều ngành của nền kinh

tế Nếu như trong cạnh tranh hoàn hảo, không có ai có đủ khả năng chi phối thị trường, thì trong cạnh tranh không hoàn hảo, do các điều kiện để sự hoàn hảo tồn tại không đầy đủ nên mỗi thành viên của thị trường đều có một mức độ quyền lực nhất định đủ để tác động đến giá cả của sản phẩm Tùy từng biểu hiện của hình thức cạnh tranh này mà cách thức tác động đến giá cả sẽ là khác nhau

Kinh tế học chia cạnh tranh không hoàn hảo thành cạnh tranh mang tính độc quyền và độc quyền nhóm:

Cạnh tranh mang tính độc quyền: Cạnh tranh mang tính độc quyền là hình thức

cạnh tranh sản phẩm, mà mỗi doanh nghiệp đều có mức độ độc quyền nhất định vì họ

có sản phẩm của riêng mình.Mặc dù các sản phẩm trên thị trường có thể thay thế cho nhau, song các doanh nghiệp luôn nỗ lực thực hiện cá biệt hoá sản phẩm của mình Sự thành công trong việc dị biệt hoá sản phẩm phù hợp với sự đa dạng và tính hay thay đổi của nhu cầu thị trường quyết định mức độ độc quyền và thành công của doanh nghiệp Các tiêu chí được sử dụng để cá biệt hoá sản phẩm thường là mẫu mã, chất lượng, nhãn mác, dịch vụ bán hàng,… Chúng ta có thể tìm thấy sự hiện diện của cạnh tranh mang tính độc quyền trong thị trường của các ngành như hoá mỹ phẩm, may mặc, ôtô…

Độc quyền nhóm: Trong độc quyền nhóm, hình thức cạnh tranh được tồn tại trong

một số ngành chỉ có một số ít nhà sản xuất và mỗi nhà sản xuất đều nhận thức được rằng giá cả của mình không chỉ phụ thuộc vào năng suất của chính mình mà còn phụ

thuộc vào hoạt động của các đối thủ cạnh tranh quan trong trong ngành đó Ở mô hình

độc quyền nhóm, người ta không cần quan tâm đến tính thuần nhất của sản phẩm mà nhấn mạnh đến số lượng thành viên của thị trường, đặc thù công nghệ của một số ngành sản xuất đòi hỏi quy mô tối thiểu có hiệu qủa lớn đến mức không phải ai cũng

có thể đáp ứng Chỉ một số lượng nhỏ doanh nghiệp với tiềm lực tài chính và khả năng về công nghệ có thể tham gia đầu tư, ví dụ như sản xuất ôtô, cao su, thép, xi măng.v.v Khi đó, sự thay đổi về giá của mỗi doanh nghiệp sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đối với sản phẩm của doanh nghiệp khác và ngược lại Mặt khác, việc thay

đổi sản lượng của doanh nghiệp sẽ tác động trực tiếp đến quan hệ cung cầu của sản phẩm và tác động đến sự thay đổi của giá cả sản phẩm

Độc quyền: Độc quyền tồn tại khi chỉ có một doanh nghiệp duy nhất sản xuất

hoặc tiêu thụ sản phẩm trên thị trường mà không có sự thay thế từ các sản phẩm hoặc

các chủ thể kinh doanh khác Khi có vị trí độc quyền, thị trường sẽ trao cho doanh

nghiệp quyền lực của mình, “khả năng tác động đến giá cả thị trường của một loại

hàng hoá, dịch vụ nhất định” Như vậy, độc quyền là một thuật ngữ để chỉ việc một

doanh nghiệp nào đó duy nhất tồn tại trên thị trường mà không có đối thủ cạnh tranh Doanh nghiệp độc quyền có thể độc quyền nguồn cung (độc quyền bán) hoặc độc quyền cầu (độc quyền mua)trên thị trường Cả hai trường hợp độc quyền này đều đem lại cho doanh nghiệp độc quyền khả năng khống chế ý chí của đối tác hoặc của khách hàng, tước bỏ khả năng lựa chọn của khách hàng, buộc họ chỉ còn một cơ may duy

nhất là được giao dịch với doanh nghiệp độc quyền

Câu 3 Trình bày các loại hình cạnh tranh?

* Căn cứ vào chủ thể tham gia thị trường cạnh tranh được chia thành 3 loại.

- Cạnh tranh giữa người mua và người bán: Người bán muốn bán hàng hoá của

mình với giá cao nhất, còn người mua muốn mua với mức giá thấp nhất Giá cả cuối cùng được hình thành sau quá trình thương lượng giữ hai bên

- Cạnh tranh giứa những người mua với nhau: Mức độ cạnh tranh phụ thuộc vào

quan hệ cùng cầu trên thị trường Khi cung nhỏ hơn cầu thì cuộc cạnh tranh trở nên gay gắt, giá cả hàng hoá và dịch vụ sẽ tăng lên, người mua phải chấp nhận giá cao để mua được hàng hoá hoá mà họ cần

- Cạnh tranh giữa những nguời bán với nhau: Là cuộc cạnh tranh nhằm giành giật

khách hàng và thị trường, kết quả là giá cả giảm xuống và có lợi cho người mua Trong cuộc cạnh tranh này, doanh nghiệp nào tỏ ra đuối sức, không chịu được sức ép

sẽ phải rút lui khỏi thị trường, nhường thị phần của mình cho các đối thủ mạnh hơn

* Căn cứ theo phạm vi nghành kinh tế cạnh tranh được phân thành hai loại:

- Cạnh tranh trong nội bộ nghành: là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong

cùng một ngành, cùng sản xuất ra một loại hàng hoá hoặc dịch vụ Kết quả của cuộc cạnh tranh này là làm cho kỹ thuật phát triển

- Cạnh tranh giữa các nghành: Là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong các

nghành kinh tế với nhau nhằm thu được lợi nhuận cao nhất Trong quá trình này có sự phận bổ vốn đầu tư một cách tự nhiên giuqã các nghành, kết quả là hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân

* Căn cứ vào tính chất cạnh tranh cạnh tranh được phân thành 3 loại.

- Cạnh tranh hoàn hảo (Perfect Cometition): Là hình thức cạnh tranh giữa nhiều

người bán trên thị trờng trong đó không người nào có đủ ưu thế khống chế giá cả trên thị trường Các sản phẩm bán ra đều được người mua xem là đồng thức, tức là không khác nhua về quy cách, phẩm chất mẫu mã Để chiến thắng trong cuộc cạnh tranh các doanh nghiệp buộc phải tìm cách giảm chi phí, hạ giá thành hoặc làm khác biệt hoá sản phẩm của mình so với các đối thủ cạnh tranh

- Cạnh tranh không hoàn hảo (Imperfect Competition): Là hình thức cạnh tranh

giữa những người bán có các sản phẩm không đồng nhất với nhau Mỗi sản phẩn đều mang hình ảnh hay uy tín khác nhau cho nên để giành đựơc ưu thế trong cạnh tranh, người bán phải sử dụng các công cụ hỗ trợ bán như: Quảng cáo, khuyến mại, cung

cấp dịch vụ, ưu đãi giá cả, đây là loại hình cạnh tranh phổ biến trong giai đoạn hiện nay

- Cạnh tranh độc quyền (Monopolistic Competition): Trên thị trường chỉ có nột hoặc

một số ít người bán một sản phẩm hoặc dịch vụ vào đó, giá cả của sản phẩm hoặc dịch

vụ đó trên thị trường sẽ do họ quyết định không phụ thuộc vào quan hệ cung cầu

* Căn cứ vào thủ đoạn sử dụng trong cạnh tranh chia cạnh tranh thành:

- Cạnh tranh lành mạnh: Là cạnh tranh đúng luật pháp, phù hợp với chuẩn mực xã

hội và đợc xã hội thừa nhận, nó thướng diễn ra sòng phẳng, công bằng và công khai

- Cạnh tranh không lành mạnh: Là cạnh tranh dựa vào kẽ hở của luật pháp, trái với

chuẩn mực xã hội và bị xã hội lên án (như trốn thuế buôn lậu, móc ngoặc, khủng bố vv )

Câu 4 Trình bày khái niệm thị phần, thị trường liên quan? Ý nghĩa của việc xác định thị trường liên quan?

Trả lời

Khái niệm thị phần:

Thị phần nói rõ phần sản phẩm tiêu thụ của riêng doanh nghiệp so với tổng sản phẩm tiêu thụ trên thị trường Để giành giật mục tiêu thị phần trước đối thủ, doanh nghiệp thường phải có chính sách giá phù hợp thông qua mức giảm giá cần thiết, nhất

là khi bắt đầu thâm nhập thị trường mới

- Thị phần của doanh nghiệp đối với một loại hàng hoá, dịch vụ nhất định là tỷ

lệ phần trăm giữa doanh thu bán ra của doanh nghiệp này với tổng doanh thu của tất cả các doanh nghiệp kinh doanh loại hàng hoá, dịch vụ đó trên thị trường liên quan hoặc tỷ lệ phần trăm giữa doanh số mua vào của doanh nghiệp này với tổng doanh số mua vào của tất cả các doanh nghiệp kinh doanh loại hàng hoá, dịch vụ đó trên thị trường liên quan theo tháng, quý, năm

- Thị phần là phần thị trường tiêu thụ sản phẩm mà doanh nghiệp chiếm lĩnh

- Thị phần bằng doanh số bán hàng của doanh nghiệp chia cho tổng doanh số của thị trường hay thị phần bằng số sản phẩm bán ra của doanh nghiệp chia cho tổng sản phẩm tiêu thụ của thị trường

Khái niệm thị trường liên quan:

Thị trường liên quan bao gồm thị trường sản phẩm liên quan và thị trường địa

lý liên quan

- Thị trường sản phẩm liên quan là thị trường của những hàng hoá, dịch vụ có thể thay thế cho nhau về đặc tính, mục đích sử dụng và giá cả

- Thị trường địa lý liên quan là một khu vực địa lý cụ thể trong đó có những hàng hoá, dịch vụ có thể thay thế cho nhau với các điều kiện cạnh tranh tương tự và

có sự khác biệt đáng kể với các khu vực lân cận

Ý nghĩa của việc xác định thị trường liên quan: Việc xác định thị trường liên quan

có ý nghĩa hết sức quan trọng trong quá trình xử lý vụ việc cạnh tranh

Thứ nhất: Xác định TTLQ là công cụ đầu tiên để xác định thị phần của từng DN trong

vụ việc cạnh tranh

Thứ hai: Xác định TTLQ là cơ sở quan trọng để xác định hai DN có phải là đối thủ canh tranh của nhau hay không (Các DN chỉ có thể là đối thủ cạnh tranh của nhau nếu những DN này cùng hoạt động trên cùng một thị trường liên quan)

Thứ ba: Xác định TTLQ giúp cho việc xác định mức độ gây hạn chế cạnh tranh do hành vi vi phạm các quy định của Luật cạnh tranh gây ra

Câu 5 Trình bày khái niệm, đặc điểm của cạnh tranh không lành mạnh?

Khái niệm cạnh tranh không lành mạnh: Cạnh tranh không lành mạnh là bất cứ hành

động nào trong hoạt động kinh tế trái với đạo đức nhằm làm hại các đối thủ kinh doanh hoặc khách hàng Và cũng gần như sẽ không có người thắng nếu việc kinh doanh được tiến hành giống như một cuộc chiến Cạnh tranh khốc liệt mang tính tiêu diệt chỉ dẫn đến một hậu quả thường thấy sau các cuộc cạnh tranh khốc liệt là sự sụt giảm mức lợi nhuận ở khắp mọi nơi

Đặc điểm cạnh tranh không lành mạnh: Khoản 4 Điều 3 Luật Cạnh tranh quy định

“hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với với các chuẩn mực thôngthường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích củaNhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”.Theo quy định nói trên trên, các hành

vi cạnh tranh không lành mạnh có những đặcđiểm cơ bản như sau:

Hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh: Đặc điểm này thể

hiện quy định về đối tượng áp dụng của Luật cạnh tranh Theođó, chủ thể thực hiện hành vi cạnh tranh chỉ bao gồm các doanh nghiệp thuộc mọithành phần kinh tế, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, doanh nghiệp nước ngoài hoạtđộng tại Việt Nam, các hiệp hội ngành nghề Những đối tượng còn lại như các đơn vịsự nghiệp, các tổ chức của người tiêu dùng, các đơn vị truyền thông, các tổ chức phikinh tế… không là đối tượng áp dụng các quy định của pháp luật về cạnh tranh khônglành mạnh Đôi khi, thực tế phát sinh những tình huống một số tổ chức phi kinh tế, cácđơn vị truyền thông… thực hiện những hành vi xâm phạm đến quyền cạnh tranh lànhmạnh của doanh nghiệp, ví dụ tung tin không trung thực về doanh nghiệp, về hànghóa dịch vụ… Với việc giới hạn chủ thể thực hiện hành vi, pháp luật cạnh tranh khôngáp dụng

để xử lý những tình huống trên Mặt khác, đặc điểm này cũng khẳng địnhhành vi cạnh tranh không lành mạnh xảy ra trong kinh doanh ở mọi ngành, mọi lĩnhvực của đời sống kinh tế, mọi công đoạn của quá trình kinh doanh Pháp luật về hànhvi cạnh tranh không lành mạnh được áp dụng cho mọi ngành nghề, mọi lĩnh vực kinhtế Nói cách khác, pháp luật không giới hạn áp dụng cho bất kỳ ngành nghề, lĩnh vựchoặc hoạt động kinh doanh nào của kinh tế quốc dân

Hành vi cạnh tranh trái với với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh: Đặc điểm này là căn cứ lý luận để xác định bản chất không lành mạnh của

hànhvi Tuy nhiên, “trái với chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh” là thuật ngữ trừu tượng cả về pháp lý lẫn lý thuyết Không có những căn cứ pháp lý hoặc cấu thànhpháp lý cụ thể để xác định đặc điểm này Thế nên, Cơ quan có thẩm quyền không thểsử dụng khái niệm hành vi không lành mạnh để quy kết một hành vi cụ thể của doanhnghiệp là không lành mạnh Để khắc phục tình trạng trên, pháp luật cạnh tranh đã tậptrung giải quyết hai nội dung sau: Một, vì các phương pháp cạnh tranh rất

đa dạng, bao gồm thủ đoạn gây nhầm lẫn,gian dối, gièm pha, bóc lột, gây rối, nên Luật Cạnh tranh 2004 đã liệt kê các hành vicạnh tranh bị coi là không lành mạnh

và quy định cấu thành pháp lý của chúng Phápluật cạnh tranh của hầu hết các nước như Cộng hoà liên bang Đức, Nhật bản đều cócách tiếp cận tương tự, tức là ngoài việc đưa ra khái niệm về hành vi cạnh tranh khônglành mạnh còn liệt kê và mô tả

từng hành vi bị coi là không lành mạnh trong cạnhtranh Khái niệm hành vi cạnh tranh không lành mạnh được quy định trong Luật cạnhtranh Việt nam và của các nước chỉ

có ý nghĩa về mặt lý thuyết Trong thực tế, việc ápdụng sẽ căn cứ vào các quy định về từng hành vi vi phạm cụ thể như chỉ dẫn gây nhầmlẫn, xâm phạm bí mật kinh doanh, dèm pha doanh nghiệp khác….Hai, các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh được xác định dựa vào haicăn cứ sau đây:- Căn cứ luật định là những tiêu chuẩn đã được định lượng hoá bằng pháp luật, mộtkhi hành vi đi trái với các quy định pháp luật sẽ được xem là không lành mạnh Trongtrường hợp này, hành vi cạnh tranh không lành mạnh đồng nghĩa với hành vi cạnhtranh bất hợp pháp Theo đó, hành vi cạnh tranh không lành mạnh có thể là hành vicủa tổ chức, cá nhân kinh doanh vi phạm điều cấm của pháp luật (bao gồm các quyđịnh cấm của Luật Cạnh tranh và các văn bản pháp luật khác như pháp luật thươngmại, pháp luật về quản lý giá, pháp luật

về sở hữu trí tuệ…) hoặc là hành vi vi phạmcác tiêu chuẩn lành mạnh được pháp luật quy định như pháp luật khuyến mại quy địnhgiới hạn của giá trị khuyến mại như sau:

“mức giảm giá tối đa đối với hàng hóa, dịch vụđược khuyến mại không được vượt quá 50% giá hàng hóa, dịch vụ đó ngay trước thờigian khuyến mại

- Các tập quán kinh doanh thông thường đã được thừa nhận rộng rãi được áp dụngđối với những hành vi chưa được pháp luật dự liệu là cạnh tranh không lành mạnh Nóicách khác, căn cứ này là biện pháp dự phòng để áp dụng cho những trường hợp phápluật chưa quy định về một hành vi cụ thể nhưng khi hành vi này được thực hiện

đã xâmhại đến quyền cạnh tranh của các tổ chức, cá nhân kinh doanh khác, quyền lợi hợppháp của người tiêu dùng và trái với tập quán kinh doanh Căn cứ này đã mở rộng khả năng điều chỉnh và khắc phục được tình trạng chóng lạc hậu của pháp luật cạnh tranh.Cho đến nay, Luật cạnh tranh chưa quy định những tập quán kinh doanh nào được coi là các chuẩn mực đạo đức thông thường.Tính trái chuẩn mực đạo đức thông thường trong kinh doanh của hành vi cạnh tranhkhông lành mạnh đòi hỏi pháp luật cạnh tranh phải luôn được chỉnh lý, bổ sung chophù hợp với thực tiễn Nhận thức về các dấu hiệu, biểu hiện không lành mạnh cụ thểluôn thay đổi và có sự khác biệt theo từng điều kiện và hoàn cảnh cụ thể như sau:- Quan niệm về tính không lành mạnh là kết quả của những ý niệm liên quan đến xãhội học, kinh tế học, đạo đức học của một

xã hội nhất định nên có thể dẫn đến hiệntượng là hành vi cạnh tranh bị coi là cạnh tranh không lành mạnh ở nước này, nhưngđược coi là lành mạnh ở nước khác.- Trong đời sống thị trường, những hành vi cạnh tranh luôn được sáng tạo khôngngừng về hình thức thể hiện và phương thức cạnh tranh, làm xuất hiện những thủ đoạncạnh tranh không lành mạnh mới muôn mầu, muôn vẻ và phát triển không ngừng Vìvậy, phạm vi của khái niệm cạnh tranh không lành mạnh cũng phải luôn được bổ sungbởi

sự nhận thức của con người về bản chất không lành mạnh của những hành vi mới phát sinh

- Hiện nay, pháp luật cạnh tranh của các nước, các học thuyết liên quan đến cạnhtranh chưa đưa ra được những tiêu chuẩn chung về tính lành mạnh của hành vi cạnhtranh

mà chỉ mới dựa vào việc phân tích các hậu quả của hành vi cạnh tranh đối với đờisống kinh tế, xã hội để xác định sự lành mạnh và mức độ biểu hiện của các hành vi đó.Theo

sự thay đổi và phát triển của thị trường, nhận thức về mức độ ảnh hưởng của từnghành vi trên thị trường cũng thay đổi Có những thời điểm nhất định, hành vi nào

đó cóthể sẽ là nguy hiểm cho xã hội, nhưng ở thời điểm khác lại không có điều kiện

để gâyhại cho đối thủ hoặc cho người tiêu dùng Sự thay đổi đó đã làm cho phạm vi của kháiniệm cạnh tranh không lành mạnh luôn biến đổi

Hành vi gây thiệt hại, có thể gây thiệt hại đến lợi ích củaNhà nước, doanh nghiệp khác và người tiêu dùng

Hành vi cạnh tranh không lành mạnh có đối tượng xâm hại cụ thể là lợi ích của Nhànước, của các doanh nghiệp khác và người tiêu dùng Bên cạnh đó, thiệt hại mà hànhvi gây ra có thể là hiện thực (đã xảy ra) nhưng cũng có thể chỉ là tiềm năng (có căn cứ để xác định rằng hậu quả chắc chắn sẽ xảy ra nếu không ngăn chặn hành vi)

Do đó,một số hành vi cạnh tranh không lành mạnh có cấu thành vật chất (thiệt hại

là dấu hiệubắt buộc) như dèm pha doanh nghiệp khác; một số hành vi có cấu thành hình thức(thiệt hại không là dấu hiệu bắt buộc mà có thể chỉ là sự suy đoán nếu hành

vi tiếp tụcđược thực hiện), ví dụ hành vi quảng cáo không trung thực…

Đặc điểm về hậu quả của hành vi giúp cho chúng ta phân biệt dưới góc độ lý thuyếthành vi cạnh tranh không lành mạnh và hành vi hạn chế cạnh tranh Hành vi hạn chếcạnh tranh là những xử sự của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp làm thay đổimột cách tiêu cực tình trạng cạnh tranh hoặc làm giảm tác dụng của cạnh tranh đối vớithị trường Hành vi hạn chế cạnh tranh có thể gây thiệt hại cho một, một

số đội tượngcụ thể, song nghiêm trọng hơn là làm cản trở, làm suy giảm hoặc sai lệch cạnh tranh.Trong khi đó, hành vi cạnh tranh không lành mạnh chỉ gây thiệt hại cho các tổ chức,cá nhân kinh doanh khác hoặc cho người tiêu dùng, xâm hại đến trật tự quản lý cạnhtranh của nhà nước mà không cản trở, sai lệch hay làm giảm tình trạng cạnh tranh củathị trường Vì vậy, cách thức và mức độ xử lý đối với hai loại hành vi này khác nhau.Dưới góc độ lịch sử phát triển, những đặc điểm về hậu quả của hành vi cạnh tranhkhông lành mạnh thay đổi theo thời gian phụ thuộc vào nhận thức của con người vềtính nguy hại và mức độ xâm hại của hành vi đó đối với lợi ích mà pháp luật cần bảo vệ.Ở thời kỳ đầu tiên, pháp luật cạnh tranh chỉ nhằm chống lại các biểu hiện không lànhmạnh xâm phạm lợi ích của đối thủ cạnh tranh theo quan niệm cạnh tranh phải là sự đối đầu giữa các đối thủ trên thị trường, vì vậy những hành vi xâm hại lợi ích người tiêudùng không nằm trong khái niệm cạnh tranh không lành mạnh Cùng với sự phát triểncủa nền kinh tế thị trường, những hành vi không lành mạnh được thực hiện với kháchhàng (người tiêu dùng), tưởng chừng như không liên quan đến các đối thủ cạnh tranhnhưng thực tế cũng làm tổn hại và thậm chí phá vỡ trật tự và hệ thống cạnh tranh hiện hành Do đó, quan niệm về hành vi cạnh tranh không lành mạnh đã làm cho phápluật chống cạnh tranh không lành mạnh mở rộng phạm vi sang cả những hành vi xâmhại lợi ích của khách hàng, của người tiêu dùng.Hơn 20 năm phát triển thị trường của Việt Nam cho thấy cạnh tranh không lành mạnhđang diễn ra trong tất cả các ngành kinh tế Ngoài khu vực độc quyền của các doanhnghiệp Nhà nước, ở các khu vực khác của thị trường Việt nam đã có sự tồn tại của cạnhtranh ở những mức độ nhất định Trong bối cảnh thực hiện nền kinh tế thị trường, ở đâucó cạnh tranh, ở đó

có cạnh tranh không lành mạnh Các biểu hiện cạnh tranh khônglành mạnh cũng diễn

ra trên các thị trường hoá mỹ phẩm, nước giải khát và trong lĩnhvực quảng cáo, khuyến mại, mua bán… Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh rấtđa dạng và luôn thay đổi về hình thức thực hiện Ví dụ trong lĩnh vực quảng cáo, cóthể nghi ngờ tính trung thực của thông tin được cung cấp (về khả năng tăng cường trí thông minh của các lọai thuốc dinh dưỡng, về tác động của các sản phẩm sữa cho trẻem…), về sự so sánh của các doanh nghiệp kinh doanh hóa mỹ phẩm

Câu 6 Phân biệt rèm pha trong KD, ép buộc trong KD, gây rối hoạt đông KD Cho vd?

Trả lời

Điểm khác nhau:

- Ép buộc trong kinh doanh: Ép buộc khách hàng, đối tác kinh doanh của doanh nghiệp khác bằng hành vi đe dọa hoặc cưỡng ép để buộc họ không giao dịch hoặc ngừng giao dịch với doanh nghiệp đó

- Gièm pha doanh nghiệp khác: Bằng hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp đưa ra thông tin không trung thực, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín, tình trạng tài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó

- Gây rối hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khác: Là hình thức gây rối bằng hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp cản trở, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó

Điểm giống nhau: Đều là những hành động và thủ đoạn nhằm mục đích hạ thấp và

loại trừ các doanh nghiệp hoạt động trên cùng một lĩnh vực ngành nghề để độc chiếm thị trường

Ví dụ:

Ông Trung ký hợp đồng xây dựng với Công ty TNHH xây dựng Hiền Hậu công ty này rất có uy tín, đảm bảo chất lượng xây dựng được khách hành tin tưởng Bổng một hôm có một người xưng danh là giám đốc một đơn vị xây dựng Tiến Tâm đến nhà ông Trung ép buộc ông là phải ký hợp đồng xây dựng với đơn vị của ông đồng thời buộc ông Trung phải hủy HĐ với công ty xây dựng Hiền Hậu và đe dọa ông Trung nếu không làm theo ý của thì sẽ ảnh hưởng đến tính mạng Ông giám đốc này còn đưa ra những thông tin cho ông Trung biết về vấn đề tài chính, nhân công và công trình đã được công ty TNHH xây dựng Hiền Hậu xây dựng trước đó có nhiều vấn đề gian rối, không đảm bảo chất lượng Thế là ông Trung sợ quá phải thỏa thuận hủy HĐ với công ty xây dựng Hiền Hậu và ký HĐ với một đơn vị xây dựng Tiến Tâm

(Trường hợp này là thủ đoạn ép buộc khách hàng và rèm pha đối tác trong kinh doanh)

Cũng theo ví dụ trên mà ông Trung không đồng ý với ông giám đốc Tiến Tâm, tin tưởng công ty TNHH xây dựng Hiền Hậu, ông Trung thực hiện đúng theo hợp đồng đã ký trước đó Đến ngày khởi công xây dựng thì ông giám đốc Tiến Tâm giao dịch với những nơi có nguồn cung cấp vật tư cho công ty TNHH xây dựng Hiền Hậu

để mua với giá cao hơn Vậy là công ty TNHH xây dựng Hiền Hậu không đủ vật tư để

xây dựng nhà ông Trung làm cho công trình bị gián đoạn (Trường hợp này là thủ đoạn gây rối hoạt động KD)

Câu 7 Khái niệm và những hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh?

Trả lời

Khái niệm hành vi cạnh tranh không lành mạnh:

- Theo Điều 10 bis Công ước paris về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp quy định:

“bất kỳ hành vi cạnh tranh nào đi ngược lại các thông lệ trung thực, thiện chí trong công nghiệp hoặc trong thương mại đều là hành vi cạnh tranh không lành mạnh”

- Theo Luật Cạnh tranh Việt nam: “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi

ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”

Pháp luật với tính ổn định tương đối sẽ mau trở thành lỗi thời trước thực tế sinh động của thị trường Với những lý do đó, lý thuyết về cạnh tranh và pháp luật cạnh tranh cho dù có những cách thức tiếp cận có khác nhau, nhưng họ đều có sự thống nhất về những căn cứ để nhận dạng cạnh tranh không lành mạnh Theo đó, cạnh tranh không lành mạnh là hành vi:- Nhằm mục đích cạnh tranh phát sinh trong kinh doanh;- Trái với pháp luật cạnh tranh hoặc tập quán kinh doanh thông thường;- Gây thiệt hại cho đối thủ hoặc cho khách hàng

Những hành vi quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh:

Điều 45 Luật cạnh tranh qui định những hành vi q uảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh bao gồm:

1 So sánh trực tiếp hàng hoá, dịch vụ của mình với hàng hoá, dịch vụ cùng loại của doanh nghiệp khác;

2 Bắt chước một sản phẩm quảng cáo khác để gây nhầm lẫn cho khách hàng;

3 Đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng về một trong các nội dung sau đây:

a) Giá, số lượng, chất lượng, công dụng, kiểu dáng, chủng loại, bao bì, ngày sản xuất, thời hạn sử dụng, xuất xứ hàng hoá, người sản xuất, nơi sản xuất, người gia công, nơi gia công;

b) Cách thức sử dụng, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành;

c) Các thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn khác

4 Các hoạt động quảng cáo khác mà pháp luật có quy định cấm

Câu 8.Thế nào là quảng cáo so sánh? Các dạng quảng cáo so sánh bị cấm?

Trả lời

Quảng cáo so sánh: Quảng cáo so sánh là việc khi thực hiện quảng cáo, doanh nghiệp

đã đưa ra những thông tin có nội dung so sánh trực tiếp hàng hóa, dịch vụ của mình với sản phẩm cùng loại của doanh nghiệp khác

Các dạnh quảng cáo so sánh bị cấm:

- Quảng cáo so sánh bằng là hình thức so sánh cho rằng sản phẩm của mình có chất lượng, có cung cách phục vụ hoặc tính năng giống như sản phẩm cùng loại của doanh nghiệp khác;

- Quảng cáo so sánh hơn là hình thức quảng cáo cho rằng sản phẩm của người quảng cáo có chất lượng tốt hơn, cung cách phục vụ, hình thức,…tốt hơn sản phẩm của doanh nghiệp khác;

- Quảng cáo so sánh nhất là hình thức quảng cáo khẳng định vị trí số một của sản phẩm của mình trên thị trường bằng cách cho rằng chất lượng, mẫu mã, phương thức cung ứng… của mình là tốt nhất hoặc khẳng định rằng không có bất cứ sản phẩm cùng loại nào trên thị trường có được những tiêu chuẩn nói trên như sản phẩm của mình

Luật Cạnh tranh năm 2004 ngăn cấm mọi hành vi quảng cáo so sánh mà không phân biệt giữa so sánh bằng, so sánh hơn và so sánh nhất Hành vi quảng cáo bị coi là quảngcáo so sánh nhằm cạnh tranh không lành mạnh