Củ nâu - thuốc hoạt huyết pot

Cây thường dùng để nhuộm vải lưới cho có màu nâu bền.. Tuỳ theo màu sắc của nhựa, màu đỏ nhạt, màu xám nhạt, màu vàng nhạt hay hơi hồng, mà người ta gọi tên củ nâu dọc đỏ, củ nâu dọc tra

Củ nâu - thuốc hoạt

huyết

Củ nâu - Dioscorea cirrhosa Lour., thuộc họ Củ nâu - Dioscoreaceae Là loại cây mọc hoang ở vùng rừng núi của nước ta, nhiều nhất ở các tỉnh Lào Cai, Quảng Ninh, Hà Tây, Thanh hoá, Nghệ An

Có khi được trồng Cây thường dùng để nhuộm vải lưới cho có màu nâu bền Cũng dùng để thuộc da Củ thường được bán ở các chợ nông thôn và thành phố Tuỳ theo màu sắc của nhựa, màu đỏ nhạt, màu xám nhạt, màu vàng nhạt hay hơi hồng, mà người ta gọi tên củ nâu dọc đỏ, củ nâu dọc trai và củ nâu trắng Củ nâu dọc trai dùng nhuộm tốt hơn

Loại cây leo, thân tròn, nhẵn, có nhiều gai ở gốc, có 1 – 2 củ mọc từ một mấu ở gốc thân, trên mặt đất, hình tròn, vỏ sần sùi, màu xám nâu, thịt đỏ hay

hơi trắng Lá đơn, hình tim dài độ 20cm, mọc so le ở gần ngọn Hoa mọc thành bông Quả nang có cuống thẳng, có cạnh Hạt có cánh xung quanh

Bộ phận dùng làm thuốc là củ - Rhizoma Dioscoreae Cirrhosae, có tên thuốc theo đông dược là Thự lương

Người ta đã phân tích thành phần hoá học thấy trong củ chứa nhiều tanin catechic (đến 6,4%) và tinh bột

Đông y cho rằng, củ nâu có vị ngọt, chua và se, tính bình, không độc, có tác dụng thanh nhiệt, sát trùng, cầm máu, hoạt huyết, cầm ỉa Do vậy ngoài việc dùng để nhuộm, củ nâu có thể dùng ăn Người ta gọt bỏ vỏ ngoài đem ngâm dưới suối nước chảy nhiều ngày đêm cho hết chất chát, mới có thể dùng luộc

ăn Củ nâu được dùng làm thuốc chữa các chứng tích tụ hòn báng, xích bạch đới, băng huyết, ỉa chảy và lỵ Ở Trung Quốc, Củ nâu dùng chữa chảy máu

tử cung, xuất huyết trước khi sinh; trị ho ra máu, thổ huyết, ỉa ra máu, đái ra máu; viêm ruột, lỵ; thấp khớp tạng khớp, liệt nhẹ nửa người Dùng ngoài trị bỏng, đòn ngã tổn thương, đinh nhọt và viêm mủ da, bị thương chảy máu Liều dùng trung bình từ 10 – 15g, dưới dạng thuốc sắc; bên ngoài nghiền củ

để đắp

Dưới đây là vài phương tiêu biểu trị bệnh từ củ nâu

* Chữa phụ nữ tích huyết thành hòn cục: Lấy bã củ nâu (sau khi đã mài với nước vắt lấy nước cốt để nhuộm) sấy khô tán bột uống 8g, ngày 2 – 3 lần Hoặc dùng 20g bã củ nâu sắc uống

* Chữa bị thương gãy xương: Dùng củ nâu giã nhỏ để bó và băng nẹp lại, sau khi đã sửa xương lại như cũ

* Chữa đi lỵ ra máu mũi: Dùng bã củ nâu đốt tồn tính, tán nhỏ, uống với nước cơm, mỗi lần 3g, ngày uống 3 – 4 lần

* Liệt nửa người: Dùng 60g củ ngâm trong 500ml rượu trắng trong 5 ngày, lấy nước chiết uống, ngày dùng 15 – 30ml trước khi ngủ

* Chữa mụn nhọt, áp xe: Lấy củ nâu trắng giã nát, trộn thêm với nước mẻ hoặc nước gạo, lùi tro nóng rồi đắp Tác dụng chống viêm giảm sưng đau rất

rõ