Vaccine cho cá full new

Vaccine cho cá VI VACCINE CHO CÁ Khái Niệm Các chế phẩm sinh học được điều chế từ chính tác nhân gây bệnh (toàn phần hay một phần) hay sản phẩm của chúng, được làm giảm hay mất động lực, khi đưa vào c.

VI VACCINE CHO CÁ

♦ Khái Niệm

Các chế phẩm sinh học được điều chế từ chính tác nhân gây bệnh (toàn phần hay một phần) hay sản phẩm của chúng, được làm giảm hay mất động lực, khi đưa vào cơ thể đối tượng được hưởng vaccine (bằng các phương pháp khác nhau) thì không có khả năng gây bệnh cho đối tượng đó nhưng đều có khả năng kích thích sinh miễn dịch (dịch thể hay tế bào).

Vaccine khi được đưa vào cơ thể sẽ kích thích hệ miễn dịch cơ thể và tăng cường sự đề kháng của cơ thể đối với sự lây nhiễm sau đó gây ra bởi các tác nhân gây bệnh đặc hiệu

VI VACCINE CHO CÁ

Tại Sao Phải Sử Dụng Vaccine Cho Cá?

♦ Phòng bệnh bằng vaccine có nhiều ưu điểm hơn các biện pháp sử dụng

thuốc và hóa chất.

♦ Phòng bệnh cho cá bằng vaccine đã được thực hiện rất hiệu quả trong

ngành công nghiệp nuôi cá hồi.

♦ So với vaccine, việc sử dụng kháng sinh còn nhiều hạn chế như: khả

năng lờn thuốc của vi khuẩn, vấn đề an toàn thực phẩm và môi trường

♦ Việc sử dụng kháng sinh thì không hiệu quả đối các tác nhân gây bệnh

là virus.

♦ Do đó hiện nay vaccine là sự lựa chọn tốt nhất để ngăn ngừa các tác

nhân gây bệnh do vi khuẩn hoặc virus trên cá.

Lợi ích kinh tế của việc sử dụng vaccine (1 ví dụ về nuôi cá chẽm ở Châu Á)

- Trọng lượng TB khi thu hoạch (kg) 3

- Trọng lượng cá thu hoạch (tấn) 210

- Giá cá bán tại trại (USD/kg) 2,5

- Tổng giá trị (USD) 525.000

100.000

95 5 3 285 2,5 712.500

Lợi ích từ việc sử dụng vaccine:

- Sản lượng: tăng 75 tấn

- Lợi nhuận: tăng ≈ 180.000 USD (sau khi đã trừ chi phí vaccine)

Ảnh hưởng của việc sử dụng vaccine đối với chi phí sản xuất đối với một kg cá hồi trên thế giới

Gây Miễn Dịch Bằng Vaccine Điều Trị Bằng Hóa Chất Hoặc Kháng

Sinh

- Không hoặc rất ít tổn thất.

- Thời gian phòng bệnh lâu dài với chỉ 1-2

lần gây miễn dịch.

- Phương pháp tắm có thể gây miễn dịch

cho mọi cá thể trong đàn.

- Không có phản ứng phụ độc hại.

- Không tích lũy dư lượng độc hại

- Tác nhân gây bệnh ít khi “lờn” vaccine.

- Luật pháp không hạn chế vaccine

“an toàn”.

- Về lý thuyết có thể phòng mọi loại bệnh.

- Không tác động xấu đến môi trường.

- Cá chết trước khi việc điều trị có tác dụng.

- Thời gian phòng bệnh ngắn, đòi hỏi sử dụng liên tục.

- Phần lớn kháng sinh được trộn vào thức ăn, nhưng cá bệnh thường bỏ ăn nên việc điều trì thường không đạt hiệu quả cao.

- Gây những tác dụng phụ không tốt trên cá được điều trị (thường gây ức chế sinh trưởng).

- Các hóa chất độc hại có thể tồn dư trong cá sau khi được giết mổ

- Nhiều vi khuẩn “lờn” kháng sinh.

- Việc sử dụng kháng sinh trên động vật đang dần bị hạn chế

- Việc sử dụng kháng sinh, hóa chất bị giới hạn khi các tác nhân gây bệnh là virus.

- Việc sử dụng kháng sinh, hóa chất có thể phá hủy cân bằng sinh thái.

Ưu Điểm Của Việc Sử Dụng Vaccine So Với Cách Điều Trị Bằng

Thuốc Và Hóa Chất

Ảnh hưởng của vaccine đối với việc sử dụng kháng sinh trong nghề nuôi cá hồi trên thế giới

Cơ chế hoạt động của vaccine

♦ Vaccine được đưa vào cơ thể động vật, thành phần

kháng nguyên trong vaccine phải kích hoạt được hệ thống miễn dịch

♦ Hoạt hoá các tế bào lympho B có thể sản sinh ra kháng

thể

♦ Có chức năng ghi nhớ kháng nguyên với mục đích lần

đáp ứng sau sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn

Vaccine được xem hiệu quả

♦ Có tính an toàn cao cho cá và người nuôi

♦ Thành Phần Của Vaccine

– Kháng nguyên

• Toàn bộ vi sinh vật; yếu tố gây bệnh….

• Kháng nguyên có bản chất protein và lipopolysaccharid có tính

kháng nguyên mạnh, tính đặc hiệu cao

– Chất bổ trợ (adjuvant)

• Chất bổ trợ của vaccine là những chất có hoạt tính kích thích miễn

dịch không đặc hiệu, dùng bổ sung vào vaccine để nâng cao hiệu lực và độ dài miễn dịch

• Tác dụng của chất bổ trợ

+ Hấp thu và lưu trữ kháng nguyên trong cơ thể lâu hơn, không

bài thải nhanh kháng nguyên

+ Tạo kích thích đáp ứng miễn dịch không đặc hiệu của cơ thể+ Giảm kích thích phản ứng của độc tố (nếu có) trong cơ thể

VI VACCINE CHO CÁ

Các loại kháng nguyên được sử dụng

Quy trình làm đơn giản, giá thành thấp sử dụng

nhiều trong Thủy Sản

♦ Vaccine truyền thống (tt)

- Kháng nguyên làm yếu, giảm độc lực:

Kháng nguyên bị làm biến đổi hay loại bỏ gen gây độc lực, nhưng vẫn còn sống khi đưa vào cơ thể Hoặc một dạng kháng nguyên không gây độc

nhưng có cấu trúc giống với kháng nguyên gây bệnh.

Đòi hỏi công nghệ sản xuất cao

Ảnh hưởng đến độ an toàn trong trường hợp

kháng nguyên bị hồi phục gen gây độc

Gây đáp ứng mạnh mẽ và nhanh chóng

♦ Vaccine tái tổ hợp

cấu trúc tế bào như thành tế bào, một phần vỏ bọc, protein ngoại bào, protein nội bào

Tách chiết trực tiếp tiểu phần

Xác định gen độc lực, ly trích và chuyển vào

plasmid để đưa vào tế bào kháng nguyên khác như Ecoli nuôi cấy, tăng sinh và sản xuất

chép trong tế bào và kích hoạt hệ thống miễn dịch một cách nhanh chóng

NTTS

Một số dạng DNA vaccine trên cá

Một số dạng DNA vaccine trên cá (tt)

Hoạt động của DNA vaccine trong cơ thể

Các dạng chất bổ trợ

được đưa vào cơ thể khiến cơ thể sinh miễn

dịch dịch thể- tăng cường sản sinh kháng thể

Sử dụng nhiều trên người

Chất bổ trợ dạng hữu cơ:

trên thú Chất Squalene được chiết xuất từ dầu gan cá mập hoặc dầu thực vật như dầu oliu,

dầu mầm lúa mì

Chất Virosome:Chiết xuất từ chất

phospholipid của lớp màng tế bào virus

Các Phương Pháp Gây Miễn Dịch Cho Cá Bằng Vaccine

VI VACCINE CHO CÁ

Các Phương Pháp Gây Miễn Dịch Cho Cá Bằng Vaccine

 Qua đường miệng

Được thực hiện chủ yếu bằng cách trộn vào

thức ăn.

 Ưu điểm

Không gây stress cho cá.

 Nhược điểm

– Lượng vaccine mà từng cá thể hấp thu

được là không giống nhau

– Tiêu tốn lượng vaccine lớn.

– Phải cho ăn vaccine trong nhiều ngày.

– Hiệu quả thu được chỉ ở mức trung bình.

– Khả năng bền vững của vaccine trước sự

phân hủy của các men tiêu hóa.

VI VACCINE CHO CÁ

Dẫn truyền qua da

♦Bao gồm các phương pháp: ngâm, tắm và

phun trực tiếp lên cá.

♦Ngâm cá trong dung dịch có nồng độ vaccine

cao trong thời gian rất ngắn (thường khoảng 30

- 60 giây).

♦Tắm cá trong dung dịch vaccine có nồng độ

thấp hơn với thời gian dài hơn (thường từ một

− Chi phí cao đối với cá có kích cỡ lớn

− Thời gian bảo vệ không dài

Các Phương Pháp Gây Miễn Dịch Cho Cá Bằng Vaccine

VI VACCINE CHO CÁ

•Ưu điểm

- Có thể gây miễn dịch cho cá trong một

thời gian dài.

- Cho phép phối hợp nhiều loại vaccine

khác nhau.

- Tất cả cá trong đàn đều nhận được

vaccine với một một liều lượng thích hợp.

Các Phương Pháp Gây Miễn Dịch Cho Cá Bằng Vaccine

VI VACCINE CHO CÁ

So sánh giữa các phương pháp vaccine

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả

Quy trình sản xuất vaccine phòng bệnh vi khuẩn trong NTTS

♦ Xác định dòng vi khuẩn sản xuất vaccine

♦ Gây bất hoạt, hay nhược độc vi khuẩn gây bệnh

♦ Đánh giá hiệu quả vaccine trong phòng thí nghiệm

♦ Đánh giá hiệu quả vaccine ngoài thực địa

♦ Xác định tác nhân gây bệnh

xuất vaccine hay không

đến năng suất và sản lượng nuôi

giữ nguyên độc lực

Gây nhược độc vi khuẩn

♦ Các yêu cầu bố trí thí nghiệm

2

gian kiểm định

do nguyên nhân khác không vượt quá 10%

Đánh giá hiệu quả vaccine tại phòng thí nghiệm

Đánh giá hiệu quả vaccine tại phòng thí nghiệm (tiếp theo) Phương pháp 1

Đánh giá hiệu quả vaccine tại phòng thí nghiệm (tiếp theo) Phương pháp 2

♦ Sau khi tiến hành thử nghiệm vaccine trong

phòng thí nghiệm cho kết quả tốt như độ an

toàn của vaccine cao, khả năng bảo hộ lớn hơn 70% và tính ổn định của vaccine có thể tiến

hành thử nghiệm vaccine ngoài thực địa

lý khác nhau mà quy mô khảo nghiệm vaccine ngoài thực địa cũng khác nhau nhằm đưa ra quy trình sử dụng vaccine phù hợp và đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng vaccine cũng như tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm

Đánh giá hiệu quả vaccine ngoài thực địa

Nghiên cứu ứng dụng vaccine trong nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam

ứng dụng thành công trong NTTS tại Việt Nam

Việt Nam trong vài năm gần đây tuy nhiên chưa có sản

phẩm thích hợp đáp ứng được nhu cầu của thị trường

Tiến, đề tài sản xuất vaccine cuả Bộ Thủy Sản, đề tài sản

xuất vaccine vô hoạt phòng bệnh xuất huyết trên cá trắm cỏ,

đề tài vaccine phòng bệnh gan thận mũ trên cá Tra của Viện Nuôi Trồng Thủy Sản 2

Vaccine đã sử dụng trong NTTS trên thế giới

bắt đầu nghiên cứu và phát triển từ năm 1973 nhưng mãi đến cuối những năm 1987 mới

được đưa vào sử dụng (Newman, S, 1993)

vaccine phòng bệnh vi khuẩn và 2 loại vaccine phòng bệnh virut được đăng ký bản quền và sử dụng cho 6 đối tượng nuôi phổ biến trên 41

quốc gia trên thế giới bao gồm cá hồi, cá chẽm châu âu, cá chẽm châu á, cá rô phi, cá Turbot,

và cá bơn đuôi vàng (Hastein T và ctv., 2005)

Bảng 1: Một số loại vaccine phòng bệnh vi khuẩn đang sử dụng trên thế giới

Bảng 1: Một số loại vaccine phòng bệnh vi khuẩn đang sử dụng trên thế giới (tt)

Bảng 3 Một số loại vaccine phòng bệnh virus đã được sử dụng

Bảng 2: Một số loại vaccine phòng bệnh virus đang được phát triển trên thế giới