đề cương tư tưởng hồ chí minh

Câu 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh?a.Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống các quan điểm, quan niệm,

Câu 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh?

a.Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống các quan điểm, quan niệm, lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại mới mà cốt lõi là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Các quan điểm cơ bản của hệ thống tư 3 tưởng Hồ Chí Minh không chỉ được phản ánh trong các bài nói, bài viết, mà còn được thể hiện qua quá trình chỉ đạo thực tiễn cách mạng phong phú của Người; được Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng, phát triển sáng tạo qua các giai đoạn cách mạng Như vậy, đối tượng của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là bản thân hệ thống các quan điểm, lý luận được thể hiện trong toàn bộ di sản của Hồ Chí Minh mà còn

là quá trình vận động, hiện thực hóa các quan điểm, lý luận đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

Đó là quá trình mang tính quy luật, bao gồm hai mặt thống nhất biện chứng: sản sinh tư tưởng và hiện thực hóa tư tưởng theo các mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ, chủ nghĩa xã hội; giải phóng dân tộc; giải phóng giai cấp; giải phóng con người

b Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở đối tượng nghiên cứu, môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh có nhiệm vụ đi sâu nghiên cứu làm

rõ các nội dung sau - Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh, qua đó khẳng định sự ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh là một tất yếu khách quan và giải đáp các vấn đề lịch sử dân tộc đặt ra - Các giai đoạn hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh - Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh - Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam - Quá trình nhận thức, vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn cách mạng của Đảng và Nhà nước ta - Các giá trị tư tưởng, lý luận của Hồ Chí Minh đối với kho tàng tư tưởng, lý luận cách mạng thế giới của thời đạị

c Phương pháp nghiên cứu

1 Cơ sở phương pháp luận Nghiên cứu, giảng dạy, học tập môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh phải trên

cơ sở thế giới quan, phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mac – Lênin và bản thân các quan điểm có giá trị phương pháp luận của Hồ Chí Minh Trong đó, các nguyên lý triết học Mac – Lênin với

tư cách là phương pháp luận chung của các ngành khoa học cần phải được sử dụng như một công cụ

tư duy quan trọng Dưới đây là một số nguyên tắc phương pháp luận trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh a.Bảo đảm sự thống nhất nguyên tắc tính đảng và tính khoa học Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải đứng trên lập trường, quan điểm, phương pháp luận chủ nghĩa Mac – Lênin và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam; bảo đảm tính khách quan khi phân tích, lý giải và đánh giá tư tưởng Hồ Chí Minh, tránh việc áp đặt, cường điệu hóa hoặc hiện đại hóa tư tưởng của Người Tính đảng và tính khoa học thống nhất với nhau trong sự phản ánh trung thực, khách quan tư tưởng

Hồ Chí Minh trên cơ sở lập trường, phương pháp luận và định hướng chính trị b.Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn Chủ nghĩa Mac – Lênin cho rằng, thực tiễn là nguồn gốc, là động lực của nhận thức, là cơ sở và là tiêu chuẩn của chân lý Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn bám sát thực tiễn cách mạng dân tộc và thế giới, coi trọng tổng kết thực tiễn như là biện pháp không chỉ nâng cao năng lực hoạt động thực tiễn, mà còn là điều kiện để nâng cao trình độ lý luận Đồng thời, Người cũng đặc biệt coi trọng việc kết hợp lý luận với thực tiễn, lời nói đi đôi với việc làm Hồ Chí Minh khẳng định: thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng, dễ mắc bệnh chủ quan; lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông

Hồ 5 Chí Minh là người luôn xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mac – Lênin vào thực tiễn đất nước, đề ra đường lối cách mạng đúng đắn, lãnh đạo nhân dân

ta vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, giành được những thắng lợi vẻ vang Vì vậy, nghiên cứu,

học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải quán triệt tư tưởng lý luận gắn liền với thực tiễn, học đi đôi với hành, phải biết vận dụng những kiến thức đã học vào cuộc sống, thực tiễn, phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của đất nước c.Quan điểm lịch sử - cụ thể Cùng với chủ nghĩa duy vật biện chứng, chúng

ta cần vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử vào việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh Trong nghiên cứu khoa học, chúng ta không được quên mối liên hệ lịch sử căn bản, nghĩa là phải xem xét một hiện tượng nhất định đã xuất hiện trong lịch sử như thế nào, hiện tượng đó đã trải qua những giai đoạn phát triển chủ yếu nào và đứng trên quan điểm của sự phát triển đó để xem xét hiện nay nó

đã trở thành như thế nào? Nắm vững quan điểm này giúp chúng ta nhận thức được bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh d.Quan điểm toàn diện và hệ thống Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Một yêu cầu về khoa học khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh trên bình diện tổng thể hay từng bộ phận là phải luôn luôn quán triệt mối liên hệ qua lại của các yếu tố, các nội dung khác nhau trong hệ thống tư tưởng đó phải lấy hạt nhân cốt lõi là tư tưởng độc lập, tự do, dân chủ, và chủ nghĩa xã hội Lênin đã từng chỉ rõ: Muốn thực sự hiểu được sự vật thì cần phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp” của sự vật đó Trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, cần nắm vững

và đầy đủ hệ thống các quan điểm của Người Nếu tách rời một yếu tố nào đó khỏi hệ thống sẽ dẫn tới hiểu sai tư tưởng Hồ Chí Minh Chẳng hạn, tách rời độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội là xa rời

tư tưởng Hồ Chí Minh e.Quan điểm kế thừa và phát triển Hồ Chí Minh là một mẫu mực về sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mac – Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Người đã bổ sung, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mac – Lênin trên nhiều lĩnh vực quan trọng và hình thành nên một hệ thống các quan điểm lý luận mới Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi không chỉ biết kế thừa, vận dụng mà còn phải biết phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong điều kiện lịch sử mới, trong bối cảnh cụ thể của đất nước và quốc tế g.Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm với thực tiễn chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh là một nhà lý luận – thực tiễn Người xây dựng lý luận, vạch ra cương lĩnh, đường lối, chủ trương cách mạng và trực tiếp tổ chức, lãnh đạo thực hiện Từ thực tiễn, Người tổng kết, bổ sung để hoàn chỉnh và phát triển lý luận, cho nên tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính cách mạng, luôn luôn sáng tạo, không lạc hậu, giáo điều Nghiên cứu

tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ căn cứ vào các tác phẩm, bài viết, bài nói mà còn coi trọng hoạt động thực tiễn của Người, thực tiễn cách mạng dưới sự tổ chức và lãnh đạo của Đảng do Người đứng đầu

Vì vậy, chỉ căn cứ vào các bài viết, bài nói, tác phẩm của Người là hoàn toàn chưa đầy đủ Kết quả hành 6 động thực tiễn, chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong chiến đấu và xây dựng của nhân dân Việt Nam chính là lời giải thích rõ ràng giá trị khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh Chân lý là cụ thể, cách mạng là sáng tạo Sự sáng tạo cách mạng của Hồ Chí Minh trước hết là sự sáng tạo về tư duy lý luận,

về chiến lược, về đường lối cách mạng Điều đó giữ vai trò quyết định hàng đầu dẫn đến thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc Tư tưởng, lý luận cách mạng của Hồ Chí Minh đã góp phần làm phong phú thêm và phát triển lý luận cách mạng của thời đại, trước hết là về cách mạng giải phóng dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã tỏa sáng vượt ra ngoài biên giới quốc gia Việt Nam, đến với các dân tộc và nhân dân lao động thế giới 2.Các phương pháp cụ thể Với ý nghĩa chung nhất, phương pháp được hiểu là cách thức đề cập tới hiện thực, cách thức nghiên cứu các hiện tượng của tự nhiên và của xã hội Phương pháp là hệ thống các nguyên tắc điều chỉnh nhận thức và hoạt động cải tạo thực tiễn xuất phát từ các quy luật vận động của khách thể được nhận thức - Giữa phương pháp nghiên cứu

và nội dung nghiên cứu có mối liên hệ mật thiết và chi phối lẫn nhau; phương pháp phải trên cơ sở vận động của bản thân nội dung; nội dung nào phương pháp ấy Vì vậy, ngoài các nguyên tắc phương pháp luận chung, với một nội dung cụ thể cần phải vận dụng một phương pháp nghiên cứu cụ thể phù hợp Trong đó, việc vận dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic một cách tổng quát nhằm tìm ra được cái bản chất vốn có của sự vật, hiện tượng là hết sức cần thiết trong nghiên cứu, giảng dạy, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh - Vận dụng phương pháp liên ngành trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh Là một nhà khoa học, nhà tư tưởng, Hồ Chí Minh đã thể hiện tư tưởng của mình

như một hệ thống, bao quát nhiều lĩnh vực: tư tưởng triết học, tư tưởng kinh tế, tư tưởng chính trị,

tư tưởng quân sự, tư tưởng văn hóa, tư tưởng đạo đức…Trong mỗi lĩnh vực lại có thể tìm thấy những

hệ thống nhỏ Trước một đối tượng nghiên cứu đa dạng và phong phú nhiều mặt như vậy thì không một lĩnh vực nào có đủ năng lực bao quát hết để đưa ra một bức tranh tổng thể về tư tưởng Hồ Chí Minh Vì thế, cần thiết phải áp dụng các phương pháp liên ngành khoa học xã hội nhân văn, lý luận chính trị để nghiên cứu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, cũng như mỗi tác phẩm lý luận riêng biệt của Người - Để nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh đạt được trình độ khoa học ngày một cao hơn cần phải đổi mới và hiện đại hóa các phương pháp nghiên cứu cụ thể, trên cơ sở không ngừng phát triển, hoàn thiện về lý luận và phương pháp luận khoa học nói chung Trong nghiên cứu hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh hiện nay, các phương pháp cụ thể thường được áp dụng có hiệu quả là: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê trắc lượng, văn bản học, điều tra điền dã, phỏng vấn nhân chứng lịch sử….Mỗi phương pháp khi vận dụng vào nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh có những đặc điểm và đặt ra các yêu cầu khác nhau Việc vận dụng các phương pháp và kết hợp các phương pháp cụ thể phải căn cứ vào nội dung nghiên cứu

Câu 2: Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh và quá trình nhận thức tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng cộng sản Việt Nam?

Khái niệm

i h i i bi u toàn qu c l n th IX c a ng kh ng nh:

Đạ ộ đạ ể ố ầ ứ ủ Đả ẳ đị “T t ư ưở ng H Chí Minh” ồ là m t h ộ ệ

th ng quan i m toàn di n và sâu s c v nh ng v n ố đ ể ệ ắ ề ữ ấ đề ơ ả c b n c a Cách m ng Vi t Nam, là k t ủ ạ ệ ế

qu c a s v n d ng và phát tri n sáng t o ch ngh a Mác - Lênin vào i u ki n c th c a ả ủ ự ậ ụ ể ạ ủ ĩ đ ề ệ ụ ể ủ

nước ta, k th a và phát tri n các giá tr truy n th ng t t ế ừ ể ị ề ố ố đẹp c a dân t c, ti p thu tinh hoa v n ủ ộ ế ă hóa nhân lo i.ạ

T tư ưởng H Chí Minh soi ồ đường cho cu c ộ đấu tranh c a nhân dân ta giành th ng l i,ủ ắ ợ

là tài s n tinh th n to l n c a ả ầ ớ ủ Đảng và dân t c ta”ộ (1)

nh ngh a v t t ng H Chí Minh nh trên th hi n b n n i dung ch y u sau:

- T tư ưởng H Chí Minh là m t h th ng quan i m toàn di n và sâu s c v nh ng v nồ ộ ệ ố đ ể ệ ắ ề ữ ấ

c b n c a cách m ng Vi t Nam, t cách m ng dân t c dân ch nhân dân n cách m ng xã

h i ch ngh a.ộ ủ ĩ

- T tư ưởng H Chí Minh là k t qu c a s v n d ng sáng t o và phát tri n ch ngh aồ ế ả ủ ự ậ ụ ạ ể ủ ĩ Mác- Lênin vào i u ki n c th c a nđ ề ệ ụ ể ủ ước ta

- T tư ưởng H Chí Minh là s k t h p tinh hoa dân t c và trí tu th i ồ ự ế ợ ộ ệ ờ đại nh m gi i phóngằ ả dân t c, gi i phóng giai c p và gi i phóng con ngộ ả ấ ả ười

- T tư ưởng H Chí Minh là ng n c th ng l i c a cách m ng Vi t Nam trong su t h n 70ồ ọ ờ ắ ợ ủ ạ ệ ố ơ

n m qua và ti p t c soi sáng con ă ế ụ đường chúng ta ti n lênế xây d ng m t nự ộ ước Vi t Nam hòaệ bình, th ng nh t, ố ấ độ ậc l p, dân ch và xã h i ch ngh a, dủ ộ ủ ĩ ướ ựi s lãnh đạo c a ủ Đảng c ng s nộ ả

Vi t Nam.ệ

Quá trình nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh

ừ Chủ nghĩa yêu nước đến với Chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh đã tìm ra con đường cứu nước, xác định đường lối đúng đắn cho cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh từng bước hình thành, phát triển Đến những năm 1925,1926 của thế kỷ XX đã đi vào phòng trào công nhân, phong trào yêu nước, thông qua những người yêu nước tiên tiến được Hồ Chí Minh đào tạo, đã làm cho

phong trào phát triển căn bản về chất, chính phong trào cách mạng phát triển đó đòi hỏi sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, thì tư tưởng Hồ Chí Minh đã đi vào đường lối của Đảng, được thể hiện trước hết ở Cương lĩnh đầu tiên của Đảng (Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt) do Nguyễn ái Quốc khởi thảo, đượcthông qua tại Hội nghị thành lập Đảng Dù rất vắn tắt, mỗi văn kiện chỉ có hơn 1 trang nhưng đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam đã rõ ràng, sách lược của cách mạng Việt Nam đã đúng đắn Những tư tưởng đó ngày càng được bổ sung, phát triển và được quán triệt trong đường lối của Đảng, nhất là từ năm 1941, khi Người trở về Tổ quốc trực tiếp lãnh đạo cách mạng Tại Hội nghị TW lần thứ 8 (5/1941), những tư tưởng của Người về chuyển hướng chỉ đạo chiến lược quan trọng đã chỉ đạo làm cho cách mạng tháng Tám 1945 giành thắng lợi Những quan điểm, tư tưởng của Người đã đi vào đường lối chiến lược, sách lược của Đảng trong thời kỳ bảo vệ chính quyền và kháng chiến chống Pháp thắng lợi

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (2/1951) đã khẳng định: “đường lối chính trị, nề nếp làm việc và đạo đức cách mạng của Đảng ta hiện nay là đường lối tác phong và đạo đức của Hồ Chí Minh Toàn Đảng hãy ra sức học tập đường lối chính trị, tác phong và đạo đức cách mạng của Hồ Chủ tịch Sự học tập ấy là điều kiện tiên quyết làm cho Đảng mạnh và làm cho cách mạng đi mau đến thắng lợi hoàn toàn” [1]

Vào những năm 50 của thế kỉ XX, Đảng ta chưa đặt hẳn vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng

đã nhấn mạnh đến đường lối chính trị của Hồ Chí Minh Thực chất đây là phần chủ yếu nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh, đã được Đảng ta nghiên cứu, học tập, vận dụng và đưa vào đường lối của Đảng

Từ những năm 50 trở đi, công tác nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh được đặt ra và mở rộng Nhân kỷ niệm 70 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/1960), đồng chí Trường Chinh đã viết: “Nhân dịp này chúng ta hãy ôn lại tiểu sử và sự nghiệp của Hồ Chí Minh, tìm hiểu, học tập tư tưởng, đạo đức và tác phong của Người để phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân tốt hơn” [2]

Sau khi Hồ Chí Minh đi theo các cụ C.Mác, Lênin thì việc nghiên cứu về Hồ Chí Minh được

mở rộng Các nhà khoa học, các nhà hoạt động chính trị, giáo dục, văn hóa xã hội, nghệ thuật đã tham gia ngày càng nhiều Nhiều nhà nghiên cứu người nước ngoài cũng quan tâm nghiên cứu

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng (3/1982) đã xác định: “Đảng phải đặc biệt coi trọng việc tổ chức học tập một cách có hệ thống tư tưởng, đạo đức, tác phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong toàn Đảng” [3] Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh đã chính thức được đặt trong văn kiện Đại hội của Đảng, đồng thời toàn Đảng phải ra sức học tập một cách có hệ thống Từ đó, việc nghiên cứu học tập tư tưởng Hồ Chí Minh được đẩy mạnh, có cả các hội thảo khoa học trong nước và quốc

tế Đặc biệt, nhân kỉ niệm 100 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vào năm 1990, Unessco đã vinh danh Hồ Chí Minh danh hiệu kép: Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa kiệt xuất

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng(6/1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội xác định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minhh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” [4] Việc xác định như vậy của Đảng ta là một bước phát triển hết sức quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng ta Từ khi ra đời, Đảng ta luôn khẳng định chủ nghĩa Mác-Lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của mình Đến Đại hội VII đã nêu cao tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời xác định: “tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp với thực tiễn cách mạng nước ta, phù hợp với tình cảm và nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân ta” [5] Bước phát triển trong nhận thức của Đảng ta thể hiện: từ chỗ đặt vấn đề học tập đường lối chính trị, đạo đức, tác phong Hồ Chí Minh (1951), học tập tư tưởng, đạo đức, tác phong Hồ Chí Minh (1960) đến khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng Do đó, Đại hội VII của Đảng đã đưa ra phương hướng nghiên cứu, học tập, vận dụng những tư tưởng của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới Thực hiện chủ trương đó, công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh được mở rộng quy mô lớn Với những kết quả nghiên cứu đến Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (2001), Đảng ta đã đưa ra khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh một cách khá đầy đủ và mở rộng: Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước

ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta Khái niệm này đã xác định nguồn gốc lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó, quan trọng nhất, giữ vai trò quyết định nhất là chủ nghĩa Mác-Lênin; xác định các nội dung tư tưởng, giá trị, ý nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, học tập, vận dụng vào thực tiễn sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Sau 10 năm thực hiện từ Đại hội lần thứ IX (2001) đến Đại hội lần thứ XI của Đảng (2011), tổng kết thực tiễn, Đảng ta tiếp tục khẳng định giá trị và ý nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) đã tiếp tục khẳng định: “Thắng lợi của công cuộc đổi mới, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế, đưa đất nước tiếp tục từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội với những nhận thức và tư duy mới đúng đắn, phù hợp thực tiễn Việt Nam” Đồng thời đã đưa ra những bài học lớn, trong đó, bài học thứ năm là: “Đảng phải nắm vững, vận dụng sáng tạo và góp phần phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, không ngừng làm giàu trí tuệ, bản lĩnh chính trị và năng lực tổ chức để đủ sức giải quyết các vấn đề

do thực tiễn cách mạng đặt ra” [6] Tại Đại hội lần này, Đảng ta tiếp tục đưa ra khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh ở tầm khái quát cao hơn: vẫn tiếp tục khẳng định tính hệ thống của tư tưởng Hồ Chí Minh ở tầm khái quát triết học bao gồm các luận điểm, quan điểm, quan niệm được xây dựng dựa trên cơ sở thế giới quan Mác-Lênin và thực tiễn Việt Nam; khẳng định nguồn gốc lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh

mà Đại hội IX đã đưa ra Nhưng không xác định các nội dung cụ thể mà khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh là “di sản tư tưởng và lý luận vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta” Bởi vậy, là cơ

sở lý luận rất quan trọng cho sự nghiệp cách mạng ở nước ta Trong khái niệm còn nhấn mạnh giá trị,

ý nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh rằng “mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi

Như vậy, tư duy lý luận và nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng đầy đủ hơn khi khẳng định: “tư tưởng Hồ Chí Minh là di sản tư tưởng và lý luận vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta” Do vậy, đòi hỏi Đảng ta phải tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, học tập và vận dụng vào thực tiễn sự nghiệp đổi mới

Quán triệt quan điểm của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng ở trường Chính trị, trong giảng dạy bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng, các môn học nói chung, cần phải nghiên cứu sâu, nắm chắc quan điểm, nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh, gồm cả nội hàm của khái niệm với tư cách là di sản tư tưởng và lý luận của Đảng và của dân tộc ta Do vậy các môn học ,các chuyên đề, giảng dậy cho các chương trình học phải nghiên cứu vận dụng cho phù hợp Đặc biệt là giá trị, ý nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp đổi mới hiện nay, mãi mãi về sau Vận dụng một cách sáng tạo trong các bài giảng của môn tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như các môn học khác vì tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và dân tộc ta

Câu 5: Nguồn gốc và những yếu tố khách quan tác động hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh?

Ngu n g c t t ồ ố ư ưở ng H Chí Minh ồ

a T t ư ưở ng và v n hóa truy n th ng Vi t Nam ă ề ố ệ

Dân t c Vi t Nam trong hàng ngàn n m l ch s d ng nộ ệ ă ị ử ự ước và gi nữ ướ đc ã t o l p choạ ậ mình m t n n v n hóa riêng, phong phú và b n v ng v i nh ng truy n th ng t t ộ ề ă ề ữ ớ ữ ề ố ố đẹp và cao quý

- Tr ướ c h t ế, ó là ch ngh a yêu nđ ủ ĩ ước và ý chí kiên cường trong đấu tranh d ng nự ước và

gi nữ ước Ch ngh a yêu nủ ĩ ước là dòng ch l u ch y xuyên su t trủ ư ả ố ường k l ch s Vi t Nam, làỳ ị ử ệ chu n m c cao nh t trong b ng giá tr v n hóa – tinh th n vi t Nam M i h c thuy t ẩ ự ấ ả ị ă ầ ệ ọ ọ ế đạ đứo c, tôn giáo t nừ ước ngoài du nh p vào Vi t Nam ậ ệ đề đượu c ti p nh n khúc x qua l ng kính c a tế ậ ạ ă ủ ư

tưởng yêu nướ đc ó

- Th hai ứ , là tinh th n nhân ngh a, truy n th ng oàn k t, tầ ĩ ề ố đ ế ương thân, tương ái Truy nề

th ng này c ng hình thành cùng v i s hình thành dân t c, t hoàn c nh và nhu c u ố ũ ớ ự ộ ừ ả ầ đấu tranh quy t li t v i thiên nhiên và v i gi c ngo i xâm Bế ệ ớ ớ ặ ạ ước sang th k XX, m c dù xã h i Vi t Namế ỷ ặ ộ ệ

ã có s bi n i sâu s c v c c u giai c p – xã h i, nh ng truy n th ng này v n b n v ng H

Chí Minh ã k th a, phát huy s c m nh c a truy n th ng nhân ngh a, oàn k t, tđ ế ừ ứ ạ ủ ề ố ĩ đ ế ương thân

tương ái th hi n t p trung trong b n chể ệ ậ ố ữ “ đồ ng” ( đồ ng tình, đồ ng s c, ứ đồ ng lòng, đồ ng minh).

- Th ba ứ , dân t c Vi t Nam là m t dân t c có truy n th ng l c quan, yêu ộ ệ ộ ộ ề ố ạ đời Tinh th l c quan ầ ạ

ó có c s t ni m tin vào s c m nh c a b n thân mình, tin vào s t t th ng c a chân lý, chính

ngh a H Chí Minh là hi n thân c a truy n th ng l c quan ó.ĩ ồ ệ ủ ề ố ạ đ

- Th t ứ ư, dân t c Vi t Nam là dân t c c n cù, d ng c m, thông minh, sáng t o, ham h cộ ệ ộ ầ ũ ả ạ ọ

h i và m r ng c a ón nh n tinh hoa v n hóa c a nhân lo i Ngỏ ở ộ ử đ ậ ă ủ ạ ười vi t Nam t x a ã r t xa lệ ừ ư đ ấ ạ

v i ớ đầu óc h p hòi, th c u, thói bài ngo i c c oan Trên c s gi v ng b n s c c a dân t c,ẹ ủ ự ạ ự đ ơ ở ữ ữ ả ắ ủ ộ nhân dân ta ã bi t ch n l c, ti p thu, c i bi n nh ng cái hay, cái t t, cái đ ế ọ ọ ế ả ế ữ ố đẹp c aủ người thành

nh ng giá tr riêng c a mình H Chí Minh là hình nh sinh ữ ị ủ ồ ả động và tr n v n c a truy n th ng ó.ọ ẹ ủ ề ố đ

b Tinh hoa v n hóa nhân lo i ă ạ

H Chí Minh xu t thân trong gia ình khoa b ng, t nh Ngồ ấ đ ả ừ ỏ ườ đ đượi ã c h p th môt n nấ ụ ề

Qu c h c và Hán h c khá v ng vàng Khi ra nố ọ ọ ữ ước ngoài, Người có th vi t v n Anh, v n Phápể ế ă ă

s c s o nh m t nhà báo phắ ả ư ộ ương Tây th c th , nh ng khi có nhu c uự ụ ư ầ “t b ch” ự ạ thì Người làm

th b ng ch Hán Chính i u ó t o i u ki n cho Ngơ ằ ữ đ ề đ ạ đ ề ệ ườ ếi ti p thu được tinh hoa v n hóa nhână

lo i và làm nên nét ạ đặc s c H Chí Minh, m t con ngắ ở ồ ộ ười bi u tể ượng cho s k t h p hài hòaự ế ợ

v n hóa ông – Tây.ă Đ

- T t ư ưở ng v n hóa ph ă ươ ng ông Đ

+ Nho giáo Nho giáo có nh ng y u t duy tâm, l c h u, nh ng nho giáo c ng có nhi uữ ế ố ạ ậ ư ũ ề

y u t tích c c, nên có nh hế ố ự ả ưởng khá lâu dài trong l ch s ó là tri t lý hành ị ử Đ ế động, t tư ưởng

nh p th , hành ậ ế đạo, giúp đời; lý tưởng v m t xã h i bình tr ; tri t lý nhân sinh: tu thân dề ộ ộ ị ế ưỡng tính góp ph n ầ đề cao v n hóa, l giáo, ă ễ đề cao tinh th n hi u h c.ầ ế ọ

H Chí Minh ã khai thác nho giáo, l a ch n nh ng y u t tích c c, phù h p ồ đ ự ọ ữ ế ố ự ợ để ph c vụ ụ cho nhi m v cách m ng Ngệ ụ ạ ườ ẫ ờ ủi d n l i c a Lênin: “Ch có nh ng ng ỉ ữ ườ i cách m ng chân chính ạ

m i thu hái ớ đượ c nh ng i u hi u bi t quý báu c a các ữ đ ề ể ế ủ đờ i tr ướ để ạ c l i” (2)

+ Ph t giáo ậ Ph t giáo là m t trong nh ng tôn giáo du nh p vào Vi t Nam khá s m.ậ ộ ữ ậ ệ ớ

Nh ng m t tích c c c a Ph t giáo ã ữ ặ ự ủ ậ đ để ạ l i nh ng d u n sâu s c trong t duy, hành ữ ấ ấ ắ ư động, cách

ng x c a con ng i Vi t Nam

Ph t giáo có t tậ ư ưởng v tha, t bi, bác ái, c u kh , c u n n, thị ừ ứ ổ ứ ạ ương người nh th thư ể ương thân; xây d ng n p s ng có ự ế ố đạ đứo c, trong s ch, gi n d , ch m lo làm i u thi n; ạ ả ị ă đ ề ệ đề cao tinh th n bìnhầ

ng, tinh th n dân ch ch t phác ch ng l i m i phân bi t ng c p Ph t giáo Thi n tông coi

tr ng lao ọ động, ch ng lố ười bi ng.ế

Ph t giáo vào Vi t Nam, g p ch ngh a yêu nậ ệ ặ ủ ĩ ước, ý chí độ ậc l p, t ch ã hình thànhự ủ đ

nên Thi n phái trúc lâm Vi t Nam ề ệ , ch trủ ương không xa đời mà s ng g n bó v i nhân dân, v iố ắ ớ ớ

t n c, tham gia vào c ng ng, vào cu c u tranh c a nhân dân ch ng k thù dân t c

Ph t giáo Vi t Nam ã i vào ậ ệ đ đ đờ ối s ng tinh th n dân t c và nhân dân lao ầ ộ động, để ạ ấ l i d u

n sâu s c trong t t ng H Chí Minh

+ H Chí Minh c ng nghiên c u và th u hi uồ ũ ứ ấ ể t t ư ưở ng c a các nhà ủ t t ư ưở ng ph ươ ng ông

Đ nh Lão t , M c t , Qu n t Khi ã tr thành ngư ử ặ ử ả ử đ ở ười mácxít, H Chí Minh v n tìm hi uồ ẫ ể thêm v ch ngh a Tam dân c a Tôn Trung S n H Chí Minh ã bi t khai thác nh ng y u t tíchề ủ ĩ ủ ơ ồ đ ế ữ ế ố

c c c a t tự ủ ư ưởng và v n hóa phă ương ông Đ để ph c v cho s nghi p cách m ng c a Ngụ ụ ự ệ ạ ủ ười

- T t ư ưở ng và v n hóa ph ă ươ ng Tây.

+ Ngay t khi còn h c Trừ ọ ở ường ti u h c ông Ba r i vào Trể ọ Đ ồ ường Qu c h c Hu , H Chíố ọ ế ồ Minh ã làm quen v i v n hóa Pháp đ ớ ă Đặc bi t, Ngệ ườ ấi r t ham mê môn l ch s , và say s a tìmị ử ư

hi u cu c ể ộ Đại cách m ng Pháp 1789.ạ

+ Khi xu t dấ ương, Ngườ đi ã t ng sang M , ừ ỹ đến s ng New York, làm thuê Bruclin vàố ở ở

thường đến th m khu Haclem c a ngă ủ ười da en Ngđ ười thường suy ngh v t do, ĩ ề ự độc l p,ậ quy n s ng c a con ngề ố ủ ười được ghi trong Tuyên ngôn độ ậc l p 1776 c a nủ ước M ỹ

+ Đến Pháp, H Chí Minh ồ được ti p xúc tr c ti p v i tác ph m c a các nhà t tế ự ế ớ ẩ ủ ư ưởng khai sáng nh tinh th n pháp lu t c a Môngtétxki , kh ư ầ ậ ủ ơ ế ước xã h i c a Rútxô T tộ ủ ư ưởng dân

ch c a các nhà khai sáng ã có nh hủ ủ đ ả ưởng l n t i t tớ ớ ư ưởng c a Ngủ ười

+ H Chí Minh hình thành phong cách dân ch c a mình t trong cu c s ng th c ti n.ồ ủ ủ ừ ộ ố ự ễ

Người h c ọ được cách làm vi c dân ch trong cách sinh ho t khoa h c Câu l c b Phôbuaệ ủ ạ ọ ở ạ ộ (Faubourg), trong sinh ho t chính tr c a ạ ị ủ Đảng xã h i Pháp.ộ

Tóm l i, nh s thông minh, óc quan sát, ham h c h i và ạ ờ ự ọ ỏ được rèn luy n trong phongệ trào công nhân Pháp, trên hành trình c u nứ ước H Chí Minh ã bi t làm giàu trí tu c a mìnhồ đ ế ệ ủ

b ng v n trí tu c a th i ằ ố ệ ủ ờ đại, c a v n hóa ông, Tây, t t m cao c tri th c nhân lo i mà suyủ ă Đ ừ ầ ủ ứ ạ ngh và l a ch n, k th a và ĩ ự ọ ế ừ đổi m i, v n d ng và phát tri n.ớ ậ ụ ể

c Ch ngh a Mác – Lênin, c s th gi i quan và ph ủ ĩ ơ ở ế ớ ươ ng pháp lu n c a t t ậ ủ ư ưở ng H Chí ồ Minh.

- Tác động c a m i quan h bi n ch ng gi a cá nhân v i dân t c và th i ủ ố ệ ệ ứ ữ ớ ộ ờ đạ đ đưi ã a Hồ Chí Minh đến v i Ch ngh a Mác – Lênin, t ngớ ủ ĩ ừ ười yêu tước tr thành ngở ườ ội c ng s n Nh cóả ờ

th gi i quan và phế ớ ương pháp lu n c a ch ngh a Mác – Lênin H Chí Minh ã h p th vàậ ủ ủ ĩ ồ đ ấ ụ chuy n hóa ể được nh ng nhân t tích c c và ti n b c a truy n th ng dân t c c ng nh c a tữ ố ự ế ộ ủ ề ố ộ ũ ư ủ ư

tưởng – v n hóa nhân lo i ă ạ để ạ t o nên h th ng t tệ ố ư ưởng c a mình Vì v y, t tủ ậ ư ưởng H Chí Minhồ thu c h t tộ ệ ư ưởng Mác – Lênin, nh ng ph m trù c b n c a t tữ ạ ơ ả ủ ư ưởng H Chí Minh n m trongồ ằ

nh ng ph m trù c b n c a lý lu n mác – Lênin.ữ ạ ơ ả ủ ậ

- S d H Chí Minh ã l a ch n các nguyên lý c b n c a ch ngh a Mác – Lênin, v nở ĩ ồ đ ự ọ ơ ả ủ ủ ĩ ậ

d ng sáng t o và phát tri n ch ngh a Mác – Lênin trên m t lo t lu n i m c b n hình thànhụ ạ ể ủ ĩ ộ ạ ậ đ ể ơ ả nên t tư ưởng H Chí Minh có nguyên nhân sâu xa là:ồ

+ Khi i tìm đ đường c u nứ ướ ởc, tu i 20, H Chí Minh ã có m t v n h c v n ch c ch n,ổ ồ đ ộ ố ọ ấ ắ ắ

m t n ng l c trí tu s c s o Nh v y Ngộ ă ự ệ ắ ả ờ ậ ười quan sát, phân tích, t ng k t m t cách ổ ế ộ độ ậc l p tự

ch và sáng t o; không r i vào sao chép, giáo i u, r p khuôn; ti p thu và v n d ng ch ngh aủ ạ ơ đ ề ậ ế ậ ụ ủ ĩ Mác – Lênin m t cách sáng t o, phù h p v i hoàn c nh và i u ki n c th c a Vi t Nam.ộ ạ ợ ớ ả đ ề ệ ụ ể ủ ệ

+ H Chí Minh ồ đến v i ch ngh a Mác – Lênin là ớ ủ ĩ để tìm đường c u nứ ước, gi i phóng dânả

t c, t c là t nhu c u th c ti n c a cách m ng Vi t Nam.Chính Ngộ ứ ừ ầ ự ễ ủ ạ ệ ườ đi ã vi t:ế “Lúc đầ u, chính là

ch ngh a yêu n ủ ĩ ướ c, ch ch a ph i ch ngh a c ng s n ã ứ ư ả ủ ĩ ộ ả đ đư a tôi tin theo Lênin ,tin theo Qu c ố

t III” ế (3) Nh Lênin, ngờ ườ đi ã tìm th yấ “Con đườ ng gi i phóng chúng ta” ả và t Lênin, Ngừ ười

ã tr l i nghiên c u Mác sâu s c h n

+ H Chí Minh ã ti p thu lý lu n Mác – Lênin theo phồ đ ế ậ ương pháp nh n th c mácxít, c tậ ứ ố

n m l y cái tinh th n, cái b n ch t ch không t trói bu c trong cái v ngôn t Ngắ ấ ầ ả ấ ứ ự ộ ỏ ừ ườ ậi v n d ngụ

l p trậ ường, quan i m và phđ ể ương pháp c a ch ngh a Mác – Lênin ủ ủ ĩ để ự t tìm ra nh ng chữ ủ

trương, gi i pháp, ả đối sách phù h p v i t ng hoàn c nh c th , t ng th i k c th c a cáchợ ớ ừ ả ụ ể ừ ờ ỳ ụ ể ủ

m ng Vi t Nam ch không i tìm nh ng k t lu n có s n trong sách v kinh i n.ạ ệ ứ đ ữ ế ậ ẵ ở đ ể

d Nh ng nhân t ch quan thu c v ph m ch t cá nhân c a H Chí Minh ữ ố ủ ộ ề ẩ ấ ủ ồ

- Trước h t, ó là t duy ế đ ư độ ậc l p, t ch , sáng t o, c ng v i ự ủ ạ ộ ớ đầu óc phê phán tinh tường, sáng su t trong nghiên c u, tìm hi u.ố ứ ể

- ó là s kh công h c t p nh m chi m l nh v n tri th c phong phú c a th i Đ ự ổ ọ ậ ằ ế ĩ ố ứ ủ ờ đại, v nố kinh nghi m ệ đấu tranh c a phong trào gi i phóng dân t c, phong trào công nhân qu c t ủ ả ộ ố ế

- ó là ý chí c a m t nhàĐ ủ ộ yêu nước, m t chi n s c ng s n nhi t thành cách m ng, m tộ ế ĩ ộ ả ệ ạ ộ trái tim yêu nước, thương dân, thương yêu nh ng ngữ ười cùng kh s n sàng ch u ổ ẵ ị đựng nh ng hyữ sinh cao nh t vì ấ độ ậc l p c a t qu c, vì t do, h nh phúc c a ủ ổ ố ự ạ ủ đồng bào

Chính nh ng ph m ch t cá nhân cao ữ ẩ ấ đẹ đ đp ó ã quy t nh vi c H Chí Minh ti p nh n,ế đị ệ ồ ế ậ

ch n l c, chuy n hóa phát tri n nh ng tinh hoa c a dân t c và th i ọ ọ ể ể ữ ủ ộ ờ đại thành t tư ưởng đặc s cắ

c a mình.ủ

NHỮNG YẾU TỐ CHỦ QUAN ẢNH HƯỞNG ĐẾN TƯ TƯỞNG HCM

Tư tưởng là sản phẩm của con người Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành bên cạnh những yếu tố khách quan còn có những yếu tố chủ quan, yếu tố chủ quan đó ở Hồ Chí Minh: Một là, khả năng tư duy và trí tuệ của Hồ Chí Minh Hai là, đó là tư tưởng tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, óc phê phán tin tường, sáng suốt trong việc nghiên cứu tìm hiểu các vấn đề cách mạng trên thế giới Ba là, năng lực hoạt động thực tiễn thể hiện ở

sự khổ công học tập nhằm tiếp thu những tri thức, kinh nghiệm, vốn sống của thời đại và kinh nghiệm đấu tranh của các phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới và luôn nhảy cảm với cái mới, có đầu óc thực tiễn Bốn là, phẩm chất đạo đức thể hiện ở ý chí của một người yêu nước vĩ đại, một chiến sĩ nhiệt thành cách mạng, một trái tim yêu thương nhân dân, trái tim sẵn sàng hy sinh chịu đựng gian khổ vì độc lập cho Tổ quốc, tự do hạnh phúc cho nhân dân Và đức tính khiên tốn và giản dị ở Người Vì vậy nhân tố chủ quan của nhân cách, phẩm chất, tài năng và trí tuệ của Hồ Chí Minh đã tác động rất lớn đến việc hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh.Nguyễn Tất Thành sinh ra trong một nhà nho yêu nước trên mảnh đất giàu truyền thống anh hùng chống giặc ngoại xâm, cho nên Người đã sớm tiếp nhận truyền thống yêu nước, nhân nghĩa của gia đình, quê hương và dân tộc Được cha là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc dạy dỗ từ nhỏ, lại được các thầy là các nhà nho Hoàng Phan Quỳnh, Vương Thúc Quý và TrầnThân dạy học chữ Hán, rồi lại được học tập tại trường Quốc học Huế, cho nên Nguyễn Tất Thành đã sớm tiếp thu vốn văn hóa Quốc học, Hán học Bên cạnh đó, Người cũng đã bước đầu tiếp xúc với văn hóa phương Tây, Người học tiếng Pháp và cũng biết đến nền dân chủ phương Tây với “tự do”, “bình đẳng”, “bác ái” Người đã sớm chứng kiến sự thống khổ, điêu đứng của đồng bào ta trong xã hội thuộc địa nửa phong kiến và tinh thần đấu tranh

bất khuất của nhân dân ta Đau lòng trước cảnh nước nhà bị nô lệ, nhân dân bị đọa đày, Nguyễn Tất Thành đã sớm có chí đuổi thực dân Pháp, giải phóng đồng bào Hoài bão cứu nước, cứu dân của Hồ Chí Minh từ đó Nhưng chí hướng cách mạng của Nguyễn Tất Thành không giống như các bậc tiền bối Người không cứu nước theo ngọn cờ phong trào Cần Vương, hay khởi nghĩa “nặng cốt cách phong kiến” như cụ Hoàng Hoa Thám, Người cũng không theo chính sách cải lương 1 CÁC NHÂN TỐ CHỦ QUAN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH“chẳng khác gì đến xin giặc rủ lòng thương” cụ Phan Châu Trinh, cũng không cứu nước theo phòng trào Đông Du chẳng khác nào “đưa

hổ cửa trước, rước beo cửa sau” của cụ Phan Bội Châu1 Tuy người rất khâm phục tinh thần cứu nước của cha ông, nhưng Nguyễn Tất Thành không tán thành các con đường của họ, không thể dựa vào nước ngoài để giải phóng dân tộc Đó là tư duy rất trí tuệ ở

Hồ Chí Minh Mà Người quyết tâm một hướng đi mới Hướng đi mới này không giống như những bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh…ra đi với tư cách người trí thức, du học Còn Người ra đi với tư cách của người lao động, người lao động chân tay Có thể nói chính vì Người ra đi với tư cách người lao động, đi vào cuộc sống của người lao động Người mới hiểu được hết bản chất của chủ nghĩa đế quốc, muốn tìm xem những gì ẩn đằng sau những chữ “tự do”, “bình đẳng”, “bác ái” Người cũng muốn

đi xem nước Pháp và các nước khác làm thế nào để trở nên văn minh, phú cường rồi trở về giúp đồng bào mình.2 Đây được coi là biểu hiện tư tưởng độc lập, tự chủ, sáng tạo trong tư duy và hành động của nhà cách mạng trẻ tuổi Nguyễn Tất Thành.Với chí hướng cách mạng đó, ngày 05/06/1911, Người đã rời bến Nhà Rồng ( Sài Gòn ) để bắt đầu cuộc hành trình vạn dặm, hành trình “đi tìm hình của đất nước” Trong những năm tháng đầu tiên đi tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã nghiệm thấy rằng: vấn đề nâng cao trí thức là cực kỳ quan trọng Muốn đổi mới cách mạng, thì phải nâng cao trí thức, cho nên không có con đường nào khác con đường phải đi vào kho tàng văn học phong phú và đồ sộ của thế giới, đặc biệt là nền văn học dân chủ tư sản ở Châu Âu Những tác phẩm bất hủ ấy đều được lưu trữ tại thư viện Paris, Pôn Vay-ăng Cutuya-riê

đã xin cho Người thẻ đọc sách ở thư viện Chính khát vọng cứu nước đã hun đúc cho người thanh niên mảnh khảnh một sức mạnh phi thường, bền bỉ học tập, để hoạt động cách mạng Qua theo dõi của mật thám chỉ riêng tháng 12/1919 Người đã tới thư viện biết bao lần: Ngày 9, hai lần Ngày 10, ngồi lì từ sáng đến tối Ngày 11, hai lần Chiều ngày 13, có mặt ở thư viện từ 13h 10 phút đến 15h50 phút Ngày 15, ở thư viện Ngày

17 đến thư viện từ lúc 9h45…Trong thư viện Người đọc sheakespears, Dickens bằng tiếng Anh, đọc Lỗ Tấn bằng tiếng Hoa, Huygo, Zola bằng tiếng Pháp, con sư tử văn học Nga (LépTônxTôi)…3Chính nhờ sự đọc sách mà nhận thức của Người tiến lên một 2 CÁC NHÂN TỐ CHỦ QUAN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHbước mới, và Người đã lĩnh ngộ được cả hệ thống tri thức đồ sộ của nhân loại Kiến thức văn hóa mới tiếp thu được hòa đồng trong hoạt động thực tiễn của Người tạo thành động lực thúc đẩy mình trên con đường cứu nước Và Người nhảy cảm sắc sảo về nhãn quan chính trị rằng: “Dù màu da có khác nhau, tên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột

và giống người bị bóc lột Mà cũng chỉ có một tình hữu ái là thật mà thôi: Tình hữu ái vô sản” Và cũng từ cuộc khảo sát thực tiễn này, Người bắt gặp chân lý của thời đại, tìm thấy được con đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước, giải phóng dân tộc Đó là con đường cách mạng tháng Mười Nga, con đường cách mạng vô sản Nguyễn Ái Quốc

đã chuẩn bị về tư tưởng, chính trị, và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam Từ ngày 03 đến ngày 07/02/1930, tại Cửu Long, Hương Cảng (Trung Quốc), lãnh

tụ Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức Cộng sản trong nước, thành lập một Đảng duy nhất, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó với nhân dân, với dân tộc Theo như được biết để Đảng Cộng sản ra đời, Người dốc sức chuẩn bị chu

đáo, về mặt chủ quan cũng như thúc đẩy các điều kiện khách quan đi đến chin muồi Người đã có quan hệ nhiều với các nhà Cách mạng, chiến sĩ ở các nước như:

Indonesia, Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ, Thái Lan…Vì những nước đó đã thành lập Đảng Cộng sản, nên Người muốn tìm hiểu Đảng Cộng sản của nước đó và đúc kết kinh nghiệm cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Lấy chủ nghĩa Mac-Lenin làm cốt, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mac –Lenin đưa vào đúng thực tiễn Việt Nam Nhờ tiếp thu Chủ nghĩa Mac-Lenin mà Hồ Chí minh đã vượt qua hạn chế của các lãnh tụ cách mạng đương thời, học tập và vận dụng lí luận Chủ nghĩa Mac –Lenin vào điều kiện

cụ thể của nước ta, từ đó dẫn tới những thắng lợi của cách mạng đất nước Quả thật từ những nhận định trên ta thấy phẩm chất năng lực Người đầy nghị lực phi thường, khổ công học tập để nhằm chiếm lĩnh vốn kiến thức, vốn kinh nghiệm đấu tranh giành độc lập cứu dân, cứu nước và không vận dụng lí luận chủ nghĩa Mac-Lenin một cách máy móc, khuôn rập Chính vì yêu nước, thương dân mà Người đã bất chấp mọi gian khổ, khó khăn bôn ba nước ngoài tìm con đường cứu nước Ngoài ra Người còn bị tù đầy, gian khổ ở Trung Quốc (1943), tù ở Hồng Kông (1934-1938) và bị truy bắt…Có 3 CÁC NHÂN TỐ CHỦ QUAN HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHai nhớ Người đã một thời sống ở gian gác chật chội không có hệ thống dẫn nước, không có hệ thống sưởi ấm trong những mùa đông rét mướt ở Pari Tất cả đó ta biết Người sẵn sàng hy sinh, chịu đựng gian khổ vì độc lập của tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân Trong cuộc hành trình cứu nước, Người đã làm nhiều việc, từ phụ bếp trên tàu của Pháp, đến cào tuyết trong một trường học, đốt lò, làm vườn, làm thợ rửa ảnh 4…Thông qua lao động, Nguyễn Ái Quốc đã gần gũi với cuộc sống của nhân dân, lao động, hiểu được nỗi thống khổ, hiểu được nguyện vọng của họ và đồng cảm với họ Ngoài ra, Người không chỉ đau với nỗi đau dân tộc mình, mà Người còn xót xa trước nỗi đau của các dân tộc khác Từ lòng yêu đồng bào mình Hồ Chí Minh càng đồng khổ với những người cùng cảnh ngộ trên toàn thế giới Ở Người đã nảy sinh ý thức về phải đoàn kết những người bị áp bức để đấu tranh chống lại ách thống trị Về quần áo mặc của Người thường ngày rất giản dị là

áo ka ki màu vàng, áo bà ba và đôi dép cao su Và vào mùa đông, có lần Người mặc áo Tôn Trung Sơn có mảnh vá Có người hỏi: “Kính thưa Chủ tịch, vì sao Người là Chủ Tịch

mà lại mặc áo vá?” Người trả lời vui vẻ: “ Đất nước nghèo, Chủ tịch có mặc áo vá thì dân mới có áo lành mặc”5 Cho nên đó chính là tinh thần yêu nước, mà suốt đời hết lòng, hết sức phục vụ Tổ quốc, cách mạng, nhân dân và hết lòng yêu thương người cùng khổ, nhân loại bị áp bức và hơn nữa để lại ấn tượng sâu sắc nhất đó là tính khiên tốn và giản dị.Nhân tố quan trọng nào góp phần giúp chàng thanh niên yêu nước

Nguyễn Tất Thành trở thành Nguyễn Ái Quốc Theo em, sự khổ công học tập, ham học hỏi muốn chiếm lĩnh đỉnh cao trí thức nhân loại để cứu nước và cùng với tâm hồn yêu nước nồng nàn Bởi vì chính lòng yêu nước, Người mới chịu đựng mọi gian khổ, khó khăn sang nước ngoài để học tập, nghị lực tự học của Người rất phi thường và chú ý xem xét tình hình các nước, tham gia các cuộc diễn thuyết của nhiều nhà chính trị và triết học Từ đó kết hợp với hành động thực tiễn ở bên Pháp là Người thay mặt nhân dân Việt Nam gửi Bản yêu sách của nhân dân An Nam đến Hội nghị Vecxay, với bút danh Nguyễn Ái Quốc Với mục đích đòi Chính Phủ Pháp thừa nhận các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng của nhân dân Việt Nam và đã vạch trần tội ác của thực dân Pháp, làm cho cả nhân dân thế giới và nhân dân Pháp phải chú ý tới tình hình Việt Nam Từ đó tên Nguyễn Tất Thành trở thành Nguyễn Ái 4 CÁC NHÂN TỐ CHỦ QUAN HÌNH THÀNH

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHQuốc trong suốt hoạt động cách mạng ở nước ngoài sau này Và vì yêu nước, cứu nước đến 13/08/1942, Nguyễn Ái Quốc với tên gọi mới là Hồ Chí Minh lên đường sang Trung Quốc để liên lạc với các lực lượng chính trị của người Việt Nam ở ngoài nước và vận động quốc tế cho công cuộc giải phóng dân tộc Từ đó có