LỊCH SỬ HỌC THUYẾT KINH TẾ

Kinh tế Chính trị tư sản Cổ điển được khai sinh từ nhà kinh tế học William Petty, đạt đến thời kỳ đỉnh cao của Adam Smith và kết thúc ở David Ricardo Đây được cho là một trong những trường phái vĩ đại.

Kinh tế Chính trị tư sản Cổ điển được khai sinh từ nhà kinh tế học William Petty, đạt đến thời kỳ đỉnh cao của Adam Smith và kết thúc ở David Ricardo Đây được cho là một trong những trường phái vĩ đại vì đã chỉ ra những tính chất nền móng của chủ nghĩa tự do kinh tế trong thời kỳ Chủ nghĩa tư bản đang phát triển Sơ lược

về học thuyết Kinh tế Chính trị tư sản Cổ điển thì gồm có 5 đặc điểm nổi bật

Một là, các nhà kinh tế học của trường phái này lần đầu tiên chuyển đối tượng nghiên cứu từ lĩnh vực lưu thông (Chủ nghĩa trọng thương – CNTT) sang lĩnh vực sản xuất, nghiên cứu các vấn đề kinh tế của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa (TBCN) đặt ra Vấn đề đó chính là nguồn tích lũy tư bản đã cạn kiệt lại thêm hiện tượng cướp bóc và trao đổi hàng hóa không ngang giá gây thiệt hại nặng nề cho những nhà sản xuất CNTT bị lên án dẫn đến trường phái mới là Kinh tế Chính trị Tư sản

cổ điển khi xuất hiện phải chuyển hướng từ chú trọng lưu thông sang sản xuất, vì

họ cho rằng chỉ có lao động sản xuất mới tạo ra của cải và làm giàu cho TBCN, cụ thể ở đây là làm giàu cho giai cấp tư sản

Hai là, các nhà kinh tế học tư sản xây dựng một hệ thống các phạm trù và quy luật của nền kinh tế thị trường, như phạm trù giá trị, giá cả, lợi nhuận, tiền lương, địa

tô, các quy luật giá trị, cung cầu, lưu thông tiền tệ Bắt đầu từ William Petty với học thuyết giá trị - lao động, khai sinh ra “giá cả tự nhiên” và “giá cả chính trị”, phản đối việc tăng lương cho công nhân cũng như chế độ song bản vị, sau cùng là sai lầm khi nghĩ rằng “lao động là chủ thể tạo ra của cải” và chỉ có lao động khai thác vàng mới tạo ra giá trị Kế thừa những điểm sáng của Petty, Adam Smith đã tài tình nhìn ra những quy luật kinh tế khách quan: quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ, con người kinh tế, sự phụ thuộc kinh tế… Ông cũng là người đặt ra những nguyên tắc trong thuế khóa, khẳng định lao động sản xuất đích thực tạo ra giá trị Để rồi đến David Ricarrdo, lý luận về giá trị là lý luận chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống quan điểm kinh tế của ông khi cho rằng “giá trị sử dụng của hàng hóa không quyết định giá trị trao đổi” Bên cạnh đó, Ricardo còn hoàn thiện những mảng lỗi trong lý thuyết “lợi thế tuyệt đối” của Smith, cho ra đời “lợi thế so

sánh” Nhìn chung, cả ba nhà kinh tế học vĩ đại đã có sự kế thừa và hoàn thiện học thuyết của người đi trước viết nên những chương lý luận về tiền tệ, địa tô, tư bản… xây nên một đế chế của trường phái Kinh tế Chính trị tư sản cổ điển

Ba là, trường phái Kinh tế học tư sản cổ điển ủng hộ tư tưởng tự do kinh tế, chống lại sự can thiệp của nhà nước vào kinh tế Ví dụ nổi bật cho đặc điểm này chính là học thuyết “Bàn tay vô hình” của nhà kinh tế học vĩ đại Adam Smith Bàn tay đó là bàn tay của thị trường, chính các quy luật kinh tế khách quan đã chi phối hoạt động của con người và cả quá trình sản xuất, chính bàn tay đó mới là “một trật tự tự nhiên” cân bằng nền kinh tế Trong CNTT, nhà nước đã dùng quyền lực của mình

để cưỡng bức kinh tế, bắt ép những doanh nghiệp thực hiện chức năng vượt quá sức của họ, theo ông, nhà nưóc chỉ có nhiệm vụ trong việc phòng chống tội phạm,

kẻ thù Ông cho rằng để nền kinh tế vận hành thì phải có sự phát triển của sản xuất hàng hóa và trao đổi hàng hoá, tự do kinh tế - cạnh tranh - mậu dịch, quan hệ bình đẳng về kinh tế giữa những người sản xuất Ông cho rằng cần phải tôn trọng trật tự

ấy, tôn trọng bàn tay vô hình, nhà nước không nên can thiệp vào kinh tế, hoạt động kinh tế vốn có cuộc sống riêng của nó

Bốn là, họ áp dụng phương pháp trừu tượng hoá, nghiên cứu mối quan hệ nhân quả

để vạch ra bản chất và các quy luật vận động của quan hệ sản xuất TBCN Những nhà kinh tế học lúc bấy giờ đã gạt bỏ cái hiện tượng, tìm ra nguồn gốc và bản chất

để nền kinh tế vận hành Bằng chứng là những học thuyết về giá trị - lao động, nguồn gốc của sự giàu có là lao động, chính lao động tạo ra giá trị Chưa kể đến những học thuyết đi sâu vào bản chất của sự việc như lý thuyết về lưu thông tiền

tệ, tiền lương, địa tô, thuế… và sự khám phá ra cơ chế thị trường tự do Bên cạnh

đó không thể không nhắc đến tư tưởng phê phán CNTT của Adam Smith, chính ông khẳng định rằng “phải là sản xuất hàng hóa chứ không phải lưu thông hàng hóa mới tạo ra nguồn tiền vô tận”, chỉ có người khéo léo gạt bỏ vẻ bên ngoài mà xem xét và phân tích đến tận gốc rễ của vấn đề mới có thể cho ra một đường lối vĩ đại như thế

Cuối cùng, tuy những quan điểm lý luận của kinh tế học tư sản cổ điển đã góp phần làm giàu nền kinh tế CNTB lúc bấy giờ nhưng nhìn chung thì chưa thật nhất quán, còn lẫn lộn giữa các xu hướng tư tưởng Có thể nói, các học thuyết vẫn còn

có những hạn chế nhất định, khi chúng mang tính chất khoa học, đôi khi muốn đi sâu vào bản chất sự việc thì mặt khác chính những tư tưởng của trường phái lúc bấy giờ cũng chỉ dừng ở mặt hiện tượng Mặt hạn chế tiêu biểu nhất là chưa thật đứng vững trên quan điểm giá trị, đồng nhất giá cả và giá trị, đặc biệt chưa phát hiện ra tính chất hai mặt của sản xuất hàng hoá Chính những khiếm khuyết đó đã dẫn đến những cuộc cách mạng lớn và khủng hoảng kinh tế nặng nề về sau

Dựa trên góc nhìn của Adam Smith về “Bàn tay vô hình”, đất nước Việt Nam

đã vận dụng tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa (XHCN) từ năm 1986 đến nay Theo Adam Smith, điều kiện cần để các quy luật khách quan hoạt động chính là cần có sự tồn tại và phát triển của sản xuất và trao đổi hàng hóa, để người dân tự do cạnh tranh, kinh doanh làm giàu xã hội Vì vậy mà vào thời kỳ đổi mới năm 1986, chính phủ Việt Nam đã xây dựng nên tư duy kinh tế mới là giải phóng mạnh mẽ mọi năng lực sản xuất hiện có, khai thác tốt và có hiệu quả mọi khả năng của đất nước, của mọi thành phần kinh tế trên cơ sở phát huy các nguồn lực trong nước là chính Có thể nói, Việt Nam rất sáng suốt khi đã theo đuổi quy trình cải cách tuần tự từng bước một

và từ dưới lên, tập trung chủ yếu vào các đơn vị sản xuất

Nói cách khác, đây là thời kỳ kích cung, gia tăng sản xuất, tận dụng triệt để nguồn vốn và người lao động, cuộc cải cách chính là cuộc chuyển đổi từ một quốc gia với nền kinh tế tập trung bao cấp lạc hậu sang nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN Sự việc này phần nào nhấn mạnh tầm quan trọng của nền kinh tế thị trường và những quy luật kinh tế vốn có của nó Ngoài ra, nhà nước đang từng ngày nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần cho người dân, thực hiện bình đẳng

xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và ban hành chính sách an sinh xã hội phù hợp Bên cạnh đó còn là những cải cách nhằm nâng cao hiệu quả của các doanh nghiệp,

thúc đẩy sản lượng nông nghiệp, mở cửa kinh tế đẩy mạnh thương mại và nguồn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, mở rộng hợp tác quốc tế và quan hệ quốc tế Có thể thấy, vẫn giữ nguyên chủ nghĩa tự do kinh tế trong học thuyết “Bàn tay vô hình”, nhưng sự tự do ở đây đi kèm với hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau, mở rộng quan hệ sản xuất, góp phần làm giàu cho nền kinh tế quốc gia và thế giới, điều này góp phần củng cố “mối quan hệ phụ thuộc giữa những nhà sản xuất trong kinh tế” của Adam Smith “Cải cách chính mình nhưng không cô lập chính mình” – nhờ vào sựu chủ động hội nhập vào nền kinh tế thế giới, Việt Nam đang từng bước vươn lên mô hình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Không thể phủ nhận, Việt Nam đã vận dụng thông minh học thuyết của Adam Smith vào công cuộc cải cách định hướng XHCN, thế nhưng lại không hoàn toàn vận dụng triệt để nội dung của học thuyết Bởi vì, Việt Nam coi đổi mới kinh tế là đổi mới về chính trị, cần xây dựng Nhà nước pháp quyền, thực hiện dân chủ XHCN đồng thời đập tan những âm mưu xuyên tạc, chống phá cuộc cải cách Việt Nam đã khẳng định sự nhất quán phải đổi mới về chính sách và cơ chế quản lý kinh tế, từng bước tạo lập trật tự và cơ chế kinh tế mới, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý của Nhà nước Việc tuân theo những quy luật khách quan của nền kinh

tế thị trường, sự quan tâm dành cho ngành sản xuất hàng hóa nhưng không chống đối mà phải nâng tầm sự can thiệp của chính phủ, chính những cốt lõi đó đã làm nên một quốc gia thinh vượng như Việt Nam ngày nay

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………