bài tập lớn CNXHKH Neu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN BÀI TẬP LỚN MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề 1 Phân tích quan niệm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh lịch sử đó không? Giải thích và chứng minh Họ và tên Mã sinh viên Lớp Chủ nghĩa xã hội khoa học(121) Hà Nội – 102021 Mục lục Lời mở đầu 3 I Quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 4 1 Nguồn gốc của giai cấp côn.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA THỐNG KÊ

_ _

BÀI TẬP LỚN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề 1: Phân tích quan niệm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh lịch sử đó không? Giải thích và chứng minh.

Họ và tên:

Mã sinh viên:

Lớp: Chủ nghĩa xã hội khoa học(121)_

Hà Nội – 10/2021

Mục lục

Lời mở đầu Trong thời đại xã hội nào, những người lao động sản xuất trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp hay những người công nhân đều có vai trò sáng tạo chân chính ra lịch sử và là những người giữ vai trò quyết định sáng tạo công cụ sản xuất giá trị thặng dư và chính trị xã hội Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận của chủ nghĩa Mác – Lênin đã nghiên cứu một các toàn diện về các quy luật chính trị xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển các hình thái kinh tê xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong đó, chủ nghĩa xã hội khoa học tập trung nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản, những điều kiện, con đường, hình thức phương pháp đấu tranh của giai cấp công nhân để chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội

Theo chủ nghĩa Mác – Lênin, giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất và cách mạng nhất, là lực lượng xã hội duy nhất có sứ mệnh lịch sử: xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xóa bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và giải phóng toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội mới – xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Hiện nay, giai cấp công nhân còn đóng vai trò quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa; từng bước nâng cao năng suất lao động, chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế, của doanh nghiệp và sản phẩm; đóng góp to lớn nâng cao tiềm lực

kinh tế đất nước.Từ những lí do trên, em đã lựa chọn chủ đề: “Phân tích quan niệm của Chủ nghĩa Mác – Lênin về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân? Giai cấp công nhân hiện nay còn đảm nhận sứ mệnh lịch sử đó không” để có

thể hiểu rõ tầm quan trọng về sứ mệnh giai cấp công nhân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Bài tiểu luận của em đã hoàn thành tuy nhiên

không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định, rất mong nhận được sự góp ý của giáo viên hướng dẫn cô Nguyễn Thị Lê Thư Em xin chân thành cảm ơn!

I Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

1.Nguồn gốc của giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân (GCCN) Việt Nam ra đời và phát triển gắn liền với quá trình khai thác thuộc địa của thực dân Pháp những năm cuối thế kỷ XIX Trước khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược, xã hội Việt Nam vẫn là một xã hội phong kiến với hai giai cấp cơ bản là giai cấp địa chủ phong kiến và giai cấp nông dân; duy trì nền kinh tế lạc hậu dựa vào sản xuất tiểu nông là chính, cơ sở kinh tế công nghiệp, dịch vụ chưa phát triển Sau khi cuộc xâm lăng và bình định đã cơ bản hoàn thành, thực dân Pháp liền bắt tay tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất với quy mô

mở rộng ra cả nước Các nhà máy rượu bia, vải sợi, điện nước, ngành đường sắt, hầm mỏ, đồn điền cao su, cà phê lần lượt ra đời và cùng với đó đội ngũ những người công nhân Việt Nam đầu tiên được hình thành Họ là những người nông dân

bị tước đoạt hết ruộng đất, những người thợ thủ công bị phá sản buộc phải vào làm việc trong các doanh nghiệp tư bản Pháp Theo số liệu thống kê trước chiến tranh thế giới lần thứ nhất, tổng số công nhân của Việt Nam khoảng trên 10 vạn người, chủ yếu tập trung ở một số thành phố lớn như: Hà Nội, Sài Gòn - Chợ Lớn, Hải Phòng và vùng mỏ Quảng Ninh

Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, để bù đắp những tổn thất, thực dân Pháp

đã tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai với quy mô và tốc độ lớn hơn trước Chúng tăng cường đầu tư vào các ngành khai khoáng, giao thông vận tải, đồn điền, công nghiệp chế biến, dệt may nhằm tăng cường vơ vét và bóc lột ở các

nước thuộc địa Thời kỳ này, số lượng công nhân Việt Nam đã phát triển nhanh chóng lên đến trên 22 vạn người vào đầu năm 1929

Dưới sự áp bức bóc lột hà khắc của thực dân, phong kiến, giai cấp công nhân Việt Nam đã đoàn kết, tổ chức tập hợp nhau lại đấu tranh đòi quyền lợi, dẫn đến hình thành các Hội Ái hữu, Hội Tương tế trong các nhà máy, xí nghiệp Cuối năm

1920, người công nhân yêu nước Tôn Đức Thắng đã vận động thành lập Công hội

Ba Son ở Sài Gòn, mở đầu cho phong trào đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc

2 Khái niệm và đặc điểm của giai cấp công nhận

Theo C Mác và Ph Ăngghen đã định nghĩa rằng: “ Giai cấp vô sản là giai cấp

những công nhân làm thuê hiện đại, vì mất hết tư liệu sản xuất của bản thân, nên

buộc bán sức lao động của mình đế sống”

Từ đó chúng ta có khái niệm về giai cấp công nhân như sau:

Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại; Là giai cấp đại diện cho LLSX tiên tiến; Là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ CNTB lên CNXH; Ở các nước TBCN, giai cấp công nhân là những người không có hoặc về

cơ bản không có TLSX phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư Ở các nước XHCN giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động làm chủ những TLSX chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình

3 Nội dung và đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

3 1 Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân chính là những nhiệm vụ

mà giai cấp công nhân cần phải thực hiện với tư cách là giai cấp tiên phong và là

lực lượng đi đầu trong cuộc cách mạng xác lập hình thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa

a) Nội dung về kinh tế

-Là nhân tố hàng đầu của LLSX xã hội hóa cao, giai cấp công nhân cũng là đại biểu cho QHSX mới tiên tiến nhất, dwaij trên chế độ công hữu về TLSX, đại biểu cho phương thức sản xuất tiến bộ nhất thuộc về xu thế phát triển của lịch sử

xã hội

Vai trò chủ thể của giai cấp công nhân, trước hết là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất để sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều, đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng của con người và xã hội Bằng cách đó, giai cấp công nhân tạo tiền đề vật chất-kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới

Mặt khác tính chất xã hội hóa cao của LLSX đòi hỏi một quan hệ sản xuất mới đòi hỏi một quan hệ sản xuất mới, phù hợp với chế độ công hữu về TLSX chủ yếu của xã hội là nền tảng tiêu biểu cho lợi ích của xã hội Giai cấp công nhân đại biểu cho lợi ích chung của xã hội

Ở các nước XHCN, giai cấp công nhân thông qua quá trình CNH, HĐH thực hiện một “kiểu tổ chức xã hội mới” để tăng năng suất lao động xã hội và thực hiện các nguyên tắc sở hữu, quản lý và phân phối phù hợp với nhu cầu phát triển sản xuất, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

b) Nội dung chính trị - xã hội

Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ chính quyền thống trị của giai cấp

tư sản, xóa bỏ chế độ áp bức, bóc lột của CNTB giành quyền lực về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động Thiết lập nhà nước kiểu mới, Nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân, xây dựng nền dân chủ mới, dân chủ XHCN, thực hiện

quyền lực thuộc về nhân dân, quyền dân chủ và làm chủ xã hội của tuyệt đại đa số nhân dân

c) Nội dung văn hóa tư tưởng

Giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng về văn hóa, tư tưởng bao gồm cải tạo cái cũ, lỗi thời, lạc hậu, xây dựng cái mới, tiến bộ trong lĩnh vực ý thức tư tưởng, trong tâm lý, lối sống và trong đời sống tinh thần xã hội Xây dựng và củng

cố ý thức hệ tiên tiến của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác-Leenin, đấu tranh để khắc phục ý thức hệ tư sản và tàn dư còn sót lại của các hệ tư tưởng cũ Phát triển văn hóa, xây dựng con người mới XHCN, đạo đức và lối sống mới XHCN

3 2 Đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

a) Sứ mệnh của giai cấp công nhân xuất phát từ những tiền đề kinh tế- xã hội của sản xuất mang tính xã hội hóa với 2 biểu hiện nổi bật là

Thứ nhất; xã hội hóa sản xuất làm xuất hiện những tiền đề vật chất, thúc đẩy

sự vận động của mâu thuẫn cơ bản trong long phương thức sản xuất TBCN Sự xung đột giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với tính chất chiếm hữu

tư nhân TBCN về TLSX là nội dung kinh tế- vật chất của mâu thuẫn cơ bản đó trong CNTB

Thức hai; Quá trình sản xuất mang tính xã hội hóa đã sản sinh ra giai cấp công nhân và rèn luyện nó thành chủ thể thực hiện sứ mệnh lịch sử Do mâu thuẫn

về lợi ích cơ bản không thể điều hòa giữa giai cấp tư sản với giai cấp công nhân, nên mâu thuẫn này trở thành động lực cho cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội hiện đại

b) Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự nghiệp cách mạng của bản thân giai cấp công nhân cùng với đông đảo quần chúng và mang lại lợi ích cho

đa số

Đây là cuộc cách mạng của đại đa số mưu lợi ích cho tuyệt đại đa số, nhờ việc hướng tới xây dựng một một xã hội mới dựa trên chế độ công hữu những TLSX chủ yếu của xã hội Sự thống nhất cơ bản về lợi ích của giai cấp công nhân với lợi ích của nhân dân lao động tạo ra điều kiện để đặc điểm quan trong này về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

c) Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải là thay thế chế độ sở hữu tư nhân này bằng chế độ sở hữu tư nhân khác mà là xóa bỏ triệt để chế độ tư hữu về TLSX

Đối tượng xóa bỏ ở đây là sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa là nguồn gốc sinh

ra những áp bức, bóc lột, bất công trong xã hội hiện đại Sự xóa bỏ này hoàn toàn

bị quy định một cách khách quan từ trình độ phát triển của lực lượng sản xuất d)Việc giai cấp công nhân giành lấy quyền lực thống trị xã hội là tiền đề để cải tạo toàn diện, sâu sắc và triệt để xã hội cũ và xây dựng thành công xã hội mới với mục tiêu cao nhất là giải phóng con người

Nếu các cuộc cách mạng trước đây, điển hình là cách mạng tư sản coi việc giành được chính quyền là mục tiêu duy nhất để thực hiện quyền tư hữu thì cuộc cách mạng của giai cấp công nhân nhằm xóa bỏ tình trạng bóc lột, áp bức và nô dịch con người, xóa bỏ sự thống trị của giai cấp tư sản để thực hiện quyền làm chủ của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong chế độ xã hội mới -xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Đó là cuộc cách mạng triệt để nhất thực hiện lý tưởng

và mục tiêu của chủ nghĩa cộng sản “sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện

cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người như C.Mác và F.Ăngghen đã nhấn mạnh trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, năm 1848

II Giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

1 Giai cấp công nhân hiện nay so với giai cấp công nhân thế kỉ XIX

Giai cấp công nhân hiện nay là những tập đoàn người sản xuất và dịch vụ bằng phương thức công nghiệp tạo nên cơ sở vật chất cho sự tồn tại và phát triển của thế giới hiện nay

So với giai cấp công nhân truyền thống ở thế kỷ XIX thì giai cấp công nhân hiện nay vừa có những điểm tương đồng vừa có những điểm khác biệt, có những biến đổi mới trong điều kiện lịch sử mới Cần phải làm rõ những điểm tương đồng

và khác biệt đó theo quan điểm lịch sử- cụ thể của chủ nghĩa Mác -Lênin để một mặt khẳng định những giá trị của chủ nghĩa Mác -Lênin, mặt khác, cần có những bổsung, phát triển nhận thức mới vềviệc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay

Thứ nhất, điểm tương đồng:

-Giai cấp công nhân hiện nay vẫn đang là lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội hiện đại Họ là chủ thể của quá trình sản xuất công nghiệp hiện đại mang tính

xã hội hóa ngày càng cao

-Giai cấp công nhân hiện nay vẫn bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư Quan hệ sản xuất TBCN với chế độ sở hữu tư nhân TBCN về TLSX sản sinh ra tình trạng bóc lột này vẫn tồn tại Các hình thức bóc lột giá trị thặng dư hiện nay thì nó tinh vi hơn thế kì XIX Điều này thể hiện rõ qua Học thuyết giá trị thặng dư của Mác

-Phong trào cộng sản và công nhân hiện nay vẫn đang trong cuộc đấu tranh về dân sinh, dân chủ, đấu tranh để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn

Từ những điểm tương đồng đó có thể khẳng định:

 Lý luận về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân của chủ nghĩa Mác – Lênin vẫn mang giá trị khoa học và cách mạng, vẫn có ý nghĩa thực tiễn to lớn, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng hiện nay của giai cấp công nhân, phong trào công nhân và quần chúng nhân dân lao động, chống CNTB và lựa chọn con đường XHCN trong sự phát triển của thế giới ngày nay

Thứ hai: Những biến đổi và khác biệt của giai cấp công nhân hiện nay

- Cơ cấu đa dạng hơn (Phân hóa trong giai cấp công nhân) biểu hiện:

• Công nhân trực tiếp điều hành máy (bộ phận này đang có xu hướng ngày càng giảm do sự phát triển của cách mạng khoa học công nghệ,

tự động hóa sản xuất ngày càng tăng

Ví dụ nhà máy cán thép Việt Đức rất lớn nhưng bộ phận điều khiển trực tiếp máy chỉ chưa đến 10 công nhân

• Công nhân bảo hành sửa chữa máy (cũng đang có xu hướng giảm)

• Công nhân quản lý, kiểm tra điều hành quá trình sản xuất có xu hướng giảm

• Công nhân ngày nay cũng tham gia trức tiếp phát minh sáng chế tại doanh nghiệp (công nhân trí tuệ)

• Lao động dịch vụ trình độ cao phát triển

Cơ cấu đa dạng của giai cấp công nhân hiện đại cũng làm nảy sinh những nhu cầu

bổ sung nhận thức mới:

+ Trình độ mới của sản xuất và dịch vụ cùng với cách tổ chức xã hội hiện đại cũng làm cho cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại đa dạng tới mức nội hàm của nó liên tục phải điều chỉnh theo hướng mở rộng: theo lĩnh vực (công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ) theo trình độ công nghệ

+ Phân loại công nhân theo sở hữu (có cổ phần, có tư liệu sản xuất và trực tiếp lao động tại nhà để sống và, không có cổ phần) Phân loại công nhân theo chế độ chính trị (công nhân ở các nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, ở các nước G7, ở các nước đang phát triển)

- Xu hướng trí tuệ hóa công nhân

• Có trình độ cao đẳng, đại học

• Lao động với quy trình công nghệ rất hiện đại

• Hao phí lao động chủ yếu là trí lực

• Biểu hiện mới về mặt xã hội hóa lao động (làm việc nhóm, tại nhà, xuất khẩu lao động tại chỗ, hạn chế lớn nhất của công nhân Việt Nam hiện nay là khả năng làm việc theo nhóm kém)

• Xuất khẩu lao động tại chỗ tức là ngồi làm việc tại nhà vẫn có thể bán sức lao động ra nước ngoài

 Thuận lợi

• Chứng tỏ rằng để làm như vậy trình độ của giai cấp công nhân phải cao

• Họ có quyền lựa chọn công việc phù hợp

• Giảm chi phí

Khó khăn

•Khả năng liên kết tập hợp giai cấp công nhân lại để đấu tranh là khó khăn

•Công nhân có thể mất việc bất cứ lúc nào mặc dù anh ta hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao (tính cạnh tranh ngày càng gay gắt)

* So với giai cấp công nhân thế kỉ XIX

• Xu hướng tri thức hoá và trí thức hoá của giai cấp công nhân Đây là một đặc điểm khác biệt nổi bật so với công nhân thế kì XIX: cuộc cách mạng

công nghệ 4.0, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, làm thay đổi về bản chất nền sản xuất hiện nay

• Công nhân làm chủ tư liệu sản xuất đặc biệt: Tri thức và công nghệ hiện đại Khi nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, đặc biết thấy được vai trò đóng góp của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật nên trong sản xuất tư bản chủ nghĩa, nó tạo ra cái năng suất lao động rất cao, và chính cái năng suất lao động rất cao đó nó đã khằng định sự thắng lợi của chủ nghĩa tư bản đối với chế độ phong kiến Và khi nhìn thấy điều đó, Mác đã từng đưa ra dự báo đến một ngày nào đó thì tri thức, trí thức hoặc là tri thức khoa học sẽ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp Và ngày nay thì dự báo của Mac dã trở thành hiện thực Công nhân dần dần làm chủ những cái tư liệu sản xuất đặc biệt đó là tri thức và công nghệ hiện đại  đấy là các điểm khác biệt

• Hao phí lao động trí tuệ là nguồn gốc chủ yếu tạo ra giá trị thặng dư Hiện nay, các sản phẩm công nghệ cao, hàng hoá công nghệ cao, các dịch vụ công nghệ cao thì cái đóng góp vào sản phẩm đó không phải là nguyên nhiên liệu,

nó không phải chủ yếu là lao động cơ bắp mà là cái kết tinh trong hàng hoá

đó, sản phẩm đó lại chủ yếu là lượng chất xám kết tinh trong sản phẩm đó Lao động cơ bắp chỉ chiếm 10-20%

Số lượng: Xã hội phát triển phân ra nhiều ngành nghề, dịch vụ khác nhau Dẫn đến, số lượng công nhân trong xã hội tăng lên Bản chất công nhân: Lao động làm thuê, bán sức lao động kiếm sống.Trong xã hội, tư liệu sản xuất chính thuộc về thiểu số, còn những người còn lại phải bán sức lao động

Số lượng giai cấp công nhân (GCCN) hiện nay có nhiều số lượng tương đối khác biệt do tiêu chí, quy mô và cách đánh giá của mỗi chủ thể nghiên cứu Năm

2012, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, thế giới đã có 1.000 triệu công nhân