Tác động của nhân tố cá nhân đến tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn trong xây dựng nông thôn mới

Bài viết Tác động của nhân tố cá nhân đến tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn trong xây dựng nông thôn mới đánh giá tác động của nhân tố cá nhân đến đến tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Từ kết quả nghiên cứu sẽ đề xuất những giải pháp hoàn thiện chính sách tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2030.

TÁC ĐỘNG CỦA NHÂN TỐ CÁ NHÂN ĐẾN TẠO VIỆC LÀM

TẠI CHỖ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Trần Văn Hòe1, Nguyễn Ánh Tuyết1

1 Trường Đại học Thủy lợi, email: hoetv@tlu.edu.vn

1 GIỚI THIỆU CHUNG

Trong quá trình xây dựng nông thôn mới,

vấn đề tạo việc làm tại chỗ cho lao động

nông thôn là mối quan tâm lớn của Chính

phủ cũng như các cấp chính quyền địa

phương Bên cạnh đó, vấn đề tạo việc làm tại

chỗ cho lao động nông thôn bị tác động lớn

bởi quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa

do sự dịch chuyển ngành nghề, tái cơ cấu các

ngành kinh tế và tái cấu trúc nền kinh tế nông

nghiệp theo hướng ứng dụng khoa học công

nghệ trong sản xuất và phát triển thị trường

sản phẩm nông nghiệp Các yếu tố thuộc về

cá nhân lao động nông thôn trực tiếp tác động

mạnh đến tự tạo việc làm của lao động nông

thôn Nghiên cứu về sự tác động của trình độ

chuyên môn đến khả năng tạo việc làm đã

được James (1998), Trần (2003), Lê (2009)

chỉ ra nhiều thách thức yêu cầu về trình độ,

kỹ năng người lao động Phân tích về yếu tố

giới nghiên cứu của Trần (1999), Linda Yueh

(2009), cho rằng sự khác biệt giới tính cũng

là một yếu tố ảnh hưởng đến tự tạo việc làm

Mục đích của nghiên cứu này là đánh giá tác

động của nhân tố cá nhân đến đến tạo việc

làm tại chỗ cho lao động nông thôn trong xây

dựng nông thôn mới Từ kết quả nghiên cứu

sẽ đề xuất những giải pháp hoàn thiện chính

sách tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông

thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn

2021 - 2030

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu tiến hành phân tích hồi quy

nhị phân binary logistic để đo lường mức độ

ảnh hưởng của các nhóm nhân tố cá nhân đến tạo việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn với biến phụ thuộc là tạo việc làm và các biến độc lập là đặc tính cá nhân của người lao động gồm tuổi, giới tính, qui mô gia đình, tình trạng hôn nhân và trình độ chuyên môn

Mô hình hàm hồi quy nhị phân binary logistic như sau:

0 1 1

0 1 1

Pr( )

exp( )

X i X i

X i X i

i i

Y/X

X X













(1)

Trong công thức này, Pr(Y/X) là xác suất

để Y = 1 (tức là xác suất để sự kiện xảy ra) khi biến độc lập X có giá trị cụ thể là X i Mô hình Logit, Pi được xác định như sau:

0 1 1

0 1 1

1 exp( )

1

X i

Xi

i Xi

i

e

e X e

X e



















(2)

Đặt X = (1, X1), Xi = (1, X1i), β’ = (β0, β1) Trong mô hình trên, Pi không phải là hàm tuyến tính của các biến độc lập

Dữ liệu sử dụng là số liệu khảo sát 585 hộ nông dân của 13 tỉnh đại diện cho 8 vùng sinh thái kinh tế trên cả nước

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Bằng phương pháp phân tích hội quy nhị phân binary logistic, nghiên cứu đã có kết quả ở Bảng 1

Bảng 1 Tác động của các nhân tố

cá nhân đến tạo việc làm tại chỗ

cho lao động nông thôn

Các biến Kết quả

hồi quy

Xác suất tạo việc làm tại chỗ gioitinh 1,929*** 6,885

(0,228)

(0,0949)

(0,0124)

(0,343)

(0,233) Constant -2,780*** 0,062

(0,639)

Standard errors in parentheses

*** p<0.01, ** p<0.05, * p<0.1

Nguồn: Kết quả phân tích của nhóm tác giả

Từ kết quả Bảng 1 cho thấy một số kết luận:

- Thứ nhất, lao động nông thôn là nam giới

có khả năng tạo việc làm tại chỗ cao hơn nữ

giới 6,885 lần Ðặc điểm về giới tính ảnh

hưởng lớn đến khả năng tự tạo việc làm, khu

vực nông thôn thường có sự phân biệt về giới

tính trong quá trình tạo việc làm Nam giới

dường như có nhiều khả năng tự tạo việc làm

tốt hơn lao động hơn nữ giới trong thời gian

qua và đối với hầu hết các loại hình công

việc Thị trường lao động dịch vụ đã xuất

hiện sự phân mảng theo giới, một số ngành

nghề chỉ có nam giới mới có khả năng tự tạo

việc làm cao Thực tế khảo sát cho thấy, có

những hoạt động dịch vụ như sửa chữa xe

máy, cơ khí, xây dựng… hầu như chỉ nam

giới mới có cơ hội tham gia, các hoạt động

này cũng trở nên ngày càng phổ biến trong

nông thôn hiện nay Tuy nhiên một số ngành

nghề với số vốn nhỏ lại phù hợp với nữ giới

ở khu vực nông thôn Do tác động rõ nét của

yếu tố và vấn đề giới tính trong quá trình tạo

việc làm cần thiết kế các chính sách trợ giúp đối với lao động trẻ và lao động nữ từ nông thôn như các vấn đề về văn hóa, vấn đề về cân bằng giới nhất là ở các khu công nghiệp tập trung Mặc dù đây là các chính sách xã hội nhưng lại đảm bảo tính bền vững của chuyển dịch lao động từ nông thôn

- Thứ hai, lao động nông thôn có trình độ chuyên môn cao thì khả năng tạo việc làm tại chỗ cao hơn 8,184 lần lao động chuyên môn thấp Khi lao động nông thôn có quá trình tích lũy kiến thức về một ngành nghề được đào tạo, tham gia các khóa đào tạo nghề được

tổ chức hoặc tự đào tạo, kinh nghiệm (đo bằng số năm) làm một công việc thuộc ngành nghề nhất định, các chứng chỉ nghề nghiệp được các cơ sở đào tạo cấp theo các chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn thì

sẽ tăng được khả năng tạo việc làm rõ rệt Kết quả phỏng vấn sâu cũng cho thấy lao động nông thôn chỉ có thể tạo việc khi đạt một trình độ chuyên môn cơ bản đối với một ngành nghề nhất định

- Thứ ba, các nhân tố thuộc cá nhân người lao động nông thôn như tuổi, quy mô gia đình, tình trạng hôn nhân không có ý nghĩa thống kê nên chưa có đủ cơ sở khoa học để kết luận có ảnh hưởng đến tạo việc làm tại chỗ của lao động nông thôn Thực tế cho thấy, sự dịch chuyển của lao động trẻ sang các ngành công nghiệp và dịch vụ phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa, hay vấn đề hôn nhân và quy mô gia đình cũng chỉ là những yếu tố cơ bản không thể hiện tác động rõ ràng hay tạo áp lực tạo việc làm tại lao động nông thôn

Từ những kết luận trên, để đạt mục tiêu tạo việc làm cho lao động nông thôn cả về số lượng và chất lượng dựa trên phát huy tác động của các nhân tố cá nhân về nâng cao trình độ, và hỗ trợ cho quá trình tạo việc làm của nữ giới, nghiên cứu này đề xuất một số khuyến nghị chính sách:

- Một là, để giảm thiểu tác động rõ nét của vấn đề giới trong quá trình tạo việc làm cho lao động nông thôn cần thiết kế các chính sách trợ giúp đối với lao động trẻ và lao động

nữ liên quan đến hỗ trợ vốn, đào tạo, v.v để

đảm bảo tính bền vững của việc làm nhằm

chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang

công nghiệp và dịch vụ nông thôn

- Hai là, cần hoàn thiên cơ chế triển khai

các chính sách hỗ trợ tạo việc làm cho lao

động nông thôn đến được tất cả các nhóm lao

động theo giới, theo trình độ, theo nghề

nghiệp, theo vùng miền một cách thích ứng để

bảo đảm sự phù hợp giữa việc làm với các đặc

tính cá nhân của người lao động nông thôn

- Ba là, các chính sách phải hướng đến

giảm số lượng lao động nông nghiệp thuần túy

nhưng vẫn bảo đảm khai thác tối ưu nguồn lực

và tăng sản lượng nông phẩm Điều này đòi

hỏi phải ban hành các chính sách đào tạo nghề

nhằm đào tạo các nghề mới, nâng cao tay

nghề, ứng dụng công nghệ để tăng năng suất

lao động cho lao động nông thôn

- Bốn là, các nhân tố cá nhân của người lao

động nông thôn cho thấy cơ cấu lao động

nông thôn đang thay đổi nên cần những chính

sách để thu hút lao động có trình độ và kỹ

năng ở lại nông thôn, khắc phục tình trạng

lao động nông thôn đang chỉ là người già và

phụ nữ lớn tuổi Lao động trẻ, được đào tạo

phải là đối tượng hưởng lợi cơ bản của các

chính sách hỗ trợ tạo việc làm

Ngoài ra, cần phát huy vai trò của các cấp

chính quyền, tổ chức hội, đoàn thể trong triển

khai các chính sách nhằm hỗ trợ tạo việc làm

cho lao động nông thôn một cách nhanh nhất

và bền vững nhất Phát huy các yếu tố cộng

đồng nhằm chia sẻ thông tin về yêu cầu nghề

nghiệp và tuyển dụng góp phần quan trọng

vào tạo việc làm cho lao động nông thôn

Các chính sách cần phải hướng đến tạo việc

làm cho lao động nông thôn khi lao động

trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ ở thành

phố mất việc và lao động ở nước ngoài trở về

sẽ gây nên một áp lực rất lớn đối với khu vực

nông thôn nếu không có những chính sách

phù hợp để hấp thụ số lao động này Phát

triển các doanh nghiệp nông nghiệp gồm các

doanh nghiệp chế biến quy mô vừa và nhỏ,

các hợp tác xã sản xuất nông nghiệp và chế biến nông sản, các doanh nghiệp tiểu thủ công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu nhằm tạo ra việc làm lâu dài cho lao động nông thôn Cần sớm ban hành các chính sách ưu đãi về quyền lợi xã hội, về tôn vinh xã hội cho các nhà đầu

tư vào nông nghiệp nhằm tạo việc làm bền vững cho lao động nông thôn

4 KẾT LUẬN Nghiên cứu đã rút ra hai tác động cơ bản mạnh nhất của đặc tính cá nhân người lao động nông thôn tác động đến tạo việc làm tại chỗ là yếu tố giới tính và trình độ, từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm bổ sung và hoàn thiện cơ chế, chính sách của tất

cả các cấp quản lý nhà nước liên quan đến đa dạng hóa việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện để người dân nông thôn tạo được việc làm bền vững tại địa phương trong quá trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

5 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Lê Xuân Bá (2006), Báo cáo nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chuyển dịch

cơ cấu của lao động nông thôn Việt Nam,

Hà Nội

[2] Linda Yueh (2009), Self-employment in

urban China: Networking in a transition economy, University of Oxford, United

Kingdom at www.sciencedirect.com

[3] James Fetzer (1998), World Bank working

paper “Who is likely to become self employed in Vietnam?”, 19p Electronic

copy availabe at:

http://ssrn.com/abstract=1161152

[4] Tỉnh ủy Thái Bình, Ban Kinh tế Trung ương, Trường Đại học Thủy lợi (2020),

Cơ chế, chính sách tạo việc làm tại chỗ bền vững cho lao động nông thôn gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới, Kỷ

yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia, Thái Bình, Việt Nam