Bài nghiên cứu này giới thiệu đến người đọc một số tác động chính của việc tham gia TPP và AEC đến ngành Logistics của Việt Nam để từ đó kiến nghị một số giải pháp tổng quan nhằm phát triển ngành Logistics Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Để hiểu rõ hơn mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết của bài viết này.
Trang 1TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC THAM GIA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC KINH TẾ
XUYÊN THÁI BÌNH DƯƠNG (TPP) VÀ CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (AEC)
ĐỐI VỚI NGÀNH LOGISTICS CỦA VIỆT NAM IMPACTS OF JOINING THE TRANS-PACIFIC STRATEGIC ECONOMIC PARTNERSHIP AGREEMENT (TPP) AND ASEAN ECONOMIC COMMUNITY
(AEC) TOWARDS LOGISTICS SERVICE IN VIETNAM
ThS Nguy ễ n Th ị Qu ỳ nh Anh ThS Võ Th ị Thanh Th ả o
Tr ườ ng Cao đẳ ng Công ngh ệ thông tin H ữ u ngh ị Vi ệ t Hàn, Đ à N ẵ ng
Tóm tắt
Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào kinh tế khu vực và kinh tế thế giới thông qua việc tham gia và ký kết nhiều điều ước quốc tế Nhìn vào bản đồ hội nhập kinh tế thế giới, Việt Nam tuy là một nước nhỏ nhưng lại tham gia vào nhiều khu vực kinh tế lớn trong một cố gắng đưa đất nước phát triển nhanh hơn, cụ thể là Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) Trước cánh cửa hội nhập kinh tế toàn cầu như vậy, chúng ta thường nói về những cơ hội và thách thức, nhất là đối với các ngành hoạt động non trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm, trong đó Logistics được
kỳ vọng sẽ phát triển mạnh Trong bối cảnh đó, thông qua bài viết của mình, chúng tôi xin giới thiệu đến người đọc một số tác động chính của việc tham gia TPP và AEC đến ngành Logistics của Việt Nam để từ đó kiến nghị một số giải pháp tổng quan nhằm phát triển ngành Logistics Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế
Từ khóa: TPP; AEC; Logistics; cơ hội; thách thức
Abstract
Vietnam is increasingly integrating into the regional economy and the world economy through participation and signed many international treaties Look at the map world economic integration, Vietnam is a small country but it involved in major economic regions in an attempt to bring the country to grow faster, namely the ASEAN Economic Community (AEC) and Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement (TPP)
In the situation of internation integration, we often mention the opportunities and challenges, especially for the fledgling industries included Logistics In this study, we would like to introduce some key impacts of joining the TPP and AEC toward logistics service in Vietnam, and then proposing some solutions to develop logistics services in the international integration period
Keywords: TPP; AEC; Logistics; opportunities; challenges
1 Tổng quan về Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)
1.1 Hi ệ p đị nh đố i tác chi ế n l ượ c xuyên Thái Bình D ươ ng (TPP)
Hi ệ p đị nh đố i tác kinh t ế xuyên Thái Bình D ươ ng hay còn g ọ i là TPP, vi ế t t ắ t c ủ a
Trang 2th ươ ng m ạ i t ự do v ớ i m ụ c đ ích h ộ i nh ậ p n ề n kinh t ế khu v ự c Châu Á - Thái Bình D ươ ng
M ụ c đ ích chính c ủ a TPP là xóa b ỏ các lo ạ i thu ế và rào c ả n cho hàng hóa, d ị ch v ụ xu ấ t
nh ậ p kh ẩ u gi ữ a các n ướ c thành viên, c ụ th ể :
(i) Ti ế p c ậ n th ị tr ườ ng m ộ t cách toàn di ệ n, theo đ ó hàng hóa c ủ a các n ướ c thành viên đượ c ti ế p c ậ n th ị tr ườ ng c ủ a nhau m ộ t cách d ễ dàng h ơ n do ít nh ấ t 90% các dòng thu ế đượ c c ắ t gi ả m ngay ho ặ c th ự c hi ệ n v ớ i l ộ trình r ấ t ng ắ n xu ố ng 0% Đồ ng th ờ i, các
h ạ n ch ế v ề d ị ch v ụ đượ c đồ ng lo ạ t xóa b ỏ nh ằ m t ạ o ra nh ữ ng c ơ h ộ i m ớ i cho ng ườ i lao
độ ng và doanh nghi ệ p c ũ ng nh ư nh ữ ng l ợ i ích tr ự c ti ế p cho ng ườ i tiêu dùng
(ii) Xây d ự ng m ộ t hi ệ p đị nh khu v ự c toàn di ệ n nh ằ m t ạ o đ i ề u ki ệ n thu ậ n l ợ i cho
th ươ ng m ạ i và phát tri ể n chu ỗ i s ả n xu ấ t và cung ứ ng gi ữ a các thành viên TPP, h ỗ tr ợ m ụ c tiêu t ạ o vi ệ c làm, nâng cao m ứ c s ố ng và c ả i thi ệ n phúc l ợ i t ạ i các n ướ c thành viên
(iii) Hình thành khung hi ệ p đị nh trên c ơ s ở nh ữ ng th ỏ a thu ậ n đ ã th ự c hi ệ n trong khuôn kh ổ Di ễ n đ àn H ợ p tác kinh t ế châu Á-Thái Bình D ươ ng (APEC) và các di ễ n đ àn khác và b ằ ng vi ệ c đư a vào TPP v ấ n đề m ớ i và mang tính xuyên su ố t g ồ m: g ắ n k ế t môi
tr ườ ng chính sách, n ă ng l ự c c ạ nh tranh và t ạ o thu ậ n l ợ i cho kinh doanh, các doanh nghi ệ p
v ừ a và nh ỏ , phát tri ể n
(iv) Coi các v ấ n đề m ớ i n ổ i lên trong th ươ ng m ạ i toàn c ầ u nh ư m ộ t ph ầ n c ủ a đ àm phán TPP Các công ngh ệ m ớ i s ẽ t ạ o ra nh ữ ng c ơ h ộ i m ớ i cho th ươ ng m ạ i và đầ u t ư gi ữ a các thành viên, đồ ng th ờ i c ũ ng làm n ả y sinh nh ữ ng v ấ n đề th ươ ng m ạ i m ớ i ti ề m ẩ n c ầ n
gi ả i quy ế t để có th ể thúc đẩ y th ươ ng m ạ i hàng hóa và d ị ch v ụ , đả m b ả o t ấ t c ả các n ề n kinh t ế các n ướ c TPP đề u đượ c h ưở ng l ợ i
(v) Xây d ự ng TPP thành m ộ t hi ệ p đị nh m ở , cho phép hi ệ p đị nh này ti ế p t ụ c phát tri ể n để đ áp ứ ng nh ữ ng ti ế n tri ể n m ớ i trong th ươ ng m ạ i, công ngh ệ ho ặ c các v ấ n đề và thách th ứ c m ớ i
Bên c ạ nh đ ó, TPP còn đề c ậ p t ớ i nhi ề u bi ệ n pháp để thúc đẩ y h ợ p tác liên quan t ớ i
ho ạ ch đị nh chính sách, t ạ o thu ậ n l ợ i cho doanh nghi ệ p, phát tri ể n chu ỗ i cung ứ ng gi ữ a các
n ướ c thành viên, nâng cao s ự tham gia c ủ a các doanh nghi ệ p v ừ a và nh ỏ vào quá trình
l ư u thông hàng hóa gi ữ a các qu ố c gia thành viên TPP c ũ ng nh ư t ạ o đ i ề u ki ệ n để thúc đẩ y
s ự phát tri ể n chung c ủ a các qu ố c gia thành viên
1.2 C ộ ng đồ ng kinh t ế ASEAN (AEC)
C ộ ng đồ ng kinh t ế Asean (AEC) là m ộ t khu v ự c kinh t ế chung bao g ồ m các thành viên: Brunei, Cam-pu-chia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, Vi ệ t Nam AEC là m ộ t tr ụ c ộ t n ằ m trong C ộ ng đồ ng chung Asean AEC t ươ ng
t ự nh ư m ộ t qu ố c gia chung c ủ a các công dân Asean M ụ c tiêu c ủ a AEC là hình thành m ộ t
th ị tr ườ ng chung c ủ a các n ướ c thành viên, bao g ồ m:
(i) M ộ t th ị tr ườ ng đơ n nh ấ t và c ơ s ở s ả n xu ấ t chung, thông qua: T ự do l ư u chuy ể n hàng hoá; T ự do l ư u chuy ể n d ị ch v ụ ; T ự do l ư u chuy ể n đầ u t ư ; T ự do l ư u chuy ể n v ố n; T ự
do l ư u chuy ể n lao độ ng có tay ngh ề ; L ĩ nh v ự c h ộ i nh ậ p ư u tiên; Th ự c ph ẩ m, nông nghi ệ p
và lâm nghi ệ p
Trang 3(ii) M ộ t khu v ự c kinh t ế c ạ nh tranh, thông qua: Các khuôn kh ổ chính sách v ề c ạ nh tranh; B ả o h ộ ng ườ i tiêu dung; Quy ề n s ở h ữ u trí tu ệ ; Phát tri ể n c ơ s ở h ạ t ầ ng; Thu ế quan;
Th ươ ng m ạ i đ i ệ n t ử
(iii) Phát tri ể n kinh t ế cân b ằ ng, thông qua: Các k ế ho ạ ch phát tri ể n doanh nghi ệ p
v ừ a và nh ỏ (SME); Sáng ki ế n h ộ i nh ậ p nh ằ m thu h ẹ p kho ả ng cách phát tri ể n trong ASEAN
(iv) H ộ i nh ậ p vào n ề n kinh t ế toàn c ầ u, thông qua: Tham v ấ n ch ặ t ch ẽ trong đ àm phán đố i tác kinh t ế ; Nâng cao n ă ng l ự c tham gia vào m ạ ng l ướ i cung c ấ p toàn c ầ u
AEC không đơ n thu ầ n là t ậ p h ợ p c ủ a các cam k ế t t ự do hóa th ươ ng m ạ i, đầ u t ư
mà đượ c xây d ự ng d ự a trên s ự th ố ng nh ấ t, hài hòa cao v ề h ệ th ố ng tiêu chu ẩ n, quy trình
qu ả n lý ho ạ t độ ng th ươ ng m ạ i, đầ u t ư và kh ả n ă ng đ i ề u ph ố i ch ặ t ch ẽ các chính sách v ĩ
mô gi ữ a các n ướ c thành viên Ph ươ ng th ứ c th ự c hi ệ n t ự do hóa th ươ ng m ạ i c ủ a AEC không ch ỉ mang tính ch ấ t chung chung, t ổ ng quát ở c ấ p độ khu v ự c mà là s ự h ướ ng d ẫ n
c ụ th ể v ớ i m ụ c tiêu rõ ràng và th ờ i h ạ n c ầ n thi ế t ở t ừ ng qu ố c gia phù h ợ p v ớ i trình độ phát tri ể n kinh t ế c ủ a n ướ c đ ó
Bên c ạ nh đ ó, v ớ i l ợ i th ế v ề s ự ra đờ i mu ộ n c ủ a AEC cho phép AEC k ế th ừ a nh ữ ng
ư u đ i ể m v ề ph ươ ng th ứ c t ự do hóa th ươ ng m ạ i c ủ a các t ổ ch ứ c, các liên k ế t kinh t ế có quy
mô l ớ n và th ờ i gian ho ạ t độ ng dài nh ư TPP, EU… Đ ó c ũ ng là lí do gi ả i thích cho nhi ề u
đ i ể m t ươ ng đồ ng gi ữ a AEC v ớ i TPP hay EU
2 Tình hình ngành logistics Việt Nam hiện nay
2.1 Th ự c tr ạ ng ngành Logistics Vi ệ t Nam hi ệ n nay
Theo kh ả o sát c ủ a Hi ệ p h ộ i Doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam (VLA), hi ệ n có kho ả ng 1.300 doanh nghi ệ p d ị ch v ụ Logistics đ ang ho ạ t độ ng, trong đ ó 20% là công ty nhà
n ướ c, 70% là công ty TNHH và doanh nghi ệ p t ư nhân là 10% Tham gia th ị tr ườ ng Logistics còn có 25 t ậ p đ oàn giao nh ậ n hàng đầ u th ế gi ớ i kinh doanh d ướ i nhi ề u hình th ứ c
S ố l ượ ng lao độ ng bình quân t ạ i doanh nghi ệ p Logistics v ừ a và nh ỏ kho ả ng 30 - 40 ng ườ i
và các doanh nghi ệ p l ớ n có t ừ 100 lao độ ng tr ở lên Trong đ ó, ch ỉ kho ả ng 5 - 7% s ố lao
độ ng là có đ ào t ạ o bài b ả n và chuyên nghi ệ p, s ố còn l ạ i xu ấ t phát t ừ nhi ề u ngu ồ n và 85% doanh nghi ệ p t ự đ ào t ạ o ngu ồ n nhân l ự c
2.1.1 Dịch vụ vận tải hàng hóa
T ạ i Vi ệ t Nam, do ho ạ t độ ng nh ỏ l ẻ , thi ế u liên k ế t và tài chính eo h ẹ p, v ậ n t ả i đơ n
ph ươ ng th ứ c v ẫ n chi ế m ư u th ế Đặ c bi ệ t, c ơ c ấ u v ậ n t ả i c ủ a Vi ệ t Nam có nhi ề u b ấ t cân đố i
so v ớ i toàn c ầ u v ớ i s ự chi ế m ư u th ế c ủ a v ậ n t ả i đườ ng b ộ và th ủ y n ộ i đị a, trong khi v ậ n t ả i đườ ng bi ể n và đườ ng hàng không chi ế m t ỷ tr ọ ng r ấ t th ấ p C ụ th ể , trong n ă m 2016, kh ố i
l ượ ng hàng hóa v ậ n chuy ể n b ằ ng đườ ng b ộ chi ế m ư u th ế khi đạ t t ỷ tr ọ ng 77,1%; hàng hóa v ậ n chuy ể n b ằ ng các lo ạ i hình khác nh ư đườ ng sông ch ỉ đạ t 17,1%; b ằ ng đườ ng
bi ể n chi ế m 5,2%; b ằ ng đườ ng s ắ t chi ế m 0,6%; b ằ ng đườ ng hàng không chi ế m 0,02% S ự ph ụ thu ộ c nhi ề u vào đườ ng b ộ h ơ n là đườ ng bi ể n và đườ ng s ắ t v ố n có chi phí
th ấ p h ơ n để v ậ n chuy ể n trên nh ữ ng quãng đườ ng dài trong khi đị a hình n ướ c ta l ạ i tr ả i dài, là m ộ t trong nh ữ ng nguyên nhân l ớ n khi ế n chi phí Logistics n ướ c ta b ị độ i lên cao
Trang 4T ố c độ t ă ng tr ưở ng l ượ ng hàng hóa v ậ n chuy ể n n ă m 2015 đ ã có s ự c ả i thi ệ n so v ớ i
n ă m 2014 C ụ th ể , n ă m 2015, t ổ ng kh ố i l ượ ng v ậ n chuy ể n đạ t quy mô 1.134 tri ệ u t ấ n,
t ă ng 6% so v ớ i n ă m 2014 M ứ c t ă ng này cao h ơ n so v ớ i t ố c độ t ă ng 5,5% c ủ a n ă m 2014 Tuy nhiên, trong n ă m 2016 thì d ị ch v ụ v ậ n t ả i container đạ t k ế t qu ả không m ấ y kh ả quan
do m ấ t cân b ằ ng cung c ầ u kéo dài Do ả nh h ưở ng x ấ u t ừ tình hình kinh t ế th ế gi ớ i c ũ ng
nh ư nhu c ầ u hàng hóa t ạ i Trung Qu ố c, trong n ă m 2016, có 18% s ố tàu container trên toàn
th ế gi ớ i ph ả i neo đậ u nhàn r ỗ i ngoài c ả ng bi ể n Trong n ă m 2016, kh ố i l ượ ng v ậ n t ả i kh ả
d ụ ng c ủ a các công ty trên toàn c ầ u đ ã t ă ng 7% trong khi nhu c ầ u ch ỉ t ă ng 1%, khi ế n giá
v ậ n t ả i bi ể n đ ã gi ả m g ầ n 50% trong th ờ i gian qua T ừ m ứ c 500 đ i ể m trong n ă m 2015, giá
c ướ c liên t ụ c l ậ p đ áy m ớ i khi ế n hàng lo ạ t các doanh nghi ệ p v ậ n t ả i bi ể n báo cáo thua l ỗ Ngoài ra, giá d ầ u th ế gi ớ i đ ã có s ự t ă ng tr ưở ng g ầ n 30% k ể t ừ đầ u n ă m khi ế n cho ngành không còn h ưở ng l ợ i t ừ chi phí đầ u vào th ấ p C ụ th ể , giá d ầ u thô th ế gi ớ i đ ã t ă ng t ừ 35 USD trong tháng 1 n ă m 2016 lên 48 USD trong tháng 6 n ă m 2016 Bên c ạ nh đ ó, t ă ng
tr ưở ng hàng hóa ti ế p t ụ c y ế u ớ t sau các cu ộ c kh ủ ng ho ả ng tài chính toàn c ầ u c ũ ng nh ư
nh ữ ng khó kh ă n kinh t ế t ạ i Vi ệ t Nam làm suy gi ả m t ố c độ t ă ng tr ưở ng đố i v ớ i v ậ n chuy ể n hàng hóa
2.1.2 Cảng biển
S ố li ệ u tính đế n tháng 2/2015 t ừ B ộ Giao thông v ậ n t ả i cho th ấ y, Vi ệ t Nam có 29
c ả ng bi ể n (234 b ế n c ả ng) v ơ i công su ấ t thi ế t k ế 470-500 tri ệ u t ấ n /n ă m, đượ c phân b ố trên 3 mi ề n B ắ c - Trung - Nam và đượ c chia thành 6 nhóm Nhóm 1: C ả ng bi ể n phía
B ắ c (Qu ả ng Ninh t ớ i Ninh Bình) Nhóm 2: B ắ c Trung B ộ (Thanh Hoá đế n Hà T ĩ nh); Nhóm 3: Trung Trung B ộ (Qu ả ng Bình đế n Qu ả ng Ngãi); Nhóm 4: Nam Trung B ộ (Bình
Đị nh đế n Bình Thu ậ n); Nhóm 5: Đ ông Nam B ộ và nhóm 6: Đồ ng b ằ ng sông C ử u Long Còn n ế u phân theo tính n ă ng c ủ a c ả ng, các c ả ng bi ể n đượ c chia thành 3 lo ạ i: C ả ng t ổ ng
h ợ p qu ố c gia, c ả ng đị a ph ươ ng (có ph ạ m vi h ấ p d ẫ n và ch ứ c n ă ng ph ụ c v ụ ch ủ y ế u trong
ph ạ m vi đị a ph ươ ng đ ó) và c ả ng chuyên dùng (ph ụ c v ụ tr ự c ti ế p cho các c ơ s ở công nghi ệ p t ậ p trung, hàng qua c ả ng có tính đặ c thù chuyên bi ệ t nh ư d ầ u thô, than, qu ặ ng) Hàng hóa có s ự t ậ p trung cao t ạ i 2 nhóm c ả ng s ố 1 và s ố 5 khi nhóm c ả ng 1 chi ế m 35% container qua c ả ng, nhóm c ả ng 5 chi ế m 62%
Trong n ă m 2016, ho ạ t độ ng kinh doanh c ả ng bi ể n di ễ n ra sôi độ ng trên c ả n ướ c v ớ i nhu c ầ u d ị ch v ụ c ả ng bi ể n ti ế p t ụ c duy trì ở m ứ c cao T ạ i khu v ự c phía B ắ c, C ả ng bi ể n khu
v ự c H ả i Phòng k ỳ v ọ ng s ẽ ti ế p t ụ c là c ơ h ộ i đầ u t ư h ấ p d ẫ n trong th ờ i gian t ớ i Theo s ố li ệ u
t ừ C ụ c Th ố ng kê thành ph ố H ả i Phòng, trong n ă m 2016, kh ố i l ượ ng hàng hoá v ậ n chuy ể n
ướ c đạ t 124 tri ệ u t ấ n, doanh thu kho bãi/h ỗ tr ợ v ậ n t ả i đạ t 19.772 t ỷ đồ ng, s ả n l ượ ng hàng hóa thông qua c ả ng ướ c đạ t 72 tri ệ u t ấ n Ngoài ra, d ự án đườ ng /c ầ u v ượ t Tân V ũ - L ạ ch Huy ệ n d ự ki ế n s ẽ đượ c hoàn thành đư a vào s ử d ụ ng vào tháng 5 n ă m 2017 Trong khu v ự c phía Nam, sau 5 n ă m đ i vào khai thác, t ừ 2011 - 2016, s ả n l ượ ng hàng hóa qua C ả ng Cái Mép t ă ng g ấ p 7 l ầ n, s ố l ượ ng tàu tr ọ ng t ả i l ớ n (trên 80.000 DWT) t ă ng 5 l ầ n Hi ệ n nay,
m ỗ i tu ầ n c ả ng có 1 tàu m ẹ đ i Đị a Trung h ả i (v ớ i công su ấ t 9.000 teu), 2 tàu m ẹ (14.000 teu) đ i B ắ c Âu, 3 tàu m ẹ đ i b ờ Đ ông và b ờ Tây n ướ c M ỹ , 2 tàu n ộ i Á và 4 tàu con đ i l ạ i trong n ướ c để trung chuy ể n hàng hóa
Trang 52.1.3 Dịch vụ kho bãi, phân phối
T ừ góc độ nhà cung c ấ p, quy mô th ị tr ườ ng 3PL (Thirt-Party Logistics) nh ỏ nh ư ng
có t ố c độ t ă ng tr ưở ng cao, trung bình kho ả ng 20% - 25% Theo t ổ ch ứ c Amstrong & Associates, th ị tr ườ ng cung c ấ p d ị ch v ụ Logistics t ổ ng h ợ p 3PL t ạ i Vi ệ t Nam n ă m
2014 đạ t giá tr ị kho ả ng 1,5 t ỷ USD, t ươ ng đố i nh ỏ so v ớ i các n ướ c Châu Á nh ư Thái Lan (2,9 t ỷ USD), Đ ài Loan (5 t ỷ USD), Malaysia (2,6 t ỷ USD), Philippine (2,2 t ỷ USD)
C ạ nh tranh trên th ị tr ườ ng 3PL ở m ứ c độ t ậ p trung cao Theo Hi ệ p h ộ i doanh nghi ệ p
d ị ch v ụ Logistics Vi ệ t Nam, trong s ố h ơ n 1.000 doanh nghi ệ p cung c ấ p d ị ch v ụ Logistics thì ch ỉ có kho ả ng 10%-15% doanh nghi ệ p có kh ả n ă ng khai thác d ị ch v ụ 3PL Trong s ố này, 80% là doanh nghi ệ p n ộ i đị a nh ư ng ch ỉ chi ế m 20-25% th ị ph ầ n, có th ể k ể
đế n nh ữ ng cái tên nh ư : Gemadept, Vinafco, Transimex… 75-80% th ị ph ầ n còn l ạ i thu ộ c
v ề kho ả ng 30 doanh nghi ệ p n ướ c ngoài có m ạ ng l ướ i toàn c ầ u nh ư : APL Logistics, Maersk Logistics, NYK Logistics, Schenker, BirKart, BJ, Errmey, Sunil Mezario, Hapag Lloyd, Zim, Sun Express Bên c ạ nh đ ó, hi ệ n nay nhi ề u doanh nghi ệ p Vi ệ t Nam
đ ang có xu h ướ ng đầ u t ư m ạ nh vào kho, trung tâm Logistics
2.2 Ch ỉ s ố đ o l ườ ng hi ệ u qu ả ho ạ t độ ng Logistics (LPI)
Ch ỉ s ố đ o l ườ ng hi ệ u qu ả ho ạ t độ ng Logistics đượ c Ngân hàng Th ế gi ớ i đư a ra t ừ
n ă m 2007, là th ướ c đ o tiêu chu ẩ n nh ằ m m ụ c đ ích xác đị nh nh ữ ng v ấ n đề liên quan đế n
ho ạ t độ ng Logistics mà m ộ t đấ t n ướ c đ ang đố i m ặ t Ch ỉ s ố LPI đượ c tính toán d ự a trên các kh ả o sát đố i v ớ i các nhà cung c ấ p trong chu ỗ i ho ạ t độ ng Logistics (bao g ồ m ho ạ t
độ ng giao nh ậ n hàng hóa và v ậ n t ả i) Ch ỉ s ố đượ c tính toán d ự a trên trung bình tr ọ ng s ố
c ủ a 6 tiêu chí đ ánh giá nh ỏ v ề ho ạ t độ ng th ươ ng m ạ i c ủ a m ộ t qu ố c gia trên thang đ i ể m t ừ
1 đế n 5
Theo báo cáo c ủ a ngân hàng Th ế gi ớ i (WB), n ă m 2016 l ầ n đầ u tiên ghi nh ậ n ch ỉ s ố
ho ạ t độ ng Logistics (LPI) c ủ a Vi ệ t Nam b ị gi ả m đ i ể m H ơ n n ữ a, đ ó còn là m ộ t s ự suy
gi ả m g ầ n nh ư là toàn di ệ n, b ở i có đế n 5/6 đ i ể m thành ph ầ n c ủ a ch ỉ s ố LPI b ị gi ả m, ch ỉ m ộ t thành ph ầ n t ă ng đ i ể m r ấ t h ạ n ch ế Theo x ế p h ạ ng c ủ a WB, Logistics t ạ i Vi ệ t Nam đ ang ở
v ị trí 64/160 trên toàn th ế gi ớ i v ớ i đ i ể m (LPI) 2,98 trong n ă m 2016 Trong đ ó, có 4 đ i ể m khi ế n LPI Vi ệ t Nam 2016 b ị t ụ t h ạ ng Đ ó là n ă ng l ự c Logistics, k ế t c ấ u h ạ t ầ ng, ứ ng d ụ ng công ngh ệ và ki ể m tra chuyên ngành (liên quan đế n y ế u t ố h ả i quan)
H ầ u h ế t doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam n ộ i đị a có quy mô nh ỏ , d ị ch v ụ đơ n l ẻ , tính tích h ợ p ch ư a cao Do đ ó, doanh nghi ệ p ch ỉ cung c ấ p nh ữ ng d ị ch v ụ đơ n gi ả n, nh ư : làm th ủ t ụ c h ả i quan, cho thuê ph ươ ng ti ệ n v ậ n t ả i, kho bãi Bên c ạ nh đ ó, trình độ nhân
l ự c ch ư a chu ẩ n hóa, ứ ng d ụ ng công ngh ệ ở m ứ c th ấ p, thi ế u h ụ t tr ầ m tr ọ ng v ề s ố l ượ ng nhân l ự c có trình độ qu ả n lý l ĩ nh v ự c Logistics c ũ ng nh ư trình độ ngo ạ i ng ữ
Trang 6Bảng 1 Chỉ số hoạt động Logistics (LPI) của Việt Nam 2007-2016
(Nguồn: Ngân hàng thế giới WB)
Bên c ạ nh s ự y ế u th ế c ủ a doanh nghi ệ p, h ạ t ầ ng cho d ị ch v ụ Logistics t ạ i Vi ệ t Nam còn nhi ề u h ạ n ch ế Tr ướ c h ế t, là s ự thi ế u đồ ng b ộ , nh ấ t là gi ữ a c ả ng bi ể n v ớ i h ệ th ố ng đườ ng b ộ , đườ ng s ắ t và h ệ th ố ng d ị ch v ụ h ỗ tr ợ sau c ả ng bi ể n Thi ế u nh ữ ng c ả ng c ạ n, trung tâm Logistics có quy mô và v ị trí thu ậ n ti ệ n t ạ i m ỗ i khu v ự c kinh t ế tr ọ ng đ i ể m để làm đầ u m ố i trung chuy ể n, phân ph ố i hàng hóa Ngoài ra, s ự k ế t n ố i gi ữ a đườ ng s ắ t và đườ ng b ộ còn th ấ p, ho ạ t độ ng chuy ể n giao hàng hóa gi ữ a hai ph ươ ng th ứ c còn ch ậ m ch ạ p
Ngoài nh ữ ng v ấ n đề v ề đầ u t ư c ơ s ở h ạ t ầ ng và ph ươ ng ti ệ n v ậ n t ả i thì vi ệ c v ậ n hành ph ươ ng th ứ c v ậ n t ả i đườ ng b ộ t ạ i Vi ệ t Nam còn thi ế u hi ệ u qu ả do ch ư a t ố i ư u hóa cung đườ ng, ch ư a gi ả m đượ c th ờ i gian ch ờ , và ch ư a thay đổ i đượ c quan đ i ể m qu ả n lý chi phí - hi ệ u qu ả theo h ướ ng t ố i ư u hóa s ố vòng xoay đầ u xe thay vì ch ở quá t ả i H ơ n n ữ a, quy trình th ủ t ụ c h ả i quan còn nhi ề u ch ồ ng chéo và c ứ ng nh ắ c làm ch ậ m t ố c độ luân chuy ể n hàng hóa
2.3 Ma tr ậ n Swot ngành Logistics Vi ệ t Nam
S1: Các doanh nghi ệ p Vi ệ t Nam s ở h ữ u
ph ầ n l ớ n kho bãi, khi ế n doanh nghi ệ p n ướ c
ngoài ph ả i thuê l ạ i ho ặ c liên k ế t, liên doanh
để ph ụ c v ụ d ị ch v ụ logistics
S2: T ố c độ t ă ng tr ưở ng doanh thu th ị
tr ườ ng Logistics ở m ứ c cao, kho ả ng
25%/n ă m Quy mô th ị tr ườ ng đạ t h ơ n 20 t ỷ
USD và v ẫ n ch ư a đượ c khai thác h ế t
W1: L ĩ nh v ự c v ậ n t ả i đườ ng b ộ còn manh mún, ch ấ t l ượ ng d ị ch v ụ th ấ p
W2: Thi ế u các khu kho v ậ n t ậ p trung có
v ị trí chi ế n l ượ c, đồ ng b ộ v ớ i h ệ th ố ng
c ả ng, sân bay, đườ ng qu ố c l ộ , c ơ s ở s ả n
xu ấ t
W3: M ấ t cân đố i cung c ầ u t ạ i các
c ả ng bi ể n mi ề n Nam
W4: C ơ ch ế s ở h ữ u, ho ạ t độ ng ga hàng hóa thi ế u hi ệ u qu ả t ạ i các sân bay hàng
Trang 7không khi đơ n v ị giao nh ậ n không đượ c cho phép t ậ p k ế t hàng hóa
W5: Kh ả n ă ng c ạ nh tranh c ủ a doanh nghi ệ p n ộ i đị a còn th ấ p so v ớ i doanh nghi ệ p FDI
O1: Giá nhiên li ệ u đ ang ở m ứ c th ấ p,
giúp gi ả m chi phí đầ u vào c ủ a l ĩ nh v ự c
v ậ n t ả i
O2: 2/3 s ố l ượ ng hàng hóa xu ấ t nh ậ p
kh ẩ u c ủ a th ế gi ớ i d ự báo s ẽ ph ả i đ i qua
vùng bi ể n Đ ông trong 5-10 n ă m t ớ i, giúp
c ả i thi ệ n nhu c ầ u v ậ n t ả i
O3: D ự báo, m ộ t chu kì t ă ng tr ưở ng m ớ i
c ủ a ngành v ậ n t ả i bi ể n có th ể s ẽ b ắ t đầ u
trong th ờ i gian g ầ n
O4: T ố c độ t ă ng tr ưở ng xu ấ t nh ậ p kh ẩ u
c ủ a Vi ệ t Nam đượ c k ỳ v ọ ng duy trì ở m ứ c
cao v ớ i s ự h ỗ tr ợ t ừ các hi ệ p đị nh TPP,
AEC
O5: S ự quan tâm t ừ phía Chính ph ủ
thông qua hàng lo ạ t các quy ho ạ ch chi ế n
l ượ c
T1: Kinh t ế th ế gi ớ i có d ấ u hi ệ u ph ụ c
h ồ i nh ư ng ch ư a b ề n v ữ ng và t ố c độ t ă ng
tr ưở ng ch ư a cao, ả nh h ưở ng đế n tình hình xu ấ t nh ậ p kh ẩ u c ủ a Vi ệ t Nam và qua
đ ó làm gi ả m nhu c ầ u v ậ n chuy ể n
T2: Chính sách, th ủ t ụ c, thông l ệ h ả i quan r ườ m ra, áp d ụ ng thi ế u nh ấ t quán
T3: C ơ s ở h ạ t ầ ng cho ho ạ t độ ng logistics nghèo nàn và thi ế u đồ ng b ộ ,
h ạ n ch ế , d ẫ n đế n chi phí logistics c ủ a Vi ệ t Nam còn cao h ơ n nhi ề u so v ớ i các n ướ c
T4: Ho ạ t độ ng c ủ a chính các doanh nghi ệ p Logistics còn nhi ề u h ạ n ch ế , c ả
v ề quy mô ho ạ t độ ng, v ố n, ngu ồ n nhân
l ự c…
T5: Thi ế u s ự k ế t n ố i gi ữ a doanh nghi ệ p
xu ấ t kh ẩ u và doanh nghi ệ p Logistics do thói quen nh ậ p kh ẩ u CIF và xu ấ t kh ẩ u theo FOB
3 Những tác động của việc tham gia tpp và aec đối với dịch vụ logistics Việt Nam
3.1 C ơ h ộ i cho Logistics Vi ệ t Nam
H ộ i nh ậ p kinh t ế khu v ự c và toàn c ầ u là xu h ướ ng phát tri ể n t ấ t y ế u c ủ a th ế gi ớ i, trong đ ó h ộ i nh ậ p c ộ ng đồ ng kinh t ế Asean (AEC) và Hi ệ p đị nh đố i tác chi ế n l ượ c xuyên Thái Bình D ươ ng (TPP) s ẽ là b ướ c ngo ặ t l ớ n mang tính l ị ch s ử , là đ òn b ẩ y quan tr ọ ng để thúc đẩ y n ề n kinh t ế Vi ệ t Nam phát tri ể n và h ộ i nh ậ p sâu r ộ ng h ơ n trong sân ch ơ i toàn c ầ u Bên c ạ nh đ ó, đ ây s ẽ là nh ữ ng ti ề n đề quan tr ọ ng t ạ o th ị tr ườ ng cho ngành Logistics và thúc
đẩ y ngành Logistics Vi ệ t Nam phát tri ể n
Thứ nhất, s ự gia t ă ng ho ạ t độ ng xu ấ t nh ậ p kh ẩ u khi ế n Logistics tr ở thành ngành
d ị ch v ụ quan tr ọ ng c ủ a ho ạ t độ ng th ươ ng m ạ i qu ố c t ế Nh ữ ng cam k ế t v ề g ỡ b ỏ rào c ả n thu ế quan và phi thu ế quan c ủ a TPP và AEC mang đế n k ỳ v ọ ng m ở r ộ ng th ị tr ườ ng cho các doanh nghi ệ p trong n ướ c Th ươ ng m ạ i gia t ă ng s ẽ là m ộ t độ ng l ự c cho s ự phát tri ể n các d ị ch v ụ Logistics trong n ướ c T ừ đ ó, nhu c ầ u đố i v ớ i d ị ch v ụ Logistics, c ả xu ấ t và
nh ậ p, đề u s ẽ t ă ng cao Gia t ă ng th ươ ng m ạ i qu ố c t ế là c ơ h ộ i để m ở r ộ ng th ị tr ườ ng, tham gia sâu vào chu ỗ i s ả n xu ấ t và cung ứ ng khu v ự c Đ ây là đ i ề u ki ệ n thu ậ n l ợ i để Logistics
Trang 8Thứ hai, khi tham gia các hi ệ p đị nh th ươ ng m ạ i t ự do (FTA) m ớ i nh ư TPP hay AEC thì hàng hóa t ừ các n ướ c thành viên giao th ươ ng l ẫ n nhau s ẽ đượ c h ưở ng thu ế su ấ t ư u
đ ãi nh ấ t, không h ạ n ch ế v ề s ố l ượ ng và đị a đ i ể m nh ằ m t ừ ng b ướ c xây d ự ng không gian kinh t ế th ố ng nh ấ t Các doanh nghi ệ p Vi ệ t Nam có th ể bán hàng sang các n ướ c ASEAN
c ũ ng nh ư các n ướ c thành viên tham gia TPP Đ ây là m ộ t trong nh ữ ng thu ậ n l ợ i đố i v ớ i
vi ệ c l ư u chuy ể n hàng hóa c ủ a các doanh nghi ệ p H ơ n n ữ a, các th ủ t ụ c xu ấ t nh ậ p kh ẩ u s ẽ
đỡ r ườ m rà h ơ n và vi ệ c c ả i cách th ủ t ụ c xu ấ t x ứ , ti ế n t ớ i cho phép doanh nghi ệ p t ự ch ứ ng
nh ậ n xu ấ t x ứ c ũ ng s ẽ t ạ o đ i ề u ki ệ n thu ậ n l ợ i cho doanh nghi ệ p thông quan hàng hóa sang
th ị tr ườ ng các n ướ c thành viên TPP hay AEC
Thứ ba, bên c ạ nh s ự gia t ă ng th ươ ng m ạ i là s ự v ậ n độ ng m ạ nh m ẽ c ủ a các lu ồ ng
đầ u t ư s ả n xu ấ t đế n Vi ệ t Nam t ừ các n ướ c TPP và AEC cùng các nhà đầ u t ư ngo ạ i kh ố i
nh ằ m h ưở ng l ợ i t ừ TPP ho ặ c AEC Ho ạ t độ ng này c ũ ng thúc đẩ y di chuy ể n các ngu ồ n l ự c
s ả n xu ấ t, trong đ ó có máy móc, thi ế t b ị và nguyên li ệ u, m ở thêm c ơ h ộ i l ớ n cho v ậ n t ả i và Logistics
Thứ tư, khi h ộ i nh ậ p Logistics v ớ i các hi ệ p đị nh th ươ ng m ạ i t ự do (FTA) m ớ i nh ư TPP hay AEC, chúng ta s ẽ ph ả i h ộ i nh ậ p v ề nhân l ự c chuyên nghi ệ p Đ i ề u đ ó giúp chúng
ta có đ i ề u ki ệ n đư a nhân l ự c, m ạ ng l ướ i ra ngoài n ướ c, ngu ồ n nhân l ự c s ẽ đượ c c ọ xát
Thứ năm, v ớ i t ố c độ t ă ng tr ưở ng 8 - 10%/n ă m th ị tr ườ ng xu ấ t nh ậ p kh ẩ u s ẽ t ạ o ra nhi ề u nhu c ầ u v ề d ị ch v ụ Logistics ở t ấ t c ả các khâu đ o ạ n C ơ h ộ i tham gia c ủ a doanh nghi ệ p Vi ệ t vào c ấ p độ 3PL, 4PL s ẽ nhi ề u h ơ n, t ạ o độ ng l ự c cho doanh nghi ệ p n ộ i đị a đầ u
t ư sâu, r ộ ng h ơ n vào cung c ấ p các d ị ch v ụ gia t ă ng trong Logistics Đặ c bi ệ t, th ươ ng m ạ i
đ i ệ n t ử là m ộ t n ộ i dung đượ c đ àm phán trong TPP để t ă ng c ườ ng các ho ạ t độ ng trong l ĩ nh
v ự c này Đ ây là ti ề n đề quan tr ọ ng để tri ể n khai Logistics ở c ấ p độ 5PL v ớ i s ự v ậ n hành hài hoà 3 h ệ th ố ng: H ệ th ố ng qu ả n lý đơ n hàng (OMS), H ệ th ố ng qu ả n lý kho hàng (WMS)
và H ệ th ố ng qu ả n lý v ậ n t ả i (TMS)
Cuối cùng, các FTA m ớ i nh ư TPP và AEC h ứ a h ẹ n s ẽ thúc đẩ y chúng ta ki ệ n toàn,
c ả i thi ệ n h ơ n n ữ a h ệ th ố ng th ể ch ế , chính sách và qu ả n lý nhà n ướ c đố i v ớ i ho ạ t độ ng Logistics, nh ư hoàn thi ệ n khung pháp lu ậ t cho ho ạ t độ ng Logistics; hoàn thi ệ n ho ạ t độ ng
h ả i quan; nâng cao ki ế n th ứ c chuyên môn cho các cán b ộ qu ả n lý trong ngành Logistics t ạ i
Vi ệ t Nam C ơ h ộ i phát tri ể n k ế t c ấ u h ạ t ầ ng cho Logistics t ạ i Vi ệ t Nam, c ơ h ộ i m ở r ộ ng th ị
tr ườ ng cho các doanh nghi ệ p Logistics t ạ i Vi ệ t Nam và c ơ h ộ i nâng cao hi ệ u qu ả ho ạ t
độ ng Logistics đố i v ớ i ca ́ c doanh nghi ệ p cung câ ́ p d ị ch v ụ Logistics t ạ i Vi ệ t Nam
3.2 Thách th ứ c
Bên c ạ nh các c ơ h ộ i, d ị ch v ụ Logistics c ũ ng s ẽ ph ả i đố i m ặ t v ớ i không ít các thách
th ứ c khi Vi ệ t Nam h ộ i nh ậ p các hi ệ p đị nh t ự do th ươ ng m ạ i m ớ i nh ư TPP và AEC
Thứ nhất, thách th ứ c v ề t ự do c ạ nh tranh: T ự do th ươ ng m ạ i trong TPP hay AEC và các FTA mang đế n c ơ h ộ i ti ế p c ậ n th ị tr ườ ng m ớ i, nh ư ng đồ ng th ờ i v ớ i đ ó là m ở c ử a th ị
tr ườ ng n ộ i đị a Do v ậ y, các doanh nghi ệ p n ộ i ch ị u s ứ c ép c ạ nh tranh t ừ nh ữ ng doanh nghi ệ p n ướ c ngoài, đặ c bi ệ t là các hãng Logistics toàn c ầ u, luôn h ơ n h ẳ n v ề n ă ng l ự c tài chính, công ngh ệ , ch ấ t l ượ ng d ị ch v ụ N ă ng l ự c tài chính y ế u khi ế n cho các doanh nghi ệ p
Vi ệ t không th ể t ạ o cho mình m ộ t h ạ t ầ ng Logistics t ố t, không xây d ự ng đượ c m ạ ng l ướ i
Trang 9ho ạ t độ ng ở n ướ c ngoài Các doanh nghi ệ p này ch ỉ có th ể cung c ấ p các d ị ch v ụ c ơ b ả n, ít giá tr ị gia t ă ng H ơ n n ữ a, các doanh nghi ệ p s ả n xu ấ t FDI có tính “dân t ộ c” cao, th ườ ng l ự a
ch ọ n s ử d ụ ng d ị ch v ụ v ậ n t ả i và Logistics t ừ các công ty d ị ch v ụ có v ố n t ừ n ướ c c ủ a h ọ
Do v ậ y, m ứ c độ c ạ nh tranh để giành nh ữ ng h ợ p đồ ng l ớ n càng tr ở nên gay g ắ t h ơ n
Thứ hai, các doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam ph ả i đố i di ệ n v ớ i các thách th ứ c v ề
ch ấ t l ượ ng d ị ch v ụ khi gia nh ậ p các hi ệ p đị nh t ự do th ươ ng m ạ i (FTA) m ớ i Hi ệ n nay, ở
Vi ệ t Nam, ho ạ t độ ng Logistics ch ư a t ạ o thành m ộ t chu ỗ i liên t ụ c trong chu ỗ i cung ứ ng
H ầ u h ế t các doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam ch ư a cung c ấ p đượ c d ị ch v ụ Logistics hoàn
ch ỉ nh theo đ úng ngh ĩ a c ủ a nó mà h ầ u nh ư ch ỉ đả m nh ậ n vai trò v ệ tinh cho các công ty Logistics n ướ c ngoài, th ự c hi ệ n các nghi ệ p v ụ đơ n l ẻ khai báo h ả i quan, cho thuê ph ươ ng
ti ệ n v ậ n t ả i n ộ i đị a, kho bãi, mua bán c ướ c phí…
Thứ ba, thách th ứ c v ề ứ ng d ụ ng công ngh ệ thông tin và th ươ ng m ạ i đ i ệ n t ử Trong
ho ạ t độ ng giao nh ậ n v ậ n t ả i, vi ệ c s ử d ụ ng các ứ ng d ụ ng công ngh ệ thông tin trong giao
d ị ch và qu ả n tr ị là m ộ t y ế u t ố quan tr ọ ng, đ ánh giá độ tin c ậ y và n ă ng l ự c c ủ a doanh nghi ệ p Logistics Trong khi đ ó, các doanh nghi ệ p Vi ệ t Nam th ườ ng qu ả n lý th ủ công, m ứ c độ ứ ng
d ụ ng công ngh ệ thông tin còn th ấ p M ứ c độ ứ ng d ụ ng th ươ ng m ạ i đ i ệ n t ử (bao g ồ m c ả trao
đổ i EDI và v ậ n đơ n đ i ệ n t ử , ch ứ ng t ừ đ i ệ n t ử …) c ủ a các doanh nghi ệ p Vi ệ t Nam y ế u và thua kém so v ớ i các doanh nghi ệ p Logistics n ướ c ngoài, ch ư a có kh ả n ă ng liên k ế t v ớ i các
m ạ ng l ướ i d ị ch v ụ Logistics khác Do v ậ y, doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam ch ỉ có th ể làm các d ị ch v ụ đơ n l ẻ cho các doanh nghi ệ p Logistics n ướ c ngoài
Thứ tư, ngành Logistics Vi ệ t Nam còn ph ả i đố i m ặ t v ớ i thách th ứ c v ề ngu ồ n nhân
l ự c Ngu ồ n nhân l ự c c ủ a doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam ch ủ y ế u là t ự đ ào t ạ o theo kinh nghi ệ m th ự c t ế , m ứ c độ chuyên nghi ệ p còn kém Khi th ị tr ườ ng bùng n ổ , các doanh nghi ệ p Logistics s ẽ ph ả i đố i di ệ n thêm v ớ i xu h ướ ng thi ế u h ụ t nhân l ự c gi ỏ i do s ứ c hút c ủ a các doanh nghi ệ p ngo ạ i ho ặ c t ự tách ra thành l ậ p công ty riêng
Thứ năm, hi ệ n nay h ệ th ố ng c ơ s ở h ạ t ầ ng Logistics Vi ệ Nam ch ư a đồ ng b ộ , m ặ c
dù h ệ th ố ng ấ y v ẫ n đ áp ứ ng ở m ứ c độ nào đ ó nhu c ầ u nh ư ng còn thi ế u khá nhi ề u thành
ph ầ n quan tr ọ ng c ũ ng nh ư s ự k ế t n ố i gi ữ a các thành ph ầ n ấ y là ch ư a đượ c đả m b ả o M ộ t s ố
c ả ng bi ể n l ớ n v ẫ n còn ch ư a khai thác đế n m ứ c công su ấ t thi ế t k ế mà ph ả i ho ạ t độ ng c ầ m
ch ừ ng, nguyên nhân là do ch ư a có h ệ th ố ng đườ ng b ộ k ế t n ố i Trong khi đ ó, m ộ t s ố c ả ng
có đườ ng b ộ k ế t n ố i t ố t thì l ạ i quá t ả i, không theo k ị p s ự phát tri ể n nhu c ầ u Logistics t ă ng
tr ưở ng khá nhanh c ủ a doanh nghi ệ p
Thứ sáu, khi h ộ i nh ậ p TPP và AEC, các doanh nghi ệ p xu ấ t nh ậ p kh ẩ u Vi ệ t Nam
b ắ t bu ộ c ph ả i gi ả m chi phí Logistics Chính chi phí v ậ n t ả i cao đ ã khi ế n giá hàng hóa xu ấ t
kh ẩ u c ủ a Vi ệ t Nam m ấ t l ợ i th ế c ạ nh tranh M ụ c tiêu quan tr ọ ng c ủ a các doanh nghi ệ p Vi ệ t Nam là gi ả m chi phí Logistics ít nh ấ t là còn 15% vào n ă m 2020 thì m ớ i có th ể c ạ nh tranh đượ c v ớ i các doanh nghi ệ p trong khu v ự c
Cuối cùng, chính là thách th ứ c v ề c ơ ch ế chính sách qu ả n lý và h ạ t ầ ng Logistics
Vi ệ c qu ả n lý các ho ạ t độ ng Logistics không nh ấ t quán, còn ch ồ ng chéo M ỗ i b ộ qu ả n lý
m ộ t khâu đ o ạ n nh ư thu ế và h ả i quan do B ộ Tài chính qu ả n lý, v ậ n t ả i và h ạ t ầ ng do B ộ Giao thông V ậ n t ả i, xúc ti ế n th ươ ng m ạ i do B ộ Công Th ươ ng ph ụ trách…
Trang 104 Một số giải pháp phát triển ngành logistics Việt Nam khi hội nhập TPP và AEC
Để t ậ n d ụ ng t ố t nh ữ ng c ơ h ộ i và v ượ t qua nh ữ ng thách th ứ c nêu trên t ừ TPP và AEC, các c ơ quan qu ả n lý nhà n ướ c và các doanh nghi ệ p Logistics Vi ệ t Nam c ầ n ph ả i th ự c
hi ệ n các gi ả i pháp sau đ ây:
- Đố i v ớ i c ơ quan qu ả n lý nhà n ướ c:
(i) Định hướng phát triển Logistics cần cân đối với tiềm lực kinh tế quốc gia và vị thế quốc gia trong hệ thống Logistics khu vực và thế giới
Là m ộ t qu ố c gia đ ang phát tri ể n nên ti ề m l ự c đầ u t ư cho phát tri ể n Logistics, đặ c bi ệ t là phát tri ể n h ạ t ầ ng c ơ s ở còn r ấ t h ạ n ch ế , Vi ệ t Nam c ầ n ph ả i cân nh ắ c l ự a ch ọ n ph ươ ng án
đầ u t ư h ợ p lý Bên c ạ nh đ ó, vi ệ c đ ánh giá n ă ng l ự c c ạ nh tranh hi ệ n t ạ i và v ị th ế c ủ a Vi ệ t Nam trong b ả n đồ Logistics khu v ự c và th ế gi ớ i r ấ t c ầ n thi ế t V ớ i đ i ề u ki ệ n c ủ a Vi ệ t Nam
hi ệ n nay, trong khi ch ư a có k ế ho ạ ch phát tri ể n riêng cho ngành Logistics m ộ t cách toàn
di ệ n, để tránh g ặ p ph ả i tình hu ố ng h ệ th ố ng h ạ t ầ ng c ơ s ở đ ang m ấ t d ầ n tính đồ ng b ộ hay quá t ả i thì Vi ệ t Nam c ầ n xây d ự ng k ế ho ạ ch phát tri ể n dài h ạ n, c ầ n d ự báo kh ả n ă ng phát tri ể n c ủ a Logistics để có nh ữ ng ph ươ ng án đ ón đầ u phù h ợ p Mô hình k ế ho ạ ch phát tri ể n dài h ạ n h ợ p lý nh ấ t cho Vi ệ t Nam là m ộ t k ế ho ạ ch t ổ ng th ể nh ư ng trong đ ó bao g ồ m nhi ề u
l ộ trình ng ắ n h ạ n, xây d ự ng k ế ho ạ ch phát tri ể n Logistics trên c ơ s ở k ế ho ạ ch phát tri ể n kinh t ế qu ố c gia
(ii) Chính sách phát triển nguồn nhân lực phù hợp, phục vụ cho sự phát triển của ngành Logistics
Trong su ố t th ờ i gian qua, ở nhi ề u l ĩ nh v ự c, ngu ồ n nhân l ự c c ủ a Vi ệ t Nam ch ỉ có l ợ i th ế
v ề giá r ẻ ch ứ ch ư a th ự c s ự có l ợ i th ế v ề trình độ Logistics là m ộ t ngành công nghi ệ p còn
m ớ i ở Vi ệ t Nam và nó có nh ữ ng đ òi h ỏ i khá kh ắ t khe đố i v ớ i nhân l ự c trong ngành Nh ữ ng
đ i ể m y ế u c ủ a ngu ồ n nhân l ự c Vi ệ t Nam n ế u nhìn nh ậ n theo yêu c ầ u cho m ộ t h ệ th ố ng Logistics là m ặ t b ằ ng trình độ ch ư a cao, tính k ỷ lu ậ t và tác phong làm vi ệ c r ấ t thi ế u chuyên nghi ệ p, tính ổ n đị nh không đả m b ả o, s ứ c kh ỏ e th ể ch ấ t ch ỉ ở m ứ c trung bình Do v ậ y, khi
áp d ụ ng bài h ọ c phát tri ể n nhân l ự c t ạ i Vi ệ t Nam, ngoài vi ệ c nâng cao trình độ c ủ a ngu ồ n nhân l ự c thì đ i ề u Vi ệ t Nam c ầ n nh ấ t là đ ào t ạ o k ỹ n ă ng, k ỷ lu ậ t và tác phong làm vi ệ c phù
h ợ p v ớ i các ho ạ t độ ng c ủ a Logistics
(iii) Đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm giảm bớt thời gian và chi phí Logistics tạo thuận lợi cho thương mại qua biên giới
Ti ế p t ụ c c ả i ti ế n và áp d ụ ng th ủ t ụ c h ả i quan hi ệ n đ a ̣ i nh ằ m gi ả m th ờ i gian thông quan,
gi ả m th ờ i gian n ộ p thu ế; cải tiến thủ tục tại cảng biển, cảng hàng không và vậ n chuy ể n qua biên gi ớ i , qua đ ó gi ả m chi phí và th ờ i gian ho ạ t độ ng Logistics
(iii)Phát triển hạ tầng giao thông vận tải và dịch vụ Logistics, kết nối các phương thức vận tải
Chính ph ủ Vi ệ t Nam nên vi ệ c ư u tiên phát tri ể n k ế t c ấ u h ạ t ầ ng giao thông v ậ n t ả i và
h ạ t ầ ng m ề m ITC, đặ c bi ệ t l à tại các hành lang kinh tế; phá t tri ể n đồ ng b ộ các ph ươ ng th ứ c
v ậ n ta ̉ i, tru ̛ớ c tiên là v ậ n ta ̉ i đ a phu ̛ơ ng th ứ c