2 Đoạn 2 Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan văn nghệ và cảnh sông nước miện Tây Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ Người đi Châu Mộc chiều sương ấy Có thấy hồn lau nẻo bến bờ Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa a Bốn câu đầu Tái hiện lại không khí của một đêm liên hoan văn nghệ giữa bộ đội Tây Tiến và đồng bào địa phương Câu thơ thứ nhất đem đến những cảm nhận ý nhị Do.
Trang 12 Đoạn 2 :Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan văn nghệ
và cảnh sông nước miện Tây.
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
a.Bốn câu đầu:Tái hiện lại không khí của một đêm liên hoan văn nghệ giữa bộ đội Tây Tiến và đồng bào địa phương.
*Câu thơ thứ nhất đem đến những cảm nhận ý nhị: Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa:
- Đêm liên hoan văn nghệ hiện lên qua hồi ức của tác giả vừa như thực, vừa như
mơ, vừa vui tươi, vừa sinh động Cả doanh trại bừng sáng dưới ánh lửa đuốc bập bùng Quang Dũng gọi cái đêm đáng nhớ ấy là “hội đuốc hoa” “Đuốc hoa”là cây nến đốt trong phòng cưới, đêm tân hôn của một cặp vợ chồng mới cưới nay được dùng trong thơ cách mạng Đây là hình ảnh gợi liên tưởng lãng mạn nhưng không kém phần hợp lí Giữa không gian núi rừng thanh vắng, màn đêm dày đặc bao phủ, những ánh đuốc bừng sáng như ánh sáng đêm hội hoa đăng rực rỡ
- Chữ “bừng” trong dòng thơ như một điểm nhấn đem đến cảm giác một vùng rừng núi âm u như đột ngột rực sáng lạ lùng Trong ánh lửa đuốc bập bùng, gương mặt của những người chiến sĩ sau bao dãi dầu mưa nắng cũng bừng lên rạng rỡ trong khung cảnh ấm áp tình quân dân.Một dòng thơ 7 chữ đã vẽ lên khung cảnh đẹp như cổ tích
*Câu thơ thứ hai như một tiếng reo vui đầy ngỡ ngàng thích thú
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Trang 2Trong ánh lửa đuốc lung linh kì ảo, những thiếu nữ dân tộc - những bông hoa của núi rừng duyên dáng trong trang phục truyền thống xuất hiện bất ngờ đã hút hồn những chàng trai lần đầu xa nhà “Kìa” như tiếng reo vừa ngạc nhiên, vừa thích thú sung sướng của những người lính Tây Tiến.Có thể nói, niềm vui, niềm hân hoan đã làm những người lính quên đi những gian khổ vừa qua như thấy tiếp thêm sức mạnh để chuẩn bị đón nhận những thử thách đang còn ở phía trước Trong cái nhìn trẻ trung của những tâm hồn yêu đời, yêu sống tất cả như duyên dáng hơn, tươi đẹp hơn và làm cho người lính phấn chấn
*Câu thơ thứ 3 vừa tả, vừa gợi để làm hiện ra một khung cảnh thật tình tứ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Một không gian tràn ngập tiếng khèn tiếng sáo Trong ánh lửa đuốc bập bùng, những ánh mắt những nụ cười ngây ngất say mê, những chàng trai cô gái và đồng bào địa phương, tay trong tay đắm mình trong những vũ điệu lạ, có một cảm giác thật đầm ấm, chan hòa Quang Dũng dùng từ “ man điệu”- điệu khèn, điệu múa xứ
lạ, ẩn chứa trong đó là những khám phá, thưởng thức của những người lính quen sống ở đồng bằng lần đầu tiên được thưởng thức nét văn hóa mới lạ Tâm hồn người lính dâng lên bao cảm xúc ngọt ngào
*Câu 4: Đem đến nhiều cảm nhận: Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
Sau một chặng đường dài hành quân , trong tình cảm chan hòa ấm áp, tâm hồn người lính như lắng dịu lại Họ đắm đuối lắng nhìn, dắm đuối lắng nghe để rồi mơ mộng bao cảm xúc dâng lên ru hồn những chiến binh Từ nơi biên cương xa lắc, hướng về chốn phồn hoa đô hội để xây hồn thơ- xây những điều tốt đẹp, xây mộng ước Một câu thơ nhiều thanh bằng xao xuyến buâng khuâng, rất lính và cũng rất thi vị Những chiến binh Tây tiến thật lịch lãm, hào hoa trong hoàn cảnh nào họ cũng lạc quan, yêu đời, khát khao hạnh phúc
=> Bốn câu thơ có nhạc, có ánh sáng, có ánh mắt, có nụ cười, có cả những vũ điệu
mê say đã thể hiện được vẻ đẹp tâm hồn của một đoàn quân vừa có chí anh hùng, vừa mang hồn nghệ sĩ
b.Bốn câu sau: Kỉ niệm một buổi chia tay ở chiều sương cao nguyên
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
Trang 3-Câu 5: Người lính Tây tiến từ biệt các bản làng, tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ (trích thơ)
Hai từ “người đi” hé mở những sự việc của một cuộc chia li với khung trời nhớ vời vợi Nếu hiểu Châu Mộc là một địa danh miền Tây thì người đi về phía Châu Mộc chính là những người lính Tây Tiến lên đường tiếp tục làm nhiệm vụ “ Chiều” là một khoảng thời gian khi ngày sắp tàn, bóng tối đang bao phủ “Chiều sương” lại càng ảm đạm hơn với cái lạnh lẽo của cảnh vật hay nỗi cô đơn, trống trải của lòng người Trong không gian chia ly đã thấm đầy nỗi niềm tâm sự
-Câu 6,7: có ý kiến cho rằng trong khổ thơ có cả một bức tranh thơ mộng về chiều sương Châu Mộc ( trích thơ)
+Bằng nét phác họa tài hoa, Quang Dũng đã vẽ nên một bức tranh phong cảnh có hồn Cuộc chia li diễn ra bên một dòng sông, bến vắng Nơi đây đìu hiu, quạnh quẽ với ngút ngàn lau sậy- loài cây mọc nhiều ở nơi đồi núi biên ải Phóng tầm mắt ra hai bên bờ sông chỉ thấy một màu hoa lau trắng bạc ảm đạm Nhưng nét độc đáo ở đây không phải “lau” mà là “hồn lau” – buâng khuâng, man mác thấm đượm chia
li Ta nghe phảng phất trong gió, trong cây như có hồn người Hoa lau đơn sơ
phảng phất tâm hồn con người trong thơ Quang Dũng gợi nhớ đến lau mùa thu của Chế Lan Viên
Hoa lau cười trong nắng
Hồn của mùa thu về
Hồn mùa thu sắp đi
Ngàn lau xao xác trắng
“Hồn lau” trong thơ Quang Dũng cũng là hồn lau li biệt phảng phất một chút buồn nhưng không có cái xao xác, lãng quên mà đầy nhớ thương lưu luyến Chính nỗi nhớ và hồn thơ lãng mạn của Quang Dũng đã thổi linh hồn vào ngàn lau
+ Trên sông, một con thuyền độc mộc đang trôi giữa dòng sông thác lũ “Độc mộc”
là loại thuyền phổ biến của sông nước miền Tây mang cả dáng hình của những người ở lại Đó chính là những người dân, bản làng tiễn đưa những người chiến sĩ Giữa thiên nhiên hoang sơ là con người miền Tây trong thế đứng mạnh mẽ và can đảm nổi bật trên nền thiên nhiên hùng vĩ và phóng khoáng
+ Tâm trạng chia li khéo léo được gợi lên từ hai câu hỏi “có thấy” và “có nhớ” Đó
là lời người ở lại hỏi người ra đi hay là người ra đi tự hỏi lòng mình: có thấy xao
Trang 4xuyến trong giờ phút tiễn biệt Phải chăng người ra đi nhưng hồn vẫn ở lại với bờ sông, bến vắng, với những người dân hiền lành mến khách Từ “ấy” bắt vần với từ
“thấy” tạo nên một vần lưng khiến âm điệu câu thơ như trĩu xuống, như một nốt nhấn, một nỗi niềm gợi nhắc dòng hoài niệm buâng khuâng
-Câu 8: Trong bức tranh chiều sương Châu Mộc, một lần nữa vẻ đẹp của thiên nhiên miền Tây Bắc lại được hiện lên với hai nét vẽ tương phản vừa dữ dội vừa trữ tình ( Trích thơ)
Trên nền của một dòng sông đang cuồn cuộn chảy đục ngầu nước lũ bỗng duyên dáng những cánh hoa rừng Có lẽ con sông đã chảy qua những rừng hoa Tây Bắc
để rồi vẻ đẹp mong manh duyên dáng của những cánh hoa rừng vẫn vương vấn đâu đây Nếu dòng nước lũ gợi vẻ đẹp dữ dội và mạnh mẽ thì những cánh hoa rừng trôi lại gợi sự nhẹ nhàng “Đong đưa” được cho rằng là một cách dùng từ rất tinh tế Quang Dũng không dùng “đung đưa” mà dùng “đong đưa” Nếu dùng “đung đưa” chỉ là chuyển động cơ học thì “đong đưa” không chỉ là chuyển động mà còn gợi sự tình tứ, duyên dáng của những cánh hoa rừng đang chao liệng trên sóng nước Miền Tây như vậy đấy, luôn luôn vừa hùng vĩ đến dữ dội, vừa trữ tình thơ mộng để thương để nhớ trong lòng người
Bức tranh thiên nhiên hiện lên vừa hư ảo, thiết tha, mộng mơ mà chân thực Quang Dũng không tả mà chỉ gợi bằng một vài nét chấm phá, không chỉ gợi được vẻ đẹp của cảnh vật con người mà còn gợi được cái hồn đắm say huyền diệu của thiên nhiên Chính tình yêu dành cho cỏ cây, hoa lá, dòng sông đã làm cho cuộc sống đầy gian khổ hi sinh của người lính có thêm nhựa sống.
*Nghệ thuật
- Bút pháp lãng mạn được tác giả sử dụng để miêu tả quang cảnh, con người khiến
hình ảnh đẹp đẽ và lộng lẫy
- Hình ảnh thơ rất đẹp và gợi cảm: đuốc hoa, dáng người trên thuyền độc mộc, hồn lau, đong đưa
- Cách dùng câu chữ độc đáo tạo nên những nét nghĩa mơ hồ
- Nghệ thuật nhân hóa đầy sức gợi