CHUYÊN ĐỀ GIẢI PHẪU CƠ QUAN SINH DỤC NỮ

GIAÛI PHAÃU HOÏC CÔ QUAN SINH DUÏC NÖÕ GIẢI PHẪU CƠ QUAN SINH DỤC NỮ Giảng viên hướng dẫn BS CK I Phan Thanh Bình Học viên Nguyễn Lệ Quyên Hệ sinh dục nữ gồm 2 phần Cơ quan sinh dục ngoài Âm hộ Âm đạo Tầng sinh môn Cơ quan sinh dục trong Tử cung Vòi trứng Buồng trứng ÂM HỘ ÂM HỘ bao gồm tất cả những phần bên ngoài nhìn thấy được từ xương vệ đến tầng sinh môn Gồm đồi vệ nữ, âm vật, 2 môi lớn, 2 môi nhỏ , lỗ niệu đạo, màng trinh và lỗ âm đạo, 2 bên lỗ âm đạo có tuyến Bartholin ( tiết dich giúp.

GIẢI PHẪU CƠ QUAN SINH

DỤC NỮ

Giảng viên hướng dẫn: BS CK I Phan Thanh Bình

Học viên: Nguyễn Lệ Quyên

ÂM HỘ

ÂM HỘ: bao gồm tất cả những phần bên

ngoài nhìn thấy được từ xương vệ đến tầng sinh môn

 Gồm: đồi vệ nữ, âm vật, 2 môi lớn, 2 môi

nhỏ , lỗ niệu đạo, màng trinh và lỗ âm đạo, 2 bên lỗ âm đạo có tuyến Bartholin ( tiết dich giúp âm đạo không bị khô)

 -Đặc điểm: 2 môi nhỏ có nhiều tuyến và dây thần kinh cảm giác

Âm hộ có các đầu dây thần kinh thẹn trong

Lỗ tiểu và hõm thuyền là hai nơi nhạy cảm đau

Ứng dụng lâm sàng:

Khi đặt mỏ vịt không đặt thẳng vào vị trí 6h và 12h

là vị trí của lỗ tiểu và hõm thuyền là hai nơi nhạy cảm đau -> khi đặt mỏ vị phải nghiêng 45 độ ở pn chưa hoặc có ít con và có thể đặt ngang ở vị trí

9h-3h ở phụ nữ đã có nhiều con để tránh gây đau đớn cho BN

Bình thường âm đạo không có nhánh đây thần kinh

Ứng dụng lâm sàng:

khi cắt may tầng sinh môn, thường chỉ gây tê

ngoài do vùng âm đạo bên trong không có dây thần kinh nên không có cảm giác đau.

Âm đạo là một ống cơ trơn nối từ âm hộ đến tử cung, nằm giữa niệu đạo và bàng quang ở phía trước và trực tràng ở phía sau

Ở phía sau vòm âm đạo ngăn cách với

trực tràng qua cùng đồ sau và túi cùng

Douglas là điểm thấp nhất của ổ bụng

Ứng dụng: khi có dịch viêm hoặc máu

trong ổ bụng -> dịch tập trung ở túi cùng Douglas, khi khám âm đạo sẽ có thể phát hiện tiếng kêu Douglas.

Niêm mạc âm đạo thường có nhiều nếp

gấp ngang, chịu ảnh hưởng của các nội

tiết tố nữ và thường hơi ẩm do các chất

tiết từ CTC và buồng tử cung

Ứng dụng: có sự khác biệt khi thăm khám

giữa một phụ nữ mãn kinh và phụ nữ

trong độ tuổi sinh sản không gặp các

vấn đề về buồng trứng người mãn kinh, niêm mạc âm đạo teo đét khó thấy các

nếp ngang

TẦNG SINH MÔN

TẦNG NÔNG: 5 CƠ

+ Cơ ngang nông + Cơ hành hang + Cơ thắt âm đạo + Cơ ngồi hang + Cơ thắt hậu môn CẮT TSM: qua 3 cơ

TẦNG SINH MÔN

TẦNG GIỮA:

1 Cơ ngang sâu

2 Cơ thắt niệu đạo

TẦNG SÂU:

3 Cơ nâng HM

4 Cơ ngồi cụt

Tầng sinh môn có nhiệm vụ nâng đỡ các cơ

quan trong tiểu khung(bàng quang, tử cung,

âm đạo, trực tràng) Khi sanh, tầng sinh môn dãn mỏng và mở ra để ngôi thai và các phần của thai thoát ra

Trong giai đoạn sổ nhau, nếu tầng sinh môn không dãn tốt sẽ dễ bị rách và có thể tổn thương đến nút thớ trung tâm đáy chậu =>

Cơ quan sinh dục trong

Tử cung

Vòi trứng

Buồng trứng

Video

TỬ CUNG

KÍCH THƯỚC VÀ HÌNH DẠNG

+ Chiều dài:

-Trước dậy thì: 2,5 – 3,5 cm -Chưa sanh: 6 – 8 cm

-Sanh nhiều lần: 9 – 10 cm+P: 50 – 70 g (1100g:thai trưởng thành, V: 5 lít)

+ Thân TC/ Cổ TC=

½: Trước khi có kinh 1: Chưa sanh

2/1: Sanh nhiều lầnMãn kinh: teo cả cơ TC và NMTC

Tương quan của tử cung với các cơ quan nằm trong ổ bụng:

Ứng dụng lâm sàng:

- Nếu bàng quang đầy -> hạn chế co hồi tử

cung, nguy cơ BHSS

- Trong mổ lấy thai phải dùng van bảo vệ để tránh

tổn thương bàng quang

tương quan này mà có thể chèn ép lên

các cơ quan xung quanh gây các triệu

chứng chèn ép: thận ứ nước, táo bón

KÍCH THƯỚC VÀ HÌNH DẠNG

 Thân tử cung thường gập ra trước so với trục của CTC 1 góc

100-120 độ Trong phần lớn các trường hợp tử cung

thường ngả trước, tạo thành với trục âm đạo một góc 90 độ

 Khi các dây chằng treo tử cung bị dãn, tử cung không còn nằm đúng trục, áp lực trong ổ bụng đè lên tử cung sẽ

truyền lên nút trung tâm đáy chậu thay vì truyền lên nền xương sợi của xương cụt như trong trường hợp bình thường

=> CTC sẽ nằm trong trục của âm đạo và không có gì cản trờ để tử cung dài ra và phì đại, nhất là ở mép trước.

 (Sa sinh dục độ I: CTC hướng vào trục âm đạo nhưng còn nằm trong âm đạo)

HÌNH DẠNG TỬ CUNG

Video

TỬ CUNG

THÂN TỬ CUNG

+Thanh mạc: dính chặc

+3 lớp cơ: dọc, đan chéo, vòng

Ứng dụng: Khi khâu cơ tử cung trong mổ lấy thai phải

lấy toàn bộ lớp cơ nhưng không được lấy lớp niêm mạc tử cung Và cố gắng không để niêm mạc lọt vào giữa vết mổ dễ gây lạc nội mạc tử cung sau này

+Lót trong lòng TC: lớp niêm mạc tuyến

Eo tử cung:

 - Eo tử cung là nơi thắt nhỏ lại , tiếp giáp

giữa thân tử cung và cổ tử cung, dài

khoảng 0.5 cm Khi có thai vào những

tháng cuối thai kỳ, eo tử cung sẽ dãn dài

ra và trở thành đoạn dưới tử cung.

Ứng dụng: Trong trường hợp nhau bám thấp ở

đoạn dưới tử cung, ở đây không có lớp cơ chéo, vì vậy không co thắt đủ để ép mạch máu sau khi sổ nhau -> nguy cơ bị băng huyết sau sanh cao.

Cổ tử cung:

CTC thường dài 2-3 cm, tròn đều -> ứng dụng để ước lượng độ xóa CTC

CTC khi mang thai thì trở nên tím và mềm do CTC

phù nề, tăng tưới máu và sự tăng sản của các tế

bào tuyến CTC

+ Dài : 2 – 3 cm -> Khám độ xóa mở CTC

+ Rộng: 2 cm

+ Thanh mạc dính chặt -> xác định đoạn dưới tử

cung trong mổ lấy thai

+ 2 lớp cơ: dọc, vòng

Ứng dụng lâm sàng:

đường rạch sang 2 bên thành một đường hình vòng cung dài khoảng 10 cm với bề cong lõm hướng lên trên Luôn phải

chú ý đường cắt phải hướng lên trên để đường cắt đủ dài

những cũng không tổn thương động mạch tử cung 2

bên ở 2 cạnh tử cung.

đi qua.

- Ứng dụng trong quyết định đường rạch trong bóc nhân

xơ tử cung là đường ngang hay đường dọc.

Các phương tiện giữ tử cung tại chỗ:

đao tại chỗ, âm đạo lại bám chắc vào CTC nên tạo

thành một khối âm đạo - tử cung chắc chắn

- Độ nghiêng của tử cung so với âm đạo là khoảng 90 độ giúp tử cung không bị tụt ra khi đứng

Ứng dụng:khi trục tử cung song song với trục của âm

đạo thì tử cung dễ bị tụt ra ngoài lôi kéo cả phần

trên âm đạo xuống dưới => dẫn đến sa sinh dục.

-Niệu quả bắt chéo với động mạch tử cung ở ngang

khoảng đoạn eo tử cung ở trong vùng nền.

Dây chằng tròn: là một thừng nửa sợi nửa

cơ đi từ phía trước của sừng tử cung tới lỗi

sau của ống bẹn rồi tới lỗ nông của ống bẹn Tại đây tỏa thành các sợi chạy vào tổ chức

liên kết của môi lớn và đồi vệ nữa

Dây chằng tử cung cùng: trong dây chằng

có nhiều sợi thần kinh của đám rối hạ vị , tĩnh mạch tử cung sau và tĩnh mạch t rực tràng

Dây chằng rộng: là nếp phúc mạc trùm lên

2 mặt trước và sau, và kéo dài tận thành bên của vách chậu

 

ỐNG DẪN TRỨNG

+ Dài 8 – 14 cm+ 4 đoạn:

- Kẻ

- Eo: đk: 2 – 3 mm

- Bóng: đk 5 – 8 mm

- Phễu: 10 – 12 tua

Tài liệu tham khảo:

1. Sản phụ khoa tập 1-tập 2,Bộ môn sản,

ĐH Y Dược TP HCM

2. Bài giảng Giải phẫu học cơ quan sinh

dục nữ - Bs Bành Thanh Lan, Bộ môn