VĂN bản NHẬT DỤNG – KỊCH

ÔN TẬP CÁC VĂN BẢN NHẬT DỤNG NGỮ VĂN 9VĂN BẢN NHẬT DỤNG Bài 1 PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH -Lê Anh Trà-Đề 1 Trà-Đề thi lớp 10 Hà Nội năm 2016 Trong bài "Phong cách Hồ Chí Minh", sau khi nhắc

ÔN TẬP CÁC VĂN BẢN NHẬT DỤNG NGỮ VĂN 9

VĂN BẢN NHẬT DỤNG Bài 1 PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH -Lê Anh

Trà-Đề 1 Trà-Đề thi lớp 10 Hà Nội năm 2016

Trong bài "Phong cách Hồ Chí Minh", sau khi nhắc lại việc chủ tịch Hồ Chí

Minh đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước, nhiều vùng trên thế giới, tác giả Lê Anh Trà viết:

."Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc tế đó đã nhào nặn với cái gốc văn hóa dân tộc không gì lay chuyển được ở người, để trở thành một nhân cách rất Việt nam, một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại" (Trích Ngữ

văn 9, tập một, NXB GDVN, 2015)

Câu 1 Ở phần trích trên, tác giả đã cho thấy vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí

Minh được kết hợp hài hòa bởi những yếu tố nào? Em hiểu được điều gì về tình cảm của tác giả dành cho Người ?

Câu 2 Xác định hai danh từ được sử dụng như tính từ trong phần trích dẫn và

cho biết hiệu quả nghệ thuật của cách dùng từ ấy

Câu 3 Em hãy trình bày suy nghĩ (khoảng 2/3 trang giấy thi) về trách nhiệm

của thế hệ trẻ đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập

và phát triển

Gợi ý:

Câu 1:

- Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh được kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống văn hóa dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại, giữa giản dị và thanh cao

- Qua đó tác giả Lê Anh Trà thể hiện tình cảm kính trọng, yêu quí ngưỡng mộ,

tự hào hoặc ca ngợi Bác Hồ, tự hào về Người như một đại diện của một con người ưu tú Việt Nam

Câu 2:

- Hai danh từ được sử dụng như tính từ: Việt Nam, Phương Đông (dấu hiệu là đứng sau từ rất)

- Tác dụng: (cách dùng từ ấy có hiệu quả nghệ thuật cao.) Tác giả nhấn mạnh bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, bản sắc Phương Đông trong con người Bác

Câu 3: Trách nhiệm thế hệ trẻ đối với việc giữ gìn văn hóa dân tộc trong thời

kỳ hội nhập:

* Dẫn dắt: Từ văn bản: PCHCM cuat tác giả Lê Anh Trà giúp em nhận thức rõ

trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập và phát triển

* Giải thích:

- Bản sắc văn hóa dân tộc: là giá trị gốc căn bản, cốt lõi, những giá trị tiêu

biểu được hình thành và phát triển trong suốt quá trình phát triển của đất nước,

là nền tảng tạo nên tính trường tồn, bền vững, mang tính dân tộc sâu sắc

- Thời kỳ hội nhập: các nền kinh tế thế giới mở cửa, hội nhập dẫn đến sự giao

lưu, ảnh hưởng văn hóa giữa các nước

* Bàn luận mở rộng:

- Ngày nay Việt Nam đang đứng trước quá trình hội nhập quốc tế về mọi mặt: kinh tế, xã hội, giao thoa về văn hóa bên cạnh những thuận lợi là làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân nó cũng đặt ra nhiều thách thức Một bộ phận giới trẻ ngày nay có biểu hiện quay lưng lại với bản sắc văn hóa dân tộc thể hiện ở cả hình thức bên ngoài (ăn mặc lố lăng, ) lẫn cả quan niệm bên trong (a dua, hưởng lạc, coi văn hóa dân tộc là lạc hậu ) những biểu hiện

đó cần lên án, loại bỏ

* Trách nhiệm thế hệ trẻ: cần nhận thức rõ vai trò trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn bản sắc dân tộc trong thời kì hội nhập và phát triển.

- Gìn giữ và phát huy những bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc;

- Nêu cao tinh thần tự tôn dân tộc, niềm tự hào vễ những truyền thống văn hóa tốt đẹp:

truyền thống yêu nước; Uống nước nhớ nguồn; văn hóa lễ hội truyền thống; phong tục tập

quán; di sản, di tích lịch sử,…

- Tiếp thu có chọn lọc những ảnh hưởng tích cực từ văn hóa nước ngoài đồng thời gạn lọc những ảnh hưởng tiêu cực từ văn hóa ngoại lai, hòa nhập chứ không hòa tan không chạy theo văn hóa nước ngoài mù quáng mà đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc

* Ý nghĩa: đây là vấn đề quan trọng đòi hỏi ý thức và nhận thức của thế hệ trẻ

cùng đồng lòng, chung tay góp sức

* Liên hệ: với tư cách là người học sinh em sẽ luôn giữ gìn và phát huy bản

sắc, nét đẹp văn hoá dân tộc bằng những việc làm nhỏ nhất như: ăn mặc giản dị ; nói năng lễ độ ; chăm chỉ cần cù đoàn kết tương thân tương ái;

ĐỀ 2: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

…"Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục hết sức giản dị, với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ như của các chiến sĩ Trường Sơn đã được một tác giả phương Tây ca ngợi như một vật thần kì Hằng ngày, việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với những món ăn dân tộc không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa."

(Phong cách Hồ Chí Minh- Lê Anh Trà sgk Ngữ Văn 9, tập 1, trang 6)

Câu 1 Đoạn văn trên đã nêu lên vẻ đẹp gì trong phong cách của Bác? Hãy ghi

lại một vài câu thơ mà em biết viết về vẻ đẹp của Bác mà em vừa xác định?

Câu 2 Văn bản có tựa đề Phong cách Hồ Chí Minh Tác giả không giải thích

“phong cách” là gì nhưng qua nội dung văn bản, em hiểu từ “phong cách” trong trường hợp này có ý nghĩa như thế nào ? Nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh được Lê Anh Trà nêu trong bài viết là gì ?

Câu 3 Nêu và phân tích những biện pháp nghệ thuật làm nổi bật vẻ đẹp trong

phong cách Hồ Chí Minh qua văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của Lê Anh Trà

* Các biện pháp nghệ thuật:

- Liệt kê

- So sánh

- Đối lập

- Đan xen lời kể với bình luận và thơ

- Sử dụng nhiều từ Hán Việt để gợi sự gần gũi của Bác với các danh nho

- Chọn hình ảnh đặc sắc, tiêu biểu

* Tác dụng:

-> Việc sử dụng các bptt so sánh, liệt kê,… có tác dụng nhấn mạnh và làm nổi bật sự giản dị, đạm bạc, thanh cao của Bác Hồ khiến cho mọi người càng thêm yêu kính, khâm phục lối sống của Bác

-> Tất cả các biện pháp nghệ thuật trên đã làm nổi bật vẻ đẹp trong phong cách

Hồ Chí Minh đó là sự am hiểu văn hóa sâu rộng, đó là sự giản dị và thanh cao

Từ đó giúp chúng ta thêm kính yêu, tự hào về Bác

Câu 4 Vì sao có thể nói lối sống giản dị của Bác Hồ là một “lối sống thanh

cao” và “có khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hồn và thể xác” ?

Lối sống giản dị của Bác Hồ là một “lối sống thanh cao” và “có khả năng đem

lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hồn và thể xác” vì: Phong cách sống của Bác rất giản dị từ cách ăn mặc, nơi ở Đây là lối sống thể hiện quan niệm về cái đẹp

ở sự tự nhiên và giản dị, không lệ thuộc vào vật chất, không coi trọng việc hưởng thụ

Câu 5 Từ vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh, em có suy nghĩ gì về việc học

tập và rèn luyện của bản thân trong cuộc sống hôm nay? Viết đoạn văn khoảng

10 dòng để làm rõ nội dung trên

Gợi ý:

Câu 1- Nội dung chính của đoạn văn: Vẻ đẹp về sự giản dị trong phong cách

của HCM (cách ăn, mặc)

- HS có thể chép lại một vài câu thơ viết về sự giản dị của Bác

VD: Bài thơ “Tức cảnh Pác Bó”

- Nhớ ông cụ mắt sáng ngời / Áo nâu, túi vải đẹp tươi lạ thường

- Đôi dép đơn sơ / Đôi dép Bác Hồ / Bác đi từ ở chiến khu Bác về

- Bác Hồ đó chiếc áo nân giản dị / màu quê hương bền bỉ đậm đà

Câu 2 - Từ “phong cách” có nhiều nghĩa Ở văn bản này “phong cách” được

hiểu là đặc điểm có tính ổn định trong lối sống, sinh hoạt, làm việc của một người tạo nên nét riêng của người đó

- Nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh

+ Kết hợp giữa bản sắc văn hóa dân tộc bền vững với hiểu biết sâu rộng tinh hoa văn hóa thế giới :

+ Lối sống hết sức giản dị, thanh đạm nhưng cũng rất thanh cao Đó là “Một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại”

Câu 3- Yêu cầu viết thành bài văn, đảm bảo các ý chính sau :

- Kết hợp giữa kể và bình luận Đan xen giữa lời kể là lời bình luận một cách tự nhiên (dc)

- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu (dẫn chứng)

- Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, dùng từ Hán Việt gợi cho người đọc sự gần gũi giữa Bác với các bậc hiền triết dân tộc (dẫn chứng)

- Sử dụng nghệ thuật đối lập : vĩ nhân mà hết sức giản dị, gần gũi, am hiểu mọi nền văn hóa nhân loại mà hết sức Việt Nam (dẫn chứng)

Câu 4- - Lối sống giản dị của Bác thể hiện một quan niệm sống đẹp, văn minh,

một quan niệm thẩm mĩ sâu sắc Đó là sự coi trọng các giá trị tinh thần, là cách sống không lệ thuộc vào điều kiện vật chất, không coi mục đích sống chỉ là hưởng thụ vật chất Đó cũng là cách sống coi trọng và luôn tạo được sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên, đem lại niềm vui, sự khỏe khoắn và thanh cao cho tâm hồn thể xác Chẳng hạn ngôi nhà sàn của Bác dù ở giữa chốn đô thị vẫn

có sự hài hòa với thiên nhiên vườn cây, ao cá như những ngôi nhà sàn giản dị ở làng quê

- Lối sống giản dị và thanh cao của Bác là sự kế tục truyền thống của các bậc hiền triết phương Đông Cách sống ấy thể hiện quan niệm thẩm mĩ : cái đẹp là

sự giản dị

Câu 5 Từ vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh, em có suy nghĩ gì về việc học

tập và rèn luyện của bản thân trong cuộc sống hôm nay? Viết đoạn văn khoảng

10 dòng để làm rõ nội dung trên

ĐỊNH HƯỚNG:

* Dẫn dắt: Từ vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh, em nhận thấy việc học tập

và rèn luyện theo phong cách của Bác là vô cùng quan trọng trong cuộc sống hôm nay

(Bám sát đề bài để diễn đạt, chỉ cần nhấn mạnh thêm ý kiến cá nhân)

* Ý nghĩa của việc học tập theo PCHCM:

Nếu mỗi người biết học tập và rèn luyện theo phong cách của Bác sẽ:

- Trở thành người công dân tốt, mẫu mực, được mọi người yêu mến, quý trọng

- Trở thành người có lối sống đẹp, lối sống có văn hóa

- Trở thành những người yêu nước, yêu lao động, yêu thiên nhiên và gắn bó với cuộc sống

- Thể hiện thái độ yêu kính, ngưỡng mộ, biết ơn, tự hào về Bác

* Ý nghĩa: Nếu mỗi người biết học tập và rèn luyện theo phong cách của Bác

sẽ:

+ Thể hiện là người yêu nước, yêu lao động

+ Đó là biểu hiện của người biết suy nghĩ cho tương lai bản thân và đất nước + Thể hiện thái độ ngưỡng mộ, kính trọng, biết ơn, tự hào về Bác

+ Sẽ được mọi người yêu quý, tin tưởng

* Nhận thức và hành động của bản thân:

+ Cố gắng học tập tốt, tiếp thu những cái hay, cái đẹp nhưng phải có chọn lọc

và vận dụng phù hợp đồng thời biết đấu tranh loại bỏ cái xấu

+ Sống chân thành, giản dị, biết đoàn kết yêu thương,

+ Biết trân trọng công sức lao động của người khác, không đua đòi, không lãng phí

+ Tuyên truyền để người thân và mọi người xung quanh nhận thức được ý nghĩa của việc học tập tấm gương Bác

Đề 3:

Trong văn bản: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình, đoạn mở đầu văn bản,

tác giả có viết:

“Chúng ta đang ở đâu? Hôm nay ngày 8 – 8 – 1986, hơn 50 000 đầu đạn hạt nhân đã được bố trí trên khắp hành tinh Nói nôm na ra, điều đó có nghĩa là mỗi người, không trừ trẻ con, đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ: tất cả chỗ đó sẽ nổ tung lên sẽ làm biến hết thảy, không phải là một lần mà là mười hai lần, mọi dấu vết của sự sống trên Trái Đất Nguy cớ ghê gớm đó đang đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clét, về lí thuyết có thể tiêu diệt tất

cả các hành tinh đang xoay quanh mặt trời, cộng thêm bốn hành tinh nữa, và phá hủy thế cân bằng của hệ mặt trời ”

Câu 1- Viết đoạn văn giới thiệu hoàn cảnh ra đời văn bản trên

Câu 2- Theo em, vì sao văn bản này lại được đặt tên là "Đấu tranh cho một thế

giới hòa bình" ?

Câu 3- Trong đoạn trích trên, tác giả sử dụng phương thức biểu đạt nào để thấy được nguy cơ của chiến tranh hạt nhân? Em hiểu được thái độ của tác giả như thế nào khi viết về vấn đề chiến tranh hạt nhân?

Câu 4- Nêu tác dụng biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn trích

trên?

Câu 5- Cảm nghĩ của em sau khi đọc văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa

bình” của nhà văn G Mác-két bằng một đoạn văn diễn dịch khoảng 12 câu Trong đoạn văn có sử dụng câu phủ định và thành phần khởi

Gợi ý:

Câu 1- Viết đoạn văn giới thiệu hoàn cảnh ra đời văn bản trên (tên tác phẩm, tên tác giả, thời điểm, địa điểm sáng tác (trình bày), Hoàn cảnh cụ thể của văn bản, nội dung khái quát)

- Văn bản ĐTCMTGHB được ra đời tháng 8 năm 1986, khi nguyên thủ 6 nước

họp tại Mê Hi-cô đã ra bản tuyên bố kêu gọi chấm dứt chạy đua vũ trang, thủ

tiêu vũ khí hạt nhân để đảm bảo an ninh và hòa bình thế giới Nhà văn Mác-két được tham dự cuộc họp này Văn bản trên được trích từ tham luận của ông

- Văn bản ĐTCMTGHB được trích từ văn bản tham luận của Mác- két khi ông được tham dự cuộc họp nguyên thủ 6 nước họp tháng 8 năm 1986 ở Mexco Đây là bản tuyên bố kêu gọi chấm dứt chạy đua vũ trang, thủ tiêu vũ khí hạt nhân để đảm bảo an ninh và hòa bình thế giới

Câu 2- Theo em, vì sao văn bản này lại được đặt tên là "Đấu tranh cho một thế

giới hòa bình" ?

Trả lời

- Theo em văn bản được đặt tên là: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình, vì chủ đích của người viết không phải chỉ là chỉ ra mối đe dọa hạt nhân, mà muốn nhấn mạnh vào nhiệm vụ đấu tranh để ngăn chặn nguy cơ ấy

- Văn bản được đặt tên là: Đấu tranh cho một thế giới hòa bình, vì chủ đích của người viết không phải chỉ là chỉ ra mối đe dọa hạt nhân, mà muốn nhấn mạnh vào nhiệm vụ đấu tranh để ngăn chặn nguy cơ ấy Nhan đề ấy như một khẩu hiệu, kêu gọi, hướng nhân loại tới một thái độ đấu tranh tích cực để bảo vệ nền hòa bình thế giới, văn minh nhân loại

-> Nội dung bài văn ĐTCMTGHB tuy nói nhiều về nguy cơ chiến tranh hạt

nhân đang đe dọa loài người nhưng chủ đích của tác giả Mác-két không phải chỉ nhằm nêu ra điều ấy để khiến mọi người lo lắng, bi quan về vận mệnh nhân loại

mà chủ yếu nhấn mạnh vào nhiệm vụ đấu tranh để ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, cho một thế giới hoàn bình Cũng chính vì thế mà nhan đề của bài văn

này đã đặt là Đấu tranh cho một thế giới hòa bình

ĐỀ 3

Câu 3- Trong đoạn trích trên, tác giả sử dụng phương thức biểu đạt nào để thấy

được nguy cơ của chiến tranh hạt nhân? Em hiểu được thái độ của tác giả như thế nào khi viết về vấn đề chiến tranh hạt nhân?

Câu 3:

- PTBĐ: Nghị luận kết hợp với thuyết minh

- Thái độ của tác giả:

+ Lo lắng, phê phán, lên án chiến tranh hạt nhân phá hủy mọi sự sống trên trái đất

+ Muốn kêu gọi mọi người đấu tranh chống lại vũ khí hạt nhân

Câu 4 Nêu tác dụng biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn trích

trên?

Trả lời:

- Từ ngữ sử dụng biện pháp so sánh:

Nguy cứ ghê gớm đang đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clét

- Tác dụng:

+ Việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh có tác dụng nhấn mạnh, làm nổi bật tính chất nguy hiểm, sự hủy diệt ghê gớm của chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn thể loài người và sự sống trên trái đất

+ Việc sử dụng biện pháp tu từ này khiến cho hình ảnh trong câu văn thêm nổi bật, gây ấn tượng mạnh cho người đọc

hình gợi cảm

Câu 5 Cảm nghĩ của em sau khi đọc văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa

bình” của nhà văn G Mác-két bằng một đoạn văn diễn dịch khoảng 10 câu Trong đoạn văn có sử dụng câu phủ định và thành phần khởi ngữ

Bước 1: Tìm hiểu đề.

- Nội dung: suy nghĩ, nhận xét, đánh giá về văn bản ĐTCMTGHB

- Hình thức:

+ Đoạn văn: diễn dịch

+ YCTV: Câu phủ định và khởi ngữ

Bước 2: Tìm ý:

* Nội dung:

- Cảm nghĩ: đây là văn bản nghị luận sắc sảo, là hồi chuông cảnh tỉnh nhân loại

về nguy cơ của chiến tranh hạt nhân đang hiện hữu

- Các ý cần có:

1- Cuộc chạy đua vũ trang đe đọa cuộc sống toàn nhân loại

2- Nó tốn kém, vô nhân đạo

3- Nó cực kì phi lý: đi ngược lại qui luật phát triển của tự nhiên

4- Nêu ra nhiệm vụ cấp bách của toàn thể loài người cần đấu tranh vì một thế giới hòa bình

* Đặt câu có yêu cầu tiếng Việt

+ Câu phủ định: câu có chứa những từ không, chưa chẳng

+ Câu có khởi ngữ: câu nêu nên đề tài được nói đến trong câu nhưng ko làm chủ ngữ, vị ngữ

Bước 3: Viết thành đoạn văn.

Tham khảo: Đoạn văn diễn dịch

Câu chủ đề: (gồm 2 câu)

(1) Văn bản “ĐTCMTGHB” của nhà văn G Mác-két là một áng văn nghị luận sắc sảo (2) Bài viết đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh chúng ta về chiến tranh hạt nhân đang đe dọa đến sự sống của cả hành tinh

Các câu cảm nhận về văn bản:

(3) Khi viết văn bản, tác giả không nhằm mục đích đe dọa chúng ta vì nguy cơ hủy diệt của chiến tranh mà ông đặt ra nhiệm vụ cần phải đấu tranh để ngăn chặn nguy cơ ấy (4) Về nguy cơ của chiến tranh hạt nhân, nguy cơ của chiến tranh hạt nhân ấy ghê gớm như một loại bệnh dịch (5) Nó có thể quét sạch mọi

sự sống trên hành tinh này (6) Chiến tranh hạt nhân còn có thể tiêu diệt toàn bộ nền văn minh trong hàng triệu năm (7) Bởi vì sự tốn kém của việc chạy đua vũ trang hạt nhân đã tước đi cơ hội mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho con người (8) Nếu số tiền dành cho chạy đua vũ trang dùng vào các lĩnh vực như y tế, thực phẩm, giáo dục thì sẽ có hàng trăm triệu trẻ em, hàng tỉ người được bảo vệ tính