Tiểu luận môi trường và con người

TRÌNH BÀY THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM? THEO ANHCHỊ LÀM THẾ NÀO ĐỂ CÓ THỂ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN MỘT CÁCH HIỆU QUẢ? TÊN HỌC PHẦN MÃ HỌC PHẦN MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI – 2021 2022 1 KTN1022 012 GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN ĐƯỜNG VĂN HIẾU HUẾ, THÁNG 11 NĂM 2021 2 MỤC LỤC A PHẦN MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Trang 3 2 Mục tiêu nghiên cứu 3 3 Đối tượng và phạm.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC KHOA: MÔI TRƯỜNG

HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN: NGUYỄN THỊ THANH HẢI

MÃ SINH VIÊN: 20F7560211

TÊN ĐỀ TÀI TIỂU LUẬN

TRÌNH BÀY THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM? THEO ANH/CHỊ LÀM THẾ NÀO ĐỂ CÓ THỂ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NÔNG

THÔN MỘT CÁCH HIỆU QUẢ?

TÊN HỌC PHẦN - MÃ HỌC PHẦN MÔI TRƯỜNG VÀ CON NGƯỜI – 2021-2022.1.KTN1022.012

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: ĐƯỜNG VĂN HIẾU

HUẾ, THÁNG 11 NĂM 2021

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trang

3

B PHẦN NỘI DUNG

THÔN VIỆT NAM

CÁCH HIỆU QUẢ

1 Giải pháp phòng ngừa, hạn chế ô nhiễm môi trường nông thôn

11

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xã hội ngày càng phát triển và có những đổi mới nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của con người và của đất nước Song, bên cạnh việc nâng cao chất lượng cuộc sống thì cũng mang lại các các vấn đề đang còn tồn động và một trong số đó thì hiện trạng ô nhiễm môi trường đang là vấn đề gây nhức nhối trong cuộc sống của chúng ta Ô nhiễm môi trường không còn chỉ ở các các khu vực thành phố, các khu đô thị, các khu công nghiệp mà ngày nay ô nhiễm môi trường đã “tràn về” khu vực trước nay vốn được xem trong lành nhất – đó là ở các vùng nông thôn Việt Nam

Trong hoàn cảnh phát triển và hội nhập đất nước thì buộc các khu vực nông thôn cũng phải đổi mới và phát triển theo Chính vì vậy mà ngày nay đời sống vật chất của người dân nông thôn ngày một đầy đủ, tiện nghi hơn rất nhiều so với những năm trước Chất lượng cuộc sống ở nông thôn ngày càng tiện nghi lên bao nhiêu thì ô nhiễm môi trường cũng tỷ lệ thuận như vậy Môi trường ở nông thôn ô nhiễm từ nhiều nguyên nhân khác nhau và ở các mức độ khác nhau tuỳ thuộc vào mỗi vùng Nhưng điểm chung hầu hết ở các vùng nông thôn là ô nhiễm do các chất thải trong sinh hoạt, trong sản xuất, trồng trọt Tuỳ thuộc vào các vùng bị ô nhiễm và mức độ ô nhiễm của các loại ô nhiễm và thì

có các biện pháp khác nhau để bảo vệ

Ô nhiễm môi trường ở nông thôn nó không còn là vấn đề của nhà nước chính phủ mà

đó là vấn đề để mỗi cá nhân có ý thức hơn trong việc bảo vệ và giảm thiểu ô nhiễm Hơn thế nữa, bản thân cũng là một cá nhân sinh ra và lớn lên ở nông thôn và cũng hiểu phần nào về thực trạng ô nhiễm ở nơi mình đang sống và cũng từ đó để bản thân có ý thức và

trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường Vì thế đó là lý do để em chọn đề tài “THỰC

TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM VÀ BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NÔNG THÔN MỘT CÁCH HIỆU QUẢ” và cũng để cho

thấy rõ thực trạng ô nhiễm môi trường ở nông thôn và từ đó với mong muốn để cho mỗi người hiểu rõ vấn đề và có trách nhiệm hơn đối với môi trường

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chính

Mục tiêu của đề tài là tìm hiểu thực trạng ô nhiễm môi trường ở nông thôn Việt Nam và biện pháp bảo vệ nông thôn một cách hiệu quả

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Tìm hiểu khái niệm về môi trường, ô nhiễm môi trường

- Thực trạng ô nhiễm môi trường nông thôn (nguyên nhân và hậu quả) của các loại ô nhiễm đất, nước, không khí

- Tìm các biện pháp để làm giảm thiểu, khắc phục và bảo vệ môi trường nông thôn một cách hiệu quả

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là ô nhiễm môi trường nông thôn và ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường nông thôn đến cuộc sống cuộc con người

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu là các khía cạnh hoạt động của người dân nông thôn trong hoạt động sản xuất và trong đời sống của người dân Việt Nam và phạm vi không gian là ở các môi trường đặc trưng như các khu công nghiệp, đồng ruộng,

4 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

4.1 Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu về thực trạng ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến cuộc sống của con người và giải pháp làm giảm thiểu, khắc phục ô nhiễm môi trường nông thôn Việt Nam

4.2 Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu để cho chúng ta thấy được tình hình ô nhiễm môi trường ở nông thôn Việt Nam và những khó khăn mà người dân vùng nông thôn khi phải sống chung với việc ô nhiễm môi trường Để từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để làm giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khoẻ của người dân ở các vùng nông thôn Việt Nam hiện nay

Cuối cùng, trong quá trình sưu tầm và viết bài thì không tránh khỏi những sai sót Rất mong thầy cô chia sẻ và đóng góp ý kiến

Em xin chân thành cảm ơn

B NỘI DUNG CHÍNH

I KHÁI NIỆM

1 Khái niệm về môi trường

Môi trường là các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên[1]

2 Khái niệm về ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm môi trường là hiện tượng môi trường tự nhiên bị ô nhiễm, đồng thời các chất vật lý, hoá học, sinh học của môi trường bị thay đổi gây tác hại tới sức khoẻ con người

và các sinh vật khác Ô nhiễm môi trường do chủ yếu hoạt động của con người gây ra[2]

II THỰC TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM

Trong một cuộc khảo sát về mức độ nhận biết và quan tâm của các sinh viên đối với hiện trạng và mức độ ô nhiễm môi trường ở nông thôn Việt Nam thu được kết quả như sau:

Biểu đồ 1: Tình trạng ô nhiễm môi trường ở nông thôn Việt Nam

Kết quả thu được cho thấy ô nhiễm môi trường ở nông thôn ở mức không có gì đáng lo ngại chiếm 10,5%, bình thường và không có gì đáng lo ngại chiếm 36,8% và ở mức độ

vô cùng nghiêm trọng chiếm 52,6%

Việc phân loại ô nhiễm môi trường là một công việc khó khăn vì các chất ô nhiễm và các phương tiện vận chuyển các chất ô nhiễm qua đó đều có các mối liên hệ với nhau

và liên quan với nhau Trong tình hình hiện nay, nông thôn Việt Nam đang đối phó với

các loại ô nhiễm khác nhau như ô nhiễm môi trường đất, môi trường nước và môi trường không khí với các mức độ ô nhiễm khác nhau

Biểu đồ 2: Khảo sát mức độ ô nhiễm của các loại ô nhiễm môi trường ở nông thôn Việt Nam

Từ biểu đồ khảo sát cho thấy, trong ô nhiễm môi trường ở nông thôn ở các loại mức độ như sau:

Ô nhiễm mức độ 1: môi trường nước > môi trường không khí > môi trường đất

Ô nhiễm mức độ 2: môi trường đất > môi trường không khí > môi trường nước

Ô nhiễm mức độ 3: môi trường nước, môi trường không khí > môi trường đất

1 Ô nhiễm môi trường đất

Ô nhiễm đất là tất cả các hiện tượng mà khi nồng độ của chúng tăng lên quá mức an toàn sẽ làm môi trường bị nhiễm bẩn bởi các tác nhân gây ô nhiễm, đặc biệt là các chất thải rắn Ô nhiễm môi trường đất ở các vùng nông thôn Việt Nam trong những năm gần đây đang có xu hướng tăng lên do tác động tiêu cực của các hoạt động phát triển sản xuất Việc sử dụng quá nhiều thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và các loại phân bón như amoni nitrat, photpho và sử dụng quá nhiều phân NPK đang làm giảm độ phì nhiêu và làm thoái hoá đất

Phân bón hoá học trong sản xuất nông nghiệp có hiệu quả rất nhanh đối với cây trồng

Vì thế các loại như phân bón hoá học, thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp được sử dụng phổ biến ở các vùng nông thôn đang có xu hướng ngày càng tăng lên Việc sử dụng nhiều phân bón hoá học và các loại phân đạm làm cho môi trường đất ở một số vùng nông thôn Việt Nam hiện nay bị chua hoá và thoái hoá đất, kết cấu đất đang bị suy giảm, chứa nhiều các chất nitrat, amoni và các kim loại nặng Bên cạnh đó làm dư thừa các

muối Na+ và hình thành các độc tố Al3+, Fe2+ và tăng các khoáng hóa, các chất phóng

xạ, nilon cũng làm nghèo đất và giảm khả năng hấp thụ Đặc biệt ở các khu vực nông thôn của cả miền Bắc và miền Nam -vùng mà chuyên canh nông nghiệp thì đất có độ chua đến trung tính và độ pH dao động trong khoảng từ 4,5-6,62

Bên cạnh phân bón hoá học việc sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ cũng là nguyên nhân gây ra thực trạng ô nhiễm môi trường đất ở các vùng nông thôn Việt Nam Ở các vùng nông thôn, việc sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật chưa đảm bảo đúng các quy trình kỹ thuật và lượng thời gian sử dụng đã dẫn đến hàm lượng các chất dinh dưỡng có trong đất như nitơ, điphotpho pentaoxit, kali oxide, đang giảm đi

(Đất bị ô nhiễm và các chất thải sinh hoạt)

Việc đốt gốc rơm rạ còn sót lại trên đồng ruộng cũng làm mất độ màu mỡ của đất Đốt rơm rạ làm mất đi các chất dinh dưỡng và cacbon hữu cơ có trong đất vì gần 25% nitơ

và phốt pho, 50% lưu huỳnh và 75% kali hấp thụ từ đất được lưu giữ lại trong tàn dư cây trồng Nhiệt sinh ra từ việc đốt rơm rạ xâm nhập vào đất làm mất độ ẩm và các vi sinh vật hữu cơ

Ô nhiễm môi trường đất ở các vùng nông thôn cũng do các chất thải trong sinh hoạt, trong các hoạt động nông nghiệp và các khu công nghiệp gây ra Đặc biệt là ở các vùng nông thôn gần các khu công nghiệp lớn như ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai Chính vì lượng chất thải lớn như vậy mà không thể xử lí hết được dẫn đến đi vào trong đất làm gia tăng các chất độc hại, kim loại nặng như chì, kẽm, niken và cadimi, Các chất độc hại ở trong đất lâu dần sẽ dẫn đến các tác động tiêu cực đến với môi trường

và cuộc sống con người Đất đai bị ô nhiễm nặng thì đất xấu và kém chất lượng có thể

bị mất 10 lần các chất dinh dưỡng sẽ ảnh hưởng đến năng suất lao động, chất lượng cây trồng

(Nồng độ TSP tại một số vùng nông thôn giai đoạn 2011-2014 – Nguồn báo cáo HTMT giai đoạn

2011-2015 các tỉnh Lai Châu, Hà Nội, Quảng Bình, Cần Thơ 2015)

1 Ô nhiễm môi trường nước

Các chất ô nhiễm từ hoạt động nông nghiệp và hoạt động công nghiệp thường gây ô nhiễm nước như nước các chất thải chất thải từ các công trình xử lí nước thải và các chất công nghiệp tràn về các khu vực nông thôn Bisphenol hay còn được gọi là BPA cũng

là một trong những chất độc hại được thải ra thường xuyên vào các nguồn nước từ các nhà máy xử lý nước thải xả ra Phân bón, thuốc trừ sâu trong hoạt động nông nghiệp không những làm cho đất bị suy thoái mà cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng nước

(Ô nhiễm môi trường nước – nguồn Internet)

Hiện nay, nước bị ô nhiễm phần lớn là do nước thải từ các nguồn sinh hoạt, dịch vụ, chế biến thực phẩm và các ngành công nghiệp khác[3] Chất ô nhiễm gồm các chất dạng vô

cơ, hữu cơ và các vi sinh vật[4] Đáng chú ý là các chất có nhu cầu oxy, các chất dầu

mỡ, chất rắn có thể khử được thông qua xử lý sơ cấp và thứ cấp; muối, kim loại nặng, hữu cơ khó phân hủy thường khó xử lý bằng các biện pháp sơ cấp; các bùn thải dạng cặn (sản phẩm của quá trình xử lý nước thải, có chứa nhiều lượng hữu cơ phân hủy chậm chạp và các kim loại nặng )[5] Số lượng bùn thường rất lớn và hay đọng lại ở các kênh rạch[6]

Ô nhiễm nước mặt ở các khu vực hồ, kênh rạch ở các vùng nông thôn cũng đang là vấn

đề nổi cộm ở một số vùng nông thôn Việt Nam Phần lớn các kênh rạch ao hồ đều gần với các bờ ruộng nên các chất thải cũng làm nhiễm bẩn nguồn nước ở đây dẫn đến các thông số đặc trưng cho các chất hữu cơ như biochemical oxygen demand(BOD5) chemical oxygen demand(COD) và các chất dinh dưỡng như Amoni đều vượt QCVN

(Chỉ số ô nhiễm nguồn nước ơ các vùng nông thôn Việt Nam – Nguồn: Nguồn gây ô nhiễm nước mặt )

Tuy nhiên, ô nhiễm nguồn nước ở các vùng nông thôn đều có các mức độ ô nhiễm khác nhau, một số vùng có chất lượng nguồn nước tương đối tốt phục vụ cho sinh hoạt và tưới tiêu Mặt khác một số vùng nông thôn Việt Nam, đặc biệt là các vùng gần các khu công nghiệp gần các nhà máy mà thường xuyên xả các chất thải không qua xử lí làm ảnh hưởng đến nguồn nước Nguồn nước ở các khu vực này thường chứa nhiều các chất độc hại, các loại ký sinh trùng gây hại có nhiều trong các nguồn nước ô nhiễm này và thậm chí nước bị đổi màu sang màu đen kịch

(Nước bị ô nhiễm và chuyển sang màu đen: nguồn Internet) (Nước bị nhiễm magan: Nguồn Internet)

Tại các khu vực nông thôn ở Bắc Bộ và Đông Nam Bộ có mức độ ô nhiễm nguồn nước nước cao hơn so với các vùng nông thôn khác Đặc biệt ở khu vực nông thôn Đồng bằng Bắc Bộ nơi có các các làng nghề các gần các khu sản xuất phát triển, thì cũng đang gia tăng và thậm chí vượt mức QCVN như các chỉ số biochemical oxygen demand, chemical oxygen demand, các chất rắn lơ lửng, coliform,

2 Ô nhiễm môi trường không khí

Nhìn chung chất lượng không khí ở khu vực nông thôn hiện nay còn khá tốt, rất nhiều vùng chưa có dấu hiệu ô nhiễm Nồng độ các chất ô nhiễm hầu hết đều năm trong ngưỡng cho phép

Tuy nhiên ở các khu vực nông thôn mà bị ảnh hưởng bởi một số hoạt động làng nghề, điểm cong nghiệp xen kẽ trong các khu dân cư các cơ sở sản xuất, các trang trại chăn nuôi tập trung, hoạt động trồng trọt, đốt chất thải sinh hoạt, các hoạt động đốt rơm rạ

đã có dấu hiêu ô nhiễm môi trường không khí cục bộ Chất lượng môi trường không khí khu vực nông thôn cũng bị ảnh hưởng bởi việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tràn lan, không đúng liều lượng gây ra một lượng hóa chất độc hại được đưa vào trong không khí

Một số tuyến đường nội thị, thị trấn, địa điểm dân cư đang được nâng cấp cùng với mật

độ giao thông cao làm gia tăng nồng độ một số chất như bụi, NO2, SO2 và tiếng ồn trong không khí Tại một số địa phương chất lượng không khí tại các khu vực nông thôn ven đô thị, khu vực nông thôn mặc dù còn khá tốt nhưng cũng đang có xu hướng gia tăng nồng độ các chất độc hại trong không khí Đặc biệt, tại một số khu vực nông thôn gần các khu khai thác khoáng sản, sản xuất gạch ngói thì hàm lượng bụi cũng bắt đầu vượt QCVN Khi các khu công nghiệp thải các khí thải, các xe vận tải đất chạy suốt ngày đêm cũng làm ô nhiễm môi trường không khí Đặc biệt, hiện nay ô nhiễm không khí ở các khu vực nông thôn Hà Nội đang có bị ô nhiễm nghiêm trọng vì các chất khí được phát tán từ các hoạt động ở các khu đô thị lớn, khói xe máy, Các chất khí thải xả

ra gây các mùi khó chịu cho và cũng làm tăng các chất có hại vào không khí, các xe vận chuyển đất vận chuyển đất làm cho bụi bay mù mịt và gây mùi khó chịu trong thời gian dài Giả sử như ở khu công nghiệp Quán Ngang của Quảng Trị mỗi lần xả các khí thải ra môi trường thì gây khó chịu cho các vùng lân cận và mùi của các chẩ thải khí này

có thể bay đến các vùng với cự ly rất lớn Sống ở cách xa khu công nghiệp tầm khoảng 10km nhưng vẫn có thể cảm nhận được mùi hôi khó chịu từ các chất thải khí đó

III GIẢI PHÁP ĐỂ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở NÔNG THÔN VIỆT NAM MỘT CÁCH HIỆU QUẢ

Thực trạng ô nhiễm môi trường ở một số nông thôn Việt Nam hiện nay đang ngày càng trở nên xấu đi và để lại các hậu quả, ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng với môi trường,

hệ sinh thái, sức khoẻ con người Điều đó đòi hỏi chúng ta cần đưa ra các biện pháp để bảo môi trường nông thôn Việt Nam một cách hiệu quả như các biện pháp xử lí và phòng ngừa ô nhiễm môi trường ( đất, nước, không khí) Ở các vùng nông thôn chưa bị ô nhiễm nghiêm trọng hoặc chất lượng môi trường đang ở mức an toàn thì thiết nghĩ nên

có các giải pháp “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, phòng ngừa ô nhiễm môi trường Đối với các khu vực nông thôn bị ô nhiễm nặng thì phải có biện pháp xử lý môi trường bị ô nhiễm

1 Các giải pháp phòng ngừa ô nhiễm môi trường ở vùng nông thôn

Trước hết, cần thay thế các chất gây ô nhiễm xấu tới môi trường bằng các chất ít gây ô nhiễm và độc hại cho môi trường Thay vì sử dụng phân bón, các chất bảo vệ thực vật, chúng ta nên khuyến khích nông dân sử dụng các phân bón hữu cơ, các chế phẩm sinh