PowerPoint Presentation Tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 – 1585) Sinh viên Nguyễn Thu Hà Lớp K15 ĐHSP Ngữ Văn I Thân thế sự nghiệp Thân thế Những yếu tố thời đại và gia đình Nguyễn Bỉnh Khiêm húy là Văn Đạt, tự là Hạnh Phủ, hiệu là Bạch Vân cư sĩ Quê ở làng Trung Am huyện Vĩnh Lại, Hải Dương ( nay là Vĩnh Bảo, Hải Phòng) Ông xuất thân trong một gia đình trí thức phong kiến có cha là Cù Xuyên tiên sinh vốn là một nho sĩ bình dân có tinh thần hiếu học và được thượng thư Vũ Văn Lang gả con gái cho M[.]
Trang 1Tác giả
Nguyễn Bỉnh Khiêm
(1491 – 1585)
Sinh viên: Nguyễn Thu Hà Lớp: K15 ĐHSP Ngữ Văn
Trang 2I Thân thế sự nghiệp:
1 Thân thế:
- Những yếu tố thời đại và gia đình:
Nguyễn Bỉnh Khiêm húy là Văn Đạt, tự là Hạnh Phủ, hiệu là Bạch Vân cư sĩ
Quê ở làng Trung Am huyện Vĩnh Lại, Hải Dương ( nay là Vĩnh Bảo, Hải Phòng)
Ông xuất thân trong một gia đình trí thức phong kiến có cha là Cù Xuyên tiên sinh vốn là một nho sĩ bình dân có tinh thần hiếu học và được thượng thư
Vũ Văn Lang gả con gái cho.
Mẹ ông là người am hiểu kinh sử, giỏi văn
chương, tính lí số
Văn tài học hạnh của cha và mẹ đã ảnh
hưởng tới Nguyễn Bỉnh Khiêm ngay từ khi còn nhỏ.
Trang 3• Thời đại:
Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong một thời đại đầy biến động của lịch sử, ông chứng kiến cảnh suy sụp của nhà Lê rồi chờ sự thể nghiệm của nhà Mạc
Những biểu hiện khủng hoảng của xã hội vẫn cứ xảy ra như “ Đời nào phải Đường Ngu vũ trụ”, “ Non song nào phải thuở bình thời”,… những hiện thực này đã phản ánh rất rõ trên những
bước ngoặt của cuộc đời Nguyễn Bỉnh Khiêm
Thời đại đã không để trí tuệ và tài năng Nguyễn Bỉnh Khiêm phát triển
Trang 42 Cuộc đời Nguyễn Bỉnh Khiêm:
2.1: Một cuộc đời từng trải:
- Ông thọ 95 tuổi, sống gần hết thế kỉ XVI nên ông hiểu rất rõ những biến cố của xã hội Việt Nam trong giai đoạn này
- Lúc còn trẻ ông chịu sự giáo huấn của gia đình thông minh, học giỏi, hiểu khắp kinh truyện nhưng ông lại là một nhà nho
ẩn giật
- Năm ông 44 tuổi ( 1435) ông đi thi dưới thời vua Mạc Đăng Doanh và đậu trạng nguyên và được làm quan triều đình Vào khoảng năm 1443 khi ông dâng sớ xin chém đầu 18 lộng thần không được thì ông đã cáo quan về làm thư sĩ lấy hiệu là
Bạch Vân cư sĩ => đây là điều kiện để ông được sống gần
nhân dân và thấu hiểu họ từ đó vốn hiểu biết của ông càng thêm phong phú
- Nguyễn Bỉnh Khiêm tiếp xúc với nhiều loại người khác nhau với những mảnh đời khác nhau đặc biệt là những người thôn quê nên những sáng tác của ông phản ánh điều này rất rõ
Trang 52.2: Một cuộc đời thanh cao:
- Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời chế độ phong kiến bước đầu có những biểu hiện khủng hoảng
Nếu Nguyễn Trãi sống trong thời Lê Sơ được đem hết tài năng trí tuệ của mình để phục vụ đất nước dân tộc thì Nguyễn Bỉnh Khiêm lại không may mắn như vậy
Nguyễn Trãi được coi là viên ngọc “ mài chẳng khuyết, nhuộm chẳng đen” khi sống trong những biểu hiệu xấu xa của triều đình Lê Sơ sau khởi nghĩa thì Nguyễn Bỉnh Khiêm lại được coi là “ vàng mười” trong cảnh đời đen bạc của xã hội phong kiến thế kỉ XVI.
- Nguyễn Bỉnh Khiêm là một người học rộng, biết nhiều nhưng tới
năm 44 tuổi ông mới đi thi và ra làm quan Chỉ 8 năm sau đó ông xin cáo quan do bệnh trở về quê ở ẩn
- Nguyên nhân chính là do nhân cách thanh cao, không màng danh
lời Ông muốn đóng góp sức lực của mình vào nhà Mạc nhưng
không được như mong muốn nên ông đã cáo quan về ở ẩn
- Khi triều đình có chuyện tìm đến ông, ông vẫn đưa ra những lời
khuyên với mục đích tìm ra cách hòa hoãn những xung đột, tạm thời giảm bớt những đau thương của nhân dân.
Trang 62.3: Một cuộc đời mang nặng nỗi tiên ưu:
- Đọc thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm chúng ta thường hay bắt gặp những yên phận, phận nhàn, thư nhàn,… Nhưng cuộc đời ông lại mang nặng những mối tiên ưu
- Năm 44 tuổi ông mới đi thi không phải vì ham danh ham lợi cũng không phải giống học trò ông – Lương Hữu Khanh đi thỉ chỉ vì “ đi thi để thử xem mình học thế nào” mà ông muốn đem tài năng, trí tuệ của mình để giúp nước giúp dân
- Sau 8 năm làm quan ông xin về ở ẩn nhưng không phải là do ông yểm thế mà là ông từ bỏ vũ đài chính trị sau khi kiên quyết xin
chém 18 lộng thần không được
- Về quê ông mở trường dạy học chỉ mong đào tạo được những nhân tài giúp ích cho đất nước
- Khi về già dù sức kiệt lực tàn ông vẫn mong mỏi đem tài đức của mình ra giúp ích cho đất nước cho đời
Trang 73 Sự nghiệp văn học:
Chữ Hán: gồm
- Sáng tác của ông thì có cả chữ Hán và chữ Nôm: một số bài văn tế, Bạch Vân am thi tập, Trung Tân quán bi kí, Thạch Khánh kí,…
- Chữ Nôm: Bạch Vân quốc ngữ thi tập ( Trình quốc công Bạch Vân quốc ngữ thi tập) với khoảng 170 bài thơ Những bài thơ Nôm của ông thì được viết theo thể Đường Luật và Đường Luật xem lục ngôn
- Ngoài thơ văn bằng chữ Nôm và chữ Hán thì trong dân gian còn lưu giữ lại những câu sấm Trạng
Trang 8II Giá trị văn chương Nguyễn Bỉnh Khiêm
Sự nghiệp văn học của ông khá phong phú với những tác phẩm nổi tiếng và số lượng tác phẩm lớn được thể hiện qua tác phẩm Bạch Vân quốc ngữ thi tập