VietJack com Facebook Học Cùng VietJack Tiết 58 ĐẠI CÁO BÌNH NGÔ (Bình Ngô đại cáo Nguyễn Trãi) Phần I Tác giả I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Nắm vững những nét chính về cuộc đời, sự nghiệp văn học của Nguyễn[.]
Trang 1Tiết 58
ĐẠI CÁO BÌNH NGÔ
(Bình Ngô đại cáo - Nguyễn Trãi) Phần I - Tác giả
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
● Nắm vững những nét chính về cuộc đời, sự nghiệp văn học của Nguyễn Trãi -một nhân vật lịch sử, -một danh nhân văn hóa thế giới, có vai trò quan trọng trong lịch sử văn học dân tộc: nhà văn chính luận kiệt xuất, người khai sáng thơ
ca tiếng Việt
2 Kĩ năng: Đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.
3 Thái độ: Giáo dục, bồi dưỡng ý thức dân tộc: yêu quý di sản văn hóa của cha
ông
4 Năng lực hướng tới
● Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản
● Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bản
● Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân
● Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận
● Năng lực giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ
● Năng lực tự học, sáng tạo
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS
1 Giáo viên: SGK, Tài liệu hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức – kĩ năng, Thiết
kế bài dạy, Tài liệu liên quan
2 HS: SGK, vở ghi, vở soạn - trả lời các câu hỏi ở SGK
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định tổ chức
Lớp
Ngày dạy
Trang 2Sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
● Hoạt động khởi động
● GV nêu câu hỏi: Em hãy nêu những hiểu biết của mình về tác giả Nguyễn Trãi?
Kể tên một số tác phẩm đã học (Côn Sơn Ca, Cảnh ngày hè)
HS: Trả lời
GV dẫn dắt vào bài: Mùa Đông 1427, cuộc kháng chiến chống giặc Minh hoàn toàn thắng lợi Mùa Xuân 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, lập ra triều đình Hậu
Lê Thừa lệnh nhà vua, Nguyễn Trãi viết Đại Cáo Bình Ngô để bố cáo cho toàn dân được biết chiến thắng vĩ đại của quân dân trong mười năm gian khổ chiến đấu
Từ nay, đất nước Đại Việt đã giành nền độc lập, non sông được thái bình
● Hoạt động hình thành kiến thức
Tìm hiểu về cuộc đời
Dạy học theo dự án
GV: Tóm tắt những nét chính về
cuộc đời và nhận xét?
HS: Nhóm 1 trình bày
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
GV: Nhận xét
Khái quát ý chính : Sống trong thời
đại đó, bản thân lại chịu nhiều đau
thương Nhưng chính hoàn cảnh
đặc biệt đó đã hun đúc lên một
Nguyễn Trãi đầy tài năng, một vị
anh hùng dân tộc, một danh nhân
văn hoá thế giới
Giới thiệu mở rộng thêm vài câu
Phần 1: Tác giả Nguyễn Trãi (1380 -1442)
I Cuộc đời
- Nguyễn Trãi (1380 -1442) hiệu là Ức Trai, quê gốc ở làng Chi Ngại (Chí Linh - Hải Dương) sau dời về Nhị Khê (Thường Tín, Hà Tây)
- Gia đình có truyền thống yêu nước và văn hoá, văn học
- Tuổi thơ của Nguyễn Trãi sớm chịu nhiều mất mát (5 tuổi mồ côi mẹ, 10 tuổi ông ngoại mất)
- Năm 1400 (20 tuổi): Đỗ thái học sinh (Tiến sĩ) ra làm quan dưới triều Hồ 7 năm
- Năm 1407 giặc Minh xâm lược nước ta, cha
bị bắt đưa sang Trung Quốc, ông kiên quyết từ chối mọi sự mua chuộc dụ dỗ của kẻ thù xâm lược, nuôi chí lớn “Đền nợ nước, trả thù nhà”
Trang 3chuyện về cuộc đời của Nguyễn
Trãi
Tìm hiểu sự nghiệp thơ văn
Dạy học theo dự án
GV: Em hãy kể tên những tác phẩm
chính của Nguyễn Trãi?
HS: Nhóm 2 trình bày
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
GV: Chuẩn xác kiến thức
Hoạt động nhóm, sử dụng kĩ thuật
khăn phủ bàn HS thảo luận theo 2
nhóm câu hỏi:
- Vì sao lại nói Nguyễn Trãi là nhà
văn chính luận lỗi lạc? Dẫn chứng
minh họa?
Chất trữ tình sâu lắng được thể hiện
như thế nào trong thơ Nguyễn Trãi?
Dẫn chứng minh họa?
- Thời kì khởi nghĩa Lam Sơn (1418 – 1427):
Là vị quân sư số một, giúp Lê Lợi vạch chiến lược tiêu diệt kẻ thù xâm lược, giữ trọng trách
về ngoại giao, chính trị
* Tóm lại:
- Nguyễn Trãi là bậc anh hùng dân tộc, là nhà văn toàn tài số một trong lịch sử phong kiến Việt Nam Xứng đáng là bậc danh nhân văn hoá thế giới
- Nguyễn Trãi cũng là một con người đã phải chịu những oan khiên thảm khốc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam
II Sự nghiệp thơ văn.
1 Những tác phẩm chính.
- Văn thơ chữ Hán:
+ Quân trung từ mệnh tập + Bình Ngô đại cáo
+ Ức Trai thi tập + Chí Linh sơn phú + Lam Sơn thực lục, + Dư địa chí…
- Văn thơ chữ Nôm: Quốc âm thi tập…
2 Nguyễn Trãi- nhà văn chính luận kiệt xuất
- Hai tác phẩm chính luận tiêu biểu:
+ Quân trung từ mệnh tập + Đại cáo bình Ngô
- Tư tưởng chủ đạo xuyên suốt văn chính luận
là tư tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân
Trang 4HS: Đọc mục II.2 và II.3 suy nghĩ,
thảo luận, trả lời, làm sáng tỏ nhận
định
Vận dụng ví dụ trong SGK minh
họa, phân tích
GV: Nhận xét, chốt ý
Gợi ý một số ví dụ
Kết luận chung
GV: Em có nhận xét gì về Nguyễn
Trãi và những đóng góp của ông
đối với dân tộc trên hai mặt: Chính
trị, thơ văn?
HS: Trả lời
GV: Nhấn mạnh đóng góp về 2
phương diện của thơ văn
Chuẩn xác qua ghi nhớ
- Trình độ nghệ thuật mẫu mực: Kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, giọng điệu linh hoạt
3 Nguyễn Trãi – nhà thơ trữ tình sâu sắc
- Các tập thơ tiêu biểu:
+ Ức Trai thi tập- 105 bài thơ chữ Hán
+ Quốc âm thi tập- 254 bài thơ chữ Nôm.
* Người anh hùng vĩ đại: Lí tưởng cao cả:
nhân nghĩa, yêu nước, thương dân
* Con người trần thế:
- Đau nỗi đau của con người: nỗi đau trước thói đời đen bạc ⭢ khát khao sự hoàn thiện của con người
- Yêu tình yêu của con người: chan chứa tình yêu thiên nhiên, tình cảm với con người, với quê hương, nghĩa vua tôi, tình cha con, tình bạn bè…
* Nghệ thuật: Có cống hiến đặc biệt trong thơ
Nôm, Sáng tạo cải biến thể lục ngôn, thơ thất ngôn chen lục ngôn
III Kết luận chung
- Về nội dung: thơ văn Nguyễn Trãi hội tụ hai nguồn cảm hứng lớn của văn học dân tộc là yêu nước và nhân đạo
- Về nghệ thuật: là nhà văn chính luận kiệt xuất, nhà thơ trữ tình sâu sắc, là người mở đầu cho sự phát triển của thơ Tiếng Việt, làm cho tiếng Việt trở thành ngôn ngữ giàu và đẹp
● Hoạt động luyện tập
Trang 5A Nguyễn Trãi và cha cùng ra làm quan triều nhà Hồ
B Nguyễn Trãi và cha ông thi đỗ tiến sĩ cùng một năm
C Nguyễn Trãi, cha và em ông đều làm quan với nhà Hồ
Câu 2: Tác phẩm nào của Nguyễn Trãi được đánh giá là tác phẩm "có sức mạnh
của 10 vạn quân" (Phan Huy Chú)?
A Ức Trai thi tập
B Bình Ngô đại cáo
C Quân trung từ mệnh tập
D Chí Linh sơn phú
Câu 3: Chất "trữ tình sâu sắc" của Nguyễn Trãi được thể hiện tập trung nhất ở các
tác phẩm nào?
A Bình Ngô đại cáo, Lam Sơn thực lục
B Chí linh sơn phú, Quân trung từ mệnh tập
C Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập
● Hoạt động vận dụng, mở rộng (Hướng dẫn HS làm ở nhà)
- Phân tích những ảnh hưởng lớn từ quê hương, gia đình và cuộc đời, con người Nguyễn Trãi đến các sáng tác của ông?
- Tư tưởng yêu nước, tư tưởng nhân nghĩa trong các tác phẩm chính luận và các tác phẩm trữ tình?
4 Củng cố
- Vẽ sơ đồ tư duy về cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Trãi
5 Dặn dò
- Học bài cũ Sưu tầm thêm một số bài thơ của Nguyễn Trãi và thơ viết về Nguyễn Trãi, giai thoại Nguyễn Trãi
- Chuẩn bị bài : Đại cáo bình Ngô (Phần 2: Tác phẩm)