Bài giảng sinh lý cảm giác phần 1

Trình bày đ ợc receptor, đường dẫn truyền, trung tâm và đặc điểm của cảm giác nông.. Trình bày đ ợc receptor, đ ờng dẫn truyền, trung tâm và đặc điểm của cảm giác sâu... Trình bày đ ợc

sinh lý c¶m gi¸c

DÉn truyÒn C¶m gi¸c

Xóc gi¸c

Mục tiêu học tập

Sau khi học xong học viên có khả năng:

1 Trình bày đ ợc các tính chất chung của

Receptor

2 Trình bày đ ợc receptor, đường dẫn truyền,

trung tâm và đặc điểm của cảm giác nông.

3 Trình bày đ ợc receptor, đ ờng dẫn truyền,

trung tâm và đặc điểm của cảm giác sâu

Mục tiêu học tập

Sau khi học xong học viên có khả năng:

4 Trình bày đ ợc Receptor, đ ờng dẫn truyền và

trung tâm của cảm giác vị giác

5 Trình bày đ ợc receptor, đường dẫn truyền và

trung tâm và đặc điểm của cảm giác khứu giác.

6 Trình bày đ ợc receptor, đ ờng dẫn truyền, trung

tâm và đặc điểm của cảm giác thị giác

7 Trình bày đ ợc receptor, đ ờng dẫn truyền, trung

tâm và đặc điểm của cảm giác thính giác

 C¸c gi¸c quan: * C¶m gi¸c vÞ gi¸c

* C¶m gi¸c khøu gi¸c

* C¶m gi¸c thÞ gi¸c

* ThÝnh gi¸c

Receptor xóc gi¸c

Receptor xóc gi¸c

Đặc tính chung

của receptor

 1 receptor chỉ đ/ứng 1 kích thích đặc hiệu

 Ng ỡng đáp ứng với kích thích đặc hiệu thấp

 Tác nhân kích thích chung: kthích điện, áp suất.

2. T ơng quan giữa l ợng cảm giác(S)

và kích thích(R):

 S= logR

 Re nhạy cảm với kthích yếu, khoảng đ/ rất rộng từ

rất yếu đến trên ng ỡng.

3. Biến đổi kích thích c/g xung

động TK

 Kích thích  thay đổi điện thế màng Re

 Điện thế/màng > ng ỡng  xhiện đthế hoạt động

 T ơng quan c ờng độ kthích và điện thế Re

Đặc tính chung

của receptor

-Mở kênh ion do màng bị kéo căng -Chất hó a học tác động: Mở kênh ion -Thay đổi T o màng: Thay đổi tính thấm màng -Bức xạ điện từ thay đổi t/c màng

4. Cã kh¶ n¨ng thÝch nghi:

 KthÝch t¨ng dÇn: Tsè ®/ cao råi gi¶m dÇn

 Tuú thuéc tõng lo¹i Re:

 TiÓu thÓ Pacini: nhanh; Suèt c¬: chËm

 ¸p suÊt: Sau 2 ngµy

Receptor

xóc gi¸c

§Çu

TK tù do

TiÓu thÓ Pacinian

TiÓu thÓ Meissner

Suèt c¬

 Tận cùng myelin và không myelin/ chân

lông: Nang lông đầu TK tự do không vỏ bọc di chuyển vật/bề mặt cơ thể; va chạm đầu tiên

 Tiểu thể Pacini: Lớn nhất;nông và sâu/da tay và

chân, khớp, thành tạng; ng ỡng kthích lớn; đ/ với kthích di chuyển nhanh; nhận biết rung, thay đổi hoá học/mô

Receptor

xóc gi¸c

§Çu

TK tù do

TiÓu thÓ Pacinian

TiÓu thÓ Meissner

Suèt c¬

DÉn truyÒn C¶m gi¸c

Xóc gi¸c

DÉn

truyÒn c¶m

suÊt tinh tÕ

(2) Xóc gi¸c th«, buån,

ngøa, ®au, nhiÖt, ¸p suÊt th«

Xóc gi¸c

Xóc gi¸c

Trung t©m nhËn c¶m vá

n·o

Cảm nhận đ ợc 1 bên.

 Mất c/g nhận biết nửa ng ời bên đối diện, quên 1/2 ng ời.

 Vai trò đồi thị, thân não

Xúc giác

(Trung tâm nhận cảm vỏ não)

H×nh chiÕu c¬ thÓ/vïng

c¶m gi¸c SI

Xóc gi¸c

nhanh; th« s¬- chËm

-Re lạnh nằm nông hơn nóng

- Phân bố k đều: môi, tay, thân

-Tiểu thể có vỏ bọc

- Đầu sợi TK -Phát xung khi đặt đầu kim nóng -20-25 o C< 38-43 o C< 45- 47 o C

- Đầu sợi TK có myelin,

nằm sâu lớp biểu bì

-H ng phấn khi đặt đầu kim lạnh -25- 30 o C< 30- 40 o C

Receptor nãng-l¹nh

§åi thÞ (bông- nÒn)

Vá n·o c/g

C¶m gi¸c ®au

 §au nhanh: ®au chãi, (kim ch©m, dao c¾t)

§au chËm : ®au ©m Ø, xuÊt hiÖn chËm, kÐo dµi

Re nhËn c/g ®au c©p: ho¸ häc, T 0

- Re ®au ko k/n¨ng thÝch nghi c¬ chÕ b¶o vÖ

- KthÝch ho¸ häc  ↓ ng ìng kthÝch c¬ häc& nhiÖt.

- ChÊt ho¸ häc qträng kthÝch ®au chËm

Bradykinin, serotonin: kthÝch p/ ®au;

Prostaglandin, chÊt P øc chÕ c/g ®au

Cảm giác đau

đốt sống-sừng sau)

C/tạo l ới/thân não

D ới vỏ (đồi thị)

Não (SI, SII, đỉnh, trán)

A/đau nhanh, Vo 6-30m/s C/đau chậm, Vo0.5-2m/s

DÉn truyÒn c¶m gi¸c ®au

C¶m gi¸c b¶n thÓ (c¶m gi¸c s©u, vÞ trÝ, tr ¬ng lùc c¬, g©n)

Cảm giác bản thể (cảm giác sâu,tr ơng lực cơ, gân)

c/g tinh vi/xúc giác; vị trí, cử động/phần cơthể

Cơ, x

ơng khớp

Flechsig&Gowers ( k ý thức ), Dẫn truyền c/g sâu, c/g tr ơng lực cơ; Giữ

thăng bằng, đ/hòa động tác tự động

Vỏ tiểu não

đối bên

Vỏ tiểu não cùng bên

1 Dẫn truyền c/g xúc giác tinh vi, vị trí, cử động các phần/cơ thể

2 C/g sâu, c/g tr ơng lực cơ, giữ thăng bằng, điều hoà các động tác cơ thể

§ êng dÉn truyÒn c/g xóc gi¸c tinh tÕ vµ b¶n thÓ

Cảm giác sâu

 Tuỷ sống, tiểu não, vỏ não

mất c/g sâu có ý thức, đi đứng khó,laor

đaor

Ngät

MÆn MÆn

Chua Chua

Nô

vÞ gi¸ c

(KÝch thÝch tuyÕn n íc bät bµi tiÕt)

2/3 tr íc l ìi: d©y V Sau l ìi: d©y IX, l ìi hÇu NÒn l ìi: d©y X

DÉn truyÒn c/g vÞ gi¸c

C¶M GI¸C KHøU GI¸C

 Hµnh khøu- n·o: (1)§ êng dÉn truyÒn cæ vµ

khøu gi÷a; (2)§ êng dÉn truyÒn cæ vµ khøu

bªn; (3)§ êng dÉn truyÒn míi

Niªm m¹c khøu vµ dÉn truyÒn

khøu gi¸c

C¶M GI¸C KHøU GI¸C

 KÝch thÝch mïi cã b¶n chÊt ho¸ häc:

 50 lo¹i Re khøu- 7-50mïi c¬ b¶n

 Ng ìng kthÝch thÊp

 TÝnh thÝch nghi cao

ThÞ gi¸c

CÊu t¹o m¾t

ThÞ gi¸c

(Receptor)

 S¬ cÊp:

 T ¬ng ph¶n mµu vµ chiÒu s©u

 Ph©n tÝch ý nghÜa c/g thÞ gi¸c, h×nh thÓ, d¹ng 3 chiÒu, chi tiÕt vµ mµu s¾c

ThÞ gi¸c

(NhËn c¶m ë vá n·o)

 NhËn c¶m as theo c¬ chÕ quang häc

thÝnh gi¸c

(DÉn truyÒn ©m thanh)

thÝnh gi¸c(§ êng dÉn truyÒn)

 Âm tần số 16- 20.000Hz; Phân biệt c ờng độ, âm sắc, hoà âm, phản âm.

 Nghe: Truyền âm và khuếch đại âm.

 X/định đ ợc nguồn âm và âm thanh nổi.

 Bù trừ chức năng cơ quan thị giác và thính giác.

thính giác

(Đặc điểm c/g thính giác)

C¸c vïng chøc n¨ng ë

vá n·o

Vá tiÓu n·o cïng bªn

DÉn truyÒn

c/g

®au