SKKN Lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào dạy học hóa học ở trường THCS Nga Mỹ MỤC LỤC A PHẦN MỞ ĐẦU I Lý do chọn đề tài 1 II Mục đích nghiên cứu 2 III Đối tượng nghiên cứu 2 IV Phương pháp nghiên cứu 2 V Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 2 B NỘI DUNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN 3 1 Môi trường và giáo dục môi trường 3 2 Lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học là một trong những nhiệm vụ quan trọng 3 3 Vai trò của việc lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học 4 II Thực trạng c[.]
Trang 1MỤC LỤC
A: PHẦN MỞ ĐẦU
B: NỘI DUNG
2 Lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học là một trong những
3 Vai trò của việc lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học: 4
II Thực trạng của việc lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường vào dạy học Hoá
2 Thực trạng kiến thức môi trường và ý thức bảo vệ môi trường của học sinh
THCS huyện Nga Sơn
8
III GIẢI PHÁP ĐỂ LỒNG GHÉP NỘI DUNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG
1 Các phương pháp lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào dạy học hóa
2 Các hình thức lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào dạy học
2.1 Vận dụng kiến thức trong nội dung bài học để liên hệ thực tế có liên quan
2.4 Đưa vào nội dung bài học những thông tin mang tính thời sự có liên quan
3.2 Nghiên cứu kĩ bài giảng
3.3 Lựa chọn các tư liệu có liên quan, chế biến và hoà nhập vào bài giảng 19
4 Các nguyên tắc cần thực hiện khi lồng ghép nội dung GDMT vào dạy học
Trang 2
A - PHẦN MỞ ĐẦU
I – LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Ngày nay, chúng ta đang sống trong một xã hội năng động, con người được tiếp cận với tiến bộ của khoa học kỹ thuật Khoa học công nghệ cũng vì nhu cầu vô hạn của con người mà ngày càng phát triển nhanh chóng Cuộc sống con người nhờ đó mà trở nên văn minh hơn, hiện đại hơn, tiện nghi hơn Tuy nhiên, bên cạnh sự tiến bộ ấy, chúng ta phải đối diện với những vấn đề lớn có tầm ảnh hưởng lớn đến cuộc sống con người: vấn đề tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, vấn đề rác thải công nghiệp, vấn đề khí hậu toàn cầu…… Với tất cả những yếu tố đó, thiết nghĩ, việc đưa giáo dục môi trường vào học đường là việc làm tối cần thiết Phải giáo dục cho những chủ nhân tương lai của đất nước kiến thức về môi trường, từ đó hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho mọi người trong xã hội nói chung
Chúng ta đang sống trong một đất nước có nền kinh tế đang phát triển và ngày càng phát triển nhanh chóng Bên cạnh đó, giáo dục cũng từng bước thay đổi để ngày càng hiện đại hơn, phù hợp hơn và đáp ứng được nhu cầu của xã hội đề ra về vấn đề đào tạo con người, đào tạo nguồn nhân lực Sự thích nghi của nền giáo dục Việt Nam thể hiện ở việc từng bước thay đổi nội dung chương trình, phương thức đào tạo, dựa trên cơ
sở là sự thay đổi mục tiêu và yêu cầu của nền giáo dục Với chương trình phổ thông nói chung và chương trình giáo khoa bậc trung học cơ sở nói riêng, yêu cầu đặt ra là phải gắn liền việc học tập trên ghế nhà trường với thực tiễn Chỉ dạy những điều cần thiết nhất để học sinh dễ dàng tiếp cận xã hội, và dạy những gì bức thiết nhất trong xã hội mà học sinh sẽ sống, sẽ hòa nhập, hoạt động và phát triển Vấn đề môi trường và những ảnh hưởng của môi trường đến cuộc sống loài người hiện đang là mối quan tâm lớn nhất của nhân loại Đây là vấn đề đa dạng, ngày càng trầm trọng và rất khó giải quyết, một phần cũng do ý thức của con người chưa cao và hiểu biết của đa số người dân về vấn đề này còn hạn hẹp Giáo dục môi trường trong nhà trường lại càng có ý nghĩa quan trọng, được xem là một trong những biện pháp hàng đầu để bảo vệ môi trường có hiệu quả Giáo dục môi trường sẽ giúp con người có nhận thức đúng đắn về môi trường, về việc khai thác sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và có ý thức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, Nếu thế hệ trẻ có đầy đủ những kiến thức về bảo vệ môi trường thì họ là những người sẽ làm nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường trong hiện tại và tương lai một cách có hiệu quả
Ở trường THCS, việc truyền thụ kiến thức GDMT đến học sinh thuận lợi và hiệu quả nhất vẫn là hình thức tích hợp và lồng ghép vào các môn học Bên cạnh những kiến thức từ nội dung bài học, các em còn có thể tích lũy được các kiến thức về môi trường
từ đó hình thành ý thức bảo vệ, giữ gìn Hiện nay, nội dung này đã và đang được triển khai, phổ biến rộng rãi trong giờ học kể cả chính khóa lẫn ngoại khóa, đặc biệt là lồng ghép trong các môn học như : Hóa học, Vật lý, Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân, Hóa học là môn khoa học tự nhiên có mối quan hệ mật thiết với các môn khoa học khác như Vật lí, Sinh học, đồng thời có vai trò to lớn trong đời sống kinh tế xã hội Đặc biệt, bộ môn Hóa học giúp các em từ chỗ nghiên cứu tính chất của chất, sự tạo thành chất mới, các quy luật biến đổi chất sẽ rút ra được mối liên hệ phát sinh giữa các
sự vật, giải thích được bản chất của các quá trình xảy ra trong tự nhiên, trong sản xuất
và trong đời sống liên quan đến môi trường Tuy nhiên, trong thực tế cho thấy việc
Trang 3giảng dạy Hóa học còn mang nặng tính lí thuyết, thụ động, và chưa phù hợp với yêu cầu
xã hội Chính vì vậy việc lồng ghép nội dung GDMT vào môn học này vẫn chưa được sâu sát và triệt để Vậy làm thế nào để nâng cao hiệu quả của việc lồng ghép GDMT trong bài giảng ? Vì thế, việc đưa giáo dục môi trường vào trong giảng dạy hóa học ở trường phổ thông là cấp thiết và đáp ứng được yêu cầu xã hội đặt ra cho giáo dục ngày nay Từ tất cả những lý do tôi đã phân tích như trên, tôi quyết định chọn đề tài “Lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào dạy học hóa học ở trường THCS Nga Mỹ”
II – MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.
Mục đích nghiên cứu của đề tài này là đưa nội dung giáo dục môi trường vào bài giảng hóa học lớp 8 và lớp 9 Bằng cách này, bài giảng hóa học sẽ dễ dàng đạt được yêu cầu là có liên hệ thực tiễn, vừa giáo dục được ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh, góp phần hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường hiện nay Bên cạnh đó, bài giảng có kết hợp kiến thức giáo dục môi trường sẽ tăng hứng thú học tập cho học sinh, giúp tiết học bớt căng thẳng và học sinh sẽ yêu thích môn học hơn
III – ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.
1 Đối tượng:
- Tìm hiểu những biện pháp nâng cao hiệu quả của việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường trong bài dạy hóa học lớp 8 và 9 THCS
2 Khách thể:
- Học sinh khối 8, 9 và giáo viên dạy môn Hoá ở trường THCS trên địa bàn huyện Nga Sơn
- Quá trình dạy học môn Hóa học ở trường trung học cơ sở
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Phân tích và hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến đề tài trên báo chí và nhiều tài liệu khác
- Phương pháp thực nghiệm: Tiến hành thí nghiệm ở các giờ dạy trên lớp từ bản thân và các đồng nghiệp
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc tài liệu, phân tích, khái quát và tổng hợp kiến thức Chọn lọc kiến thức về giáo dục môi trường có liên quan mật thiết đến hóa học trên báo chí và nhiều tài liệu khác làm cơ sở cho việc thực hiện đề tài
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Trò chuyện, phỏng vấn, điều tra bằng phiếu câu hỏi
- Phương pháp thống kê, xử lý thông tin: Tổng hợp, khái quát hóa, xử lý số liệu điều tra
V NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
- Cung cấp những câu hỏi trong giáo án được thiết kế dựa trên cơ sở kết quả thăm
dò ý kiến giáo viên
- Cung cấp những thông tin gần nhất về hóa học môi trường để dạy môn hóa đồng thời giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh
- Cung cấp những giá trị cụ thể về mức độ thành công của việc đưa giáo án lồng ghép giáo dục môi trường vào thực tiễn giảng dạy hóa học lớp 8, 9 ở trường THCS
Trang 4B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1 Môi trường và giáo dục môi trường
1 1 Khái niệm môi trường
Hiện nay có nhiều khái niệm về môi trường:
- Môi trường theo nghĩa khái quát: “Môi trường là một tập hợp tất cả các thành phần của thế giới vật chất bao quanh có khả năng tác động đến sự tồn tại và phát triển của mỗi sinh vật Bất cứ một vật thể, một sự kiện nào cũng tồn tại và diễn biến trong một môi trường nhất định”
1.2 Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
Môi trường bị ô nhiễm do những tác nhân như chất, hợp chất hoặc hỗn hợp có tác dụng biến môi trường từ trong sạch trở nên độc hại Có thể liệt kê những tác nhân đó như sau:
- Rác, phế thải rắn…
- Hóa chất, chất thải dệt, nhuộm, chế biến thực phẩm, …
- Khí , tro bụi núi lửa, khí thải nhà máy, khói xe, khói bếp, lò gạch….( SO2, CO2, CO…)
- Kim loại nặng (chì, đồng, thủy ngân… ) Ngoài những tác nhân trên, môi trường còn có thể bị ô nhiễm bỏi tiếng ồn quá mức cho phép hoặc các chất phóng xạ do ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp
1.3 Giáo dục môi trường ở trường THCS
Khái niệm: Từ trước đến nay, có rất nhiều định nghĩa về giáo dục môi trường Nhưng có thể nói, giáo dục môi trường không nhất thiết là một môn học chứa đựng các
hệ thống khái niệm khoa học, giáo dục môi trường mang đặc trưng của một chương trình hành động Trong khuôn khổ của việc giáo dục môi trường thông qua các môn học
ở nhà trường thì có thể hiểu giáo dục môi trường “là quá trình tạo dựng cho con người những nhận thức về mối quan tâm đến môi trường và các vấn đề về môi trường Giáo dục môi trường gắn liền với việc học kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành thái độ và lòng nhiệt tình để hoạt động một cách độc lập hoặc phối hợp nhằm tìm ra giải pháp cho những vấn đề hiện tại và ngăn chặn những vấn đề mới có thể xảy ra cho tương lai
2 Lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học là một trong những nhiệm vụ quan trọng:
- GDMT trong trong trường học có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm thực hiện chiến lược toàn cầu về bảo vệ Trái Đất : “Cái nôi của nhân loại ”, để đảm bảo cho sự phát triển bền vững, xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”
- Ở bất kì quốc gia nào, số lượng thầy giáo, học trò các cấp cũng chiếm tỉ lệ cao Lực lượng này góp phần quan trọng đảm bảo tính hiệu quả của nhiệm vụ GDMT Trong nhiệm vụ này, ngành Giáo dục có trách nhiệm là đào tạo ra những thế hệ có đầy đủ tri thức về lí luận và thực hành GDMT để phục vụ cho xã hội
- Ở các nước trên thế giới, việc GDMT đã được đưa vào trường học từ hàng chục năm nay Ở nước ta, việc đưa nội dung GDMT vào chương trình thông qua các môn học được thực hiện rầm rộ qua quá trình cải cách giáo dục, đặc biệt là đợt đổi mới sách giáo khoa vừa qua Cũng như nhiều nước trên thế giới, nội dung giáo dục môi trường của nước ta tập trung chủ yếu vào các môn học có liên quan đến môi trường như: môn Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục công dân, Công nghệ,….Và với đặc thù của mình, khoa học Hóa học cũng có mối liên hệ mật thiết với các yếu tố môi trường
Trang 53 Vai trò của việc lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học:
Giáo dục môi trường sẽ giúp con người có nhận thức đúng đắn về môi trường, về việc khai thác, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên và có ý thức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường Việc giáo dục môi trường có thể thực hiện bằng nhiều hình thức và cho nhiều đối tượng Trong đó việc giảng dạy về môi trường ở các trường học, nhất là trường phổ thông chiếm vị trí đặc biệt quan trọng Giáo dục môi trường nhằm giúp học sinh có được:
a Các kiến thức:
- Hệ sinh thái, cân bằng sinh thái Môi trường và các thành tố (địa chất, khí hậu, thổ nhưỡng, sinh vật, các nguồn tài nguyên, dân số, hoạt động kinh tế, xã hội của con người…)
- Môi trường và phát triển, bảo vệ và bảo tồn, tăng trưởng và suy thoái, chi phí và lợi ích thu được Sự phụ thuộc lẫn nhau, tư duy một cách toàn cầu và hành động một cách cục bộ…
- Các chủ trương, chính sách về môi trường của Đảng và Nhà nước, luật Bảo vệ môi trường…
b Hình thành các kỹ năng: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tư duy, kỹ năng nghiên cứu,
kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề, kỹ năng cá nhân và xã hội, kỹ năng sử dụng các phương tiện kỹ thật, công nghệ thông tin…
c Thái độ và hành vi
- Biết đánh giá, quan tâm và lo lắng đến môi trường và đời sống của các sinh vật
- Biết khoan dung và cởi mở
- Biết tôn trọng những luận điểm và luận cứ đúng đắn
- Có ý thức phê phán và thay đổi những thái độ không đúng về môi trường - Có mong muốn tham gia vào việc giải quyết môi trường, các hoạt động cải thiện môi trường Như vậy, Giáo dục môi trường nhằm mục đích cuối cùng là trang bị cho người học:
- Một ý thức trách nhiệm sâu sắc đối với sự phát triển bền vững của Trái đất
- Một khả năng cảm thụ, đánh giá vẻ đẹp của nền tảng môi trường
Thông qua các bài học đa dạng, giáo viên có thể gửi gắm các thông điệp phong phú về giữ gìn và bảo vệ môi trường, giúp các em lĩnh hội kiến thức về GDBVMT một cách tự nhiên, sinh động và hiệu quả Bên cạnh đó còn làm mới lạ nội dung bài học, giúp học sinh có hứng thú tìm tòi kiến thức mới, tránh tình trạng khô khan, nhàm chán
do đặc thù của bộ môn
II – THỰC TRẠNG CỦA VIỆC LỒNG GHÉP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS.
1 Thực trạng GDMT thông qua dạy học hóa học ở trường THCS
- Tìm hiểu ý kiến, nhận xét của giáo viên quanh vấn đề giáo dục môi trường cho học sinh THCS
- Tham khảo ý kiến giáo viên về những bài có khả năng lồng ghép nội dung GDMT vào bài giảng hóa học trên lớp
- Tham khảo ý kiến giáo viên về phương pháp và hình thức thực hiện dạy học tiết học có lồng ghép nội dung GDMT
- Thu thập những kiến nghị của giáo viên để việc thực hiện GDMT được hiệu quả hơn
Trang 61.1 Danh sách giáo viên được tham khảo ý kiến
Tiến hành điều tra
- Phát phiếu tham khảo ý kiến giáo viên Số phiếu phát tra: 18 Số phiếu thu vào: 15
- Về việc đánh giá mức độ hiệu quả của việc thực hiện công tác giáo dục môi trường, kết quả thu được như sau:
Bảng 1.2 Kết quả đánh giá mức độ hiệu quả của công tác giáo dục môi trường
Không hiệu quả Hiệu quả ít Khá hiệu quả Rất hiệu quả
Số phiếu % Số phiếu % Số phiếu % Số phiếu %
Từ bảng kết qủa trên, dễ dàng nhận thấy “trường học” chiếm nhiều sự lựa chọn nhất về mức độ hiệu quả của việc thực hiện công tác GDMT Như vậy, việc lồng ghép nội dung GDMT vào bài giảng hóa học để thực hiện tại trường học là một việc làm cần thiết và dự đoán sẽ mang lại hiệu quả cao
- Kết quả tham khảo ý kiến giáo viên quanh việc giáo dục môi trường và hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh trung học phổ thông như sau:
Bảng 1.3 Nhận xét của giáo viên về GDMT
Đồng ý Phân vân Phản đối STT Ý kiến tham khảo
Số phiếu % phiếuSố % phiếuSố %
1 Việc lồng ghép giáo dục môi trường vào
dạy học hóa học ở trường phổ thông là
cần thiết.
2 Môn hóa học là môn học thuận lợi nhất
cho việc lồng ghép giáo dục môi trường 13 86.7 2 13.3 0 0
3 Hình thành kiến thức môi trường và ý
thức bảo vệ môi trường từ nhà trường là
hiệu quả nhất.
Trang 74 Lồng ghép giáo dục môi trường vào bài
giảng hóa học sẽ tăng hiệu quả dạy học
bộ môn Hóa học (tăng hứng thú học tập).
5 Giáo dục môi trường không phải là
6 Giáo dục môi trường là hình thức để giáo
viên liên hệ thực tế trong dạy học hóa
học.
7 Giáo dục môi trường không thể thực hiện
trên lớp học vì không có thời gian. 3 20.0 5 33.3 7 46.7
Qua các nhận xét trên,có thể thấy đa số giáo viên được hỏi đều đồng ý với việc đưa GDMT vào giảng dạy ở trường THCS là cần thiết, và các ý kiến trên cũng cho thấy giáo viên hoàn toàn ủng hộ việc thực hiện giáo dục môi trường cho học sinh trên ghế nhà trường
- Trong phần điều tra để tham khảo ý kiến giáo viên đối với việc sử dụng các phần trong bài giảng về chất để liên hệ thực tế, kết quả như sau:
Bảng 1.4 Mức độ thường xuyên của việc liên hệ thực tế trong từng phần bài giảng
Không bao giờ Thỉnh thoảng Thường xuyên Luôn luôn STT VỊ TRÍ
Thực trạng thu được từ kết quả này là giáo viên chưa thường xuyên liên hệ thực tế khi dạy môn Hóa học, thể hiện ở tỉ lệ lựa chọn mức độ “thỉnh thoảng” chiếm đa số Qua
số liệu điều tra trong bảng, dễ dàng nhận thấy giáo viên sẽ cảm thấy thuận lợi hơn nếu tiến hành lồng ghép nội dung GDMT vào các phần mà giáo viên đã quen trong liên hệ thực tế, tức là lựa chọn mức độ “thường xuyên”
- Về việc điều tra những thuận lợi khi giáo viên thực hiện giáo án Hóa học có lồng ghép nội dung GDMT, kết quả thu được như sau:
Bảng 1.5 Thuận lợi của giáo viên
1 Bộ môn hóa học có liên quan mật thiết với kiến thức môi trường 11 73.3
4 Học sinh có quan tâm nhiều đến tình hình môi trường và biện pháp bảo vệ
5 Đã được bồi dưỡng về giáo dục môi trường trong đợt bồi dưỡng thường
6 Được nhà trường hỗ trợ để thực hiện giáo dục môi trường 2 13.3
Trang 87 Lồng ghép kiến thức môi trường là cách liên hệ thực tế hiệu quả nhất 9 60.0
8 Lồng ghép kiến thức môi trường giúp khắc sâu kiến thức hóa học cho học
9 Đưa nội dung giáo dục môi trường vào dạy học hóa học giúp tăng hứng
10 Giáo dục môi trường trong môn hóa học giúp giờ học Hóa ít khô khan 9 60.0
Như vậy, đứng trước vấn đề dạy học bằng giáo án có lồng ghép nội dung GDMT, giáo viên không hề e ngại mà ngược lại, còn cảm thấy có nhiều thuận lợi trước mắt Đặc biệt hơn hết, giáo viên thấy được môn học sẽ hứng thú hơn nếu được liên hệ thực tế bằng kiến thức môi trường, giúp tiết học thêm phong phú, sôi nổi và có ý nghĩa hơn, gây được sự hứng thú, ngạc nhiên, với các kiến thức mới lạ, vì vậy dễ dàng lôi kéo sự tham gia của học sinh vào tiết học, tạo cho học sinh sự hào hứng làm cho tiết học sinh động hơn Từ đó, có thể mạnh dạn tiến hành việc lồng ghép nội dung GDMT và tin tưởng rằng giáo viên hưởng ứng tích cực vấn đề nghiên cứu này
- Về vấn đề tìm hiểu những khó khăn mà các giáo viên gặp phải khi thực hiện giảng dạy môn hóa có lồng ghép nội dung GDMT, kết quả thu được như sau:
Bảng 1.6 Khó khăn của giáo viên khi lồng ghép nội dung GDMT
1 Chưa được tập huấn về dạy học hóa học có lồng ghép nội dung giáo dục
2 Thời gian một tiết học không cho phép lồng ghép kiến thức môi trường 10 66.7
3 Việc lồng ghép kiến thức môi trường làm nặng thêm bài học môn hóa học 3 20.0
4 Thông tin, tư liệu về ảnh hường của hóa chất đến con người và môi
5 Không được hỗ trợ từ phía nhà trường về kinh phí, tư liệu… 7 46.7
6 Học sinh không quan tâm đến vấn đề môi trường 2 13.3
Khó khăn lớn nhất của giáo viên là về vấn đề thời gian Căn cứ trên kết quả điều tra này, chúng tôi sẽ thiết kế những giáo án có chú ý đến thời gian một kỹ lưỡng nhất, không làm nặng thêm kiến thức, giảm bớt được những chi tiết phụ, nếu thành công, chúng tôi sẽ cố gắng sử dụng kiến thức môi trường như một hình thức dạy tính chất của chất (Ví dụ: cho xem ảnh các tượng bị ăn mòn, cho thông tin nước mưa có lẫn SO2, kết luận SO2 có tính chất của một oxit axit Sau đó viết phản ứng minh họa Như vậy, không thay đổi nội dung chính, không mất thêm thời gian để vừa giảng tính chất hóa học vừa cung cấp thông tin môi trường)
Khó khăn thứ lớn thứ hai là về vấn đề kinh phí thực hiện tiết dạy có lồng ghép nội dung GDMT, khi liên hệ thực tế, rất cần những phương tiện trực quan, tối thiểu phải là tranh, ảnh, phim minh họa… việc trang bị những phương tiện này ít nhiều còn tốn kém, trong đề tài này, để khắc phục khó khăn, tôi sẽ soạn những câu hỏi hoặc hướng dẫn hoạt động có kèm theo tư liệu tranh, ảnh, phim có liên quan để giáo viên sử dụng ngay, và cũng giới thiệu những trang web môi trường trong phần tư liệu (xem phụ lục)
để giáo viên tự tham khảo khi cần Tín hiệu khả quan nhất trong phần điều tra này là có rất ít ý kiến cho rằng học sinh ít quan tâm đến môi trường, đó cũng là một động lực để chúng tôi hoàn thành các giáo án được mạnh dạn hơn
Mặc dù GDMT đang là nhiệm vụ cấp thiết nhưng vẫn chưa có hệ thống bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên, cán bộ quản lí các cấp và giáo viên đứng lớp
Trang 9Ngoài ra còn có khó khăn về vấn đề thời gian trong tiết học chỉ có 45 phút, khi lồng ghép giáo dục môi trường mà không làm nặng thêm kiến thức, không thay đổi nội dung chính, không mất thêm thời gian để vừa giảng kiến thức hóa học của bài học, vừa cung cấp thông tin về môi trường
Chưa tạo được mối quan tâm của gia đình, cộng đồng, xã hội và thiếu nguồn tài chính hỗ trợ Mặt khác, ý thức của đại bộ phận dân Việt Nam về môi trường sống và về việc bảo vệ môi trường còn rất thấp, chỉ thấy được những lợi ích trước mắt, chưa thấy được những nguy cơ mà thế hệ sau phải gánh chịu,
2 Thực trạng kiến thức môi trường và ý thức bảo vệ môi trường của học sinh THCS huyện Nga Sơn
- Tìm hiểu thái độ của học sinh trước những hoạt động bảo vệ môi trường đã thực hiện
- Tìm hiểu ý thức bảo vệ môi trường của học sịnh
- Kiểm tra kiến thức hóa học môi trường của học sinh
Đối tượng điều tra Bảng
Bảng 2.1 Các lớp tham gia điều tra thực trạng kiến thức môi trường
- Phát phiếu điều tra cho học sinh các lớp như bảng 2.1
Số phiếu phát ra: 218 Số phiếu thu vào: 210
- Với câu hỏi về “vấn đề được thế giới quan tâm giải quyết cấp bách”, kết quả thu được như sau:
Bảng 2.2 Lựa chọn của học sinh về vấn đề thế giới quan tâm
Có 79.5% học sinh trả lời đúng suy ra đa số học sinh có sự quan tâm đúng đắn về môi trường sống, cập nhật được thông tin của các sự kiện lớn diễn ra trên toàn cầu và có
sự khái quát đúng về những vấn đề mà cả thế giới quan tâm
- Điều tra kết quả tự đánh giá mức độ hiểu biết về môi trường của học sinh thu được kết quả như sau:
Bảng 2.3 Mức độ hiểu biết cuả học sinh về vấn đề môi trường
Tính tổng cho mức độ “ít hiểu biết” và “không hiểu biết gi” về vấn đề môi trường có đến 77.6%, đây là con số rất đáng lo ngại, các em không biết hoặc không tự tin về những hiểu biết sẵn có của mình đối với vấn đề môi trường Đây là vấn đề được các em
Trang 10học sinh xem là vấn đề toàn cầu, và có nhiều quan tâm, lại không có hiểu biết về nó Từ đây, có thể thấy, việc trang bị kiến thức môi trường cho các em là rất cần thiết
Từ những số liệu thu được có thể thấy, những hoạt động “vì môi trường” nếu được tuyên truyền rộng rãi bởi các phương tiện thông tin đại chúng cũng như được thúc đẩy bởi các ban ngành, đoàn thể như tổ chức Đoàn thanh niên đều mang lại hiệu quả cao Những thông tin học sinh biết đều có tác dụng thúc đẩy mối quan tâm đến môi trường cũng như góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ở các em học sinh Vì thế, có thể thấy, nếu những hành động vì môi trường được trực tiếp lồng ghép vào chương trình học ở trường phổ thông sẽ mang lại hiệu quả rất cao, thứ nhất do đó là vấn đề các em quan tâm, thứ hai, do phần lớn thời gian của học sinh là ngồi trên ghế nhà trường nên sẽ
có cơ hội để thu nhận kiến thức và thông tin hiệu quả nhất Có thể thấy, việc lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở trường phổ thông là hợp lý
- Với loạt phỏng vấn ngắn về việc “Em đã làm gì để bảo vệ môi trường sống quanh em” đa số các em còn trả lời chung chung: “em quét rác trước sân nhà, em không xả rác
ở trường, em lau dọn nhà cửa thường xuyên, em tham gia giờ trái đất, em nghiêm chỉnh nhắc nhở các bạn hay xả rác hoặc khạc nhổ………” Trong số các ý kiến trên, không có
ý kiến nào thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về sự vận dụng kiến thức hóa học để bảo vệ môi trường, cũng như có thái độ chứng tỏ sẽ quyết tâm tìm hiểu môn hóa học để trang bị kiến thức bảo vệ môi trường Cho thấy, việc liên hệ thực tế giữa môn hóa và bảo vệ môi trường sống vẫn còn xa lạ với các em học sinh Như vậy, rất cần thiết lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào môn hóa học để cung cấp thêm thông tin có ích cho học sinh, qua đó, giờ học sẽ hứng thú hơn do học sinh được dạy đúng điều mà các em quan tâm, được thấy bài học mà các em thu nhận được rất có ích cho cuộc sống hằng ngày
vì thế, có thể kết luận: việc đưa nội dung giáo dục môi trường vào bài giảng hóa học
ở trường phổ thông là rất cần thiết và phải được tiến hành càng sớm càng tốt
III GIẢI PHÁP ĐỂ LỒNG GHÉP NỘI DUNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG VÀO DẠY HỌC HOÁ HỌC
1 Các phương pháp lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào dạy học hóa học:
Do kiến thức GDMT được tích hợp và lồng ghép vào nội dung bài giảng, nên khi giảng dạy không có một phương pháp riêng dành cho giáo dục môi trường mà phải thông qua bộ môn Hóa học Tùy từng điều kiện, có thể sử dụng một số phương pháp sau:
- Phương pháp đàm thoại ( hỏi, đáp)
- Phương pháp thảo luận
- Phương pháp sử dụng các tài liệu trực quan trong giờ giảng
- Phương pháp giảng dạy dùng lời nói để giảng giải, kể chuyện, đọc tài liệu,
- Phương pháp thực hành, thực nghiệm trong phòng thí nghiệm,
Tuy nhiên, dù với bất kì phương pháp nào thì cũng phải đảm bảo được nội dung của bài giảng và không ảnh hưởng đến tính đặc thù của dạy học Hóa học Thông thường thì chủ đề GDMT được truyền tải trong bài giảng thường có những đặc trưng sau:
- Nêu khái niệm , nội dung sẵn có trong SGK với tình huống hoặc chi tiết cụ thể có liên quan
- Nêu rõ mục tiêu GDMT có thể khai thác từ khái niệm (nội dung) trên
- Liên hệ một cách mềm dẻo, linh hoạt từ nội dung bài dạy để đạt đến mục tiêu GDMT