Phân tích đoạn trích chị em thúy kiều dự án 9

Đề bài Phân tích đoạn trích “Chị em Thúy Kiều”( Trích “Truyện Kiều”) của Nguyễn Du Bài làm Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Trong sự nghiệp sáng tác của mình, nhà thơ đã để lại cho đời một số tác phẩm hay có giá trị, tiêu biểu là áng thơ Nôm bất hủ Truyện Kiều đạt tới đỉnh cao nghệ thuật Đoạn trích Chị em Thuý Kiều nằm ở phần thứ nhất Gặp gỡ và đính ước Đây là một trong số những đoạn thơ đã khẳng định một bút pháp tả người tinh diệu, bậc thầy của NDu đã làm.

*Đề bài: Phân tích đoạn trích: “Chị em Thúy Kiều”( Trích “Truyện Kiều”) của

Nguyễn Du

* Bài làm:

Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Trong sự nghiệp

sáng tác của mình, nhà thơ đã để lại cho đời một số tác phẩm hay có giá trị, tiêu biểu

là áng thơ Nôm bất hủ" Truyện Kiều" đạt tới đỉnh cao nghệ thuật Đoạn trích " Chị

em Thuý Kiều" nằm ở phần thứ nhất" Gặp gỡ và đính ước" Đây là một trong sốnhững đoạn thơ đã khẳng định một bút pháp tả người tinh diệu, bậc thầy của NDu đãlàm nên sức hấp dẫn của áng thơ Nôm bất hủ Đoạn trích" Chị em Thuý Kiều" đãkhẳng định ngợi ca vẻ đẹp tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa

mà bạc mệnh bằng thứ ngôn ngữ bác học giàu biểu cảm

Cảm hứng bao trùm đoạn trích là khẳng định, ngợi ca và trân trọng vẻ đẹp của conngười Bút pháp nghệ thuật đặc sắc chủ đạo của đoạn thơ này là miêu tả con ngườitheo lối ước lệ tượng trưng- một thi pháp cổ điển thường thấy trong thơ ca trung đại.Bút pháp ước lệ qua ngòi bút của Nguyễn Du đã có sự biến hoá tài tình và đầy sángtạo khiến chân dung nhân vật có hồn để lại ấn tượng sâu đậm

Trước hết nhà thơ đã giới thiệu về vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều:

Đầu lòng hai ả Tố nga

Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân

Mai cốt cách tuyết tinh thần

Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười

Hai dòng thơ đầu giới thiệu đầy đủ, rõ ràng về thứ bậc của chị em Thuý Kiều Hai

chị em đều là con gái đầu lòng của gia đình viên ngoại họ Vương Thuý Kiều là chị

em là Thuý Vân Tố nga là cách gọi trang trọng “Tố” là đẹp, “Nga” là trăng Như vậychỉ bằng một từ ngữ Nguyễn Du đã vẽ lên được hình ảnh về những cô gái trong sángnhư trăng vậy Vẻ đẹp của Thuý Vân được so sánh với hai hình ảnh ẩn dụ, ước lệquen thuộc" mai, tuyết" Mai cốt cách là dáng người thanh tú, mảnh mai Tuyết tinhthần gợi ra một tâm hồn phẩm hạnh trắng trong như tuyết Cái biểu tượng" mai,tuyết" đã tôn lên đến độ toàn bích trong cách nói kiệm lời cô đúc của thi sĩ Thànhngữ "mười phân vẹn mười" làm cho ý thơ giàu sức biểu cảm Vẻ đẹp của hai chị emThuý Vân đều hoàn thiện, hoàn mỹ Cách tả của Nguyễn Du đã tạo sự hấp dẫn và gâybất ngờ cho người đọc người nghe

Sau khi tả vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều, Nguyễn Du đã đi vào tả nét đẹpriêng ở từng người Trái với logic thông thường, Thuý Vân là em đã được nhà thơmiêu tả trước Phải chăng đây là một dụng ý nghệ thuật của nhà thơ? Bức chân dungcủa TVân hiện lên thật sống động:

"Vân xem trang trọng khác vời

Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang

Hoa cười ngọc thốt đoan trang

Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da."

Đọc qua bốn dòng thơ, ta thấy rằng Nguyễn Du thực sự rất khéo léo trong việc lựa chọn trình tự miêu, từ khái quát đến chi tiết Không chỉ vậy, ở những dòng thơ

này người ta bắt gặp một bút pháp tả người theo lối ước lệ tượng trưng rất quen thuộctrong thơ ca trung đại Ngay câu thơ" Vân vời", ND đã khái quát chung về vẻ đẹpcủa TVân mới đẹp làm sao! Con người nàng toát lên vẻ trang trọng khác vời, từngđường nét như đều là một kỳ công của tạo hoá Gương mặt tròn đầy, tươi sáng nhưánh trăng rằm Không những khuôn mặt mà nàng còn có “nét ngài nở nang” Nét ngài

ở đây có thể hiểu là đôi lông mày rậm đẹp Mặt khác theo tiếng địa phương “nét ngài”còn có thể hiểu là “nét người” Như vậy ta có thể hình dung ra Thúy Vân có một dángngười cân đối, hài hoà, đầy đặn của người con gái mới lớn Nhưng dù hiểu theo cáchnào thì ở câu thơ này Nguyễn Du cũng vẫn ca ngợi vẻ đẹp hoàn mĩ của TV Hơn thếmỗi khi cười, miệng lại tươi thắm như đoá hoa đào khoe sắc tỏa hương, tiếng nóitrong như ngọc, mái tóc mềm hơn mây, làn da mịn trắng như tuyết Hay nhất vẫn là từ

“thốt” vừa diễn tả được âm thanh vừa diễn tả được nội dung lời nói Thốt là thỉnhthoảng thì nói, khi cần thì nói, kín đáo, tế nhị Những hình ảnh " hoa cười", ngọcthốt"," mây thua", "tuyết nhường" là cách nói ẩn dụ, nhân hoá, liệt kê, thậm xưng tạonên sức biểu cảm cao TVân đẹp nhưng lại ý nhị đoan trang Phép tiểu đối trong câu "Mây thua da" tạo sự cân đối hài hoà trong câu thơ Đặc biệt bút pháp ước lệ tượngtrưng ở mỗi câu thơ thực sự là một nét vẽ tài hoa về bức chân dung giai nhân Vẻ đẹpcủa nàng vượt lên trên vẻ đẹp tinh khôi trong trẻo của tạo hoá Vẻ đẹp của nàng khiếncho thiên nhiên sẵn sàng, chịu thua chấp nhận Hài từ "thua","nhường" mang lại chongười đọc cảm nhận về một cuộc đời phẳng lặng, êm ấm, hạnh phúc, bình an, tốt lànhcủa TVân trên những chặng đường đời

Chỉ bằng bốn câu thơ qua vài nét vẽ, ND đã khắc họa bức chân dung đẹp, đoantrang, phúc hậu của TV khiến người đọc vô cùng khâm phục và yêu mến Qua mấycâu thơ, chúng ta cũng thấy được tài năng trong bút pháp tả người của Nguyễn Du

Những vần thơ đã khép lại những hình ảnh về một cô gái đẹp, đoan trang vẫn còn ẩn hiện trong tâm trí người đọc

Bút pháp tả người của NDu luôn có sự biến hoá tài tình khiến cho người đọcnhững điều bất ngờ Nhà thơ đã dành tình cảm ưu ái hơn cho Thuý Kiều nên số dòngthơ tả nàng cùng nhiều hơn Bức chân dung TKiều được NDu khắc họa rõ nét quanhững hình ảnh thơ trang trọng biểu cảm:

"Kiều càng sắc sảo mặn mà

So bề tài sắc lại là phần hơn

Ta thấy NDu tả Thuý Vân trước tả Thuý Kiều sau Không phải ngẫu nhiên mà tác

giả tả TV trước rồi tới TK sau Thì ra thi sĩ đã dùng phép đòn bẩy hoạ mây lẩy trăngtài tình của tác giả Tả kỹ, tả đẹp, khiến bức chân dung thành hoàn thiện, như tuyệthảo, rồi vượt lên trên tất cả Ở hai câu thơ tác giả đã sử dụng thành công bút pháp đònbẩy NDu đã tả chân dung TVân làm điểm tựa để từ đó chân dung Thuý Kiều vượt trội

hẳn lên Những từ ngữ càng, so bề, phần hơn là so sánh mang tính khẳng định Thuý Kiều hơn TVân ko chỉ bởi sắc sảo về nhan sắc mà còn bởi cái mặn mà, sắc sảo của tình người Hai chữ sắc sảo là tình anh, mãn tiệp về trí tuệ, mặn mà là nồng đượm về

tâm hồn Những từ ngữ giàu sức gợi thật đúng với con người TKiều Phép đòn bẩy đãkhẳng định vẻ đẹp của Thuý Kiều là vượt trội để trở thành cái đẹp tuyệt đỉnh

Với TKiều, NDu không tả chi tiết cụ thể như TVân NDu đã hướng ngòi bút để miêu tả đôi mắt của Kiều- cửa sổ tâm hồn :

" Làn thu thuỷ nét xuân sơn

Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh

Một hai nghiêng nước nghiêng thành

Sắc đành đòi một tài đành hoạ hai"

Vẫn là bút pháp ước lệ tượng trưng thế nhưng khi đọc những dòng thơ ấy tamới cảm phục hơn bao giờ hết về tài nghệ của nhà thơ Những hình ảnh " làn thuthuỷ" và" nét xuân sơn" chính là một sự đặc tả gây ấn tượng khó quên Đôi mắt củaKiều trong như làn nước mùa thu vừa long lanh vừa gợn sóng có sức cuốn hút mạnh

mẽ Đôi lông mày xanh đậm như dáng núi mùa xuân ẩn chứa trong đôi mắt là mộttâm hồn đa cảm khác thường Vẻ đẹp của TKiều đã làm cho hoa ghen, liễu hờn.Những nghệ thuật ẩn dụ nhân hoá" hoa ghen, liễu hờn" cùng với phép tiểu đối là đểkhẳng định sự tác động của cái đẹp NDu đã cô đúc một vẻ đẹp tuyệt thế giai nhân,sắc nước hương trời Hai tính từ "ghen" và " hờn " được NDu sử dụng tài tình chính

là một sự linh cảm về tương lai số phận của Kiều

Nếu vẻ đẹp của TVân là vô hại thì vẻ đẹp của Kiều gợi ra bao sóng gió đầy éo

le, lành ít dữ nhiều Bởi thế cho nên, ca dao đã từng nói:

"Một vừa hai phải ai ơi

Tài tình chi lắm cho trời đất ghen"

Vẻ đẹp của K có sức hút ghê gớm “nghiêng nước nghiêng thành” Đây là lờikhen về vẻ đẹp tuyệt thế giai nhân Có một không hai mà ND cũng đã nói “ Sắc đànhđòi một” Những từ một và hai đứng liên tiếp là để khẳng định, nhấn mạnh một vẻđẹp nghiêng thành đầy cuốn hút tác động mạnh mẽ Sắc của Kiều là tuyệt đỉnh, còntài năng thì hoạ chăng mới có người thứ hai sánh được

Nàng không chỉ sắc sảo về dung nhan mà còn ẩn chứa một tài năng thiên phú:

"Thông minh vốn sẵn tính trời

Pha nghề thi hoạ đủ mùi ca ngâm

Cung thương lầu bậc ngũ âm

Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương

Khúc nhà tay lựa nên chương

Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân"

Những dòng thơ đã ca ngợi một vẻ đẹp tâm hồn đáng quý ở Kiều Sự thôngminh của nàng là do trời phú có một không hai ậ lĩnh vực nào Không đạt đến mứcxuất chúng Hai chữ" pha nghề" đã cho ta thấy được tài năng thiên bẩm ậ nàng hội tụđầy đủ cầm, kì, thi, hoạ mà theo phương Đông là vẻ đẹp chuẩn mực của bậc hiềnnhân quân tử Kiều thông thạo âm luật “Cung thương lầu bậc ngũ âm”, giỏi chơi đàn

Hồ Cầm “nghề riêng ăn đứt Hồ Cầm một trương” và đặc biệt có tài sáng tác “Khúcnhà tay lựa nên chương” Nàng không chỉ thông thạo cung bậc trong giải âm nhạc cổ

mà nàng cũng tự sáng tác được cho mình một bản nhạc riêng cho mình mang tên

“Thiên bạc mệnh” Cung đàn mà Kiều sáng tác "Một thiên bạc mệnh" đã dự cảm vềmột số phận chẳng ra gì ở nàng Dường như ẩn chứa trong đó là một trái đa sầu đacảm Trời xanh phủ cho nhiều phẩm hạnh thì cũng đày đọa nàng bao nỗi truân chuyêntheo cái triết lí định mệnh của phong kiến " Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau"

Có thể nói sắc và của Kiều đã làm nên cái đẹp hoàn thiện của người con gái mà NDu

đã trân trọng và ngợi ca

Qua những dòng thơ, với cách nói ẩn dụ, nhân hoá, liệt kê, ND đã khắc họabức chân dung đẹp, cũng như tài năng của TK Cùng với những dòng thơ miêu tả vềThuý Vân, những vần thơ này đã cho chúng ta cũng thấy được tài năng trong bútpháp tả người của Nguyễn Du

Những vần thơ đã khép lại những hình ảnh về một cô gái đẹp, đoan trang, giàu tại năng vẫn còn ẩn hiện trong tâm trí người đọc

Vẻ đẹp của chị em Thuý Kiều cứ toả sáng trên trang truyện, khơi dậy trong ta

sự nâng niu, trân trọng Đoạn thơ khép lại khi nhà thơ nói về đức hạnh của chị emTK:

" Phong lưu rất mực hồng quần

Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê

Êm đềm trướng rủ màn che

Tường đông ong bướm đi về mặc ai"

Câu thơ đầu tiên, t/g sử dụng hình ảnh hoán dụ – hồng quần: Gợi vẻ đẹp dịudàng, kín đáo và duyên dáng, cũng có nét đài các cao sang Những câu thơ tiếp theotác giả cũng muốn nói đến chị em Thuý Kiều cũng đến tuổi búi tóc cài trâm Cả haichị em đều sống trong một gia đình có nề nếp, gia phong Họ đương tuổi xanh, căngtràn sức sống Hình ảnh “Tường rủ màn che” là nói về cuộc sống êm đềm, bình lặng,khuôn mẫu khác với những chốn xô bồ bên ngoài không bị tác động của tường đôngong bướm”

Bốn câu thơ cuối với giọng thơ nhẹ nhàng, êm ái khiến ta hình dung được cuộcsống êm đềm Chị em Thuý Kiều đều mang một phẩm hạnh trong trắng, cao quý,mực thước

Với thể thơ lục bát dân tộc đạt tới đỉnh cao nghệ thuật, bút pháp tả người theolối ước lệ tượng trưng tinh diệu, ngôn từ trang trọng và hàm súc, Nguyễn Du đãkhẳng định và ca ngợi vẻ đẹp duyên dáng thanh cao của chị em TKiều

Qua đoạn " Chị em Thuý Kiều" ta thấy NDu không chỉ gợi tả sắc đẹp tài năng mà

đi liền với cách tả người dự báo được tương lai số phận ở mỗi nhân vật đặc biệt làkiếp người tài hoa bạc mệnh Bút pháp tả người ấy chính là một biểu hiện của cảmhứng nhân văn ở NDu lúc nào cũng đề cao trân trọng vẻ đẹp tài năng con người.Truyện Kiều của NDu sẽ sống mãi với thời gian, được bao thế hệ độc giả yêu thích

Ta cảm phục, trân trọng bút pháp tả người bậc thầy của NDu