Đề cương ôn tập môn lịch sử văn minh TG

1 Nước AtenĐại hội nhân dân Toà án 600 người Hội đồng 10 tướng lĩnh Hội đồng 500 người Phụ nữ, trẻ em, nô lệ và kiều dân không có quyền công dân Nhà nước dân chủ nô Aten ra đời sau các cuộc cải cách xã hội của tede Dracong, Clĩten và đỉnh cao nhất là cuộc cải cách do Pêricơlét khởi xướng Các cuộc cải cách đã dần xóa bỏ những tàn dư của công xã thị tộc, tạo điều kiện cho sự ra đời và hoàn thiện của nhà nước dân chủ chủ nô Trong nhà nước dân chủ chủ nô Aten, tính dân chủ thể hiện ở chỗ quyền lực t.

1 Nước Aten

Phụ nữ, trẻ em, nô lệ và kiều dân không có quyền công dân

Nhà nước dân chủ nô Aten ra đời sau các cuộc cải cách xã hội của tede Dracong,Clĩten và đỉnh cao nhất là cuộc cải cách do Pêricơlét khởi xướng Các cuộc cảicách đã dần xóa bỏ những tàn dư của công xã thị tộc, tạo điều kiện cho sự ra đời

và hoàn thiện của nhà nước dân chủ chủ nô

Trong nhà nước dân chủ chủ nô Aten, tính dân chủ thể hiện ở chỗ quyền lực tốicao của nhà nước tập trung vào đại đội công dân Đại hội nhân dân họp ngoàitrời mỗi năm ít nhất 10 lần

Đại hội ban hành tất cả các đạo luật, chỉ có đại hội mới có quyền bầu, miễn chứcthậm chí là trục xuất những người giữ chức vụ trong cơ quan nhà nước

Đại hội thảo luận và quyết định những vấn đề lớn của Nhà nước: Tuyên chiếnhay đình chiến, giám sát các cơ quan nhà nước, bầu nhân viên chính quyền caocấp, xét duyệt các cơ quan các việc quan trọng nhất của tòa án, tước bỏ hoặc bancấp quyền công dân cho ai đó

Tất cả các chức vụ chính quyền cao cấp đều do đại hội công dân bầu ra bằngphương pháp bỏ phiếu hay biểu quyết

Sau đại hội công dân, Hội đồng 500 người có vai trò quan trọng Hội đồng nàyđược bầu bằng cách bỏ phiếu, 10 bộ lạc mỗi bộ lạc 50 người từ 30 tuổi trở lên.Đây là cơ quan thi hành những quyết nghị của đại hội công dân, quản lý tàichính giám sát công việc của nhân viên chính quyền

Đại hội nhân dân

Toà án 600 người

Hội đồng 10tướng lĩnhHội đồng 500

người

Hội đồng 10 tướng lĩnh được thành lập bằng cách giơ tay biểu quyết trong đại

hội nhân dân Đây là cơ quan hoạch định chính sách đối ngoại, tài chính chỉ huy

quân đội và chịu sự giám sát của Đại đội hội nhân dân

Tòa án 6000 người là cơ quan giám sát, tư pháp và toà án cao nhất, được bầu

hàng năm bằng bỏ phiếu Tòa án sẽ không có công tố viên chuyên nghiệp để

toàn thể những ai tham dự phiên tòa đều có quyền công khai hết tội

Tất cả các cơ quan trên đều bị giám sát bằng luật bỏ phiếu bằng vỏ sò, tạo điều

kiện cho công dân Aten ttham gia kiểm soát Nhà nước, thể hiện tính chất dân

chủ Tuy nhiên, đây là nền dân chủ dành cho giai cấp chủ nô (Mác gọi là dân chủ

cổ đại) vì nền dân chủ đó chỉ dân chủ với chủ nô, là nền dân chủ dành cho số ít

còn phụ nữ, kiều dân, nô lệ người không có cha mẹ là người Aten đều không

được hưởng Nền dân chủ này càng dân chủ với chủ nô bao nhiêu thì càng tàn

bạo, bóc lột thậm tệ với giai cấp nô lệ bấy nhiêu

Sự ra đời của nền dân chủ chủ nô là một tiến bộ, một phát minh trong lịch sử,

hơn hẳn nền chuyên chế Phương Đông |Theo pericolet chế độ đó được gọi là

dân chủ, bởi vì chính quyền đó không thuộc về một số ít người mà thuộc về đa

số công dân

2 Nước Mỹ

Sơ đồ bộ mày nhà nước Mỹ theo hiến pháp 1787

Nhà nước tồn tại theo thể chế tam quyền phân lập

Điểm tích cực và hạn chế khi theo thể chế Tam quyền phân lập

Tổng thống Nghị viện

Tổng thống Toà án tối cao

Tổng thống

Quốc hội lập pháp các bang

Thượng viện

Hạ viện Đại cử tri

cử tri

- Điểm tích cực:

Đảm bảo quyền tự do và dân chủ một cách tương đối

Tạo thành một hình thức nhà nước khá điển hình trong nhân loại tạo thànhmột mô típ sau này có nhiều quốc gia noi theo

- Điểm hạn chế:

Chỉ bảo vệ quyền lợi cho giai cấp tư sản (những người có tiền)

Dù nhà nước này có phát triển như thế nào đi chăng nữa nó đều là nhànước bóc lột một hình thức tinh vi

Hình thức nhà nước là Cộng hòa Liên bang được hiến pháp quyết địnhvào năm 1787 theo thể chế Tam quyền phân lập

Quyền hành pháp thuộc về Tổng thống với nhiệm kỳ 4 năm được bầu cửtheo đuổi gián tiếp qua hai cấp (cử tri và đại cử tri - số lượng cổ đại cử tribằng tổng số Thượng nghị sĩ và Hạ nghị sĩ) Tổng thống được coi là nguyênthủ quốc gia, thay mặt quốc gia về đối nội và đối ngoại Tổng thống thốnglĩnh lực lượng quân đội, bổ nhiệm các thành viên của chính phủ, các bộtrưởng, quan toàn liên bang, phủ quyết những vấn đề liên quan đến quyền lậppháp

- Quốc Hội giữ quyền lập pháp, gồm hai viện:

Hạ viện (viện dân biểu) do dân bầu ra theo tỉ lệ dân số Thành viên của hạviện 2 năm bầu lại một lần

Thượng viện, gồm các đại biểu bầu lên mỗi bang được cử hai đại biểukhông kể số dân nhiều hay ít, nhiều quyết nghị của Hạ viện và Thượng việnphủ quyết Nghị viện hạn chế quyền lực đối với tổng thống bằng số phiếu đa

số trên 2/3 số nghị sĩ của hai viện về những quyết án Ở Mỹ, chế độ hai đảngthay nhau cầm quyền đảng dân chủ và đảng Cộng hòa

Cơ quan tư pháp tối cao gồm những thành viên là luật sư do Tổng thốngchỉ định và được thượng nghị viện đồng ý Tòa án có quyền giải thích các

đạo luật hiệp ước nhưng cũng có quyền tuyên bố sự mất hiệu lực của các vănbản đó.

Quyền tuyển cử phản ánh tính chất giai cấp và kỳ thị chủng tộc Nhữngngười da đen, nô lệ và các thổ dân bị tước đoạt hết quyền chính trị Nhữngngười da trắng phải có tư sản mới được ứng cử, bầu cử kèm theo những điềukiện thuế tài sản nhất định Phụ nữ không được đi bầu Do đó chỉ có khoảng4,8% dân số được tham gia tuyển cử Cuộc đấu tranh và quyền bầu cử diễn rasôi nổi  giai cấp tư sản dần nhân nhượng Năm 1870 Hiến pháp mới quyđịnh cấm mọi sự hạn chế quyền bỏ phiếu vì lý do chủng tộc

Văn hoá Phục Hưng

Trong lịch sử phát triển của loài người, in dấu sâu đậm nhất có lẽ là cuộc lộidòng lịch sử vĩ đại của một nền văn hóa, nền văn hóa đã đánh thức châu Âuthoát khỏi “Đêm trường Trung Cổ” tăm tối Đó chính là Phong trào Văn hóaPhục Hưng

11.1 HOÀN CẢNH LỊCH SỬ CỦA PHONG TRÀO VĂN HÓA PHỤCHƯNG

- Văn hóa Tây Âu dưới thời Trung Đại bị giáo hội thiên chúa cưỡng đoạt, tưtưởng tình cảm con người bị ràng buộc bởi giáo hội

- Từ thế kỉ XIV, với sự phát triển kinh tế công thương ở các thành thị, quan hệsản xuất tư bản chủ nghĩa dần dần hình thành và ngày càng lớn mạnh Giai cấp

tư sản theo thời gian ngày một trưởng thành, họ đòi hỏi một vị thế xá hội nhấtđịnh, cùng những điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và một nền văn hoámới phù hợp với đời sống cũng như lợi ích của giai cấp mình.

Họ cần một bầu trời tự do phát triển cả về vật chất, tinh thần và tài năng chứkhông chịu chấp nhận bị trói buộc trong giới hạn chật hẹp của chế độ phongkiến và Giáo hội

Họ muốn đấu tranh cho một tư tưởng tự do, bình đẳng trong cách nhìn nhận vềcon người, về cuộc sống và cho ý nguyện thay đổi bản chất của xã hội

Trong cuộc đấu tranh giai cấp này, họ tìm thấy ở nền văn hoá cổ đại những yếu

tố phù hợp và có lợi cho giai cấp của họ

Vì vậy họ đã khởi xướng ngọn cờ “phục hưng văn hóa cổ điển” nhằm khôi phụclại sự huy hoàng của văn hoá Tây Âu thời cổ đại và đề cao tư tưởng nhân văn tưsản Phong trào Văn hóa Phục Hưng bùng nổ (thế kỷ XIV-XVI)

-Diễn ra trong bối cảnh Tây Âu xảy ra nhiều sự kiện:

o Các máy móc như: vành sắt, máy ngựa, vai cày, xe cút kít, cối xay gió,đồng hồ cơ học, giải toán học,

o Diễn ra nhiều cuộc phát kiến lớn về địa lý mang lại những hậu quả to lớn

và sâu sắc đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế và thương mại mang tính chất thếgiới rõ rệt, làm cho Tây Âu giàu lên nhanh chóng thúc đẩy kinh tế phát triển, tạonhững tiền đề quan trọng cho sự ra đời của giai cấp Châu Âu

o Đây là thời kỳ bùng nổ các cuộc cải cách tôn giáo và cuộc đấu tranh củagiai cấp nông dân chống lại các lãnh chúa phong kiến Tiêu biểu là cải cách tôngiáo và chiến tranh nông dân Đức thế kỷ XVI

o Đây là thời kỳ chủ nghĩa chuyên chế thằng lợi ở một số nước lớn, chủnghĩa dân tộc được hình thành

o Riêng Italia sở dĩ trở thành quê hương đầu tiên của Văn hóa Phục Hưng vìphong trào ở đây ra đời sớm Đây vốn là quê hương của nền văn hóa La Mã cổđại La Mã lại tiếp thu nền văn minh Hy Lạp.

o Sự xuất hiện tầng lớp giàu có đã kích thích sự sáng tạo nghệ thuật của cácnghệ sĩ Từ Italia đã truyền sang các nước Anh, Pháp, Đức Thủy Sĩ,…

11.2 THÀNH TỰU NỘI DUNG TƯ TƯỞNG VÀ Ý NGHĨA CỦA PHONGTRÀO PHỤC HƯNG

Đây là một phong trào văn hóa tư tưởng mang nội dung hoàn toàn mới – một ýthức giai cấp mới – của giai cấp tư sản mới ra đời

Phong trào Văn hóa Phục Hưng là một phong trào rộng lớn nhiều mặt, trong đó

ý thức hệ tư sản chiếm vị trí chi phối Hay nói cách khác phong trào là một cuộccách mạng văn hóa tư tưởng của giai cấp tư sản nhằm chống lại Giáo hội Thiênchúa và chế độ phong kiến

11.2.1Về văn học

Cả ba thể loại thơ, kịch, tiểu thuyết thời kì này đều có những thành tựu lớn gănliền với những tác giả nổi tiếng

Thơ: Alighier Dante (1256-1321) là người tiên phong trong văn học Phục Hưng

Ý, với các tác phẩm như: Tập thơ Thần khúc với nội dung nói về tội ác của giáohội,

Truyện ngắn: Boccasio (1313-1375) với tập truyện ngắn “Mười ngày” gồm 100câu chuyện do ba chàng kỵ sĩ và bảy cô gái kể cho nhau nghe, chế giễu sâu săcgiáo hoàng, tăng lữ, lái buôn, quý tộc,…về thói tham lam, keo kiệt, dâm ô, đạođức giả,

Tiểu thuyết: Miguel de Cervantes (1547-1616) là một nhà văn lớn của Tây BanNha, tác phẩm nổi tiếng là Don Quijote thông qua chàng hiệp sĩ Đôn-ki-hô-têtác giả đã phản ánh xã hội phong kiến Tây Ban Nha với những quan niệm lỗi

thời cổ hủ đang nghiêng ngửa trong vũng bùn tôn giáo và phong kiến phảnđộng.

Kịch: Wiliam Shakespeare (1564-1616) là một nhà viết kịch vĩ đại nước Anh,ông đã để lại 37 vở kịch với những loại như bi kịch, hài kịch, kịch lịch sử, vớicác tác phẩm như: Romeo và Juliet, Hamlet, Othello, Đêm thứ mười hai,…Cáctác phẩm của ông cũng xoáy sâu vào chủ đề của xã hội phong kiến mục nát,những giáo lý trong xã hội Hầu hết các giai cấp từ thương nhân tướng lĩnh chođến các thành phần nhỏe bé trong xã hội đều được ông đưa vào trong tác phẩmcủa mình

11.2.2Về nghệ thuật

Bước sang thế kỷ XVI, nền nghệ thuật Phục Hưng đã đạt đến đỉnh cao gắn liềnvới các tên tuổi như Leonado da Vinci, Michenlango Buonarroti, RaphaeloSanrio…

Phong trào văn hóa Phục Hưng ở Hà Lan, Đức, Pháp… cũng xuất hiện nhiềuhọa sĩ nổi tiếng như Luca van Leyden (Hà Lan), Durer (Đức), Le nain (Pháp), Điêu khắc, Kiến trúc: Michenlango Buonarroti (1475-1564) người Ý, là một nhàĐiêu khắc, một nhà thơ, một nhà kiến trúc sư nổi tiếng Tác phẩm tiêu biểu củaông là “Sáng tạo thế giới”, “Cuộc phán xét cuối cùng”, ; Điêu khắc có: David,Moise, Đêm, Người nô lệ bị trói,…

Phong trào Phục Hưng với những thành tựu về văn học nghệ thuật là sự đổi mới

về nội dung, đề cao con người, miêu tả cuộc sống xung quanh con người, chêbai chế độ cũ nát và giáo lý giáo hội tàn bạo đã làm mất đi quyền con người,ngăn cản sự phát triển của xã hội và con người Các tác phẩm đều mang mộtmàu sắc nhân văn độc đáo và trở thành tác phẩm của mọi thời đại Đúng như câunói “ Con người là gương mẫu là kích thước đo lường vạn vật ” Con người thực

sự trở thành tâm điểm là nội dung chính làm nên tất cả chứ không phải là thầnthánh hay giáo hội Chính con người cũng là động lực để biến đổi thế giới xungquanh

11.2.3Chủ nghĩa nhân văn

Phong trào văn hóa phục hưng tuy có tiếp thu và kế thừa một số yếu tố trongnền văn hóa Hy-La cổ đại nhưng thực chất đây không phải là một phong tràolàm sống lại những giá trị văn hóa cổ xưa mà là một phong trào hoàn toàn mới

và được chỉ đạo bởi một hệ tư tưởng mới

Chủ nghĩa nhân văn là tư tưởng hạt nhân của Văn hóa Phục hưng, phản ánhnhững đòi hỏi của giai cấp tư sản

Chủ nghĩa nhân văn – đó là đỉnh cao của những lý tưởng, lý luận, quan điểmnhằm kêu gọi, thức tỉnh và phục vụ cho lợi ích của loài người tiến bộ, đặc biệt lànhững người lao động, để giúp con người tự khẳng định những giá trị cao đẹp,tài năng và nhân phẩm của bản thân Từ những cơ sở thực tiễn và lý luận ấy, nộidung chính của chủ nghĩa nhân văn Phục Hưng gồm:

1 Thế giới do tự nhiên sinh ra, không phải do Chúa Trời tạo nên

2 Con người là sản phẩm của sự phát triển tự nhiên, chứ không phải doChúa tạo ra từ “mẩu đất” hay cái “xương sườn cụt”

3 Cuộc sống không phải là nơi đày ải mà là nơi con người có thể xây hạnhphúc dưới trần thế, không phải đợi ngày mai lên thiên đàng

4 Cuộc đời chứa đựng vô vàn cái đẹp mà con người là trung tâm của cáiđẹp, vì thế con người phải trở thành đối tượng của nghệ thuật

Bốn đặc trưng trên – những nội dung làm nên bản chất của chủ nghĩa nhân văn(về thế giới tự nhiên, con người, cuộc sống và vẻ đẹp của con người) – là bướcđột phá mang tính cách mạng hết sức sâu sắc trong tư duy của thời đại bấy giờ.Nói cách khác, chủ nghĩa nhân văn đã đưa con người trở thành chúa tể của thếgiới

Tính chất tư sản tiến bộ của phong trào văn hoá phục hưng:

- Chống giáo hội và phong kiến - thế lực cản trở sự phát triển của xã hội

- Gạt bỏ quan niệm coi thượng đế là trung tâm mà lấy thiên nhiên và con ngườilàm đối tượng nghiên cứu

- Căm phẫn giai cấp phong kiến “Bọn quý tộc là những kẻ sống đời ăn khôngngồi rồi và rất nguy hiểm”

- Đề cao giá trị con người và tự do cá nhân” con người trở thành mẫu mực vàkích thước đo lường vạn vật, kêu gọi mọi người đi vào cuộc sống tự do hưởnglạc vui vẻ bởi “tự do là một trong những của cải quý báu nhất mà thượng đế bancho con người”

- Đề cao tinh thần dân tộc: giai cấp tư sản muốn kinh doanh làm giàu thì phảiphá bỏ sự cát cứ địa phương để xây dựng quốc gia thống nhất Thể hiện qualòng yêu nước, tin tưởng khả năng của dân tộc

Phát kiến địa lý

NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN CỦA NHỮNG PHÁT KIẾN LỚN VỀ ĐỊA LÝCỦA THẾ KỈ XV

Nguyên nhân (tiền đề)

Có 2 nguyên nhân cơ bản thúc đẩy các nhà thám hiểm Tây Âu tìm đường sangPhương Đông:

-Thế kỉ XV, kinh tế hàng hoá ở Tây Âu đã khá phát triển, nhu cầu về thị trườngtăng cao Giai cấp tư sản Tây Âu muốn mở rộng thị trường sang phương Đông,

mơ ước tới những nguồn vàng bạc từ phương Đông.Tuy nhiên, nguy cơ bế tắctrong quan hệ buôn bán giữa lúc Châu Âu đang có nhu cầu mở rộng buôn bánthì con đường buôn bán giữa châu lục này với Châu Âu bị cản trở bởi người ARập, Apghanistan và Thổ Nhĩ Kỳ, họ chiếm giữ con đường sang Phương Đôngquen thuộc ngang qua Byzantin, Trung Cận Đông đặc biệt người Thổ Nhĩ Kỳ đãcướp bóc bất cứ đoàn hành hương nào trên bộ hoặc trên biển của bất kỳ ngườinước nào mà họ bắt gặp, yêu cầu giải quyết mâu thuẫn trên đây dẫn đến cáccuộc phát kiến địa lý lớn

- Do sự khát khao vàng bạc, gia vị, hương liệu quý: hồ tiêu, quế, gừng, … củatầng lớp quý tộc và thương nhân Châu Âu, đặc biệt ở Ấn Độ trong đó vàngchiếm 1 vị trí quan trọng sử dụng để phát triển kinh tế làm giàu cho họ.

Điều kiện

Thế kỷ XV, XVI Tây Âu đã có đủ điều kiện cho việc thưc hiện các cuộc phátkiến địa lý lớn:

- Điều kiện về khoa học kỷ thuật

o Kỷ thuật hàng hải có bước tiến dài, cộng nghệ xác định vĩ đô, chỉ số hải

lý, thời gian biểu của thủy triều Các nhà hàng hải đã đóng được nhiều loại tàuchạy nhanh, nhẹ, chở được nhiều hàng hóa hơn như tàu Galion

o Những hiểu biết về kiến thức địa lý được nâng cao, lúc đó người Tây Âu

đã có nhiều người tin vào giả thuyết Trái đất hình cầu, họ cũng đã đóng đượcnhững con tàu buồm đáy nhọn, thành cao, có khả năng vượt đại dương, mỗi tàulại đều có la bàn và thước phương vị, điều đó đã tăng thêm sự quyết tâm chonhững thuỷ thủ dũng cảm

- Điều kiện về vật chất

o Các nhà nước Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha đã trang cấp kinh phí cho cácchuyến thám hiểm dài ngày trên biển, xem đây là 1 trong những nhiệm vụ chínhsách của nhà nước, nhằm phục vụ quyền lợi ( cũng cố sức mạnh của nhữngchuyên chế) cho giai cấp thống trị

o Các cuộc thám hiểm đã làm giàu cho các nước

DIỄN TIẾN CƠ BẢN CỦA CÁC PHÁT KIẾN ĐỊA LÝ LỚN VÀ HỆ QUẢCỦA NÓ

Trước khi có các cuộc phát kiến lớn về địa lý, đã xuất hiện những cuộc phát kiếnmang tính chất cục bộ nhờ thực hiện nhiều cuộc thám hiểm, tiêu biểu là cácchuyến đi trên Đại Tây Dương để tìm đường vòng quanh Châu Phi đến Ấn Độcủa người Bồ Đào Nha

Từ 1416 trở đi đến năm 1487 nhà thám hiểm B.Dias đã đến mỏm cực Nam ChâuPhi, đã phất hiện mũi Bão Táp, sau đó được nhà vua đổi thành mũi Hảo Vọng( Hy Vọng) Những cuộc phát kiến cục bộ đó là cơ sở để đưa đưa các cuộc phátkiến lớn về sau.

Người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là những người đi Tiên Phong tiến hànhnhững chuyến vượt đại dương để tìm ra những con đường và vùng đất mới

Diễn tiến: những cuộc phát kiến lớn thế kỷ XV – XVI

 Phát kiến của Vasco de Gama (1498): Men theo bờ biển Châu Phi đếnđiểm cực Nam (mũi Hảo Vọng) vượt qua Ấn Độ Dương cập bến Ấn Độ vàonăm 1498 Những chuyến đi của người Bồ Đào Nha về phía đông đã đến quầnđảo Đông Nam Á và đi vào biển đông, đến cảng TrungHoa và Nhật Bản vào1517- 1542

 Phát kiến của Christophe Colomb (1492): những chuyến vượt Đại TâyDương của Christophe colomb và Vespuce America đã phát hiện ra Châu Mỹvào năm 1492, khi đó gọi là tân thê giới, họ gọi nhầm lẫn là Tây Aán Độ

 Cuộc hành trình vòng quanh thế giới của Magellan ( 1519 – 1522)

-Cuộc thám hiểm của Magellan chẳng những đến Châu Mỹ mà đi qua Thái BìnhDương đê tới quần đảo vùng Đông Nam Á là Philippines Tháng 4/1521,Magellan chết trong 1 cuộc đụng độ với các bộ lạc bản xứ tại Philippines, Bácbốt được cử làm chỉ huy đoàn tiếp tục hành trình vào Đông Nam Á vượt Aán ĐộDương vòng lại Châu Phi vào lại Đại Tây Dương về Thái Bình Dương vàotháng 9/1522

- Với cuộc hành trình này người ta có thể chứng minh 1 cách không chối cãiđược rằng đây là 1 quả cầu mà con người có thể đi vòng quanh được

- Đánh giá công lao của Magellan: đã hoàn thành 1 cách triệt để những thànhtựu của các nhà hàng hải Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha trong hành trình tìm ranhững con đường biển đi sang Phương Đông Đây là chuyến đi của ông ở 1 mức

độ nhất định đã tổng kết những phát hiện có tính chất cục bộ của các nhà thámhiểm trước đó

+ Sự di chuyển dân cư sau cuộc phát kiến địa lí sang các vùng đất mới Thươngnhân đua nhau giành giật thị trường, các nguồn nguyên liệu ở các địa bàn mới

Sự di chuyển cư dân đã tạo nên sự tiếp xúc giữa các nền văn minh của các châulục đặc biệt là sự phát hiện ra các nền văn minh lâu đời của châu Mỹ gọi là nềnvăn minh tiền Colombo mà Châu trước đây chưa hề biết đến

+ Có rất nhiều nền văn minh bị hủy diệt nhưng đồng thời cũng có nhiều sự giaolưu văn hóa diễn ra ồ ạt, những nền văn minh mới xuất hiện

+ Chế độ thực dân và sự phân chia thuộc địa: Bồ Đào Nha chiếm một số vùngven biển châu Phi Tây Ban Nha chiếm lãnh thổ châu Mĩ, các đảo của Thái BìnhDương đây vẫn là bước khởi đầu cho quá trình xâm lược và chiếm đóng thuộcđịa kéo dài trong hàng trăm năm sau

Về kinh tế:

- Mở rộng cơ sở cho nền Thương mại thế giới và phạm vi kinh tế cho nền tư bảnchâu âu làm cho hàng hóa của nền Thương mại thế giới phong phú hơn, nhờ đóphương tiện trao đổi hàng hóa và số lượng hàng hóa cũng tăng lên

+ Tính chất của nền thương mại trở nên thay đổi hoàn toàn và thực sự tuân theoquy luật cung cầu Hoạt động thương mại trở nên nhộn nhịp, các thành thị trởnên sầm uất, việc buôn bán được mở rộng trên phạm vi thế giới

+ Sự hình thành các tuyến đường thương mại nối liền 3 Châu Âu – Phi – Á vàtạo nên tam giác mậu dịch Đại Tây Dương giữa Châu Âu – Châu Phi và Châu

Mỹ Thị trường thế giới hình thành với trung tâm thương mại thế giới từ ĐịaTrung Hải sang Đại Tây Dương, nhiều hoạt động giao lưu giữa các quốc gia khuvực được đẩy mạnh

+ Hệ quả kinh tế lớn nhất đó là cuộc cách mạng giá cả: Đó là sự tăng giá có hệthống hàng hóa trước tiên là hàng hóa nông nghiệp, sau đó là hàng công nghiệp

từ những năm 30 của thế kỷ 16 thực chất cuộc cách mạng giá cả là sự giảm giácủa vàng và sự tăng giá của hàng hóa

 Nảy sinh nạn buôn bán nô lệ da đen và chế độ thực dân tàn bạo Ngườichâu Phi trở thành món hàng đem bán sang Châu Mỹ với lợi nhuận cao

Nô lệ trở thành nguồn sức lao động quan trọng trong các đồn điền Hầm

Mỏ ở công trường Mỹ

3 Cách mạng khoa học công nghệ

Nguyên nhân: đòi hỏi của cuộc sống, của sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu vậtchất và tinh thần ngày càng cao của con người trong điều kiện bùng nổ dân số và

sự vơi cạn các nguồn tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường

+ Yêu cầu bức thiết của cuộc cách mạng khoa học KT: tạo ra những công cụ sảnxuất mới để tăng năng suất lao động; tìm kiếm các nguồn năng lượng mới; tạo ranhững vật liệu thay thế

+ Những thành tựu đạt được của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, cách mạngcông nghiệp tạo tiền đề cho sự phát triển của Cách mạng khoa học công nghệ

mà cụ thể là đặt cơ sở lý thuyết, tạo tiền đề về mặt vật chất để con người tiếp tụcsáng tạo

+ Để phục vụ cho chiến tranh thế giới thứ hai và chạy đua vũ trang, thúc đẩy cácbên tham chiến đi sâu nghiên cứu khoa học kỹ thuật để sản xuất vũ khí, phươngtiện chiến tranh hiện đại, bom nguyên tử, tàu ngầm hạt nhân, hỏa tiễn, ra đa.Nội dung cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật:

+ Tự động hóa cao độ bằng cách sử dụng rộng rãi máy tính điện tử

+ Hiện đại hóa kỹ thuật và sản xuất trên cơ sở những phát minh khoa học mớinhất

+ Sử dụng những nguồn năng lượng mới, vật liệu mới, những công cụ sản xuấtmới

+ Tấn công vào lòng các đại dương, lòng đất, nghiên cứu bí mật của sự sống, thếgiới của hạt nhân, thám hiểm vũ trụ bao la

Đặc điểm của cách mạng khoa học kĩ thuật: khoa học trở thành lực lượng sảnxuất trực tiếp, mọi phát minh kỹ thuật đều bắt nguồn từ nghiên cứu khoa Khoahọc gắn liền với kỹ thuật, khoa học đi trước và đường cho sản xuất Khoa học đãtham gia vào sản xuất, trở thành nguồn gốc chính của những tiến bộ kỹ thuật vàcông nghiệp hàng ngày

+ Thời gian từ phát minh khoa học được ứng dụng vào sản xuất ngày càng đượcrút ngắn nhưng hiệu quả kinh tế của nghiên cứu khoa học lại ngày càng cao cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật lần 2 trải qua hai giai đoạn:

những năm 40 đến đầu những năm 70 của thế kỷ 20 với những đặc trưng:

+ sự phát triển các ngành năng lượng mới

+ vật liệu mới cho phép đổi mới và chế tạo ra máy móc mới

+ Cách mạng sinh học

+ Máy tính điện tử có thể làm từ hàng triệu đến vài tỷ phép tính trong 1 giây

- Từ khoảng giữa những năm 70 thế kỷ 20 bắt đầu có những điểm mới là cuộccách mạng chủ yếu về công nghệ với sự ra đời của thế hệ máy tính điện tử mớiđược sử dụng trong mọi hoạt động kinh tế và đời sống xã hội Cuộc cách mạngcông nghệ đã trở thành cốt lõi cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và thu đượcnhững thành tựu kỳ diệu

Những thành tựu cơ bản của văn minh thế giới nửa thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI