HỌ VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT

PowerPoint Presentation HỌ VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT (ENTEROBACTERIACAE) Bài giảng KTV Xét nghiệm Vi sinh BSCKII Nguyễn Sâm, Khoa Vi sinh, BV Bạch mai Mục tiêu Học xong bài này học viên có khả năng 1 Nêu được đặc điểm chung của họ vi khuẩn đường ruột 2 Trình bày được đặc điểm cơ bản một số vi khuẩn đường ruột gây bệnh thường gặp 3 Kể tên được một số phương pháp chẩn đoán vi khuẩn học đối với ( E coli, K pneumoniae, Salmonella, Shigella, Proteus ) 4 Nêu được các biện pháp phòng bệnh do các vi khuẩn h.

HỌ VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT

(ENTEROBACTERIACAE)

Bài giảng KTV Xét nghiệm Vi sinh

BSCKII Nguyễn Sâm, Khoa Vi sinh, BV Bạch mai

Mục tiêu

* Học xong bài này học viên có khả năng:

1 Nêu được đặc điểm chung của họ vi khuẩn đường ruột.

2 Trình bày được đặc điểm cơ bản một số vi khuẩn đường ruột gây bệnh thường gặp.

3 Kể tên được một số phương pháp chẩn đoán vi khuẩn

học đối với ( E coli, K pneumoniae, Salmonella, Shigella, Proteus…)

4 Nêu được các biện pháp phòng bệnh do các vi khuẩn họ Enterobacteriacae gây ra.

ĐẠI CƯƠNG

• Họ Enterobacteri acae gồm rất nhiều loài vi khuẩn

• Chủ yếu là các trực khuẩn Gram âm cư trú ở đường ruột của người và nhiều động vật

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CHUNG

• Là Trực khuẩn Gram âm

• Di động hoặc không di động

• Hiếu kỵ khí tùy tiện

• Lên men đường glucose

• Không có oxydase

• Phân giải nitrat thành nitrit

• Dễ mọc trên các môi trường thông thường, không sinh nha bào.

E COLI

1 Đặc điểm sinh học

1.1 Hình thể và tính chất bắt màu:

• E coli là trực khuẩn bắt màu Gram(-)

• Kích thước khoảng 0,5 x1-2 Mm, sắp xếp đa hình thái

• Có lông

• Không sinh nha bào

E COLI

E COLI

1.2 Nuôi cấy:

• Là vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện

• Mọc được trên các môi trường nuôi cấy thông thường

• Khuẩn lạc tròn, lồi, bóng (dạng S) đường kính 2 - 3mm

• Nuôi cấy thích hợp ở 15 - 400C, PH 7-7,2

E COLI

Trên Mac-Conkey

E COLI

Trên SS

E COLI

Trên SS

E COLI

Khuẩn lạc trên thạch máu

E COLI

1.3 Khả năng đề kháng

• E Coli có khả năng đề kháng yếu

• Dễ bị tiêu diệt bởi các chất sát khuẩn thông thường

• Chết ở 60o C/30phút

E COLI

2 Khả năng gây bệnh:

• Là vi khuẩn gây bệnh cơ hội

• Gây bệnh ở nhiều cơ quan NKH, tiết niệu, hô hấp, vết thương, VMN…

3.1 Bệnh phẩm:

• Máu, phân, nước tiểu, mủ vết thương, đờm, DPQ, BAL,

và các loại dịch MP, DK…

E COLI

3.2 Các phương pháp chẩn đoán

* Các phương pháp xác định các tính chất sinh vật hóa học

• Nhuộm Gram

• Cấy vào môi trường phân lập

• Chạy giá đường ngắn

• Chạy API 20E

• Máy định danh vi khuẩn (BD phoenix, Vitek,

Malditof…)

* Ngưng kết kháng huyết thanh vi khuẩn.

* Phương pháp sinh học phân tử

• Tính chất sinh vật hóa học cơ bản:

• Lên men đường Glucose (+)

E COLI

4 Phòng bệnh

4.1 Phòng không đặc hiệu4.2 Phòng đặc hiệu

K PNEUMONIAE

1 Đặc điểm sinh học

1.1 Hình thể và tính chất bắt màu:

• K pneumoniae là trực khuẩn Gram(-) béo

• Đứng thành đôi hoặc thành đám, không có lông

• Có vỏ

• Không sinh nha bào

K PNEUMONIAE

Trên lam Gram

K PNEUMONIAE

1.2 Nuôi cấy:

• K pneumoniae hiếu kỵ khí tùy tiện

• Mọc được trên các môi trường nuôi cấy thông thường

• Khuẩn lạc tròn, lồi, bóng và rất nhầy (dạng S đôi khi dạng R) đường kính 2-3mm

• Nuôi cấy thích hợp ở 35-370C, PH 7,2-7,5

K PNEUMONIAE

Kpn trên Mac-Conkey

K PNEUMONIAE

Khuẩn lạc Kpn trên Mac-Conkey

K PNEUMONIAE

2 loại khuẩn lạc ECO và KPN trên

Mac-Conkey

K PNEUMONIAE

KL trên thạch máu

K PNEUMONIAE

KL nhầy trên thạch máu

3.1 Bệnh phẩm:

• Máu, phân, nước tiểu, mủ vết thương, đờm và các loại dịch

• Cấy vào môi trường phân lập

• Chạy giá đường ngắn

• API 20E

• Máy định danh vi khuẩn (BD phoenix, Vitek…)

K PNEUMONIAE

4 Phòng bệnh

4.1 Phòng không đặc hiệu4.2 Phòng đặc hiệu

Hình ảnh Salmonella.

Trên lam Gram

1.2 Nuôi cấy:

• Là vi khuẩn hiếu kỵ khí tùy tiện

• Mọc được trên các môi trường Mac-Conkey, SS và các môi trường nuôi cấy thông thường

• Khuẩn lạc trong, tròn, lồi, bóng (dạng S) đường kính khuẩn lạc 1-1,5mm

• Mọc tốt ở 370C, PH 7-7,2

KL có đỉnh đen trên SS do sinh H2S

KL trên thạch máu

Trên các mt khác.

• Cấy máu, cấy phân

• Có thể gặp ở các loại bệnh phẩm dịch mật, dịch ổ bụng, dịch khớp

3.2 Các phương pháp chẩn đoán

* Nhuộm Gram

* xác định tính chất sinh vật hóa học:

• Cấy vào môi trường phân lập SS

• Chạy giá đường ngắn

• API 20E

• Máy định danh vi khuẩn (BD phoenix, Vitek, …)

• Ngưng kết kháng huyết thanh vi khuẩn.

• Phản ứng Widal

• Tính chất sinh vật hóa học :

• Lên men đường Glucose (+), Lactose(-)

• H2S(+/-), Citrat Simmons(+), Urease(-)

• Indol(-), VP(-)

• Test Oxidase (-)

• Di động (+)

4 Phòng bệnh

4.1 Phòng không đặc hiệu

4.2 Phòng đặc hiệu: Vacine phòng bệnh

1 Đặc điểm sinh học

1.1 Hình thể và tính chất bắt màu:

• Shigella là trực khuẩn bắt màu Gram(-)

• Kích thước trung bình, khoảng 0,5 x1-3 Mm

• Không có lông, không có vỏ và không sinh nha bào

• Sắp xếp đa hình thái

Trên lam Gram

1.2 Nuôi cấy:

• Shigella hiếu kỵ khí tùy tiện

• Mọc được trên các môi trường Mac-Conkey, SS và các môi trường nuôi cấy thông thường

• Khuẩn lạc tròn, lồi, bóng (dạng S) đường kính khoảng 2mm

• Nhiệt độ thích hợp 370C

KL trên SS

KL trên Mac-Conkey

MT phân lập SS

• Phân bệnh nhân lấy qua bô nơi có nhiều nhầy máu hoặc lấy qua ống sonde.

3.2 Các phương pháp chẩn đoán

* Nhuộm Gram

• Cấy vào môi trường phân lập

• Chạy giá đường ngắn

• API 20E

• Máy định danh vi khuẩn (BD phoenix, Vitek…)

* Ngưng kết kháng huyết thanh vi khuẩn

• Tính chất sinh vật hóa học :

• Lên men đường Glucose (+), Lactose(-)

• Manit (-) với S dysenteriae, dương tính với các nhóm khác.

4 Phòng bệnh

4.1 Phòng không đặc hiệu4.2 Phòng đặc hiệu

1 Đặc điểm sinh học

1.1 Hình thể và tính chất bắt màu:

• Proteus là trực khuẩn bắt màu Gram(-)

• Kích thước dài biến đổi 2-3Mm đôi khi 25-30Mm

• Sắp xếp đa hình thái

• Có lông, không có vỏ, không sinh nha bào

Lam nhuộm Gram

Khuẩn lạc sinh H2S trên SS

Khuẩn lạc trên Mac-Conkey

Khuẩn lạc lan trên thạch máu

• Trên thạch máu Proteus có khuẩn lạc tròn, hoặc dẹt

• Khuẩn lạc màu xám, bờ không đều lan rộng nhiều lớpchồng lên nhau như sóng vỗ bờ (dạng S, I)

• Khuẩn lạc các Proteus có mùi thối rất đặc trưng.

KL sinh H2S trên KIA

• Gây bệnh cơ hội

• Gây các bệnh NKH, VMN, viêm tai, viêm màng bụng, NK vết thương, NK tiết niệu…

• Các bệnh phẩm: Máu, dịch não tủy, Mủ, Dịch MP, MT,

DK, nước tiểu…

• Cấy vào môi trường phân lập

• Chạy giá đường ngắn

• API 20E

• Máy định danh vi khuẩn (BD phoenix, Vitek, Maldi -tof…)

4 Phòng bệnh

4.1 Phòng không đặc hiệu4.2 Phòng đặc hiệu

ĐỊNH DANH BẰNG API 20E

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

• Trắc nghiệm

• Tự luận

Tài liệu tham khảo:

1. Vi sinh vật Y học Trường Đại học Y Hà Nội 2007 Nhà

5. Color Atlas and Textbook of Diagnostic Microbiology

Fourth Edition, J.B Lippincott Company.