ENTEROBACTERIACEAE (họ VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT) (PHẦN 1) (VI SINH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

PHÂN LOẠI HỌ VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT Ewing, 1986 Gồm 8 tộc, trên 20 giống, hơn 100 loài: Tộc I: ESCHERICHIEAE Giống I: Escherichia ∗ Giống II: Shigella ∗ Tộc II: EDWARDSIELLEAE Giống III: H

(HỌ VI KHUẨN ĐƯỜNG RUỘT)

PHÂN LOẠI HỌ VI KHUẨN ĐƯỜNG

RUỘT (Ewing, 1986)

Gồm 8 tộc, trên 20 giống, hơn 100

loài:

Tộc I: ESCHERICHIEAE

Giống I: Escherichia ∗

Giống II: Shigella ∗

Tộc II: EDWARDSIELLEAE

Giống III: Hafnia

Giống IV: Serratia

Tộc VI: PROTEEAE Giống I: Proteus # Giống II: Morganella # Giống III: Providencia # Tộc VII: YERSINIEAE

Giống I: Yersinia * Tộc VIII: ERWINIEAE Giống I: Erwinia

Một số giống khác:

Arsenophonus, Budvidia, Cadecea, Rahnella, Pragia, Kluyvera, Trabulsiella,

Yokenella, …

TÍNH CHẤT GÂY BỆNH

 Nhóm gây bệnh đường ruột (∗):

- tiêu chảy, RLTH (E coli)

- sốt thương hàn, nhiễm trùng -

nhiễm độc thức ăn (Salmonella)

- hội chứng lỵ (Shigella)

 Nhóm không hay ít gây bệnh

đường ruột (#): mầm bệnh cơ

- Phần lớn di động

(lông), một số không

di động

2 Nuôi cấy: ưa - kỵ khí tùy nghi; T o # 37 0 C,

pH 6,8 - 7,2

 Môi trường tăng sinh:

MT lỏng → ↑ VK gây bệnh

Vd: MT thioglycolate

không ức chế loại VK

Vd: thạch máu,

thạch dinh dưỡng,…

 Môi trường phân biệt, chọn lọc:

Chọn lọc VK cần tìm bằng cách ức chế VK không mong muốn, phân

biệt khúm VK (lên men lactose,

không lên men lactose)

Môi trường Mac Conkey’s

ENTEROBACTERIACEAE

Lactose (+) Lactose (-)

Môi trường EMB Môi trường SS

3 Tính chất khúm: 3 dạng khúm/ MT đặc: S; R; M

E coli (S) Klebsiella (M)

Proteus spp.

Sóng tràn (swarming)

danh VKĐR

- KIA: lên men đường glucose,

lactose, sinh khí và H2S

- Mannitol: lên men đường

Kháng nguyên O (KN thân): chịu nhiệt, rất độc

Kháng nguyên H (KN lông): kém chịu nhiệt

Kháng nguyên K, Vi (KN bề mặt, KN vỏ): có ở 1 số VK

→ Định danh VK dựa vào KN (O, H, K)

5 Cấu tạo kháng nguyên:

6 Khả năng sinh độc tố:

 Nội ĐT (endotoxin) : hầu hết VKĐR

phóng thích

 Ngoại ĐT (exotoxin): 1 số VKĐR (E coli; S dysenteriae)

7 Bacteriocins:

- Là những proteine diệt khuẩn có nồng độ phân tử cao

- Sự sản xuất được quy định bởi plasmides.

- Vd:

+ E coli: colicins

+ Serratia: marcescens

Đường truyền bệnh

Escherichia coli

(TRỰC KHUẨN ĐẠI

TRÀNG)

- 1885: do Escherich (Đức) phân lập

được từ phân bệnh nhân

- E coli:

 75 - 80% / VK hiếu khí / ruột người bình thường

 ± gây bệnh cơ hội

 tổng hợp vitamins (B, E, K)

 tăng khả năng tái hấp thu ở ruột

(trẻ em)

E coli (tt)

2 Nuôi cấy:

- MT đặc: KL tròn, hơi đục

- MT lỏng: đục đều MT,

tạo cặn ở đáy, có mùi thối

3 Tính chất sinh hóa:

Lactos

e Gluco se Mannit ol H S 2 Ind ol Di động Ur ê

4 Khả năng sinh độc tố:

- Nội độc tố: lipopolysaccharide

- Độc tố ruột (enterotoxin = exotoxin): 2

- dễ bị diệt bởi thuốc sát trùng

- tồn tại ở 55 0 C/1h, 60 0 C/15 phút

6 Cấu trúc kháng nguyên: 3 loại: O, K, H

(O111:K58:H2)

E coli (tt)

KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

E coli - mầm bệnh cơ hội

 Nhiễm khuẩn máu,VMN (trẻ sơ Nhiễm khuẩn máu,VMN (trẻ sơ

sinh, sanh non, SDD)

 NT đường mật NT đường mật

 NT đường niệu ( NT đường niệu (  )

 Viêm tử cung - 2pp ( Viêm tử cung - 2pp (  )

KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

Tiêu chảy:

A Enterotoxigenic E coli (ETEC)

B Enteroaggregative E coli (EAEC)

C Enteropathogenic E coli (EPEC)

D Enterohemorhagic E coli (EHEC)

= (Verotoxin –VTEC)

E Enteroinvasive E coli (EIEC)

E coli (tt)

A) Enterotoxigenic E coli (ETEC)

 Độc tố ruột :

- LT (heat labile toxin)

“cholera- like toxin”

- ST (heat stable toxin)

→ tiêu chảy mất H 2 O & chất điện giải

 Viêm dạ dày- ruột: trẻ em

Traveler’s diarrhea

B) Enteroaggregative E coli (EAEC)

VK bám dính vào tb niêm

mạc ruột

→ tiêu chảy cấp và mãn

tính

C) Enteropathogenic E coli (EPEC)

Cơ chế sinh bệnh học: chưa rõ

Gây RLTH (trẻ < 2 tuổi): sốt nhẹ,

nôn ói, tiêu chảy (nước, nhày)

không có máu, mủ,…

D) Enterohemorrhagic E coli (EHEC)

STEC: Shiga toxin - producing E coli

- Verotoxin “shiga – like”

- Hemolysin

E coli (O157:H7 )

 Viêm đại tràng xuất huyết

 $ tan máu – urê huyết (HUS):

* suy thận cấp

* ↓ tiểu cầu

* thiếu máu tán huyết

Đầu tháng 5 năm 2011, Đức

báo cáo dịch tiêu chảy có

máu kèm với HUS

- Tác nhân: E coli (O104:H4)

- Thuộc nhóm: EHEC  EAEC

- Hiếm gặp: chỉ 1 case được

báo cáo vào năm 2005, bệnh

nhân nữ ở Hàn Quốc

- Đường lây: thực phẩm

Number of cases reported to the WHO as for 21 July 2011

Number of cases reported to the WHO as for 21 July 2011

Switzerland  0 5 0 United Kingdom 0 3 4

United States 1 4 2

http://www.rki.de/cln_116/nn_217400/EN/Home/

HUS Case definition,templateId=raw,property=public ationFile.pdf/HUS_Case_definition.pdf.

Retrieved 2011-06-04

E) Enteroinvasive E coli (EIEC):

Giống hội chứng lỵ: phân có

đàm, máu

Miễn dịch:

MD đặc hiệu nhóm nhưng yếu,

dễ tái phát

lỏng hay 1 gram chất rắn (cá, thịt )

(bt: 0 - 5 con E coli)

coli

CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

- BP: phân, nước tiểu, DNT, mủ, máu

- Nuôi cấy phân lập & định danh + KSĐ

PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ:

1 Phòng bệnh: Hiện chưa có vắc-xin phòng

đặc hiệu

- Phát hiện bệnh sớm, cách ly, điều trị kịp

thời

- Vệ sinh ăn uống (ăn chín uống sôi)

- Vệ sinh MT (phân, nước, rác); diệt ruồi,

gián

Shigella

(TRỰC KHUẨN LỴ)

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

1 Hình thể:

- TK đầu tròn, Gr (-)

- không có lông

- không sinh vỏ, không

sinh nha bào

2 Nuôi cấy:

- MT đặc: khúm nhỏ,

tròn, hơi trong

- MT lỏng: đục đều MT

3 Tính chất sinh hóa:

4 Khả năng sinh độc tố:

- Nội độc tố: gây kích thích thành

ruột

- Ngoại độc tố: - chỉ gặp ở Sh shiga

- kém chịu nhiệt, có tính hướng TK, tác động niêm mạc ruột →

tiêu chảy, ức chế sự hấp thu đường, các amino acid ở ruột non

5 Sức đề kháng:

- Ở ngoại cảnh, VK ± sống 5 - 14 ngày

- Ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp,

– Nhóm A: đại diện Sh dysenteriae 1 (Sh

shiga) có 10 týp

– Nhóm B: đại diện Sh flexneri có 6 týp.

– Nhóm C: đại diện Sh boydii có 15 týp.

– Nhóm D: đại diện Sh sonnei chỉ có 1 týp

Shigella (tt)

KHẢ NĂNG GÂY BỆNH

- người lành mang VK

Ủ bệnh : 1-2 ngày

Thời kỳ toàn phát: bao gồm hai hội

chứng chính

+ Hội chứng lỵ: đau thốn vùng trực tràng, mót rặn, phân nhày máu

+ Hội chứng nhiễm khuẩn: sốt cao, đau

nhức cơ, mệt mỏi

Sh dysenteriae 1: nhiễm độc toàn thân

Miễn dịch: MD yếu, dễ tái phát, chuyển sang mạn tính

CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

trực tràng

- Nuôi cấy phân lập, định danh

PHÒNG BỆNH :

1 Không đặc hiệu: 4F (feces, food, finger, fly)

- Tăng cường VS cá nhân – MT

- Kiểm tra nước, thực phẩm

chất thải

2 Đặc hiệu:

Chưa có vắc-xin có tác dụng gây miễn dịch

tốt

ĐIỀU TRỊ

- Bồi hoàn nước, điện giải

- Kháng sinh: trimethoprim-

sulfamethoxazole, ciprofloxacin,

ofloxacine…

- Không có chỉ định dùng thuốc

giảm nhu động ruột

43