Slide 1

Trong Hịch tướng sĩ tác giả Trần Quốc Tuấn đã phê phán hành động của tướng sĩ như thế nào?. Hãy chỉ ra mạch lập luận của tác giả trong bài văn cũng như những cảm xúc và hình ảnh tác giả

Tiết 109:

ÔN TẬP VĂN NGHỊ LUẬN CỔ

I HỆ THỐNG CÁC VĂN BẢN NGHỊ LUẬN CỔ ĐÃ HỌC

từ Hoa Lư ra Thăng Long ( Hà Nội ) và nhận thức

về vị thế, sự phát triển đất nước của

Lí Công Uẩn.

có ý nghĩa như bản tuyên ngôn độc lập.

về sự học.

Bài 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

" Nay các ngươi nhìn chủ nhục mà không biết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn Làm

tướng triều đình phải hầu quân giặc mà không biết tức; nghe nhạc thái thường để đãi yến nguỵ sứ

mà không biết căm Hoặc lấy việc chọi gà làm vui đùa, hoặc lấy việc đánh bạc lài tiêu khiển; hoặc vui thú vườn ruộng, hoặc quyến luyến vợ con; hoặc lo làm giàu mà quyên việc nước, hoặc ham săn bắn mà quên việc binh; hoặc thích rượu ngon, hoặc mê tiếng hát Nếu có giặc Mông Thát tràn sang thì cựa gà trống không thể đâm thủng áo giáp của giặc, mẹo cờ bạc không thể dùng làm mưu lược nhà binh; dẫu rằng ruộng lắm vườn nhiều, tấm khăn thân quý nghìn vàng khôn chuộc, vả lại vợ bìu con díu, việc quân trăm cơ sự ích chi; tiền của tuy nhiều khôn mua được đầu giặc, chó săn tuy khoẻ khôn đuổi được quân thù; chén rượu ngon không thể làm cho giặc say chết; tiếng hát hay không thể làm cho giặc điếc tai Lúc bấy giờ, ta cùng các ngươi sẽ bị bắt, đau xót biết chừng nào!”

(Ngữ Văn 8, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018)

Câu 1: Cho biết thể loại của văn bản chứa đoạn trích Trình bày ngắn gọn hiểu biết của em về thể loại đó?

Câu 2 Nêu nội dung chính của đoạn trích

Câu 3 Trong Hịch tướng sĩ tác giả Trần Quốc Tuấn đã phê phán hành động của tướng sĩ như thế nào? Dụng ý của ông đằng sau thái độ phê phán đó là gì?

Câu 4 Là một bài văn nghị luận nhưng Hịch tướng sĩ không chỉ có lí lẽ, dẫn chứng và lập luận sắc bén mà còn chứa chan cảm xúc và rất giàu hình ảnh Chính điều đó đã tác động sâu xa đến đông đảo binh sĩ, lay động cả lí trí và tình cảm của họ Hãy chỉ ra mạch lập luận của tác giả trong bài văn cũng như những cảm xúc và hình ảnh tác giả đã sử dụng để làm tăng tính thuyết phục cho bài văn

Câu 1: Cho biết thể loại của văn bản chứa đoạn trích Trình bày ngắn gọn

hiểu biết của em về thể loại đó?

Gợi ý trả lời:

- Thể loại: Hịch

- Đặc điểm:

+ Đối tượng sử dụng: do vua chúa, thủ lĩnh viết để cổ động, kêu gọi tướng

sĩ, nhân dân đấu tranh chống giặc.

+ Nội dung: là thể văn nghị luận nên hịch có kết cấu chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục, tác động mạnh đến tình cảm, tinh thần của người nghe.

+ Hình thức: hịch thường được viết bằng thể văn biền ngẫu, kết cấu linh

hoạt.

Câu 2: Nội dung của đoạn trích là:

Vị chủ tướng phân tích rõ thiệt, hơn, được mất, đúng sai để

chấn chỉnh những sai lạc trong hàng ngũ tướng sĩ.

Câu 3 Trong Hịch tướng sĩ tác giả Trần Quốc Tuấn đã phê phán hành động của tướng sĩ như thế nào? Dụng ý của ông đằng sau thái độ phê phán đó là gì?

*Thái độ phê phán

- Đối tượng: tướng sĩ

- Thái độ: nghiêm khắc chỉ ra những hành động sai trái:

+ Thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm của tướng sĩ khi đất nước bị làm nhục

+ Những thú vui tầm thường, hành động ăn chơi, hưởng lạc, ích kỉ cá nhân:thích rượu ngon, mê gái đẹp, ưa săn bắn

+ Trách mắng tướng sĩ “không biết lo”, “không biết thẹn”, “không biết cămtức”

- Dụng ý: Đánh thức sự tự ý thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân, hành độngcủa tướng sĩ cho đúng đắn:

- Lời văn đanh thép khi chỉ ra những điều sai trái tướng sĩ mắc phải, tập

trung vào vắn đề nêu cao tinh thần cảnh giác, chăm lo rèn luyện để chiến

thắng kẻ thù xâm lược

− Câu 5: Mạch lập luận mạch lạc, chặt chẽ: Từ nêu gương những trung thần

nghĩa sĩ quên mình vì chủ vì nước từ đời xưa để khích lệ tinh thần quân sĩ, tác giả liên hệ tình hình đất nước ở hiện tại mà tỏ rõ lòng căm thù sục

sôi với hành động xấc láo của sứ giặc và lo lắng đến mất ngủ quên ăn trước

âm mưu xâm lược của ngoại xâm Trái ngược với sự lo lắng, quan hoài

vận nước của chủ tướng, binh sĩ dưới quyền lại tỏ ra hết sức thờ ơ, chủ

quan, không lo lắng cho vận nước lâm nguy Trần Quốc Tuấn đã chỉ ra

những sai lầm và hậu quả khốc liệt tướng sĩ phải nhận khi giặc sang xâm

lược đồng thời chỉ ra cho họ con đường sửa sai, chuẩn bị luyện tập, sẵn

sàng cho cuộc chiến tranh sắp tới  

- Cảm xúc của tác giả: Lúc căm giận sục sôi với giặc, khi trằn trọc băn

khoăn lo lắng cho vận nước, lại khi bất bình, nghiêm khắc chỉ rõ những

sai lầm của tướng sĩ dưới quyền và kết lại là lời khuyên bảo chân thành, uy

- Hình ảnh: tác giả sử dụng nhiều hình ảnh so sánh, ẩn dụ vô cùng sinh

động để tố cáo hành vi xấc láo, tham lam và âm mưu thâm độc của kẻ

thù, để thể hiện lòng trung với nước, để vẽ nên những hậu quả thảm

khốc mà tướng sĩ phải lãnh nhận khi quân thù kéo đế Cách nói hình

ảnh ấy khiến nội dung bài văn tăng thêm tính thuyết phục, khắc sâu vào lí

trí và tâm khảm mỗi người lính để họ thức tỉnh và thay đổi.

Bài 2: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Câu 1: Chép 9 câu thơ tiếp theo

Câu 2 Giải nghĩa các từ: “nhân nghĩa”, “điếu phạt”, “văn hiến” trong đoạn thơ vừa chép

Câu 3 Cốt lõi của tư tưởng nhân nghĩa ở Nguyễn Trãi thể hiện trong văn bản này

là gì? Vì sao có thể nói tư tưởng ấy có ý nghĩa tích cực và là sự phát triển của tư tưởng nhân nghĩa truyền thống?

Câu 4 Trong đoạn trích trên, tác giả đã đưa ra những cơ sờ nào để khẳng định chủ quyền độc lập của dân tộc

1 - Đoạn trích ở bài "Nước Đại Việt ta" của tác giả Nguyễn Trãi.

  - Hoàn cảnh sáng tác: Đầu năm 1428, Lê Lợi lên ngôi sau khi đánh thắng  giặc Minh xâm lược, Nguyễn Trãi thay lời Lê lợi viết bài cáo

  - Văn hiến : truyền thống văn hoá lâu đời và tốt đẹp (văn : văn chương,  chữ nghĩa, văn hoá nói chung ; hiêh : người hiền tài)

- Cốt lõi tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi trong VB là yên dân, trừbạo Yên dân là làm cho dân có cuộc sống yên ổn Trừ bạo là diệt trừ lũtham tàn, bạo ngược.

- Tư tưởng này mang ý nghĩa tích cực vì nó hướng về dân, đề cao hànhđộng diệt trừ bạo ngược để đem lại sự yên bình cho nhân dân Đây làquan niệm toàn diện và sâu sắc về chủ quyền và độc lập của quốc gia dântộc và là bước phát triển cao trong tư tưởng về đất nước của dân tộc ta

Câu 3 :

- Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị bài mới.

XIN CHÀO TẠM BIỆT