MỤC LỤC 1 Đặt vấn đề 1 2 Tổng quan nghiên cứu 3 2 1 Tình hình thực hiện nhiệm vụ của đơn vị 3 2 2 Thực trạng vấn đề 3 3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu 4 3 1 Nội dung thực hiện 4 3 2 Phương pháp tổ[.]
Trang 1MỤC LỤC
1 Đặt vấn đề ……… 1
2.Tổng quan nghiên cứu 3
2.1 Tình hình thực hiện nhiệm vụ của đơn vị 3
2.2 Thực trạng vấn đề 3
3.Nội dung và phương pháp nghiên cứu 4 3.1 Nội dung thực hiện 4
3.2 Phương pháp tổ chức thực hiện 12
4 Kết quả 13
4.1 Kết quả đạt được 13
4.2 Bài học kinh nghiệm 13
5 Kết luận 15
5.1 Kết luận 15
5.2 Kiến nghị 15
Trang 21.Đặt vấn đề
Giáo dục trẻ khuyết tật hay trẻ chậm phát triển về trí tuệ, ngôn ngữ hòa nhập hòa nhập với môi trường học tập ở trường mầm non là việc làm vô cùng ý nghĩa và cần thiết Trước đây, do nhận thức của người dân chưa cao,trẻ khuyết tật chưa thực
sự được quan tâm nên đâu đó vẫn còn những ánh mắt xa lánh, ghẻ lạnh đối với trẻ khuyết tật Ngay cả một số bậc cha mẹ khi thấy con bị khuyết thiếu cũng cho là gánh nặng của gia đình nên để mặc trẻ “phát triển” tự do, nhiều khi phải chịu thiệt thòi hơn trẻ khác trong gia đình
Thực tế, trẻ khuyết tật vẫn có khả năng học tập vui chơi, trẻ cũng có nhu cầu như những trẻ bình thường Nhiều trẻ cũng có năng khiếu riêng của mình Nếu được quan tâm, giáo dục phù hợp với khả năng, hạn chế của từng dạng tật, các cháu vẫn có thể phát triển bình thường, có sự tiến bộ theo thời gian và đặc biệt là trẻ có thể hòa nhập vào cuộc sống một cách bình thường như những trẻ khác
Năm học 2014-2015, tôi chủ nhiệm lớp Mẫu giáo lớn 1 Trong lớp có 1 trường hợp trẻ bị khuyết tật - Cháu Nguyễn Thị Thu Thủy Dạng tật của cháu là
“Chậm phát triển trí tuệ, ngôn ngữ kém” Cháu sinh ngày 08 tháng 03 năm 2009
Cơ thể cháu phát triển bình thường nhưng trí tuệ và ngôn ngữ của cháu phát triển kém Cháu không nói được rõ lời mà chỉ ú ớ khi muốn biểu lộ điều gì Cháu hay chơi một mình, không chơi đùa cùng các bạn, không tham gia vào các hoạt động của lớp Cháu hay đi lại tự do trong lớp và khả năng tự phục vụ bản thân còn hạn chế như tự xúc cơm, mặc quần áo… Cháu có thể thực hiện một số hoạt động thô nhưng rất hạn chế về các vận động tinh như cầm bút, tô màu, xâu dây Khi nhận lớp, bản thân tôi đã rất trăn trở : cháu đã rất thiệt thòi, phải làm thế nào để tìm ra những biện pháp chăm sóc giáo dục phù hợp giúp cháu học tập tốt hơn, hoà đồng với các bạn để có thể tham gia vào các hoạt động cùng các bạn?
Vấn đề đặt ra là cần phải tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, tìm hiểu khả năng cũng như hạn chế, những thói quen, sở thích trong sinh hoạt hàng ngày, để tìm ra những biện pháp chăm sóc giáo dục phù hợp và tạo điều kiện để cháu Thủy học tập, vui chơi hòa đồng với các bạn trong lớp Vì những lý do đó, tôi đã lựa chọn “Một số giải pháp giúp trẻ chậm phát triển trí tuệ và ngôn ngữ học hòa nhập ở lớp mẫu giáo lớn 5-6 tuổi” để nghiên cứu
Trang 32.Tổng quan nghiên cứu
2.1.Tình hình thực hiện nhiệm vụ của đơn vị
Năm học 2014 – 2015, trường mầm non Nguyễn Thị Minh Khai có đội ngũ giáo viên, biên chế là 32 người Trong đó 2 cán bộ quản lý, 29 giáo viên đứng lớp
và 1 nhân viên y tế Trường có 486 trẻ/17 nhóm lớp
Hàng năm, trường vẫn tạo điều kiện tiếp nhận những trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn phường và các xã lân cận đến học hòa nhập
Thuận lợi:
- Nhà trường luôn được sự quan tâm của Đảng uỷ, Ủỷ ban nhân dân Phường
Nguyễn Thị Minh Khai, sự chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo Bắc Kạn trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ năm học
- Giáo dục hòa nhập luôn được phòng giáo dục, chính quyền địa phương động viên khuyến khích thực hiện
-Ban giám hiệu nhà trường luôn ủng hộ các hoạt động giáo dục hòa nhập bằng nhiều hình thức, tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các lớp tập huấn giáo dục trẻ hòa nhập, thăm lớp dự giờ học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc giáo dục trẻ học hòa nhập
Khó khăn:
- Cơ sở vật chất của nhà trường chưa được xây dựng hoàn thiện: một số
hạng mục như phòng hiệu bộ, nhà chức năng chưa có
- Hầu hết giáo viên chưa có kiến thức chuyên sâu về về giáo dục đặc biệt Điều đó ít nhiều gây khó khăn cho giáo viên trong việc lập kế hoạch cũng như tổ chức các hoạt động giáo dục mang tính chuyên biệt kết hợp với các hoạt động giáo dục trẻ bình thường
- Trẻ khuyết tật hạn chế về nhận thức, ngôn ngữ… vận động tinh rất cần có
sự quan tâm hỗ trợ đặc biệt của giáo viên chủ nhiệm Trong khi đó, giáo viên phụ trách vẫn phải đảm bảo tất cả các hoạt động chăm sóc giáo dục cho các trẻ khác
- Do điều kiện gia đình phụ huynh trẻ khuyết tật chưa dành nhiều thời gian, chưa có các biện pháp hỗ trợ trẻ thường xuyên
2.2 Thực trạng vấn đề
Trong quá trình tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục các cháu tôi nhận thấy cháu Thủy có khả năng và hạn chế như sau:
- Một số hoạt động như các bài vận động thô đơn giản cháu có thể thực hiện được (bò không thẳng hướng, đi trong đường hẹp, chui qua 1cổng ); khả năng đi,
Trang 4chạy so với bạn cùng tuổi đạt 60 %; cháu có thể gọi cô khi có nhu cầu bằng từ “… Ơi” hoặc lay lay cô, biết nói 1 từ tương đối rõ (“đau”- chỉ vào chỗ bị đau…)
- Biết ú ớ khi cô gọi tên, chưa biết cất dép lên giá, cất đồ chơi đúng nơi quy định
- Chưa nhận biết đồ dùng cá nhân ở lớp như khăn mặt, ca cốc ; Thường tiểu ra quần khi ngủ trưa
- Khi ngồi học thường tự ý đứng dậy ra góc chơi và đang chơi không muốn ngồi vào học.Tuy nhiên, cháu chỉ thân thiện với cô giáo, không chơi với các bạn, hay dỗi, và khi tức giận thường cắn, cấu bạn; khi thích chơi đồ chơi gì thường giữ rất lâu và tỏ thái độ không muốn cất và tham gia vào các hoạt động chung của lớp
Do trẻ hay cắn, cấu bạn nên các trẻ trong lớp cũng ít gần gũi, có khi phản ứng bằng cách không chơi với Thủy hoặc đánh lại
Có phụ huynh tỏ thái độ không bằng lòng khi để Thủy ngồi cạnh con cháu mình
Trang 53.Nội dung và phương pháp nghiên cứu
3.1.Nội dung và giải pháp thực hiện
Giải pháp 1: Lập kế hoạch giáo dục trẻ khuyết tật
Trước hết cần phải tìm hiểu nhu cầu và khả năng của trẻ khuyết tật trong lớp Đây là việc làm bắt buộc trong giáo dục hòa nhập Để xây dựng kế hoạch giáo dục
cá nhân có hiệu quả, tôi đã tìm hiểu khả năng, sở thích cũng như những hạn chế của trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày, qua chia sẻ kinh nghiệm của giáo viên chủ nhiệm năm trước đồng thời trao đổi với mẹ cháu để có những thông tin chính xác từ đó xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân cho trẻ và các hoạt động hỗ trợ khác
Trong kế hoạch giáo dục cá nhân cho trẻ học hòa nhập, tôi đã khái quát
những điểm mạnh (Mặt tích cực về thể chất, nhận thức, kỹ năng, ngôn ngữ, giao tiếp và hành vi), những điểm yếu (Hạn chế, khó khăn về thể chất, nhận thức, kỹ năng, ngôn ngữ, giao tiếp và hành vi) thông qua các các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như cháu có khả năng làm được gì? Không biết làm gì? những nhu cầu giáo
dục của trẻ và định hướng của giáo viên
Về mục tiêu giáo dục riêng đánh giá qua 5 nội dung:
- Phát triển thể chất- vận động;
- Phát triển khả năng ngôn ngữ;
- Phát triển khả năng nhận thức;
- Phát triển khả năng giao tiếp;
- Rèn kỹ năng tự phục vụ
- Những nội dung giáo dục trên được Ban giám hiệu nhà trường, cán bộ y tế trường học xác nhận, giáo viên phụ trách lớp và phụ huynh trẻ cùng tham gia phối hợp thực hiện
Tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động chung của lớp theo chương trình thời khóa biểu chung của khối lớp và giảm nhẹ yêu cầu đối với trẻ khuyết tật theo tuần, ngày cụ thể, có quan sát theo dõi và ghi vào nhật ký Những nội dung trẻ chưa thực hiện được trong ngày, trong tuần tôi đưa kế hoạch đó vào tuần kế tiếp… đồng thời vẫn cho trẻ ôn luyện những nội dung trẻ thực hiện được để trẻ không bị quên
Ví dụ: Xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân cho trẻ học hòa nhập:
Trang 6KẾ HOẠCH CHỦ ĐỀ: BẢN THÂN
Tuần I Từ … đến …
thực hiện Người thực hiện Kết quả
Điều chỉnh đánh giá Phát triển thể chất
-Trẻ biết xếp hàng khi tập
thể dục Nhìn và tập theo cô
các động tác
- tham gia trò chơi vận động
vừa sức
-Tập cầm kéo
-Cô hướng dẫn giúp trẻ tập nhiều lần
-Động viên khuyến khích trẻ tham gia trò chơi
-Trẻ đứng gần cô
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
+
Duy trì kết quả.
-Thường xuyên cho trẻ luyện tập
PT ngôn ngữ và giao tiếp
-Hiểu lời nói của cô
-Tập nói theo cô câu có 1-2
từ
-Tạo điều kiện để trẻ trò chuyện với cô
-Cô làm mẫu
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
-Rèn trẻ nói nhiều lần Chuẩn bị đồ dùng trực quan
Phát triển nhận thức
-Biết ngồi đúng vị trí, biết tủ
đựng đồ dùng cá nhân của
mình
-Biết tên 1 ,2 đồ dùng đơn
giản
-Dạy trực tiếp, lặp
đi lặp lại nhiều lần
- Cô kiểm tra và sửa sai
-Chuẩn bị đồ dùng trực quan
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
-Thực hiện bài tập đơn giản vừa sức
GD Kỹ năng tự phục vụ
-Biết dùng khăn lau mặt
- Tập rửa tay dưới vòi nước
-Làm mẫu-trẻ làm theo
- Thực hành lặp lại nhiều lần
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
+
-Nâng cao yêu cầu bài tập
Kỹ năng phát triển xã hội
-Lắng nghe âm thanh
-Tham gia chơi, học với bạn
- Biết bày tỏ thái độ của bản
thân
Tạo cơ hội, kích thích trẻ chú ý
Cô làm mẫu- Trẻ thực hành
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
+
Cho trẻ chơi cùng với 1,2 trẻ thân thiết nhất- cần có
sự hỗ trợ của giáo viên
KẾ HOẠCH CHỦ ĐỀ: Tuần II Từ … đến Nội dung Biện pháp thực
hiện
Người thực hiện
Kết quả
Điều chỉnh đánh giá
Trang 7Phát triển thể chất
- Đi trong đường hẹp,
ném bóng về phía trước
- Tham gia trò chơi vận
động vừa sức
-Tập cầm kéo
-Cô cầm tay giúp trẻ tập đi nhiều lần, thời gian vừa phải
-Động viên khuyến khích trẻ tham gia trò chơi -Làm mẫu
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
-Duy trì kết quả Thường xuyên cho trẻ luyện tập
PT ngôn ngữ và giao
tiếp
-Hiểu lời nói của cô
-Tập nói theo cô câu có
1-2 từ về các bộ phận cơ
thể
-Tạo điều kiện để trẻ trò chuyện với cô
-Cô làm mẫu
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
Rèn trẻ nói nhiều lần.
Chuẩn bị đồ dùng trực quan
Phát triển nhận thức
-Biết tên bạn ngồi cạnh
-Biết tên một vài đồ
dùng đơn giản
-Dạy trực tiếp, lặp đi lặp lại nhiều lần
- Cô kiểm tra và sửa sai
-Chuẩn bị đồ dùng trực quan
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
Thực hiện bài tập đơn giản, vừa sức
GD Kỹ năng tự phục vụ
-Biết dùng khăn lau mặt
- Tập rửa tay dưới vòi
nước
-Làm mẫu - trẻ làm theo
- Thực hành lặp lại nhiều lần
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
Nâng cao yêu cầu bài tập
Kỹ năng phát triển xã hội
-Lắng nghe âm thanh
-Tham gia chơi, học với
bạn
- Biết bày tỏ thái độ của
bản thân
Tạo cơ hội, kích thích trẻ chú ý
Cô làm mẫu- Trẻ thực hành
Cô giáo Nhóm bạn Gia đình
+
Cho trẻ chơi cùng với 1,2 trẻ thân thiết nhất-cần có sự hỗ trợ của giáo viên
Căn cứ vào kế hoạch tuần, tôi xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân qua các hoạt động chăm sóc giáo dục theo chế độ sinh hoạt trong ngày bằng cách xây dựng yêu cầu chung cho cả lớp và giảm nhẹ yêu cầu đối với trẻ khuyết tật: Tổ chức thực hiện- quan sát – đánh giá mức độ đạt được và điều chỉnh khi thấy cần thiết
Dưới đây là một ví dụ về xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân cho trẻ học hòa nhập trong lớp trong hoạt động có chủ đích:
B-Hoạt động có chủ đích:
Phát triển nhận thức
Trang 8Bài: TRÒ CHUYỆN VỀ BẢN THÂN TRẺ I- Mục tiêu chung:
1.Kiến thức: - Trẻ biết giới thiệu đầy đủ họ tên, giới tính, sở thích của
minh Ngày sinh nhật
- Biết phân biệt cảm xúc khi vui, khi buồn của bản thân
- Phân biệt hinh dáng bề ngoài của mình và của bạn Hiểu thêm về cơ thể chính bản thân mình
2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng quan sát so sánh, nhận xét, phát triển ngôn ngữ
khả năng giao tiếp với xung quanh
3 Thái độ: Biết giữ gìn bảo vệ các giác quan, vệ sinh cơ thể hàng ngày
*Mục tiêu riêng:
- Trẻ biết thưa khi cô gọi tên, nói theo cô từ đơn: “Thủy”“ăn, ngủ uống”…
- Tham gia chơi trò chơi cùng các bạn
II- Chuẩn bị:
- Tranh ảnh cá nhân trẻ
- Tranh vẽ 2 nét mặt mếu, cười
- Băng ghi giọng của các bé
- Giấy A4 có hình khuôn mặt, bút chì,búp sáp màu, bàn ghế cho trẻ
III- Tiến hành
* Hoạt động 1: Cô và trẻ cùng hát: “Mừng
ngày sinh nhật”
“Bạn có biết tên tôi”
+ Hôm nay, sinh nhật của Bạn Hương Ly đấy.
Chúng minh sẽ có món quà gi để tặng Bạn
Hương Ly nhỉ? (Cô gọi cá nhân trẻ nói lên ý
kiến của minh)
+ Ai cũng có ý kiến thật là hay, chắc bạn
Hương Ly sẽ vui lắm Cô thấy bạn nào lớp mình
cũng có giọng hát thật hay, vì vậy cô có ý kiến
chúng mình sẽ tập một bài hát thật hay để chúc
mừng SN bạn Hương Ly nhé
* Hoạt động 2: Nhận biết về ngày sinh, sở
thích của bạn
+ Cô giới thiệu về Hương Ly
- Khi gặp Hương Ly, điều đầu tiên chúng mình
phải làm là gì?
- Chúng mình chào bạn Hương Ly nào
(Bạn Thủy- con “chào - bạn” nào
Trẻ hát cùng cô
-Gói quà tặng -Tặng tranh vẽ -Tặng bánh…
Trẻ hát Mừng sinh nhật
+ Chúng mình phải chào Hương Ly
Cả lớp chào bạn
- Trẻ nhắc lại “Chào”
Trang 9+Tổ chức cho trẻ tự giới thiệu tên, ngày sinh
nhật, sở thích của bản thân
+ Các con sẽ giới thiệu về mình như thế nào? ).
Cô giáo gợi ý cho trẻ:
- Tên của con? Con sinh nhật vào ngày nào?
Con thích gi nhất?
* Cô hỏi Thủy: Cô Vân đâu?
(Cô chỉ vào mình và dạy trẻ nói “Cô”- “Vân”
-Con tên là gì, con nói cho các bạn biết nào?
-Dạy trẻ nói “ Tên -Là -Thủy”
Cả lớp khen bạn nào
-Bây giờ cô mời bạn khác giới thiệu tiếp nhé
- Con hãy nói lên cảm xúc của mình lúc con
vui như thế nào? lúc con buồn như thế nào? Khi
nào con thấy vui? Khi nào con thấy buồn?
* Hoạt động 3: Cho trẻ quan sát 2 bức tranh 2
nét mặt vui, buồn
Trò chuyện về 2 bức tranh:
+ Con nhìn xem 2 bức tranh như thế nào?
-2 bức tranh thể hiên tâm trạng như thế nào?
Vi sao con lại nghĩ như vậy?
+ Trông mặt vui thì như thế nào?
- Mặt buồn thì ra sao?
+ Con có biết vì sao bạn có tâm trạng như vậy
không?
+ Lúc nào con cảm thấy vui? Lúc nào con cảm
thấy buồn?
- Cho trẻ thể hiện các nét mặt vui, buồn:
+ Mặt vui: Miệng cười thật tươi
+ Mặt buồn: Miệng mếu
* Hoạt động 4: Cho trẻ quan sát các bức ảnh
cá nhân của trẻ, để trẻ phân biệt vóc dáng,
trang phục của trẻ và các bạn khác:
* Hoạt động 5: Trò chơi “Tai ai tinh hơn”
Cách chơi: Cho trẻ nghe và phân biệt giọng
nói, hay tiếng hát của ai? Bạn nào đang nói?
Tiếng ai đang hét?
– Giới thiệu về mình cho Hương Ly biết và trò chuyện với bạn Hương Ly nữa Gọi cá nhân trẻ trả lời -Trẻ nói tên, sở thích của mình
“Cô”
Trẻ nói 1 từ: “Thủy”
-Khi vui con cười, khi buồn con khóc
-Bức tranh vẽ mặt cười -Bức tranh vẽ mặt khóc -Thể hiện vui, buồn
- Miệng cười
- Mặt mếu – xấu Trẻ trả lời theo ý hiểu
Trẻ làm mặt cười Mặt mếu
Tên bạn:
Bạn A cao, ban B thấp Bạn mặc quần bò, Bạn đang cười tươi
Trẻ đoán xem ai đang nói, ai đang hát
Trang 10Giải pháp 2: Giáo dục trẻ mọi lúc, mọi nơi trong hoạt động học tập và vui chơi
Trẻ chậm phát triển về trí tuệ khả năng chú ý kém, khó nhớ, hay lơ đãng trong mọi hoạt động, khả năng thay đổi trạng thái chậm Vì vậy, vấn đề quan trọng nhất là việc giáo viên tạo “cơ hội” cho trẻ “tham gia” vào các hoạt động trẻ thích
và khuyến khích trẻ thể hiện bằng cử chỉ điệu bộ, … chú ý rèn cá nhân cho trẻ thực hiện lặp đi lặp lại nhiều lần mọi lúc mọi nơi để trẻ dễ nhớ
Trong hoạt động tạo hình, trẻ thường hoạt động theo cảm tính, không chú ý tới yêu cầu của bài tập mà chỉ cầm bút tô, vẽ linh tinh trẻ không chịu vẽ hoặc không vẽ theo yêu cầu của cô Bên cạnh đó, khả năng tập trung chú ý của trẻ rất kém, trong một thời gian ngắn trẻ dễ thay đổi hoạt động có khi đi lại tự do trong lớp, hoặc quay sang nghịch phá làm ảnh hưởng tới các bạn khác
Vì thế, vừa phải truyền tải đầy đủ nội dung bài học cho cả lớp tôi vừa phải chú ý quan sát các biểu hiện của trẻ khuyết tật để kịp thời xử lý các tình huống do trẻ gây ra Để hạn chế các tình huống xảy ra, tôi bố trí vị trí ngồi của trẻ gần cô để
cô có thể hỗ trợ trẻ khi cần thiết, chú ý chuẩn bị đồ dùng của trẻ trong từng hoạt động sao cho phù hợp với khả năng của trẻ như hình ảnh rõ nét hơn, kích thước lớn hơn để trẻ có thể cầm bút di màu dễ dàng khi dạy trẻ vẽ hay tô màu tranh Không để nhiều đồ dùng trước mặt sẽ khiến cho trẻ bị phân tán
Để giúp trẻ rèn phát âm tôi lựa chọn dạy những bài thơ ngắn, có vần, âm điệu vui tươi thường là thể thơ bốn chữ, ba chữ - (đồng dao) là thể thơ dễ đọc dễ nhớ, lời dễ hiểu Khi dạy, tôi thường đọc rất chậm từng câu ngắn trong bài để trẻ hiểu, cô nhấn mạnh các từ chính, từ trọng tâm kết hợp làm điệu bộ và khuyến khích trẻ đọc theo, nói theo làm theo cô để trẻ thấy thích thú
Ví dụ: Với bài đồng dao sau
“Nu na nu nống Sấm động mưa rào
Rủ nhau chạy vào Chạy mau kẻo ướt Chạy, chạy, chạy chạy!”
Cô vừa dạy trẻ đọc, vừa dạy trẻ kết hợp các động tác minh họa (đập tay, chạy ra khỏi vị trí, lấy tay che đầu )
Cô đọc “Nu na, nu…” trẻ đọc tiếp “Nống”
Cô đọc : “Cái bống nằm” … Trẻ đọc tiếp “trong” Tuy cháu chưa đọc được tròn câu, còn đọc vuốt đuôi theo cô nhưng tôi thấy cháu rất vui, hứng thú đọc Có
