Do đó giáo dục thẩm mỹ cho học sinh trong trờng tiểu học là một nhiệm vụ tác động một cách có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch đến sự phát triển tình cảm thẩm mỹ, thị hiếu thÈm mü vµ n¨[r]
Trang 1Kinh nghiệm dạy kiểu bài vẽ tranh
chân dung cho học sinh lớp 3
Phần I: phần mở đầu
I.1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hoá cho một quốc gia,
là sức mạnh tơng lai của dân tộc Nó là cơ sở vững chắc cho sựphát triển toàn diện con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa Muốnphát triển toàn diện con ngời thì không thể thiếu giáo dục thẩm
mỹ cho học sinh
Giáo dục thẩm mỹ là đào tạo phát triển con ngời toàn diện
đồng thời thông qua các phơng tiện thẩm mỹ đặc biệt là
ph-ơng tiện nghệ thuật để tác động đến sự phát triển toàn diện
và hài hoà nhân cách của học sinh tiểu học Do đó giáo dụcthẩm mỹ cho học sinh trong trờng tiểu học là một nhiệm vụ tác
động một cách có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch đến sựphát triển tình cảm thẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ và năng lựcthẩm mỹ chủa học sinh thông qua quá trình cảm thụ và lĩnh hộicái đẹp trong nghệ thuật, trong tự nhiên, trong các quan hệ xãhội, giúp họ cảm nhận và hiểu biết đợc cái đẹp trong thực tếtrong những biểu hiện đa dạng của cuộc sống Hình thành chohọc sinh những năng lực nghệ thuật, lòng mong muốn và khảnăng mang cái đẹp vào đời sống, học tập ,lao động, ứng xử
Giáo dục thẩm mỹ luôn xây dựng cho học sinh thái độkhông khoan nhợng với cái xấu xa, phản thẩm mý trong tâm hồn,trong hành động, hành vi, cử chỉ, hình dáng trang phục trongcuộc sống cũng nh trong cái phản nghệ thuật, trong tác phẩmnghệ thuật
Trang 2Giáo dục nghệ thuật trong trờng tiểu học có nhiệm vụ hìnhthành và phát triển ở học sinh hứng thú và nhu cầu cao đối vớigiá trị nghệ thuật Đồng thời giáo dục thẩm mỹ gắn bó chặt chẽ
và tác động qua lại với giáo dục t tởng, chính trị, giáo dục đạo
đức, giáo dục trí tuệ, giáo dục thể chất, giáo dục lao động thànhmột quá trình s phạm toàn vẹn Vậy đòi hỏi ngời giáo viên giảngdạy bộ môn mỹ
thuật phải luôn trau dồi kiến thức, không chỉ nắm vững chuyênmôn của môn nghệ thuật tạo hình mà phải nắm vững lý luậnkiến thức chung của môn học khác nh âm nhạc, văn học, thơ ca
Để truyền đạt một cách tối đa kiến thức tới học sinh bằng con ờng gần nhất Có vận dụng đợc nh vậy thì giáo dục thẩm mỹ mớitác động tích cực đến việc hình thành t tởng chính trị củanhân cách Bởi giáo dục thẩm mỹ không những làm phát triển tduy, hình tợng mà còn có tác động nâng cao hiệu quả hoạt
đ-động của trí tuệ, thúc đẩy lao đ-động trí óc Đặc biệt là giáo dụcthẩm mỹ thúc đẩy mạnh mẽ đến sự phát triển đạo đức của họcsinh, biết yêu quý cái thiện, ghét cái ác ở độ tuổi học sinh tiểuhọc thì cái thiện và cái mỹ hoà hợp với nhau bằng trực giác chonên giáo dục thẩm mỹ làm cho học sinh hiểu biết và ham thíchcái đẹp của các mối quan hệ trong xã hội Cái đẹp trong hành viứng xử, góp phần hình thành ở học sinh là lý tởng thẩm mỹ, đạo
đức con ngời xã hội thẩm mỹ
Ngoài sự gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại giữa giáo dụcthẩm mỹ với giáo dục t tởng chính trị - đạo đức -trí tuệ - thểchất - lao động Môn mĩ thuật trong trờng tiểu học không nhữngtìm tòi và khám phá ra những học sinh có năng khiếu mà congiúp học sinh làm quen nhận biết cái đẹp trong màu sắc, đờng
Trang 3nét, hình khối, đờng nét ánh sáng ở những đồ vật bình thờnggần gũi trong cuộc sống hàng ngày, ở những hiện tợng tự nhiên
và xã hội, giúp học sinh có khả năng diễn đạt những điều nhìnthấy hay những cảm xúc thể nghiệm sâu trong tiềm thức thànhnhững đờng nét, màu sắc, hình khối Qua đó giáo dục học sinhlòng yêu quý ông, bà, cha, mẹ, mọi ngời xung quanh Đồng thờiyêu thiên nhiên, biết bảo vệ môi trờng, trân trọng những sảnphẩm do con ngời làm ra và do thiên nhiên ban tặng Bởi vậy nhàtrờng có nhiệm vụ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơbản vê nghệ thuật, mĩ thuật, rèn luyện cho các em có kỹ năng về
mĩ thuật, đặc biệt là cách vẽ tranh khi sử dụng sách giáo khoa
và sách giáo viên cũng đã thu đợc kết quả tốt Tuy nhiên vẫn còngặp phải khó khăn bất cập, và hiệu quả còn hạn chế Vì vậy tôimanh dạn vận dụng một số phơng pháp để dạy tốt phần môn vẽtranh, đặc biệt là bài vẽ chân dung ở lớp 3
I.2 Mục đích nghiên cứu
Qua việc hớng dẫn học sinh vẽ tranh giúp các em khôngnhững cảm nhận đợc vẻ đẹp về hình khối, màu sắc trongtranh, mà còn giúp các em vẽ đợc bức tranh đẹp từ bố cục đếnhình vẽ và màu sắc và còn xây dựng khả năng tham gia hoạt
Trang 4động mĩ thuật giúp cho việc phát triển hài hoà, toàn diện cânbằng, phát hiện những học sinh có năng khiếu mỹ thuật, độngviên các em và giúp các em phát triển năng khiếu của mình Tạo
điều kiện cho các em tiếp xúc với cái đẹp và hiểu cách vẽ và vẽ
đợc nhiều bức tranh đẹp về đề tài khác nhau
I.3 Thời gian và địa điểm
I.3.1.Thời gian nghiên cứu
Qua quá trình giảng dạy cùng với các năm đổi mới theo chơngtrình thay sách giáo khoa và trọng tâm là từ tháng 9 năm 2011
đến tháng 5 năm 2012 là thời gian tôi nghiên cứu và áp dụng cácnội dung trong phạm vi của đề tài này
I.3.2.Địa điểm nghiên cứu.
Phạm vi đề tài tôi nghiên cứu và áp dụng với học sinh tiều họclớp 3 trong trờng tiểu học Nguyễn Văn Cừ
I.4.Đóng góp về mặt lý luận, thực tiễn.
Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật cao , giáo viên mĩ thuậtphải hiểu sâu rộng , nắm bắt đợc tâm lý học sinh , để sử dụngphơng pháp dạy và truyền đạt cho thích hợp với các em giữa cáckhối lớp để gây đợc sự chú ý , hứng thú học hỏi của các em Say
mê tìm tòi khám phá trong xã hội , thiên nhiên , con ngời, và môitrờng
xung quanh cuộc sống của các em Biết vận dụng tổ chức chocác em hoạt động thẩm mỹ bằng nhiều hình thức đa dạngphong phú Giáo dục các em yêu thiên nhiên , yêu ban bè, kímhtrọng thầy cô , biết yêu quý cái đẹp , cái thẩm mỹ của môn mỹthuật
Môn mĩ thuật có tác dụng phát triển giáo dục thẩm mỹ chohọc sinh , môn mỹ thuật góp phần tích cực làm đẹp cho xã hội ,
Trang 5con ngời Giáo viên mĩ thuật cần nắm sâu lý thuyết bộ môn đểvận dụng phơng pháp giảng dạy cho thích hợp đồng thời phải có
s phạm , có khả năng tổ chức cac trò chơi phù hợp , có sự phối hợpgiữa môn nọ môn kia để tìm ra sự tơng quan hỗ trợ lẫn nhau Muốn vậy ngời giáo viên mĩ thuật cần phải nghiên cứu vândụng những lý luận đã học vào quá trình giảng dạy cho chu
đáo , sâu sắc hơn
I.5 Thực trạng và định hớng
Thực tiễn dạy và học mĩ thuật trong những năm qua ở cáctrờng tiểu học nói chung và truờng tiểu học Nguyễn Văn Cừ nóiriêng có những thuận lợi và hạn chế sau:
a) Thuận lợi:
- Đợc sự quan tâm của các cấp lãnh đạo về cơ sở vật chất,phơng tiện dạy học và đợc sự giúp đỡ tạo điề kiện của ban giámhiệu nhà trờng để giáo viên giảng dạy, học sinh đợc học tập
- Giáo viên đợc tham gia các lớp bồi dỡng về kiến thức chuyênmôn do phòng Sở tổ chức Giáo viên đợc cung cấp đầy đủ cácthiết bị phục vụ cho tiết học, đồ dùng trực quan, sách giáo khoa,sách giáo viên
b) Hạn chế:
- Học sinh còn coi môn mĩ thuật là môn phụ
- Những tác phẩm hội hoạ, điêu khắc còn thiếu
- Cha có phòng học chức năng riêng cho môn mĩ thuật trongmọi tiết dạy còn hạn chế vẫn còn bị gò bó về kỷ luật
- Phụ huynh học sinh cha thấy rõ đợc vai trò của bộ môn mĩthuật trong việc hỗ trợ, bổ trợ cho những môn học khác
- Phụ huynh học sinh cha đầu t cho các em phát triển năngkhiếu bằng cách cho các em tham gia vào các lớp năng khiếu
Trang 6Từ những khó khăn trên giáo viên phải khắc phục tìm tòi, ápdụng phơng pháp để dạy kiểu bài vẽ tranh đạt hiệu quả và vậndụng đổi mới phơng pháp dạy học.
Phần II: Nội dung
II.1 Chơng 1: Tổng quan
Mĩ thuật là môn học trực quan , là một loại hình nghệ thuậtthị giác , là một loại hình học có tầm quan trọng cho học sinh vàgiáo viên nắm chắc kiến thức mĩ thuật để trang bị cho việcdạy và học nó mang tính nghệ thuật cao trong nghệ thuật tạohình Nó đòi hỏi giáo viên phải có năng lực , trình độ , phẩmchất , đạo đức , có lòng say mê nghệ thuật thẩm mĩ , sáng tạo
mĩ thuật , có trí tởng tợng chiêm ngỡng sản phẩm của mình củabạn bè ởi vậy môn mĩ thuật là nơi để các em thể hiện mình ,những tài năng của mình và cũng là điều kiện giúp học sinhphát triển toàn diện về mọi mặt , năng lực và phẩm chất Môn
mĩ thuật là có mục tiêu giúp học sinh phát triển về đạo đức , trítuệ , thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để hình thành lên nhâncách con ngời mới Dạy cho các em môn mỹ thuật , giúp cho các
em tạo ra cái đẹp , có khả năng tìm tòi sáng tạo , có nhiều cảmxúc về mỹ thuật Môn mĩ thuật chủ yếu là giáo dục thểm mỹcho học sinh , giúp các em cảm nhận vận dụng cái hay cái đẹpcủa mỹ thuật và học tập sinh hoạt hàng ngày
Môn mĩ thuật là môn nghệ thuật cao, giáo viên mĩ thuật phải hiểu sâu rộng, nắm bắt đợc tâm lý học sinh, để sử dụng
những phơng pháp dạy và truyền đạt cho thích hợp với các em giữa các khối lớp, để gây đợc sự chú ý hứng thú học hỏi của các
em, say mê tìm tòi khám phá trong xã hội, thiên nhiên, con ngời
và môi trờng xung quanh cuộc sống của các em Biết vận dụng
Trang 7tổ chức cho các em các hoạt động thẩm mỹ bằng nhiều hình thức đa dạng phong phú Giáo dục các em yêu thiên nhiên yêu bạn
bè, kính trọng thầy cô, biết yêu quý cái đẹp, cái thẩm mỹ của môn mỹ thuật
Môn mĩ thuật có tác dụng phát triển giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, môn mỹ thuật góp phần tích cực làm đẹp cho xã hội, con ngời Giáo viên mĩ thuật cần nắm sâu lý thuyết bộ môn để vậndụng phơng pháp giảng dạy cho thích hợp Đồng thời có phơng pháp s phạm, có sự phối hợp giữa môn nọ môn kia để tìm ra sự tơng quan hỗ chợ lẫn nhau
II.2 Chơng 2: Nội dung nghiên cứu
Để hớng dẫn học sinh học tốt phần môn vẽ tranh: vẽ chân dung tôi thực hiện các bớc sau:
Đầu năm tôi nhận công tác giảng dạy ở các khối lớp 1-2-3-4-5
Đứng trớc tình hình khó khăn khi học sinh còn bỡ ngỡ với mônhọc, tôi đã tiến hành thẩm định kiểm tra tình hình học tậpcủa học sinh Từ đó có biện pháp hớng dẫn các em học tập đạtkết quả cao hơn
II.2.1: Kiểm tra đầu năm lớp 3A
Trớc kết quả còn hạn chế hầu hết các em cha biết sắp xếp
bố cục hình ảnh, màu sắc, làm thế nào để vẽ đợc một bức
Trang 8tranh đẹp Trớc tình hình đố tôi không hề chán nản vội vã mà
đấy chính là điều kiện để mình nghiên cứu tìm tòi ra nhữngbiện pháp hớng dẫn các em tiếp thu bài nhanh, và thực hành bài
vẽ kết quả cao nhất
II.2.2:Tiến hành bài dạy cụ thể cho học sinh lớp 3a
-Máy tính,máy chiếu,phông chiếu
- Su tầm một số tranh ảnh chân dung các lứa tuổi
Trang 9a) Giới thiệu bài: trong chúng ta ai cũng có ngời thân,
chúng ta nhận ra ngời thân thông qua đặc điểm khuôn mặt
để rõ hơn về đặ điểm khuôn mặt ngời
Bài mới vẽ tranh vẽ chân dung
Hoạt động của thầy
- Thế nào là tranh chân dung?
- Học sinh quan sát tranh và
- Quan sát tranh
- Tranh 1; 2 là tranh chândung
- Tranh vẽ nửa ngời diễn tảkhuôn mặt là chủ yếu
- HS TL N2
- Mắt, mũi, miệng, tai, tóc,cằm, lông mày
- Cổ, vai, thân
Trang 10diÖn hoÆc nghiªng)
- Kh«ng gièng nhau VÝ dô: b¹nmÆt trßn, b¹n mÆt dµi, b¹nmÆt vu«ng, tr¸i xoan
- B¹n trai l«ng mµy rËm h¬n,tãc ng¾n h¬n b¹n g¸i
Trang 11b2) VÏ cæ vµ vai
b3) VÏ chi tiÕt (m¾t, mòi,miÖng, tai)
b4) VÏ mµu (h×nh khu«n mÆtph¶i næi bËt)
Trang 12- Những bài vẽ trên bài nào
đẹp, bài nào cha đẹp, vì
đối Tranh 3 vẽ to, bố cục chật
3) Thực hành.
- Vẽ một bức tranh chân dungtheo ý thích và vẽ màu cho
Trang 13- Giáo viên nhận xét bổ sung.
*) Trò chơi tiếp sức
4 Dặn dò, ra bài tập.
- Hoàn thiện bài vẽ
- Nêu lại nội dung bài học
- Nh vậy bố mẹ, ông bà, anh chị là những ngời thân tronggia đình em phải có tình cảm nh thế nào? yêu quý, gần gũi,tôn trọng những ngời thân đó
*) Trò chơi tiếp sức.
Vẽ màu vào tranh chân dung
*) Giáo viên chuẩn bị: ba bức tranh chân dung giống
nhau cha vẽ màu treo lên bảng ở ba vị trí bên phải, bên trái, ởgiữa
+ Màu vẽ
*) Cách chơi:
Chia lớp làm 3 nhóm, mỗi nhóm 3 em ngồi ở vị trí thuận lợicho việc lên bảng dễ dàng
- Mỗi bức tranh chia làm ba phần để vẽ màu
+ Phần khuôn mặt (tóc, mắt, mũi, miệng)
+ Phần cổ, vai + Phần nền
- Giáo viên hô khẩu lệnh, học sinh dới lớp hát bài hát: một convịt (3 lần, lần 2 và 3 vỗ tay)
- Các nhóm trên bảng lần lợt từ em thứ nhất đến em thứ 3lên bảng vẽ màu vào phần của mình Sau khi các bạn ở dới lớp hátxong bài hát, đội nào xong trớc dành phần thắng
Trang 14*) Phần trò chơi này cũng cố thêm về kiến thức, kỹ năng chohọc sinh qua từng bài học, đồng thời tạo thêm hứng thú cho họcsinh không chỉ học tốt môn này mà còn học tốt môn học tiếptheo.
đợc cái đẹp của bức tranh để hình thành nên tác phẩm củamình Kết quả cho thấy các em tiến bộ rõ rệt trong học tập,trong cách thể hiện Từ chỗ lúng túng cha biết thế nào là bố cục,hình dáng, đờng nét đến nay 100% số em đã biết vận dụngcác bớc tiến hành một bài vẽ mà giáo viên hớng dẫn trớc khi làmbài Các em đã làm tốt bài kiểm tra mà tôi đa ra để kiểm tra
đánh giá
Cụ thể qua lần khảo sát gần đây nhất kết quả đợc nânglên rõ rệt mà tôi đánh giá xếp loại nh trên
Trang 15II.3:Chơng 3: Phơng pháp nghiên cứu ,kết quả nghiên cứu
II.3.1- Phơng pháp nghiên cứu: Để thực hiện cho nghiên cứu
đề tài của mình tôi đã sử dụng phơng pháp sau để nghiên cứu:
Phơng pháp so sánh,quan sátPhơng pháp nghiên cứu tài liệu
Phơng pháp nghiên cứu khoa học
Phơng pháp trò chơi
II.3.2- Kết quả nghiên cứu đạt đợc:
- Qua những năm thực tế giảng dạy trên lớp tôi đã rút ra đợcnhiều kinh nghiệm
- Khi thấy chất lợng học tập của học sinh cha cao thì giáoviên không đợc nóng vội thúc ép các em một cách không khoahọc, sai mục đích Giáo viên cần lu ý trớc những vấn đề này.Phải tìm ra nguyên nhân và khó khăn mà học sinh mắc phảidẫn đến học sinh vẽ cha đúng, cha đẹp Từ đó giáo viên nghiêncứu, tìm tòi ra những biện pháp phù hợp trong từng bài dạy phùhợp với đặc trng bộ môn để hớng cho học sinh tiếp thu kiến thứcnhẹ nhàng mang lại kết quả cao trong học tập
Khi dạy môn mĩ thuật nói chung và phân môn về tranh nóiriêng đa số giáo viên còn đang lúng túng trong việc chuẩn bị bàicũng nh tiến trình lên lớp Do đó trong khi hớng dẫn học sinhphân môn vẽ tranh tôi rút ra đợc những kinh nghiệm sau:
- Đồ dùng trực quan phải đầy đủ, đẹp, rõ ràng
- Khai thác nội dung bài kết hợp với đồ dùng đúng chỗ, đúnglúc
Trang 16- Đa nội dung câu hỏi phù hợp với đối tợng học sinh vấn đáp
rõ ràng, dễ hiểu
- Vận dụng phơng pháp mới nh dạy học theo nhóm
- Phát huy tính tích cực của học sinh, học sinh phải là ngờichủ động tìm ra kiến thức
- Trò chơi kiến thức (vẽ tranh tiếp sức phù hợp với nội dung
để cũng cố đợc kiến thức cho vẽ tranh
Phần III: Kết luận-kiến nghị
III.1: Kết luận
Giáo dục thẩm mỹ có ý nghĩa quan trọng trong quá trìnhgiáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học Nó hình thành cho họcsinh có ý thức tình cảm đạo đức trong
sáng, lành mạnh, hớng con ngời cảm nhận đợc cái đẹp thểgiới quan, nhân sinh quan
Qua tiết mĩ thuật, trẻ hoạt bát, tự tin, cởi mở với giáo viên,vớibạn bè do việc giáo dục tốt hơn
- Phơng pháp dạy học giúp học sinh hình thành bố cục,hình vẽ chắc, khoẻ, cân đối hài hoà, màu sắc có đâm, nhạt, t-
ơi sáng phù hợp với yêu cầu của bài học
Dựa trên các đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi tiểu học cụthể là lứa tuổi học sinh lớp 3 vận dụng đợc kiến thức mĩ thuậtcủa bản thân Tôi đã cố gắng giúp các em có sân chơi bổ ích
và lý thú góp phần làm cho các em khám phá đợc ngôn ngữ riêngcủa mĩ thuật khác với môn học khác
III.2 Kiến nghị với cấp trên: