document

Về kiến thức - Mô tả được chất lượng các loại vật liệu và thiết bị sử dụng trong lắp đặt mạng điện sinh hoạt.. 10 BÀI1 Lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nỗi Mã bài: M23-01 Giới thiệu K

Ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 21/12/2017

của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung ương I

_BO GIAO THONG VAN TAL TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I

TUYÊN BÓ BẢN QUYÈN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

LỜI NÓI ĐẦU

Cuốn giáo trình “ Lắp đặt mạng điện sinh hoạt” có nội dung gồm hai phần chính: Lý thuyết cơ sở và hướng dẫn thực hành

Phần lý thuyết trình bày các nội dung về các loại dây dẫn, ống luồn dây,

các loại đèn điện, chuông điện, quạt diện và các mạch điện ứng dụng trong công

trình Đây là phần lý thuyết căn bản, thiết yếu cho người công nhân lắp đặt mạng điện sinh hoạt trong nhà Khi trình bày nội dung, chúng tôi không có chủ đích đi sâu vào phần nguyên lý, tính toán phức tạp, chỉ nêu ra những nội dung cần thiết, liên quan trực tiếp việc thực hành lắp đặt điện

Phần hướng dẫn thực hành gồm các bài theo phiếu hướng dẫn, mỗi phiếu

hướng dẫn một nội dung cụ thể, thiết thực, được sắp xếp từ dễ đến khó Nếu sử

dung phan này làm tài liệu hướng dẫn thực hành có thể tiến hành theo trình tự đã nêu Tuy nhiên độc giả cũng có thể thực hành theo một phiếu hướng dẫn cần

thiết cho công việc cụ thể của mình

Giáo trình này được dùng làm tài liệu giảng dạy cho hệ Cao đẳng, trung cấp nghề kỹ thuật xây dựng trong các trường Giáo trình được biên soạn dựa theo một số tài liệu hướng dẫn lắp đặt điện, đồng thời cũng là sự đúc kết kinh nghiệm sau nhiều năm tham gia đào tạo từ thực tế thi công công trình Tuy vậy, chắc rằng tài liệu vẫn còn nhiều thiếu sót, rất mong được sự góp ý của độc giả.

2 MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU “ao 1

Bài 1: Lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nỗi

1.1 Yêu cầu về lắp đặt

1.2 Yêu cầu về an toàn

2 Đọc bản vẽ sơ đồ đi dây

2.1 Sơ đồ phân phối điện

6.2 Đánh dấu các đầu dây

Bài tập thực hành của học viên

Bài 2: Lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

1 Yêu cầu kỹ thuật

1.1 Yêu cầu về lắp TH Ea Ta GÀ Stolen SeEineoEoSetor

1.2 Yêu cầu về an toàn

2 Đọc bản vẽ

2.1 Sơ đồ phân phối điện

3 Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ

3.1 Chuẩn bị dụng cụ

3.2 Chuẩn bị thiết bi “

4 Đánh dấu các vị trí đặt dây, đặt thiết bị ccccccccccrrrrrrrrerree

4.1 Đánh dấu các vị trí tuyến dây chính (đường dây chính)

4.2 Đánh dấu các vị trí tuyến dây nhánh (đường dây nhánh)

5.1 Xẻ rãnh các tuyến ống dây chính, dây nhánh

5.2 Đục tẩy rãnh đã xẻ

6 Chôn dây vào rãnh

6.1 Cố định phụ kiện vào rãnh

Bài 3: Lắp đặt công tơ điện

1 Yêu cầu kỹ thuật

1.1 Yêu cầu về lắp đặt

1.2 Yêu cầu về an toàn điện

2 Tìm hiểu các thông số kỹ thuật của công tơ

2.1 Tìm hiểu các thông số kỹ thuật của công tơ

2.2 Cầu tạo công tơ điện

3.1 Sơ đồ mạch điện công tơ

3.2 Xác định vị trí lấy dấu lắp đặt công tơ

4 Lắp đặt công tơ vào bảng điện

4.1 Lấy dấu vị trí công tơ vào bảng điện

4.2 Lap công tơ vào bảng điện

5, Lap công tơ vào vị trí đã xác định

5.1 Khoan, chôn vít nở vào vị trí lấy dấu

Bài tập thực hành của học viên

Bài 4: Lắp bảng điện nỗi

1 Yêu cầu kỹ thuật

1.1 Yêu cầu về lắp đặt

1.2 Yêu cầu về an toàn

2 Lay dau vi tri dat công tac, 6 cam trên bang dién

2.1 Lấy dấu vị trí đặt công tắc: Trình bày 6 bai 1

3.2 Lấy dấu vi tri bat tat 6 cắm

3 Lap dat thiét bi

3.1 Lap dat thiét bi bao vé

3.2 Lap đặt thiết bị điều khiển, ổ cắm lây điện

4 Đấu dây vào cực thiết bị

4.1 Đọc bản vẽ sơ đồ đi dây

4.2 Trình tự đấu dây vào cực thiết bị

5 Cố định bảng điện lên tường

5.1 Lay dấu vị trí lắp đặt bảng điện

5.2 Khoan lỗ vị trí lấy dấu ng 5.3 Cố định bảng điện lên tường 2 ++++EE++et+zvzzer+rrrze

4

6 Kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm

6.1 Kiểm tra

6.2 Đánh dấu các đầu dây

Bai t@p thye hanh cba hoe Viti scecsscnsussseessessesvsesassavcsssssscsnersessiecessissesssccees

Bài 5: Lắp báng điện ngầm

1.Yêu cầu kỹ thuật

1.1 Yêu cầu về lắp đặ

1.2 Yêu cầu về an toàn

2 Đặt đế âm trong tường

2.1 Các loại đế âm chôn ngầm trong tường

2.2 Lấy dấu và gia công lắp đặt đế âm

2.3 Cô định đế âm vào tường

3 Đấu nối dây vào cực thiết bị

3.1, Đấu, nối dây vào bảng điện chính

3.2 Đầu nói dây vào bảng điện nhánh

4 Lấp mặt dương vào để âm

4.1 Lắp mặt dương vào bảng điện chính

4.2 Lap mặt dương vào bảng điện nhánh (phụ)

5 Kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm

2.2 Tìm hiểu các thông số kỹ thuật và phụ kiện của đèn

2.3 Cầu tạo và nguyên lý làm việc

5 Kiểm tra hoàn thiện sản phẩm sử

Bài tập thực hành của học viên

Bài 7: Lắp đặt đèn huỳnh quang .«°-veeeezzvvxsseeree

Bài tập thực hành của học viên

Bài 8: Lắp chuông báo

1 Yêu cầu kỹ thuật

2.2 Tìm hiểu cấu tạo và các thông số kĩ thuật cơ bản của thiết bị

2.3 Lấy dấu vị trí lắp chuông

3 Lắp chuông vào vị trí đã xác định

3.1 Khoan vị trí đã lấy dấu

3.2 Kiểm tra chuông trước khi lap

3.3 Lắp chuông vào vị trí

4, Dau đây từ nút ấn tới chuông

4.1 Sơ đồ mạch điện chuông

4.2 Đấu dây theo sơ đồ mạch điện

6

2.1 Đọc bản vẽ điện -¿- 5555 s+ss+xsss+x>

2.2 Tìm hiểu các thông số kĩ thuật cơ bản của quạt

2.3 Lấy dấu vị trí lắp quạt

3 Lắp các chỉ tiết của quạt trần

3.1 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của quạt

3.2 Kiểm tra quạt trước khi lắp đặt

3.3 Lắp các bộ phận của quạt

4 Treo quạt vào vị trí đã xác định

4.1 Lắp đặt móc treo quạt

4.2 Móc cần treo quạt vào móc treo

5 Đấu đây vào quạt

5.1 Sơ đồ mạch điện quạt trần

5.2 Đầu dây vào quạt

6 Kiểm tra và hoàn thiện sản phẩm

6.1 Kiểm tra tổng quát

1.2 Tìm hiểu các thông số kĩ thuật cơ bản của quạt

1.3 Lấy dấu vị trí lắp quạt

2 Bắt chặt đế quạt vào vị trí đã xác định

2.1 Cầu tạo, nguyên lý hoạt động của quạt

2.2 Kiểm tra quạt trước khi lắp đặt

2.3 Lắp các chỉ tiết của quạt

2.4 Lắp đặt vít treo quạt

2.5 Bắt chặt đế quạt vào vị trí

3 Cắm phích cắm quạt vào ô cắm

Bài tập thực hành của học viên

Bài 11: Lắp bơm nước

1 Xác định vị trí lắp máy bơm nước -:¿-++++22vvvvvvvzrree

1.1 Đọc bản vẽ điện

1.2 Tìm hiểu các thông số kĩ thuật cơ bản của máy bơm

1.3 Chọn vị trí đặt máy bơm

1.4 Lấy dấu vị trí lắp máy bơm

2 Bắt chặt đế máy bơm vào vị trí đã xác định . : c+

2.1 Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của máy bơm ly tâm

2.2 Kiểm tra bơm trước khi lắp đặt

2.43 Lap các bộ phận của bơm

2.4 Lắp đặt đế máy bơm vào vị trí

3 Đấu dây máy bơm nước

3.1 Sơ đồ mạch điện máy bơm

3.2 Đầu dây máy bơm

4 Kiểm tra, vận hành thử

4.1 Kiểm tra

4.2 Vận hành thử

Bài tập thực hành của học viên -+- 5+ + xkkxexevxekekerrrkrkrkrkrkre

TÀI LIỆU THAM KHẢO

8

MO DUN LAP DAT MANG DIEN SINH HOAT

Mã số mô đun: MD 23

Vi tri, tinh chat, ý nghĩa và vai trò của mô đun

- Vị trí mô đun: Được bố trí học sau khi học xong các môn học chung và

mô đun, môn học cơ sở

- Tính chất mô đun: Là mô đun nghề có nội dung, kiến thức, kỹ năng đáp ứng yêu cầu của sự toàn diện cho nghề kỹ thuật xaâ dựng

- Ý nghĩa: Giúp sinh viên thực hiện các yêu cầu đa dạng của nghề kỹ thuật xây dựng công trình

- Vai trò: Là mô đun học chuyên môn nghề quan trọng bắt buộc Thời gian học bao gồm cả lý thuyết và thực hành

Mục tiêu mô đun

1 Về kiến thức

- Mô tả được chất lượng các loại vật liệu và thiết bị sử dụng trong lắp đặt mạng điện sinh hoạt

- Nêu được các yêu cầu kỹ thuật lắp đặt mạng điện sinh hoạt

- Giải thích được các sự cố về điện trong mạng điện sinh hoạt

- Phát hiện được các hư hỏng trong mạng điện sinh hoạt

- Trình bày được các bước trong lắp đặt mạng điện sinh hoạt

2 Về kỹ năng

- Đọc được bản vẽ mặt bằng bồ trí thiết bị điện

- Sử dụng được các dụng cụ đo, lắp các thiết bị điện

- Lắp đặt được mạng điện sinh hoạt đạt yêu cầu kỹ thuật

- Đánh giá được chất lượng các loại vật liệu và thiết bị sử dụng trong lap

dat

- Sử dụng được các dụng cụ thi công an toàn, đúng kỹ thuật

3 Về thái độ

- Cần thận , chính xác, trong quá trình thực hiện công việc

- Hợp tác tốt theo nhóm, tổ để thực hiện công việc

- Tuân thủ các quy định về nội quy an toàn về điện.

Số Tên các bài trong khu cnuà

TT mô đun Tong Lý, | Thực Kiểm

số | thuyết | Hành | tra

1 | Lap dat day dẫn đi trong ống nhựa nổi | 11 4 7

2 | Lap dat day dẫn đi ngầm trong tường 18 4 14

3 | Lap céng tơ điện 10 3 7

4 | Lap bang dién néi 24 3 21

5 | Lắp bảng điện ngầm 26 3 19 4

7 | Lap dén huynh quang 10 3 7

8 | Lap chuéng bao 15 2 9 4

9 | Lap quat tran 9 2 7

10 | Lap quạt treo tường 9 2 7

11 | Lắp bơm nước 9 9 7

Cộng 150 30 112 8

10

BÀI1

Lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nỗi

Mã bài: M23-01 Giới thiệu

Khi thiết kế một mạng điện sinh hoạt, tùy theo yêu cầu, đặc điểm đường dây mà chúng ta áp dụng phương pháp đi dây cho phù hợp, bảo đảm kỹ thuật, an

toàn điện Nhìn chung về đặt đường dây, cơ bản có hai hình thức: đặt nổi và đặt

ngâm

Đặt nổi là trang bị đường dây trông thấy, được đặt theo trần nhà, đà,

cột trong kiến trúc gỗ, gạch Có thể dùng phương pháp đặt dây trên kẹp dây, puli, trong khuôn gỗ, trong ống hoặc dùng cáp nhiều sợi có bọc cách điện từng SỢI

Phương pháp đi dây trong ống đặt nổi được dùng rộng rãi vì dễ thi công lắp đặt, dễ sữa chữa và thay thế khi xảy ra chạm chập song không đảm bảo mỹ quan như phương pháp đặt ngầm Đường dây đặt nổi loại này được chọn áp dụng không hạn chế ở những nơi khô ráo, bụi bặm, ẩm ướt Ông luồn dây đi nỗi thường làm bằng nhựa, có tiết diện tròn (ống gen tròn) hoặc tiết diện chữ nhật (ống gen dẹp) nhằm trang trí và bảo vệ dây dẫn

Mục tiêu của bài

- Nêu được các yêu cầu kỹ thuật lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nỗi

- Trinh bay được các bước trong lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nồi

- Đọc được bản vẽ sơ đồ mạng điện sinh hoạt

- Xác định được vị trí đặt dây và thiết bị

- Lap đặt được dây dẫn đi trong ống nhựa nổi đúng yêu cầu kỹ thuật

- Sử dụng được đồng hồ đo điện và máy khoan bê tông dùng trong thi công

- Cần thận, chính xác

- Tổ chức được tô, nhóm lắp đặt đường dây đảm bảo an toàn

Nội dungcủa bài

1 Yêu cầu kỹ thuật

Mục tiêu: Mô tả được cầu tạo và các yêu cầu kỹ thuật khi thi công lắp đặt dây dân đi trong ông nhựa đặt nồi

1.1 Yêu cầu về lắp đặt

Khi lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi cần đám bảo các yêu cầu kỹ

thuật sau.

- Xác định đúng chủng loại vật tư cần lắp đặt

Ống luồn dây có loại tròn, loại đẹp (hình 1-1) của nhiều hãng sản xuất khác nhau do đó chúng ta cần căn cứ vào yêu cầu sử dụng để chọn loại thích hợp Mỗi loại ống luồn dây lại có nhiều kích cỡ khác nhau Trên từng tuyến ống đi dây, chúng ta cần chọn ống có kích cỡ phù hợp với số lượng dây dẫn và tiết diện dây dẫn luồn trong đó

Hinh 1-1

- Di day đúng theo sơ đồ

- Cac tuyén éng thang, chắc chắn, đảm bảo kích thước, không vỡ, bẹp

- Các vị trí nối ghép ống phải phẳng, kín khít, đẹp

1.2 Yêu cầu về an toàn

~ Vỏ bọc dây dẫn không bị rách, hở lõi dẫn điện

- Không luồn các đường dây khác điện áp vào chung một ống

- Không được nỗi dây trong ống vì trong trường hợp đó không thể kiểm tra

nhiệt độ của dây dân ở chô nôi, trạng thái chỗ nôi

- Phải đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Trong quá trình lắp đặt, chúng ta thường phải làm việc trên thang Do vậy, việc dùng thang cũng phải an toàn dé không xảy ra tai nạn

Công việc lắp đặt còn phải sử dụng khoan Do vậy, cần phải chú ý an toàn

lao động trong mọi công việc là rất cần thiết

Bên cạnh đó chúng ta còn phải chú ý để không làm hỏng vỡ ống, hỏng dây

2 Đọc bản vẽ sơ đồ đi dây

Mục tiêu: Mô tả được các ký hiệu trên bản vẽ và thống kê được vạt liệu, thiết bị

Sơ đồ mạng điện được thể hiện trên bản vẽ điện Thường bản vẽ điện chỉ thể hiện sơ đồ phân phối điện, mặt bằng bố trí điện, có thể vẽ thêm mặt cắt.

12

2.1 Sơ đồ phân phối điện

Sơ đồ phân phối điện thể hiện trục chính, trục phân nhánh cấp điện cho từng pha, phạm vi cấp điện của từng pha tới phụ tải, đồng thời thể hiện hệ thống thiết bị bảo vệ, điều khiển cùng thông số kỹ thuật của chúng, mã hiệu tiết điện dây, công suất phụ tải

2.2 Sơ đồ mặt bằng bố trí điện

Trên mặt bằng thể hiện các tuyến dây trục chính, trục phân nhánh, số sợi

dây và tiết diện day; vị trí đặt bảng điện chính, các bảng điện nhánh; các thiết bị, phụ tải điện và vị trí lắp đặt của nó Sơ đồ mặt bằng bao giờ cũng đi kèm bảng

thuyết minh kỹ thuật và bảng tổng hợp vật liệu

Nếu có thêm mặt cắt, mặt cắt thể hiện độ cao lắp đặt

TT Tên vật liệu và quy cách lượng Đơn vị

I — Dây lõi đồng cách điện PVC/PVC 2(2x2,5)mm? 25 m

2 Dây lõi đồng cách điện PVC 2x1,5mm” 20 m

3 Dây lõi đồng cách điện PVC 2x0,75mm” 25,2 m

8 _ Quạttrần 220V-§0W sải cánh 1,4m 3 cái

9 Cầu dao 3pha380V-10A 1 cái

Trình tự đọc bản vẽ:

Nhìn trên sơ đồ phân phối điện ta nhận thấy rằng nguồn đến dùng dây 2(2x2,5) từ bên ngoài vào cầu dao 3 pha 380V-10A Từ cầu dao 3 pha, 3 pha phân bổ cho 3 phòng dùng 3 dây 21,5 vào 3 áptômát Áptômát của mỗi pha đều

có trị số 2MT-10A Công suất của mỗi pha là 1,2 KW

Nhìn trên mặt bằng ta thấy nguồn điện từ bên ngoài vào bảng điện chính là

dây 2(2x2,5) = 25m Bảng điện chính đặt ở trục 4 Từ bảng điện chính có 3 dây 2x1,5 chạy dọc theo trục A tới bảng điện phụ ở 3 phòng Bảng điện phụ ở mỗi

phòng đặt ở phía tay phải cửa ra vào, trong đó bao gồm I áptômát, 1 công tắc

đèn, 1 ổ cắm, 1 điều tốc quạt trần Từ bảng điện phụ có 2 dây dẫn 2x0,75: 1 dây

dẫn tới đèn, 1 dây dẫn tới quạt Dây từ bóng đèn thứ nhất đến bóng đèn thứ 2 dùng dây 2x0,5 Mỗi phòng 2 bóng đèn mang ký hiệu 22 cho ta thấy mỗi bóng có công suất 75W ở độ cao 2,8m và một quạt trần mang ký hiệu 2° cho

biét công suất quạt 80W đặt ở độ cao 3m Bảng điện phụ đặt sát tường, đối chiếu

với mặt cất thấy ngay cách sàn 1,5m Các thiết bị lắp đặt ta đếm được trực tiếp

trên mặt bằng

Thông qua mặt bằng và mặt cắt ta đọc được từng chủng loại và chiều dài dây dẫn cùng với các thiết bị trong bảng tông hợp vật liệu

3 Đánh dấu vị trí đặt dây và thiết bị

Mục tiêu: Mô tả được công tác thực hiện lấy dấu đặt dây và thiết bị

3.1 Đánh dấu vị trí đặt thiết bị

Phụ tải mạng điện sinh hoạt bao gồm các thiết bị điện một pha như:

- Các loại đèn điện (đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang, đèn compact, );

- Các loại quạt điện (quạt bàn, quạt trần, quạt thông gió, );

- Tủ lạnh, máy điều hòa nhiệt độ;

- Máy bơm nước;

- Các thiết bị đun nóng (bình nóng lạnh, nồi cơm điện, ấm điện, bếp điện, bàn là, lò sưởi, máy sấy tóc, lò vi sóng )

Các thiết bị điện đặt có định thì vị trí đặt được thể hiện trên bản vẽ điện

Các thiết bị điện di động được lấy điện từ các ổ cắm điện Ô cắm điện và các thiết bị đóng cắt, bảo vệ được lắp đặt trên bảng điện Vị trí đặt bảng điện được

thể hiện trên bản vẽ điện

Sau khi nghiên cứu bản vẽ điện, chúng ta tiến hành đánh dấu vị trí đặt thiết

Sau đây là phương pháp đánh dấu một số thiết bị điện

- Đánh dấu vị trí lắp đặt quạt trần

Vach dau 2 đường chéo trên sàn nhà Từ giao điểm vừa tạo được chuyển

lên trần nhà bằng cách dùng đầu nhọn của gậy có dây dọi lên trần nhà sao cho dây dọi đặt dọi đúng vào chỗ giao điểm của 2 đường chéo trên sàn nhà (hình 1-

16

vậy bảng nào cũng cách mặt đất từ 1400mm đến 1500mm và cách mép tường

cửa là 200mm

Sau khi đã xác định được độ cao và khoảng cách mép tường cửa, tùy theo

kích thước bảng điện to hay nhỏ, chúng ta lấy bảng điện đặt trùng khít lên 2 đường đã vạch, dùng bút chì vạch tiếp theo cho hết chu vi bảng điện (hình 1-6)

3.2 Vạch dấu các tuyến Ống đi dây

* Vạch dấu các tuyến ống nằm ngang

Đường ống nhựa được đi theo 2 cách:

- Di sát trần và tường

- Đi cánh trần 500 mm

Đường ống phải nằm ở phương ngang (song song với mặt trần, mặt sàn) Dùng dây gai để lấy dấu tuyến ống ngang Căng dây dọc theo tường với khoảng cách cách trần như trên, định vị 2 đầu dây

Dùng bút chì vạch dấu theo đường dây đã căng, khoảng cách giữa 2 dấu từ

40 đến 50 cm (hình 1-7) Các vị trí lấy dấu này chính là các vị trí có định các vòng ốp giữ ống bằng vít đối với ống gen tròn, đối với ống gen dẹp là vị trí bắt vít cố định ống gen

4 Cố định ống nhựa lên vị trí đã xác định

Mục tiêu: Thực hiện được công tác đặt ống nhựa lên vị trí đã lay ddu

4.1 Khoan lỗ theo dấu đã vạch

Dùng khoan bê tông tạo các lỗ chứa nở nhựa và vít thép để giữ ống gen Để

thực hiện công việc đạt hiệu quả cao, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị thì đòi hỏi mỗi người thợ phải nắm được tính năng và sử dụng thành thạo dụng cụ

Khi sử dụng máy khoan chúng ta phải biết sơ lược cấu tạo, tính năng của

khoan

* Sơ lược cấu tạo máy khoan Xem hình 1-9

Nút đặt chế độ khoan Đầu kẹp mũi khoan

- Đặt nút chế độ khoan về vị trí khoan bê tông

- Đặt nút chiều quay của khoan về vị trí quay thuận

Bước 3: Lắp mũi khoan

- Chọn mũi khoan: Khoan lỗ bắt vít trên tường chúng ta sử dụng mũi khoan

bê tông có đường kính 6 mm Đường kính mũi khoan có ghi ở đuôi mũi khoan Lưu ý: Không dùng mũi khoan cong, mẻ đầu hoặc ở đuôi mũi khoan bị bảo mòn, đầu mũi khoan quá cùn

- Lắp mũi khoan vào máy khoan: Chúng ta dùng chìa khóa măng ranh để

mở lỗ măng ranh, đưa mũi khoan vào và dùng chìa khóa măng ranh vặn chặt để

giữ vững mũi khoan tại măng ranh

20

- Cắm điện chạy thử để kiểm tra mũi khoan lắp có cân không, quay có đúng chiều không

Bước 4: Chuẩn bị vị trí và tư thế khoan

- Tư thế khoan có thể đứng hoặc ngồi sao cho thuận lợi và chắc chắn

- Một tay nắm vào tay cầm của khoan, tay kia đỡ vào thân khoan hoặc giá

đỡ khoan

Bước 5: Khoan lỗ theo dấu đã vạch

- Ấn nhẹ công tắc điện cho khoan quay chậm tạo dấu Điều chỉnh sao cho

mũi khoan thật vuông góc với mặt phẳng tường Sau đó ấn mạnh công tắc dé khoan quay nhanh tạo lỗ khoan Vừa ấn công tắc điện chúng ta vừa phải ấn từ từ máy khoan cho mũi khoan tiến dần vào tường

- Khi lỗ khoan đủ độ sâu, chúng ta vẫn giữ công tắc cho máy khoan chạy và rút mũi khoan ra khỏi lỗ khoan

- Nhả công tắc điện kết thúc việc khoan

Khoan xong một lỗ, chúng ta tiếp tục khoan các lỗ còn lại theo dấu đã vạch Bước 6: Sau khi khoan xong chúng ta vệ sinh máy khoan sạch sẽ trước khi

cất

Lưu ý:

- Đeo kính bảo hộ lao động trước khi sử dụng máy khoan

- Không dé vật khác đè lên dây điện của khoan

- Trong suốt quá trình khoan phải luôn giữ máy khoan ngay ngắn tránh làm

lỗ khoan quá rộng và không bị gẫy mũi khoan

4.2 Chôn vít nở

Ta tiến hành chôn vít nở vào các lỗ khoan Nở nhựa có nhiều kích cỡ khác

nhau, chúng ta chọn nở nhựa phù hợp với lỗ đã khoan băng mũi khoan ¿ 6 Đường kính trung bình của thân nở nhựa bằng đường kính lỗ khoan

Tra nở nhựa vào lỗ khoan, ta dùng búa đóng nhẹ tới khi mặt nở phẳng với

bề mặt tường

4.3 Gia công lắp đặt đường Ống

Để lắp đặt dây dẫn đi trong ống đảm bảo kỹ thuật, đẹp và nhanh người thợ phải nắm được kỹ thuật gia công lắp đặt đường ống Kỹ thuật cơ bản gia công lắp đặt đường ống gồm các công việc sau

4.3.1 Đo, cắt ống

Dựa vào bản vẽ sơ đồ đi dây, chúng ta biết được kích thước yêu cầu của từng tuyến ống Ta tiến hành do và cắt ống theo kích thước định đặt Ống

Ống gen tròn hoặc ống gen dẹp bằng nhựa chúng ta có thể cắt bang dao hoặc lưỡi cưa Đầu ống cắt phải nhẫn, phẳng, vuông góc với phương của tâm

Chúng ta sử dụng lò xo uốn ống và thực hiện như sau:

- Đo khoảng cách từ một đầu ống tới điểm tiếp giáp với đoạn ống cong ta

có điêm A

- Ðo tiếp một đoạn bằng 10 lần đường kính ống ta có điểm B

- Từ điểm B ta đo tiếp đoạn ống còn lại

- Lồng lò xo uốn ống vào trong đoạn ống cần uốn Chúng ta dùng dây dẫn hướng buộc vào lò xo dé kéo, điều chỉnh lò xo tới vị trí cần uốn

- Ding tay nan dan dần đoạn ống đã đánh dấu cho tới khi đạt góc vuông là được Trong quá trình uốn ống chúng ta có thể hơ nóng cho dễ uốn và tránh bẹp ống Hình 1-10

„

—I

Hình 1-11

- Các vị trí rẽ vuông góc ngả hai hoặc ngả ba, ngả bốn chúng ta sử dụng các

phụ kiện như ống nối L, éng nối T, cút hoặc sử dụng các hộp rẽ nhánh Hình I-

4.3.4 Dat ong lên trờng

* Đối với ống gen tròn: Đặt dây trong ống trước khi lắp dat có định đường ống lên tường Sau đó đặt các ống nối T, L, và tiến hành từng đoạn ống với đầy

đủ số lượng dây đã dự trù trước Việc cố định đường ống trên tường nhờ các vòng ốp tại các vị trí có nở nhựa Chúng ta định vị vòng ốp giữ ống bằng vít thép tại lỗ ở chân vòng ốp

* Đối với ống gen dep:

- Tach ống thành hai nửa

- Lấy đáy ống đặt theo vạch dấu, đặt sát bề mặt kiến trúc tại vị trí các lỗ có

nở nhựa Định vị đáy ống lên tường bằng vít thép vào giữa đáy ống tại vị trí có chôn nở nhựa Lưu ý: Các tuyến ống ngang đặt trước, tuyến ống thắng đứng đặt

Mục tiêu: Thực hiện được công tác đặt dây và cố định lắp ong theo thiét ké

5.1 Đối với Ống gen tròn

Thực hiện đặt dây trong ống kết hợp với công đoạn đặt ống như đã nêu ở trên Dây dẫn được luồn vào trong ống nhờ một dụng cụ kéo dây gọi là dây dẫn hướng

26

- Trước tiên, chúng ta tiến hành đo, cắt dây Chiều dài của từng đoạn dây

trên từng tuyến dây chúng ta cũng đọc trên bản vẽ điện Lưu ý, các đầu dây phải

để dài ra khoảng 20cm ở mỗi đầu ống

- Trải dây Số lượng dây, chủng loại dây trên từng tuyến dây chúng ta đọc được trên bản vẽ điện

- Để luồn dây, ta đẩy dây dẫn hướng qua đường ống trước

- Gọt cách điện các đầu dây dẫn muốn lắp đặt nối vào dây dẫn hướng sao cho mối nối gọn, nhỏ Có thể băng mối nối để tránh sự vướng mắc bên trong ống khi kéo

- Kéo từ từ dây dẫn hướng qua ống để luồn dây dẫn vào ống

Cứ thế luồn các đường dây trong các đoạn ống kế tiếp Lưu ý: Để dễ luồn dây, trước khi luồn dây chúng ta có thẻ thổi bột tan vào trong ống và dùng giẻ

lau có rắc bột tan để vuốt dây trước khi luồn

Cách lắp đặt dây này có thể đặt thêm đường dây nếu cần thiết, vì có sự dự trù rộng cho bên trong đường ống, hoặc thay thế đường dây cũ sau một thời gian

sử dụng

5.2 Đối với Ống gen dẹp

- Trước tiên, chúng ta tiến hành đo, cắt dây Chiều dài của từng đoạn dây trên từng tuyến dây chúng ta đọc trên bản vẽ điện Lưu ý, các đầu dây phải để dài ra khoảng 20cm ở mỗi đầu ống

- Trải dây Số lượng dây, chủng loại dây trên từng tuyến dây chúng ta cũng đọc được trên bán vẽ điện Các dây dẫn xếp song song, gom gọn

- Bồ trí hợp lý dây dẫn đặt trong ống kết hợp đặt dây lên đáy ống đồng thời đậy nắp ống lại

6 Kiểm tra, đánh dấu các đầu dây

Mục tiêu: thực hiện được công tác kiểm tra và đánh dấu các đầu dây trên

6.1 Kiểm tra

Sau khi chúng ta đã lắp đặt được dây dẫn đi trong ống nhựa nổi thì tại mỗi

đầu ống phía ra bảng điện có nhiều đầu dây ra Dây nào nối với nguồn , day nào

là dây ra đèn, ra quạt trần, chúng ta cần tiến hành đo kiểm tra Thực hiện như

Mạch thông khi điện trở dây dẫn rất nhỏ Điện trở dây dẫn càng nhỏ khi chiều dài dây dẫn càng ngắn Chúng ta dùng đồng hồ VOM (đồng hồ vạn năng)

dé do điện trở thông mạch

Sơ lược cấu tạo đồng hồ VOM: Đồng hồ VOM là loại đồng hồ có nhiều mạch đo để đo nhiều đại lượng điện khác nhau như điện áp một chiều, điện áp

xoay chiều, dòng điện một chiều, điện trở, Đồng hồ VOM bao gồm các bộ

phận chính sau: Mặt số chỉ thị có nhiều thang đo của các đại lượng điện khác nhau; công tắc chuyển mạch để thay đổi chế độ đo; núm chỉnh “không” (0G) ở

thang đo điện trở; bộ hai que đo có hai màu đen và đỏ; các lỗ cắm dây đo của đồng hồ có ký hiệu N (-) cho que đen và P (+) cho que đỏ; bộ pin lắp trong đồng

Các bước thực hiện đo điện trở:

Bước 1: Vé sinh sanh sé vi trí đặt que đo

Bước 2: Đặt chế độ đo

Cắm que đỏ vào cọc (†), que đen vào cọc (-)

Xoay công tắc chuyển mạch về mạch đo điện trở

Chap hai que đo để kiểm tra chỉnh kim về vạch 0 trên thang đo

28

Bước 3: Tiến hành đo

Chạm hai que đo vào hai đầu dây dẫn cần đo điện trở

Đọc trị số trên thang đo điện trở Kim đồng hồ càng gần vạch 0 thì giá trị

điện trở càng nhỏ

Giá trị đọc được trên thang đo nhân với trị số mà chuyển mạch đang đặt

chính là giá trị đo được Chúng ta lần lượt kiểm tra hai đầu dây dẫn một cho tới khi đạt thông mạch thì hai dây dẫn đó là hai dây dẫn được chọn (hai dây ra đèn ở

ví dụ trên)

Chúng ta lần lượt kiểm tra mạch từng phụ tải

Bước 4: Kết thúc quá trình đo

Bật công tắc chuyển mạch về vị trí OFF

Lưu ý: Chỉ được phép đo điện trở khi mạch không có điện áp Vì trở kháng

của mạch Ohm-ké trong đồng hồ VOM tắt thấp, nếu vô tình đo mà có điện áp sẽ làm hỏng điện kế của đồng hồ đo

6.2 Đánh dấu các đầu dây

Sau khi đo kiểm tra, chúng ta xác định được dây nào nối với nguồn , day

nao ra dén, ra quat tran Dé tranh nhằm lẫn khi đấu dây vào thiết bị bảo vệ, điều

khiển trên bảng điện, chúng ta cần đánh dấu các đầu dây ở phía bảng điện Đo kiểm tra xong mạch tải nào ta đánh dấu ngay các đầu dây của mạch đó

BÀI TẬP THỰC HÀNH CỦA HỌC VIÊN

Mô đun: Lấp đặt mạng điện sinh hoạt

Thời gian thực hành: 60 phút

Mã bài thực hành: M23-01

Dé bài: Lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi có sơ đồ như hình vẽ

A Mô tả kỹ thuật bài thực hành

Đọc bản vẽ, lắp đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nổi trén ca bin thuc tap dam bao cac yéu cầu kỹ thuật, đúng trình tự, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

1 Sơ đồ phân phối điện

TT | Dụng cụ, thiết bị | Don vi Số lượng | Đặc tính | Ghi chú

TT Dụng cụ, thiết bị aL Số lượng Đặc tính a

1 | Ca bin thực tập Chiếc 01 1500x1200x2200

2 | Dây điện mềm PVC/Cu| m 1,2 1x1,5mm”

3 | Dây điện mềm PVC/Cu | m 12 1x0,75mm?

30

4 | Bảng điện Chiếc 01 240x160

5 | Bảng điện Chiếc 01 120x90

6 | Vit thép Chiéc 25 3x20

7 | Mang luén day dién m 3 18x10

8 | Kim da ning Chiếc 01 TCVN

9 | Kim cat Chiếc 01 TCVN

10 | Tuốc nơ vít Chiếc 01 TCVN

11 | Đồng hồ vạn năng Chiếc 01 TCVN

12 | Khoan Chiếc 01 TCVN

13 | Búa Chiếc 01 TCVN

C Danh mục dụng cụ, thiết bị cho giáo viên đánh giá

TT | Dụng cụ, thiết bị Don vi | Số lượng | Đặc tính | Ghi chú

D Thang diém chim

(So đồ bồ trí trên ca bin sau khi lắp

Bài thực hành: Lap đặt dây dẫn đi trong ống nhựa nỗi

- Long vénh 1 vi tri 10 diém

- Long vénh > 2 vi tri 5 diém

- Long vénh > 3 vi tri 0 điểm

32

Bố trí dây dẫn đi trong ống máng 15

- Dây dẫn ít chồng chéo 15 điểm

- Dây dẫn chồng chéo nhiều § điểm

- Các đầu day ra sai vị trí theo sơ đồ | 0 điểm

- Có mối nói dây dẫn trong ống máng | 0 điểm

An toàn lao động, vệ sinh môi trường 20

An toàn lao động 10

- Thực hiện tốt 10 điểm

- Thực hiện chưa tốt 0 điểm

~ Vệ sinh tốt 5 điểm

- Vệ sinh chưa tốt 0 điểm

- Chap hanh nghiém tic 5 diém

- Chấp hành chưa nghiêm túc 0 điểm

Chú ý:

- Điểm kỹ năng đạt 60 điểm trở lên bài thực hành mới dat yéu cau

- Bài thực hành vượt quả thời gian quy định không đánh giá

BAI2

Lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

Mã bài: M23-02 Giới thiệu

Khi thiết kế mạng điện trong nhà theo đặc điểm của đường dây, yêu cầu sử dụng để mà chúng ta lựa chọn phương pháp đi dây cho phù hợp đảm bảo kỹ thuật, mỹ thuật và an toàn Nội dung khi đặt đường dây cơ bản có hai hình thức

đặt nổi và đặt ngầm

Đặt ngầm là chủ yếu, đặt đường dây bên trong tường, dưới sàn bê tông Cách đặt này đòi hỏi phải đảm bảo về an toàn điện, vững chắc và có thể thay thế khi cần thiết Đặt ngầm thường áp dụng phương pháp đi dây trong ống, công việc lắp đặt đường dây phải tiến hành song song bởi tiến trình cất dựng của công trình kiến trúc

Khi đặt ngầm các loại ống thường chỉ được chọn để sử dụng bởi hai điều

kiện

- Nếu đặt ống sau khi xây cất, các đường ống phải được thiết kế trong các

đường đi ngầm có kích thước đủ đặt đường ống và các vật che chắn bảo vệ

đường ống, ống được dùng trong cách đặt ngầm tối thiểu là ống số 13

- Số sợi dây, tiết diện dây không vượt quá quy định trong bảng hướng dẫn

đã cho, các ông nối e ke, tê không sử dụng trong các đặt ngầm mà việc nối ống phải sử dụng ống nói T.L

Mục tiêu

- Xác định được vị trí đặt dây, đặt thiết bị

- Nêu được các yêu cầu kỹ thuật đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

- Trình bày được các bước đặt dây dẫn đi ngầm trong tường

- Sử dụng được các đồng hồ đo điện và máy khoan bê tông dùng trong thi công

- Kiểm tra được chất lượng các loại vật liệu và thiết bị sử dụng trong lắp đặt mạng điện sinh hoạt

- Lắp đặt được dây dẫn đi ngầm trong tường đảm bảo đúng yêu cầu kỹ

thuật

- Cần thận, chính xác

- Tổ chức được tổ, nhóm lắp đặt đường dây đảm bảo an toàn.

34

Nội dung chính

1 Yêu cầu kỹ thuật

Mục tiêu: Mô tả được cấu tạo và các yêu cầu kỹ thuật khi thi công lắp đặt dây dan di ngam trong tường

1.1 Yêu cầu về lắp đặt

Khi thi công lắp đặt dây dẫn đi ngầm trong tường cần phải đảm bảo các yêu

cầu kỹ thuật sau:

- Xác định đúng chủng loại vật tư cần lắp đặt

Ống luồn dây có nhiều loại: Ong nhựa, Ống kẽm, ống thép của nhiều hãng

sản xuất khác nhau do đó chúng ta phải căn cứ vào đặc điểm của công trình, nhu

cầu sử dụng để lựa chọn loại ống thích hợp Trên từng tuyến ống đi dây việc chọn loại ống lắp đặt phải phù hợp với số lượng dây dẫn và tiết diện dẫn theo

bang 2-1

Bảng 2-I: Số lượng dây dẫn có bọc cách điện được phép đặt trong ống

luôn dây Tiết diện + Đặt ngầm

- Di day phải đúng theo sơ đồ

- Các tuyến ống phải thắng, đúng kích thước, không bị dập, bẹp

1.2 Yêu cầu về an toàn

- Không được nối dây trong Ống

- Khi đi ngầm tuyệt đối không được nối dây trong ống vì trong trường hợp

đó không kiểm tra được nhiệt độ của dây ở trong chỗ nối, sẽ gây ra toa nhiệt gây

ra sự cố rà điện không đảm bảo an toàn cho đường dây và mắt an toàn cho người

sử dụng khi thời tiết âm ướt tác động vào công trình Vì vậy những nơi có nhiều đường dây giao nhau nối với nhau, hoặc đường dây thiếu người ta thường sử dụng phụ kiện nối dây gọi là hộp nối dây

Hình 2 - I: Hộp nói dây

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

Trong quá trình thi công lắp đặt, chúng ta thường làm việc ở trên giàn giáo hoặc thang vì vậy việc chọn tư thế,thao tác, kê chân giáo và các phụ kiện dảm bảo thăng bằng, chắc chắn Ngoài ra thường xuyên kiểm tra nguồn điện, thao tác đúng quy trình để đảm bảo an toàn, Trong quá trình thi công luôn đeo khẩu trang, trang phục bảo hộ lao động giữ vệ sinh công nghiệp

2 Đọc bản vẽ

Mục tiêu: Mô tả được các ký hiệu trên bản vẽ và thống kê được vật liệu, thiết bị 2.1 Sơ đồ phân phối điện

Cho sơ đồ phân phối điện cho một nhà dân ba tầng, điện cấp vào là một pha

hai dây, mỗi tầng đều sử dụng nguồn điện một pha cấp cho các phòng