CHỦ ĐỀ TH VĂN 6- HKI 2

Tuần 1 Tiết 2 CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NGỮ VĂN 6 KÌ II TRUYỆN HIỆN ĐẠI PHÉP TU TỪ SO SÁNH PHẦN I XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ A CƠ SỞ LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ Căn cứ khung phân phối chương trình cấp THCS cỉa Bộ Giáo dục và Đào tạo[.]

CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP NGỮ VĂN 6 KÌ II TRUYỆN HIỆN ĐẠI- PHÉP TU TỪ SO SÁNH

PHẦN I: XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ

A CƠ SỞ LỰA CHỌN CHỦ ĐỀ

- Căn cứ khung phân phối chương trình cấp THCS cỉa Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Căn cứ vào “Công văn 3280/BGD ĐT-GDTrH về việc hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nộidung dạy học cấp THCS, THPT, ngày 27 tháng 8 năm 2020 để xây dựng chủ đề tích hợp vănbản - làm văn trong học kì II

- Căn cứ thông tư Số: 26/2020/TT-BGDĐT, ngày 26 tháng 8 năm 2020 về việc sửa đổi, bổ

sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trunghọc phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm

2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Căn cứ sách giáo khoa và sách giáo viên theo nội dung chương trình hiện hành

B THỜI GIAN DỰ KIẾN :

77-78 -Những vấn đề chung về chủ đề

-Sông nước Cà Mau

79 Khái niệm, cấu tạo phép so sánh

ý nghĩa Đó là mối qua hệ giữa phương thức Miêu tả- tự sự với phép tu từ so sánh Hiểu đượcgiá trị của so sánh trong đọc - hiểu và tạo lập văn bản

- Thông qua việc hiểu biết về thế giới tự nhiên bằng việc vận dụng kiến thức đã học để tìmhiểu giúp các em ý thức được hoạt động của bản thân, có trách nhiệm với chính mình, với giađình, nhà trường và xã hội ngay trong cuộc sống hiện tại cũng như tương lai sau này của cácem;

- Đem lại niềm vui, tạo hứng thú học tập cho học sinh Phát triển ở các em tính tích cực, tự lập,sáng tạo để vượt qua khó khăn, tạo hứng thú trong học tập

- Thiết lập các mối quan hệ theo một logic nhất định những kiến thức, kỹ năng khác nhau đểthực hiện một hoạt động phức hợp

- Lựa chọn những thông tin, kiến thức, kỹ năng cần cho học sinh thực hiện được các hoạt độngthiết thực trong các tình huống học tập, đời sống hàng ngày, làm cho học sinh hòa nhập vào thếgiới cuộc sống.

II MỤC TIÊU CỤ THỂ CHỦ ĐỀ

1 Kiến thức/ kỹ năng/ thái độ

1.1.Đọc- hiểu

1.1.1 Đọc hiểu nội dung: Qua chủ đề học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của vùng sông nước cực

nam Tổ quốc với vẻ đẹp hoang xơ, trù phú và miền trung hùng vĩ Đặc biệt là hình ảnh conngười lao động ở mọi miền đất nước

1.1.2 Đọc hiểu hình thức:

- Hiểu được đặc trưng thể loại truyện hiện đại Nhận biết và hiểu vai trò của các yếu tố miêu tảtrong các truyện được học, nghệ thuật miêu tả cách chọn lọc và sắp xếp chi tiết, ngôn ngữ sinhđộng qua các phép so sánh

- Nhớ được một số chi tiết đặc sắc trong các truyện được học Biết kể lại tóm tắt hoặc chi tiếtcác truyện được học

- Học sinh nhớ được khái niệm so sánh biết được cấu tạo của phép tu từ so sánh; các kiểu sosánh, tác dụng của biện pháp tu từ

- HS phân tích và vận dụng hiệu quả các biện pháp tu từ vào việc đọc - hiểu văn bản; khi nói

và viết văn miêu tả

- HS nhận diện được các phép tu từ; chỉ ra được cấu tạo của phép tu từ so sánh; các kiểu sosánh, tác dụng của các biện pháp tu từ

1.1.3 Liên hệ, so sánh, kết nối: Liên hệ tới các chương, các phần khác của toàn bộ tác phẩm và xem tác phẩm chuyển thể sang điện ảnh.Tích hợp liên môn: Môn địa lý,Giáo dục công dân, mĩ thuật vào tìm hiểu, khai thác, bổ sung kiến thức về bài học

- Tích hợp giáo ý thức yêu quí và bảo vệ môi trường thiên nhiên

- Có kĩ năng vận dụng phương pháp học tập vào Đọc - Hiểu những truyện hiện đại khác

1.1.4 Đọc mở rộng: Biết cách đọc - hiểu truyện hiện đại - Bước đầu biết đọc-hiểu các truyện

hiện đại theo đặc trưng thể loại

-Nói nghe tương tác: Biết tham gia thảo luận trong nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp

thống nhất, biết đặt câu hỏi và trả lời, biết nêu một vài đề xuất dựa trên các ý tưởng được trìnhbày trong quá trình thảo luận

2.Phát triển phẩm chất, năng lực

2.1.Phẩm chất chủ yếu:

- Nhân ái: Bồi dưỡng tình cảm đối với ngôn ngữ dân tộc, có ý thức phát huy sự giàu đẹp của

TV, vận dụng lối so sánh ví von, giàu hình ảnh của ông cha.tình yêu thiên nhiên, đất nước

(Sông nước Cà Mau; Vượt thác);

- Chăm học, chăm làm: HS có ý thức vận dụng bài học vào các tình huống, hoàn cảnh thực tế

đời sống của bản thân Chủ động trong mọi hoàn cảnh, biến thách thức thành cơ hội để vươnlên Luôn có ý thức học hỏi không ngừng để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, trở thành côngdân toàn cầu

-Trách nhiệm: hành động có trách nhiệm với chính mình, có trách nhiệm với đất nước, dân tộc

để sống hòa hợp với môi trường

2.2 Năng lực

2.2.1.Năng lực chung:

-Năng lực tự chủ và tự học: sự tự tin và tinh thần lạc quan trong học tập và đời sống, khả năng

suy ngẫm về bản thân, tự nhận thức, tự học và tự điều chỉnh để hoàn thiện bản thân

-Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thu nhận và lý giải thông tin trong văn bản, thảo luận, lập luận,phản hồi, đánh giá về các vấn đề trong học tập và đời sống; phát triển khả năng làm việc nhóm,làm tăng hiệu quả hợp tác

-Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện và giải quyết vấn đề đặt ra trong cuộc sốngbiết đánh giá vấn đề, tình huống dưới những góc nhìn khác nhau

2.2.2 Năng lực đặc thù:

-Năng lực đọc hiểu văn bản: Cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ, nhận ra những giá trị thẩm mĩ trong

văn học

- Năng lực tạo lập văn bản: Biết vận dụng kiến thức tiếng Việt cùng với những trải nghiệm và

khả năng suy luận của bản thân để hiểu văn bản;Trình bày dễ hiểu các ý tưởng ; có thái độ tựtin khi nói; kể lại mạch lạc câu chuyện; biết chia sẻ ý tưởng khi thảo luận ý kiến về bài học

- Năng lực thẩm mỹ: Trình bày được cảm nhận và tác động của tác phẩm đối với bản thân Vậndụng suy nghĩ và hành động hướng thiện Biết sống tốt đẹp hơn

D BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP.

1 Bảng mô tả các mức độ nhận thức theo định hương phát triển năng lực

về nội dung, nghệthuật chi tiết, sựviệc tiêu biểu

- Lí giải được ýnghĩa nội dungcủaTP

- Giải thích được ýnghĩa nhan đề củatác phẩm

- Hiểu được tácdụng phép tu từ

- Trình bày được

- Vận dụng hiểubiết về tác giả, tácphẩm, thể loại lígiải giá trị ND và

NT của TP

- Cảm nhận được ýnghĩa của một sốhình ảnh, chi tiếtđặc sắc trongtruyện

- Khái quát ý nghĩa

tư tưởng mà tác giảgửi đến người đọc

- So sánh sự giống

- Biết tự đọc và khámphá các giá trị củamột văn bản mớicùng thể loại

- Trình bày nhữngkiến giải riêng vềnhân vật, cốt truyện,những phát hiện sángtạo về văn bản

- Vận dụng tri thứcđọc hiểu văn bản đểkiến tạo những giá trịsống của ca nhân(những bài học rút ra

ND và NT của TP.

- Chỉ ra được mụcđích của việc sửdụng biện pháp tu

từ như so sánhđược sử dụng trongvăn bản

- Lấy được ví dụ,đặc câu có cácphép tu từ so sánh

và khác nhau giữacác đoạn trích đểthấy được nhữngnét đặc sắc củacách miêu tả củanhà văn

- Tạo lập được một

số câu, đoạn vănphân tích hiệu quảbiểu đạt của cácbiện pháp tu từ

và vận dụng vào cuộcsống)

- Sáng tác thơ, vẽtranh; kể sáng tạo

- Đưa ra được nhữngbình luận, nhận xétphép tu từ được sửdụng trong các vănbản mới

- Vận dụng các biệnpháp tu từ vào việcviết bài văn miêu tả

2.Tiêu chí đánh giá được xác định ở 4 mức độ theo định hướng phát triển năng lực

NHẬN BIẾT THÔNG HIỂU VẬN DỤNG

- Những dấu hiệu nào

của thiên nhiên Cà

Mau gợi cho con

người nhiều ấn tượng

khi đi qua mảnh đất

này?

- Khi miêu tả cảnh

sông nước Cà Mau,

sự đọc đáo của tên

sông, tên đất nơi đây

- Đoạn văn tả sông

và nước Năm Căntạo nên một thiênnhiên như thế nàotrong tưởng tượngcủa em?

- Hãy liệt kê cáchình ảnh gắn vớimàu xanh trong vănbản? từ đó em rút ranhận xét gì về thiênnhiên vùng sôngnước Cà Mau?

- Quang cảnh chợNăm Căn hiện lênvừa quen thuộc vừa

- Cảm nhận của em

- Phân tích tác dụngcủa cách dùng từ, sosánh trong đoạn miêu

tả về dòng Năm Căn vàrừng đước?

- Nêu nhận xét về nghệthuật của đoạn trích?

- Qua đoạn trích, emcảm nhận được gì vềvùng đất này?

- Em học tập được gì

từ nghệ thuật tả cảnhcủa tác giả?

- Vì sao có thể nói:

Nhà văn Đoàn Giỏi lànhà văn của vùng đấtphương Nam?

- Trình bày cảm nhậncủa em về hình ảnh sosánh đẹp trong vănbản?

- Nhận xét về nghệthuật miêu tả qua hai

văn bản Sông nước Cà Mau và Vượt thác?

- Em học tập được gì

từ nghệ thuật tả cảnh

- Cảm xúc của em

về vẻ đẹp của thiênnhiên quê hương đấtnước?

- Viết đoạn vănkhoảng 12 câu tảmột con sông ở quê

em theo những đặcđiểm riêng?

- Chân dung conngười lao động trênsông nước qua hìnhảnh dượng HươngThư?

- Cảm nhận về sựphong phú, đa dạngcủa thiên nhiên, đấtnước Việt Nam quahai văn bản “ Sôngnước Cà Mau” củaĐoàn Giỏi và “Vượt thác” của VõQuảng?

- Giới thiệu về CàMau - điểm đến dulịch ngày nay đểthấy được sự pháttriển của đời sống

cảnh hai bên bờ, cảnh

vượt thác của dượng

Hương Thư được

- Miêu tả cảnh vượtthác, tác giả muốnthể hiện tình cảmnào đối với quêhương?

-lí giải, phát hiện,nhận xét, đánh giá

về tác dụng của cácphép tu từ

- Trao đổi, thảo luận vềcác giá trị của từ ngữ,hình ảnh, phép tu từ sosánh

xã hội

- Viết một đoạn vănnăm đến bảy câu tảmột bác nông dânđang làm ruộng?-Từ việc làm củadượng Hương Thư,

em có suy nghĩ gìkhi là một học sinhđược học tập dướimái trường khangtrang, hiện đại hiệnnay?

Câu hỏi định tính, định lượng:

- Trắc nghiệm khách quan (Tác giả, tác phẩm, đặc điểm thể loại …)

- Câu tự luận trả lời ngắn Bài tập thực hành: Trình bày miệng (thuyết trình, kể chuyện, trình

bày một số vấn đề …)Câu tự luận trả lời ngắn (lí giải, phát hiện, nhận xét, đánh giá…)

- Phiếu làm việc nhóm (trao đổi, thảo luận về các giá trị tác phẩm…)

- Nghiên cứu so sánh tác phẩm, nhân vật theo chủ đề

- Viết đoạn văn (hoặc bài văn) để trình bày những hiểu biết về các tác phẩm, vận dụng vấn đề

đã học vào cuộc sống

Đ PHƯƠNG TIỆN- HỌC LIỆU :

- Giáo viên: Sưu tầm tài liệu, lập kế hoạch dạy học

+ Thiết kể bài giảng điện tử

+ Chuẩn bị phiếu học tập và dự kiến các nhóm học tập

+Các phương tiện : Máy vi tính, máy chiếu đa năng

+Học liệu:Video , tranh ảnh, bài thơ, câu nói nổi tiếng liên quan đến chủ đề

- Học sinh : Đọc trước và chuẩn bị các văn bản SGK

+ Sưu tầm tài liệu liên quan đến chủ đề

+ Thực hiện hướng dẫn chuẩn bị học tập chủ đề của GV

E PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC

-Kĩ thuật động não, thảo luận - Kĩ thuật trình bày một phút

- Kĩ thụât viết tích cực: Hs viết các đoạn văn

- Gợi mở - Nêu và giải quyết vấn đề

- Thảo luận nhóm - Giảng bình, thuyết trình

PHẦN II TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Tuần 21 - Tiết 77

1.Kiến thức: Nắm được những nét chính về tác giả và tác phẩm HS cảm nhận được sự phong

phú, độc đáo của thiên nhiên vùng Cà Mau Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước củatác giả

2.Kỹ năng: Tiếp tục rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu nghệ thuật viết văn miêu tả.

3.Thái độ: Giáo dục HS lòng yêu thiên nhiên, con người vùng cực Nam Tổ quốc, lòng tự hào

dân tộc Trân trọng gìn giữ và bảo vệ môi trường tự nhiên

4 Phát triển năng lực:

- Tự học - Tư duy sáng tạo - Hợp tác - Sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực tạo lập kiểu văn bản miêu tả có sử dụng phép so sánh

-Năng lực đọc hiểu văn bản (văn bản truyện Việt Nam hiện đại)

-Năng lực sử dụng tiếng Việt và giao tiếp (qua việc thảo luận trên lớp, thuyết trình trước lớp hệthống tác phẩm văn học)

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ (nhận ra giá trị nội dung, nghệ thuật của văn bản)

B PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

+ Động não, đặt câu hỏi, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản

C CHUẨN BỊ: 6A1:Giáo án điện tử- phòng máy.

D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Các nhóm trình bày sản phẩm chuẩn bị về địa danh Cà Mau

- HS quan sát hình ảnh

CHỢ NĂM CĂN ( HIỆN NAY)

Cà Mau là tỉnh ven biển ở cực nam của Việt Nam, nằm trong khu vực Đồng bằng sông Cửu

Long Cà Mau là mảnh đất tận cùng của tổ quốc với 3 mặt tiếp giáp với biển, phía Đông giáp với Biển Đông, phía Tây và phía Nam giáp với vịnh Thái Lan, phía Bắc giáp với 2 tỉnh Bạc Liêu và Kiên Giang

Cà Mau đẹp và thơ là điểm đến hấp dẫn của khách du lịch trong và ngoài nước, là cảm

hứng vô tận của các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ Ai đã từng xem bộ phim “ Đất phương Nam” hẳn biết đến nhà văn Đoàn Giỏi với cuốn tiểu thuyết “ Đất rừng phương Nam”.

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP.

Giáo viên giới thiệu chủ đề:

1.Mục tiêu chủ đề tích hợp.

- Hai văn bản truyện hiện đại đã khai thác hiệu quả yếu tổ miêu tả Trong đó có tả cảnh thiênnhiên, tả người, tả cảnh sinh hoạt Đặc biệt ở hai văn bản, các tác giả đã phát huy được giá trịcủa phép so sánh trong tái hiện cảnh vật, con người cũng như thể hiện tư tưởng, tình cảm củangười viết

- Học chủ đề, chúng ta thấy được mỗi quan hệ khăng khít giữa đọc - hiểu văn bản với tiếngViệt và làm văn Đọc văn bản phải hiểu được về cấu tạo, tác dụng tác dụng của so sánh nóiriêng và biện pháp tu từ nói chung Muốn tạo lập được văn bản miêu tả hay, chúng ta phải họctập cách quan sát, cách sử dụng ngôn từ của các nhà văn

- Học chủ đề, mỗi chúng ta biết vận dụng kiến thức, kĩ năng để đọc - hiểu va ftạo lập văn bảnhiệu quả

2 Phân lượng chủ đề.

Tiết 77-78 Những vấn đề chung về chủ đề -Sông nước Cà Mau

Tiết79 Khái niệm, cấu tạo phép so sánh

Tiết 80-81.Vượt thác

Tiết 82.Các kiểu so sánh, tác dụng của phép so sánh

Tiết 83.Luyện tập - Tổng kết chủ đề- Kiểm tra đánh giá.

3 Dự án cần hoàn thiện để chia sẻ khi học chủ đề:

-Sưu tầm hình ảnh và viết bài giới thiệu về vẻ đẹp quê hương em?

-Sưu tàm hình ảnh, tư liệu giới thiệu vể hai địa danh được học trong chủ đề: Cà Mau và QuảngNam Vẻ đẹp của đất và người nơi đây

- Vẽ tranh, viết lời mới cho bài ca từ cảm hứng khơi gợi từ quá trình học chủ đề

-> Vận dụng so sánh để phần trình bày sinh động, hấp dẫn.

TÌM HIỂU VĂN BẢN “SÔNG NƯỚC CÀ MAU”

- Gọi HS đọc chú thích * - SGK

- Em biết được gì về tác giả Đoàn Giỏi?

- Gọi HS nhận xát bổ sung thông tin?

- Em hiểu gì tác phẩm “Đất rừng phương

Nam”?

1.Tác giả: sgk

2 Văn bản: SGK

Gv cho HS quan sát hình ảnh và giới thiệu:

GV: Đất rừng phương nam là tiểu thuyết của nhà văn Đoàn Giỏi viết về cuộc đời phiêu bạt

của cậu bé tên An Bối cảnh của tiểu thuyết là miền Tây Nam Bộ, Việt Nam vào những năm

1945, sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm chiếm Nam Bộ.

Tiểu thuyết “Đất rừng phương Nam” được chuyển thể thành phim Đất phương Nam do Hãngphim Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh sản xuất năm 1997, NSND Phạm Khắc là giám đốcsản xuất và chỉ đạo nghệ thuật Bộ phim do NSƯT Nguyễn Vinh Sơn đạo diễn và viết kịchbản nhân dịp kỷ niệm 300 năm Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh Có một nhạc phẩm phimđược nhiều người biết đến “Đất phương nam”

Cậu bé An sống cùng với cha mẹ tại thành phố, sau ngày độc lập 2-9-1945 Thực dânPháp quay trở lại xâm lược Việt Nam, đổ quân vào Nam Bộ Pháp mở những trận đánh khiếncho những người dân sống tại các thành thị phải di tản An và ba mẹ cũng phải bỏ nhà bỏ cửa

để chạy giặc Cậu nhớ đến một anh bạn đi tàu đã tặng cậu chiếc la bàn mà không kịp mangtheo Theo cha mẹ chạy hết từ vùng này tới vùng khác của miền Tây Nam Bộ An kết bạn cùngvới những đứa trẻ cùng trang lứa và có một cuộc sống tuổi thơ vùng nông thôn đầy êm đềm.Nhưng cứ vừa ổn định được mấy bữa thì giặc đánh tới nơi và lại phải chạy Trong một lần mảichơi, giặc đánh đến và An đã lạc mất gia đình Cậu trở thành đứa trẻ lang thang Trong chuyếnlưu lạc của mình, An đã được gặp và tiếp xúc với nhiều người Dì Tư Béo là một trong nhữngngười đầu tiên cưu mang An khi cậu bé bị lạc ở một xóm chợ Từ đó, cậu đã về làm giúp choquán ăn của dì và không còn phải chịu cảnh đói khổ qua ngày Tại quán ăn dì Tư béo, An đãgặp: anh Sáu tuyên truyền, những anh bộ đội, vợ chồng Tư Mắm, lão Ba Ngù, ông lão bán rắn

và thằng Cò – họ đang đi tìm một người tên Võ Tòng Vợ chồng Tư Mắm làm nghềbán mắm dọc các con kênh rạch An vô tình biết rằng hai bọn họ là Việt gian Bị họ phát hiệnnên An chạy trốn, hai vợ chồng Tư Mắm đốt cháy quán dì Tư rồi bỏ đi Dì Tư Béo định dẫn Anlên Thới Bình sinh sống nhưng An đã quyết định ở lại và tiếp tục cuộc sống không nơi nươngtựa Sau đó, An gặp lại cha con ông lão bán rắn và Võ Tòng An đã đi theo họ và trở thành connuôi của ông lão bán rắn, anh em của thằng Cò Tuy là nghèo khó vất vả nhưng tía má nuôi của

An rất thương An coi cậu bé như đứa con ruột do mình sinh ra An còn được tía và thằng Còdắt đi câu rắn, đi lấy mật ong và học được nhiều kinh nghiệm, thấy nhiều điều mới lạ mà Anchưa từng biết Tía nuôi dắt An đi tới thăm chú Võ Tòng Võ Tòng sau này đòi đi giết Việt gian

vì định mua chuộc ông Ba Ngù Trong lần phục kích giặt trên cây Da, Võ Tòng đã giết chết tênViệt gian và một tên lính ngụy Nhưng cuối cùng, Võ Tòng đã bị mụ Tư Mắm chỉ điểm rồi bịtên tướng bắn chết Ba Ngù kêu An chỉ mụ Tư Mắm và biết được thói quen là thường đi tắmvào buổi chiều Nên ông đã núp dưới đám bèo và dùng nỏ bắn chết mụ Thời gian sau, bọn giặtphải lao đao nhiều lần vì ông U Minh Thượng đã bị giặc đóng chiếm, gia đình tía nuôi và Anrời đi U Minh Hạ sinh sống, gia nhập phường săn cá sấu, sau đó tới Sroc Miên, chợ Mặt Trời,Năm Căn Tại đây An gặp lại dì Tư Béo và rồi An theo các anh du kích

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

2.Phương thức biểu đạt :Tự sự+ Miêu tả

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất (vai An)

- Điểm quan sát: trên thuyền xuôi dòngsông

- Vị trí quan sát: Trên thuyền

- Đoạn văn ghi lại ấn tượng ban đầu về

những đối tượng nào?

- Ấn tượng đó được cảm nhận qua các

giác quan nào?

- Màu sắc? - Âm thanh?

a Ấn tượng chung về Cà Mau

+ Kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện+ Tất cả đều màu xanh

+ Âm thanh rì rào bất tận+ Lặng lẽ một màu xanh đơn điệu

=> Cảm nhận bằng mọi giác quan, đặc biệt là cảmgiác đơn điệu về màu xanh, về sự bất tận của rừngqua những câu kể và tả Cà Mau đầy vẻ hoang xơ,thơ mộng

Sự choáng ngợp, thích thú của tác giả trước cảnhtượng thiên nhiên “lặng lẽ một màu xanh” của CàMau

Quan sát tinh tế, sử dụng tất cả các giác quan và cách sử dụng từ ngữ giàu hình ảnh

Đoạn văn cho ta cảm nhận cách sử dụng hình ảnh đầy màu sắc, âm thanh của tác giả Ta như nhìn thấy sông ngòi dày đặc qua phép so sánh, lối nói cường điệu (chi chít như mạng nhện) Ta như lạc vào thế giới xanh của trời, của nước, của rừng cây và như để hồn mình an nhiên hòa cùng tiếng rì rào của sóng, của khu rừng xanh bốn mùa Một không gian đẹp như

cổ tích khiến lòng độc giả say mê

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG Hoạt động chung cả lớp:

Giới thiệu vẻ đẹp quê hương em bằng đoạn

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, SÁNG TẠO

(1) Vẽ tranh về cảnh sông nước Cà Mau theo tưởng tượng của em?

(2).Tìm hiểu tiếp các nội dung còn lại

(3) Sưu tầm tranh ảnh về Cà Mau hiện nay

B PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

+ Động não, đặt câu hỏi, HS trao đổi, thảo luận về nội dung, nghệ thuật của văn bản

C CHUẨN BỊ: Giáo án điện tử - phòng máy.

-Phiếu học tập:

Đọc thầm đoạn 2 Tìm các phép so sánh trong đoạn để hoàn thiện phiếu học tập:

Câu văn sử dụng so sánh Gợi tả hình ảnh

D TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

-Trình bày phần chuẩn bị ở nhà: Sưu tầm tranh ảnh về Cà Mau hiện nay

-GV nhận xét sản phẩm của học sinh và giới thiệu bài

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

- Đọc văn bản.

- Đặt một câu văn nhận xét khái quát ấn tượng

chung về thiên nhiên ở Cà Mau?

- Tác giả sử dụng chi tiết nào, hình ảnh nào

để làm rõ sông ngòi kênh rạch ở Cà Mau ?

- GV định hướng:

+ Số lượng kênh rạch

+ Cách gọi tên

+ Thiên nhiên Cà Mau như thế nào?

+ Thiên nhiên- con người?

b Cảnh sông ngòi, kênh rạch ở Cà Mau

* Cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh:

theo đặc điểm riêng biệt của nó mà tạo thànhtên: Chà Là, Cái Keo, Bảy Háp, Múi Giầm,

Ba Khía

=> thiên nhiên ở đây còn rất tự nhiên, hoang

dã, phong phú; con người sống rất gần vớithiên nhiên

Đó là những tên gọi rất giản dị, không cầu kì kiểu Hán Việt mà thường căn cứ vào đặc điểm

sự vật để gọi tên Gợi về một vùng đất hoang sơ, xa xôi, ít người biết đến Người đọc nhận thấy sự giao thoa của nhiều nền văn hoá: Không chỉ có văn hoá người Việt mà còn có cả văn hoá của người Khơ-me, người Hoa Đoạn văn miêu tả kênh rạch, sông ngòi Cà Mau có thể coi

là đoạn văn sinh động nhất trong Sông nước Cà Mau Tác giả đã sử dụng hàng loạt thủ pháp nghệ thuật để đặc tả vẻ đẹp của vùng đất này Có thể nói, trên mỗi miền quê hương Việt Nam, mỗi tên đất, tên sông, tên làng đều gắn với những đều giản dị như cuộc sống vốn có của nó Nhưng những địa danh đó là niềm thương mến, tự hào của người dân quê

Thảo luận cặp đôi

-Gv giao nhiệm vụ cho các nhóm qua phiếu

học tập

-Các nhóm thảo luận

- Báo cáo kết quả và thảo luận

- Gv tổng hợp, kết luận

* Những chi tiết thể hiện sự rộng lớn, hùng

vĩ của dòng sông, rừng đước:

Dự kiến sản phẩm của học sinh

-Dòng sông Năm Căn nước đổ ra biển ầm ầm

ngày đêm như thác

- Đọc thầm ” Thuyền chúng tôi ”

- Tìm những động từ những động từ chỉ

cùng một hoạt động của con người qua

hình ảnh thuyền?

- Ý nghĩa của mỗi cụm từ: Thoát

qua-Đổ ra-Xuôi về? Có thể thay đổi vị trí của

- Những động từ chỉ cùng một hoạt động của conthuyền: chèo, đổ, xuôi

+ Thoát qua: con thuyền vượt qua một nơi khó khăn, nguy hiểm;

chúng được không? Vì sao?

-Gọi HS trình bày?

- Nhận xét - kết luận

- Tìm trong đoạn văn những từ miêu tả

màu sắc của rừng đước và nhận xét về

cách miêu tả màu sắc của tác giả?

=>Không thể thay đổi trình tự các động từ trong

câu vì như thế sẽ làm sai lạc nội dung, đặc biệt là

sự diễn tả trạng thái hoạt động của con thuyền trongmỗi khung cảnh

- Những từ miêu tả màu sắc rừng đước: xanh lá mạ,xanh rêu, xanh chai lọ

=> Cách miêu tả tinh thế chính xác, tạo được nhữngbậc màu xanh của lớp rừng đước non gần nhất vànhững lớp rừng đước xa hơn, già hơn

Những "bậc" màu xanh ấy đã miêu tả các lớp cầy đước từ non đến già, tiếp nối nhau từ bao đời nay vẫn như thế! Nhà văn không những đã quan sát tinh tế mà còn miêu tả lại một cách tài tình bức tranh phong cảnh thiên nhiên, thể hiện qua cách dùng tính từ chỉ màu sắc Trong cách dùng động từ cũng vậy: thuyền chúng tôi cheo thoát qua kềnh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn, xuôi về Năm Căn Các động từ "thoát qua", "đổ ra", "xuôi về" đều chỉ hoạt động của con thuyền nhưng không thể thay đổi trình tự các động từ ấy trong câu: "thoát qua" nói con thuyền vượt qua một nơi khó khăn, nguy hiểm; "đổ ra" diễn tả con thuyền từ kênh nhỏ ra dòng sông lớn; còn "xuôi về" là lúc con thuyền nhẹ nhàng xuôi theo dòng nước êm ả trên sông Năm Căn.

+ Chợ họp ngay trên sông, chỉ cần cập thuyền

có thể mua bán được đủ thứ tiêu dùng và ẩmthực Người bán hàng của nhiều dân tộc, nhiềugiọng nói líu lô, đủ kiểu ăn vận sặc sỡ.v

-> tả ảnh sinh hoạt: Những chi tiết thể hiện sựđông vui, tấp nập, trù phú, độc đáo của chợ NămCăn

Đó là một bức tranh trù phú, tấp nập, đông vui Thủ pháp liệt kê được sử dụng một cách

hiệu quả: Những túp lều lá thô sơ Những ngôi nhà gạch văn minh, những đống gỗ cao như núi, thuyền buôn dập dềnh trên sóng, Điệp từ những (12 lần) cũng góp phần gợi lên sự nhộn

nhịp của cuộc sống nơi đây Chợ Năm Căn mang vẻ bề thế của một trấn “anh chị rừng xanh” kiêu hãnh Nó mang theo hơi thở rất riêng của thứ chợ ven sông nước Nam Bộ Ớ đó có sự hoà trộn của nhiều màu sắc văn hoá: Món ăn Trung Quốc, món ăn địa phương, những cô gái Hoa kiều xởi lởi, những người Chà Châu Giang bán vải, những bà cụ người Miên bán rượu, nhiều sắc giọng khác nhau, nhiều kiểu ăn vận khác nhau, Tất cả khiến cho chợ Năm Căn trở thành bức tranh độc đáo nhất trong những xóm chợ vùng rừng Cà Mau.

5 Tổng kết:

- Cảm nhận về cuộc sống sinh hoạt của người

dân ở vùng đất cực nam của Tổ Quốc?

- Khái quát nội dung, nghệ thuật văn bản?

- Gọi HS đọc ghi nhớ?

Ghi nhó SGK

Bức tranh Sông nước Cà Mau với những vẻ đẹp riêng độc đáo của nó, tác giả không chỉ đem lại cho độc giả những hiểu biết mới, những phát hiện thú vị về vùng đất này, mà quan trọng hơn, nhà văn đã truyền cho chúng tã tình yêu đất nước để ta càng thêm yêu mảnh đất cực nam của Tồ quốc, bởi một lẽ giản dị rằng: đất nước ta, nơi nào cũng đẹp, cũng đáng yêu !

HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Hoạt động nhóm:

1.Kể tên một vài con sông ở quê hương em hoặc địa phương mà em đang ở, giới thiệu vắn tắt về một trong những con sông ấy.

Sông Hồng: Con sông Hồng chảy qua quê hương em, giữa các bãi mía, bờ dâu xanh ngắt Mặt

sông thường đỏ như màu gạch non nên mới mang tên là sông Hồng Dòng sông đẹp như mộtdải lụa đào vắt ngang lên tấm áo màu xanh của đồng bằng Bắc Bộ

HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

Hoạt động nhóm:

1.Tìm hiểu và giới thiệu về khu du lịch sinh thái của địa phương hoặc một cảnh đẹp của quê hương?

- Quan sát trực tiếp hoặc tìm hiểu qua tư liệu mạng Internet

- Ghi chép những điều quan sát được

- Viết 3 câu văn từ những điều quan sát được theo mô hình:

2.Kỹ năng: Rèn cho HS kĩ năng nhận biết và tạo lập phép so sánh, phân tích tác dụng.

3.Thái độ: Giáo dục HS có ý thức sử dụng phép so sánh trong viết văn miêu tả

4 Phát triển năng lực:Hiểu và sử dụng ngôn ngữ phù hợp, có hiệu quả trong GT, theo 4 KN

đọc, viết, nghe, nói

B PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC :

- Quan sát- phân tích, nhận xét so sánh đối chiếu, thực hành

C CHUẨN BỊ:

D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:

- Hs trình bày phần chuẩn bị: giới thiệu về khu du lịch sinh thái của địa phương hoặc một cảnh đẹp của quê hương?

- Viết 2 câu văn từ những điều quan sát được theo mô hình:

+ , hữu tình là món qua vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho vùng đất

+ Những âm thanh như , gợi cảm giác bình yên, hấp dẫn đến khó tả

=> Trong khi nói và viết, cách so sánh ví von bao giờ cùng làm cho câu văn giàu sắc gợi.

- Vì sao có thể so sánh như vậy?

+ Dựa vào cơ sở nào để so sánh?

- Cơ sở để có thể so sánh như vậy?

+ Điểm giống nhau giữa chúng?

VD1a Trẻ em như búp trên cành

- Nét giống nhau: -> Cùng giai đoạn đầu, non nớt,

* So sánh là đối SV, sự việc này với sự vật,sự việc khác có nét tương đồng nhằm làm tặng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

VD2 Con mèo vằn vào tranh to hơn cả con hổ.

- Cơ sở: giống nhau về hình thức cùng có lông vằn

- Mục đích: chỉ ra sự khác nhau của con mèo trongtranh và con mèo thật : Con mèo vằn vào tranh to hơn con hổ và như vậy to hơn nhiều lần con mèothật=> Khác nhau về kích thước

- VD1 : so sánh dựa trên liên tưởng tưởng tượng cùng loại hay khác loại nhằm tạo ra những hình ảnh mới mẻ, gợi hình, gợi cản cho sự diễn đạt=> So sánh tu từ.Phép so sánh này thường được dùng trong văn chương nghệ thuật, văn chính luận

- VD2 : so sánh dựa trên cơ sở giông nhau về 1 phương diện nào đó giữa hai sự vật, sự việc cùng loạ để tìm ra sự giống hoặc khác nhau giữa chúng về hình dáng, kích thước, tính chất, màu sắc => so sánh lô gíc Phép so sánh này thường được dùng trong các môn KH tự nhiên, trong đời sống VD: A ( cao/nhanh/ giỏi/ thông minh ) như/ hơn B

- vậy hãy khái quát lai: So sánh là gì?