Bai 6 Thuc hien ap dung phap luat

LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT THỰC HIỆN VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT  Thời lượng 6 tiết  Yêu cầu phân tích và nhận biết được các hình thức thực hiện pháp luật trên thực tế  Phương pháp thuyết giảng và t[.]

THỰC HIỆN VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT

 Thời lượng: 6 tiết

 Yêu cầu: phân tích và nhận biết được các

hình thức thực hiện pháp luật trên thực tế

 Phương pháp: thuyết giảng và thảo luận

tình huống

Nội dung

1 Khái niệm thực hiện pháp luật và

các hình thức thực hiện pháp luật

2 Áp dụng pháp luật

1.1 Khái niệm thực hiện pháp luật

• Khái niệm: là quá trình hoạt động có mục đích làm

cho những quy định của pháp luật đi vào cuộc sống

trở thành những hành vi thực tế hợp pháp của các

chủ thể pháp luật

• Đặc điểm:

 Thực hiện pháp luật là hoạt động có tính mục đích, ý chí.

 Thể hiện bằng một hoặc nhiều hành vi dưới dạng hành động và/hoặc không hành động.

 Hành vi thực hiện pháp luật là hành vi hợp pháp.

 Khái niệm hành vi hợp pháp: là hành vi phù hợp với các quy định của pháp luật, thực hiện đúng, đủ theo yêu cầu của pháp luật.

Tuân theo pháp luật

• Nội dung: chủ thể kiềm chế mình

không thực hiện điều pháp luật cấm.

• Dạng hành vi: không hành động.

• Quy phạm tương ứng: quy phạm cấm.

• Chủ thể thực hiện: mọi chủ thể.

Thi hành pháp luật

• Nội dung: chủ thể bằng hành vi tích cực của

mình thực hiện điều pháp luật yêu cầu.

• Dạng biểu hiện hành vi: hành vi hành động

• Quy phạm tương ứng: quy phạm bắt buộc

• Chủ thể thực hiện: mọi chủ thể

• Quy phạm tương ứng: quy phạm cho phép

• Chủ thể thực hiện: mọi chủ thể

Bài tập

Xác định hình thức thực hiện pháp luật với các ví dụ sau đây:

1/ Không khởi kiện đòi thanh toán nợ

2/ Không tố cáo nhận hối lộ

3/ Chiếm đoạt tài sản

4/ Kê khai hàng hóa khi nhập cảnh

5/ Đội mũ bảo hiểm khi điều khiển xe gắn máy

6/ Công chứng hợp đồng khi giao dịch nhà, đất

7/ Không khiếu nại khi bị cán bộ gây phiền hà

2 Áp dụng pháp luật

2.1 Khái niệm áp dụng pháp luật

2.2 Các đặc điểm của áp dụng pháp luật 2.3 Các trường hợp cần áp dụng pháp luật 2.4 Các giai đoạn của áp dụng pháp luật 2.5 Áp dụng pháp luật tương tự

2.1 Khái niệm áp dụng pháp luật

• Nội dung: một hình thức thực hiện pháp

luật trong đó nhà nước, thông qua cơ quan, cán bộ nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ

chức xã hội được nhà nước trao quyền, tổ chức cho các chủ thể thực hiện quyền hoặc nghĩa vụ do pháp luật quy định.

• Chủ thể: cơ quan nhà nước, tổ chức được

trao quyền

• Tính chất: tổ chức thực hiện tất cả các loại

quy phạm

2.2 Đặc điểm của áp dụng pháp luật

• Mang tính tổ chức, quyền lực:

– Tính quyền lực: thẩm quyền

– Tính tổ chức: cách thức, quy trình, sắp xếp, bố trí

• Có hình thức, thủ tục chặt chẽ

• Mang tính cá biệt, cụ thể

• Có tính sáng tạo

2.3 Các trường hợp cần ADPL

• Áp dụng biện pháp cưỡng chế khi có vi phạm

• Các quyền và nghĩa vụ của chủ thể không thể mặc nhiên phát sinh, thay đổi, chấm dứt nếu

thiếu sự can thiệp của nhà nước

• Có tranh chấp mà các chủ thể không thể tự giải quyết được và yêu cầu nhà nước can thiệp.

• Nhà nước tham gia để kiểm tra, giám sát các

bên trong quan hệ pháp luật hoặc để xác nhận

sự tồn tại hay không của một sự kiện thực tế

nào đó.

2.4 Các giai đoạn của ADPL

• Phân tích, làm sáng tỏ những tình tiết của

vụ việc cần ADPL và các đặc trưng pháp

lý của chúng.

• Lựa chọn quy phạm pháp luật cần ADPL

và làm sáng tỏ nội dung, ý nghĩa của quy phạm pháp luật đó.

• Ban hành văn bản ADPL.

• Tổ chức thực hiện văn bản ADPL.

Giai đoạn 1: phân tích vụ việc

• Nội dung: phân tích các tình tiết, diễn biến

của vụ việc về thời gian, địa điểm, tính chất…

• Mục đích: nhằm xác định tính chân thực của

vụ việc đã xảy ra.

• Yêu cầu: xác định được và xác định chính

xác vụ việc thực tế xảy ra (có thể thành lập

hội đồng chuyên môn để đánh giá)

• Ý nghĩa: rất quan trọng với các giai đoạn sau,

giúp quá trình ADPL đúng luật và có hiệu quả.

Giai đoạn 2: Lựa chọn quy phạm

• Nội dung: chọn và giải thích nội dung

quy phạm pháp luật

• Mục đích: xác định quy phạm áp dụng

• Yêu cầu:

– Chọn quy phạm đúng với vụ việc cần áp dụng

– Văn bản chứa quy phạm còn hiệu lực pháp lý

• Ý nghĩa: có ý nghĩa pháp lý đối với quá

trình áp dụng pháp luật

Giai đoạn 3: Ban hành văn bản ADPL

• Nội dung: ban hành văn bản ADPL

• Mục đích: cụ thể hóa các quy phạm pháp

luật thành các xử sự trên thực tế của chủ

Giai đoạn 4: Thực hiện văn bản ADPL

• Nội dung: tổ chức cho các chủ thể thực hiện

nội dung văn bản ADPL

• Mục đích: đảm bảo nội dung văn bản được

thực hiện trên thực tế

• Yêu cầu: thực hiện đúng, đủ các nội dung

của văn bản.

• Ý nghĩa:

– có ý nghĩa thực tế đối với quá trình ADPL

– ảnh hưởng trực tiếp tới quyền và lợi ích của các chủ

thể

2.5 Áp dụng pháp luật tương tự

Mục đích: việc áp dụng pháp luật tương tự nhằm khắc

phục kịp thời các "lỗ hổng" của pháp luật

Phân loại áp dụng pháp luật tương tự:

• Áp dụng tương tự quy phạm pháp luật: giải quyết

vụ việc chưa có quy phạm pháp luật trực tiếp điều chỉnh bằng cách lựa chọn quy phạm điều chỉnh vụ việc có nội dung tương tự

• Áp dụng tương tự pháp luật: dựa trên những

nguyên tắc pháp lý và ý thức pháp luật để giải quyết một vụ việc chưa có quy phạm pháp luật điều chỉnh và cũng không thể áp dụng tương tự quy phạm pháp luật

Điều kiện áp dụng pháp luật tương tự:

Điều kiện chung:

• Liên quan đến quyền, lợi ích cần phải giải quyết và;

• phải chứng minh vụ việc không có quy phạm

pháp luật trực tiếp điều chỉnh

Điều kiện riêng:

• Với tương tự quy phạm: phải xác định sự tương

tự giữa các quan hệ có và chưa có quy phạm điều chỉnh

• Với tương tự pháp luật: phải xác định không có quy phạm pháp luật điều chỉnh vụ việc tương tự

Bài tập khái niệm thực hiện pháp luật

• Hội đồng nhân dân TPHCM ban hành

Nghị Quyết 19/2007 về Điều chỉnh mức thu

phí bảo vệ môi trường đối với nước thải sinh hoạt trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh có phải là hoạt

động thực hiện pháp luật hay không?

• Công ty X gây ô nhiễm môi trường nước và bị Chủ

tịch ủy ban nhân dân huyện xử phạt 15 triệu đồng, có những hành vi pháp lý nào trong tình huống nêu trên

và xác định hành vi thực hiện pháp luật

• Từ ngày 10 đến 11/3/2008, Đoàn giám sát của Ủy

ban Thường vụ Quốc hội đã đến Thành phố Hồ Chí Minh để giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật

về xã hội hóa công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân

Câu hỏi thảo luận

• Phân biệt hoạt động xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật

• Hoạt động ban hành văn bản pháp luật có thể là hoạt động thực hiện pháp luật hay không?

• Hoạt động xây dựng pháp luật có thể theo các hình thức thực hiện pháp luật hay không?

• Chứng minh áp dụng pháp luật có tính sáng tạo

• Tại sao áp dụng pháp luật có tính sáng tạo

• Các giai đoạn của quá trình áp dụng có thể thay đổi không, tại sao?

• Tại sao áp dụng pháp luật phải do cơ quan nhà nước

có thẩm quyền?

• Tại sao áp dụng pháp luật cần thiết phải bằng văn

bản ?

Bài tập tuân theo pháp luật

• Hãy lấy một ví dụ về tuân theo pháp luật

và phân tích hình thức thực hiện pháp

luật thể hiện trong ví dụ đó.

• Tại sao chủ thể thực hiện pháp luật theo hình thức này là mọi chủ thể?

• Bằng cách nào để nhận biết pháp luật

nào đã được thực hiện trong ví dụ trên?

Bài tập thi hành pháp luật

• Lấy một ví dụ về thi hành pháp luật và

phân tích hình thức thực hiện pháp luật thể hiện trong ví dụ đó.

• Tại sao hành vi thực hiện pháp luật trong thi hành pháp luật là hành vi hành động?

• So sánh việc xác định yêu cầu về hành vi của pháp luật theo hình thức thi hành

pháp luật so với tuân theo pháp luật và

giải thích.

Tình huống

• Phân tích những tình huống sau:

– Vượt đèn đỏ;

– Tranh chấp giữa các bên khi giao dịch;

– Hiến pháp quy định quyền được học hành và

quyền của công dân A

• Các tình huống trên có ảnh hưởng gì, với ai?

• Với những tình huống trên cần cách thức

xử lý như thế nào?

• Ai sẽ là người xử lý?

TUÂN THEO THI HÀNH SỬ DỤNG ÁP DỤNG

không thực hiện điều PL

cấm

Thực hiện hành vi pháp luật yêu cầu

Lựa chọn xử

sự

Tổ chức cho chủ thể khác thực hiện PL

động

không hành động