VĂN PHÒNG QUỐC HỘI Trung tâm Tin học QUỐC HỘI KHÓA XI KỲ HỌP THỨ 10 BẢN TỔNG HỢP THẢO LUẬN TẠI HỘI TRƯỜNG (Ghi theo băng ghi âm) Buổi chiều ngày 06/11/2006 Nội dung Quốc hội tiếp tục thảo luận ở Hội t[.]
Trang 1Trung tâm Tin học
KỲ HỌP THỨ 10
BẢN TỔNG HỢP THẢO LUẬN TẠI HỘI TRƯỜNG
(Ghi theo băng ghi âm)
Buổi chiều ngày 06/11/2006
Nội dung:
Quốc hội tiếp tục thảo luận ở Hội trường về việc thực hiện
cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước
Phó chủ tịch Quốc hội Trương Quang Được chủ trì
Cù Thị Hậu - Tỉnh Phú Thọ
Kính thưa Quốc hội
Sau khi nghe báo cáo của Chính phủ và báo cáo giám sát của Uỷ ban Thường vụQuốc hội về việc thực hiện cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước đã được đánh giá đầy
đủ và khách quan về những mặt đã làm được và những tồn tại bất cập trong việc thựchiện cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước Tuy nhiên Báo cáo giám sát vẫn chưa đánhgiá hết những tồn tại trong việc cụ thể hoá Nghị quyết của Đảng và thực hiện cácchính sách có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người lao động Cụ thể là: Thứ nhất, quy định hiện hành về thực hiện cổ phần hoá thông qua chính sách đốivới người lao động nghèo Chính sách đối với người lao động nghèo nói chung trong
đó có người lao động nghèo trong quá trình chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước thànhcông ty cổ phần luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm đặc biệt Để người lao độngnghèo mua được cổ phần khi thực hiện cổ phần hoá trong Thông báo số 63 của BộChính trị ngày 4/4/1997 về tiếp tục triển khai thực hiện vững chắc cổ phần hoá doanhnghiệp Nhà nước đã chỉ rõ, có chính sách hỗ trợ cho công nhân nghèo mua được số cổphần cần thiết nhằm tạo động lực phát huy sức mạnh và để xoá đói giảm nghèo và thựchiện công bằng xã hội
Thực hiện chủ trương trên của Đảng, Nghị định 28 của Chính phủ, Nghị định số
44 và Nghị định số 64 của Chính phủ, đều đã quy định bán cổ phần trả chậm đối vớingười nghèo Nhờ có các chính sách ưu đãi trên đã giúp cho người lao động nghèo có
cổ phần trở thành cổ đông của Công ty cổ phần Cũng nhờ có cổ phần mà họ đượcphát huy quyền làm chủ của mình, được tham gia Hội đồng cổ đông, được quyền ứng
cử, đề cử, biểu quyết các vấn đề liên quan đến quyền lợi của các cổ đông ở trong công
ty cổ phần Cũng nhờ có cổ phần của người lao động, nên họ có thể có một khoản thunhập từ cổ tức, giúp họ bớt khó khăn trong cuộc sống Do đó, không ít người lao động
đã thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ nghèo đói trong cả nước trong mấy năm qua
Có thể nói, chính sách ưu đãi đối với người lao động khi thực hiện cổ phần hóadoanh nghiệp Nhà nước được thực hiện gần chục năm qua, đã mang lại hiệu quả kinh
tế đáng kể, được người lao động nói chung, đặc biệt là người lao động nghèo trong các
Trang 2doanh nghiệp cổ phần phấn khởi và mong muốn được tiếp tục thực hiện quá trìnhchuyển công ty Nhà nước thành công ty cổ phần.
Tuy nhiên, thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước theo Nghị định187CP, tới nay thì các chính sách đối với người lao động nghèo không còn được thựchiện, gây bất bình đối với người lao động nghèo trong các doanh nghiệp để thực hiện
cổ phần hóa
Thứ hai, không có cơ chế để người lao động giữ được cổ phần Trong quá trìnhthực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, có tình trạng một bộ phận người laođộng chưa nhận thức được quyền lợi của cổ đông, nên đã sớm bán cổ phần ưu đãi củamình Làm như vậy, không những người lao động đánh mất đi quyền lợi và lợi ích lâudài trong công ty cổ phần, mà còn tạo điều kiện cho một số cá nhân mua gom cổ phầnvới mục đích thâu tóm công ty, biến cổ phần hóa thành tư nhân hóa Trái với mục tiêu,chủ trương của Đảng Khắc phục tình trạng này Nghị quyết Trung ương 3, Khoá IX vềđổi mới, sắp xếp, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp đã khẳng định cần phải có quy định
để người lao động giữ được cổ phần ưu đãi Thể chế vấn đề này Nghị định 64 đã quyđịnh: người lao động mua cổ phần ưu đãi, không được chuyển nhượng trong ba nămđầu, kể từ khi mua Nhờ có quy định này mà người lao động giữ được cổ phần, nênphát huy được tốt quyền làm chủ của mình để tham gia quản lý công ty, nên yên tâmlàm việc, gắn bó được với quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình với công ty.Tuy nhiên, tháng 11 năm 2004, sau khi có Nghị định 187 của Chính phủ được banhành, thì cơ chế để người lao động giữ được cổ phần ưu đãi không còn được duy trìnữa
Thứ ba, chính sách đối với vốn tự có chưa được thể chế hoá Nghị quyết Trungương 3, Khoá IX đã có chủ trương sử dụng một phần vốn tự có của doanh nghiệp đểhình thành cổ phần cho người lao động, người lao động được hưởng lãi, nhưng khôngđược rút cổ phần này ra khỏi doanh nghiệp Tuy nhiên, cho đến nay chủ trương nàycủa Đảng vẫn chưa được cụ thể hoá Vì vậy, đề nghị Chính phủ cần sớm có thể chếhoá vấn đề này, có quy định trích một phần vốn tự có để hình thành cổ phần của doanhnghiệp, cổ tức thu được từ cổ phần này được sử dụng để phát triển Quỹ phúc lợi, Quỹkhen thưởng, hoặc chia cho người lao động trong công ty cổ phần Công đoàn công ty
cổ phần đại diện phần vốn này, tham gia đại diện cổ đông của Hội đồng quản trị, cổphần này không được rút khỏi công ty cổ phần
Thứ tư, không có quy định về thực hiện quyền dân chủ của người lao động trongcông ty cổ phần Khi còn là doanh nghiệp Nhà nước các doanh nghiệp đều xây dựng
và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở theo Nghị định 07 của Chính phủ, tổ chức Đại hộicông nhân viên chức theo quy định của Luật Doanh nghiệp Nhà nước, tổ chức hoạtđộng của Ban thanh tra nhân dân theo Luật Thanh tra Khi chuyển thành công ty cổphần, các hình thức dân chủ trên không được quy định và thực hiện Vì vậy, người laođộng là cổ đông mới được dự Đại hội cổ đông, được biết, được bàn và được quyếtđịnh những vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích của cổ đông Còn người lao độngkhông phải là cổ đông, không phải là người có cổ đông, hoặc là cổ đông nhỏ thì khôngđược tham gia Đại hội cổ đông, không có bất kỳ một diễn đàn, một hình thức dân chủnào, để họ có thể phát huy được quyền dân chủ của mình Không được biết, khôngđược bàn, không được tham gia và quyết định những vấn đề trực tiếp liên quan đếnquyền, lợi ích của người lao động
Trang 3Để đảm bảo quyền lợi dân chủ của người lao động trong công ty cổ phần, công tyTNHH, Ban bí thư Trung ương Đảng đã giao Tổng liên đoàn chủ trì, phối hợp với BộNội vụ và các ngành có liên quan xây dựng Dự thảo Nghị định ban hành quy chế dânchủ trong công ty cổ phần, công ty TNHH Dự thảo đã được Đoàn chủ tịch Tổng liênđoàn gửi lấy ý kiến tham gia của các Bộ, ngành địa phương và đã trình Bộ Tư phápthẩm định Nhân dịp này, tôi đề nghị Bộ Tư pháp sớm thẩm định trình Chính phủ đểban hành Nghị định làm căn cứ pháp lý, đảm bảo quyền dân chủ cho người lao độngtrong các loại hình doanh nghiệp và công ty cổ phần, công ty TNHH.
Thứ năm về chính sách đối với lao động dôi dư, trong sắp xếp cổ phần hóa doanhnghiệp Nhà nước đã được các doanh nghiệp và người lao động chấp thuận và thựchiện, lao động được sắp xếp lại một cách cơ bản, góp phần quan trọng để nâng caonăng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp sau cổ phần chuyển đổi Tuy nhiên, thờigian gần đây Tổng liên đoàn lao động đã nhận được nhiều đơn kiến nghị của người laođộng liên quan đến việc chậm trễ trong việc chi trả trợ cấp đối với người lao động tồn
dư của năm 2005, tức là thực hiện Nghị định 41 và đến nay vẫn chưa được lĩnh tiềntheo Nghị định 41 trong quá trình sắp xếp Họ cũng bị mất việc làm do cơ cấu sản xuấttrong thời gian 12 tháng kể từ khi doanh nghiệp chuyển thành công ty cổ phần
Báo cáo các đồng chí, đến nay vẫn có rất nhiều ý kiến kiến nghị nên cho thựchiện tiếp Nghị định 41 của năm 2005 Do đó, chúng tôi đề nghị Bộ Tài chính khẩntrương chi trả trợ cấp cho người lao động làm hạn chế tình trạng khiếu nại tập thểtrong công nhân viên chức lao động Tôi cũng tán thành với Báo cáo về kết quả giámsát thực hiện cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.Phần thứ hai, những kiến nghị về giải pháp đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệpNhà nước là tiếp tục thực hiện chính sách đối với người lao động dôi dư theo Nghịđịnh 41 cho một số năm để tạo điều kiện cho doanh nghiệp cổ phần hóa thực hiện cơcấu lại lao động
Báo cáo các đồng chí tôi xin trình bày 5 kiến nghị như vậy và sau đây tôi xin nêumột ý kiến, đó là ý kiến riêng của cá nhân tôi
Đó là cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước là một chủ trương rất đúng của Đảng
và Nhà nước chúng ta cần thực hiện Nhưng tôi đề nghị là Trung ương Đảng, Quốc hộixem xét lại chủ trương cổ phần hoá các mỏ và các tài nguyên của đất nước Vì tôi nghĩrằng nếu chúng ta cổ phần hoá
Ví dụ như là đang làm thí điểm ở mỏ than chẳng hạn và các mỏ nguyên liệu củachúng ta, tài nguyên của chúng ta Chúng ta nghĩ là: Tài nguyên của chúng ta có hạn,nếu chúng ta cổ phần hoá những loại mỏ như thế này, những khu vực tài nguyên nhưthế này thì bằng cách là chúng ta bán những cái tài nguyên của chúng ta Do đó tôi đềnghị với các đồng chí nghiên cứu, riêng về các mỏ, các tài nguyên của đất nước thìchúng ta không nên cổ phần hoá Vì chúng ta cổ phần hoá thì các đồng chí đều biết làngười chủ hoặc là người có nhiều tiền họ sẽ mua gom
Thứ hai là đối với người nước ngoài người ta sẵn sàng để mua với giá cao và trên
cơ sở đó người ta thâu tóm lại những cái mỏ đó và cái mỏ đó sẽ trở thành của ngườichủ trong nước hoặc của người nước ngoài Do đó tôi cho rằng người công nhân củachúng ta sẽ trở thành những người không có cổ đông nữa và từ đó sẽ trở thành ngườilàm thuê Các đồng chí đều biết 19 giờ 30 phút ngày 11/11/2006 sẽ có lễ kỷ niệm 70năm ngày truyền thống của công nhân vùng mỏ và truyền thống ngành than Tôi chorằng người công nhân chúng ta rất tự hào, rất vui vẻ phát huy quyền làm chủ của mình
Trang 4Nếu chúng ta cổ phần hoá các mỏ và các tài nguyên của đất nước chúng ta hiện có, lúcnào chúng ta hết những tài nguyên đó thì liệu còn có điều kiện để chúng ta làm chủđược đất nước không? Do đó tôi đề nghị chúng ta không nên cổ phần hoá các tàinguyên của đất nước chúng ta, chúng ta sẽ tự để làm sao chúng ta đầu tư và trên cơ sở
đó chúng ta có sự làm chủ của người công nhân Khi kỷ niệm 75 năm ngày truyềnthống công nhân ngành mỏ thì chắc người công nhân chúng ta sẽ vui vẻ, tạo ra khôngkhí vui tươi, không biết nếu như cổ phần hoá mà các doanh nghiệp đã nắm cổ phần,toàn bộ về tư nhân, tôi cho rằng lúc bấy giờ tình hình sẽ ra sao, xin cảm ơn các đồngchí
Lê Quốc Dung - Tỉnh Thái Bình
Kính thưa Đoàn Chủ tịch
Kính thưa Quốc hội
Tôi cơ bản nhất trí với Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo của Uỷ ban Thường
vụ Quốc hội về giám sát chương trình cổ phần hoá, cũng đồng tình với rất nhiều ý kiếncủa các vị đại biểu Quốc hội đã phát biểu từ sáng đến giờ Tôi xin có một số ý kiếnnhư sau:
Thứ nhất, tôi đánh giá việc cổ phần hoá các doanh nghiệp Nhà nước có ý nghĩathực tiễn rất to lớn và quan trọng, vì sau khoán 10 trong nông nghiệp, đến đổi mới cácchính sách vĩ mô của nền kinh tế thì việc sắp xếp, đổi mới và cổ phần hoá doanhnghiệp Nhà nước là một khâu tác động rất lớn vào nền kinh tế, cũng như đến các hoạtđộng và đời sống của một tầng lớp dân cư của đất nước rất đông
Thực sự kết quả trong 10 năm qua chúng tôi đánh giá cũng rất cao, tác độngtrong quá trình phát triển của nền kinh tế và đạt được những kết quả nhất định màchúng ta không bị xảy ra đổ vỡ như một số nền kinh tế
Như vậy, trong một thời gian chúng ta đã giảm số lượng doanh nghiệp Nhà nướcrất lớn, từ 12.000 doanh nghiệp đến nay chỉ còn có 2.663 doanh nghiệp, những vấn đề
về phát triển kinh tế, tăng vốn, tạo việc làm, tăng thu nhập của người lao động, tăng tỷ
lệ lợi tức của các cổ đông, chúng tôi đánh giá cái đó rất tốt
Tuy nhiên cho đến thời điểm này, chúng tôi thấy có những mặt hạn chế, chúngtôi đánh giá nó vẫn còn chậm, chưa cơ bản, chưa vững chắc cho nền kinh tế, nó cònchứa đựng nhiều vấn đề rủi ro, thất thoát và thua lỗ trong doanh nghiệp Nhà nước.Chúng tôi rất đồng tình với ý kiến các vị đại biểu đã phát biểu từ sáng đến giờ, vìchúng ta mới giảm được số lượng doanh nghiệp Nhà nước, nhưng vốn là cái cơ bảnnhất đối với doanh nghiệp Nhà nước thì chúng ta mới chỉ đụng đến có 12%, nếu nhưcách tính của đại biểu Đặng Ngọc Tùng, chúng tôi thấy chỉ có 6%, chúng tôi thấy nhưvậy còn một phần lớn vốn của Nhà nước vẫn chưa được tạo một cơ chế quản lý sửdụng có hiệu quả, cũng như có sự thay thế của xã hội đối với vốn Nhà nước Chúng ta
đã biết từ xưa đến nay vấn đề kinh doanh bằng vốn Nhà nước thì quản lý cơ chế đóhiệu quả không cao so với vốn của tập thể, càng thấp, càng nhiều rủi ro và thất thoát sovới vốn của tư nhân Cho nên, chúng tôi cho rằng giai đoạn hiện nay kết quả nàychúng tôi đánh giá mới chỉ bước đầu Phần cơ bản, trọng điểm để cổ phần hoá và xử lý
cơ chế này vẫn còn ở phía trước, chứ chưa phải chúng ta đã giải quyết được vấn đề cơbản và còn nhiều chứa đựng rủi ro Đặc biệt trong thời gian tới vốn của Nhà nước vẫnlớn trong các doanh nghiệp này nhưng lại ở tính chất của nó là các doanh nghiệp Tổngcông ty Nhà nước, các tập đoàn công ty mẹ, công ty con rất lớn, như trong Báo cáo
Trang 5Chính phủ nói rằng để chuyển đổi được những mô hình này còn rất khó khăn, rất phứctạp.
Cho nên, chúng tôi đề nghị Chính phủ và Quốc hội cần tập trung chỉ đạo giaiđoạn tới này mới quyết liệt và quan trọng, làm sao để chúng ta xử lý được phần lớn sốvốn Nhà nước được cổ phần hóa và được quản lý một cách tốt hơn Vì vậy, chúng tôiđồng tình với phương hướng của Chính phủ, nhưng phải có những phương án cụ thể,
rà soát lại, đánh giá phân loại lại các Tổng công ty, các tập đoàn, các công ty mẹ, công
ty con, để chúng ta cổ phần như thế nào nó có hiệu quả nhất và nó tốt nhất mà chúng ta
đã có một bài học kinh nghiệm Đấy là ý thứ nhất mà chúng tôi xin ý kiến
Vấn đề thứ hai, sau khi cổ phần hóa được một phần chúng tôi thấy rằng nhiều ýkiến băn khoăn và lo ngại là phần tập trung lại vốn của cổ đông, vốn của người laođộng vào tay một số cá nhân Đây là một xu hướng chúng tôi cho rằng rất thực tế và
nó cũng rất khách quan Bởi vì đây thực chất là cuộc đấu tranh để giằng co, giằng kéoquan hệ về sở hữu Mà sở hữu thì chúng tôi thấy sở hữu của Nhà nước thường thấtthoát, rủi ro nhiều hơn là sở hữu tập thể và hiệu quả thấp hơn là sở hữu tập thể về vốn,hay càng thấp hơn so với sở hữu tư nhân
Trong quá trình giằng co này, chúng tôi nghĩ cuối cùng loại hình sở hữu nào cóhiệu quả nó sẽ chiếm ưu thế Đấy là khách quan Chính vì thế chúng tôi mong Quốchội cũng như Chính phủ cần phải nhìn thấy sự thật đó, để chúng ta trong qúa trìnhchuyển về quan hệ sở hữu này thì chúng ta vừa đảm bảo tính kinh tế vừa giải quyếtvấn đề xã hội rất cơ bản Bởi vì chúng tôi thấy rất nhiều hiện tượng, hiện nay bằng mọicách, mọi biện pháp đang có xu hướng tập trung lại những cổ phần, các cổ đông, kể cảnhững doanh nghiệp mà chúng tôi cho rằng đi tiên phong về cổ phần hoá, như míađường Lam Sơn khi Uỷ ban Khoa học công nghệ chúng tôi về chúng tôi có hỏi ở đâythì xu hướng muốn mua lại một số cổ phần của nông dân cũng đang xảy ra Nhất lànhững doanh nghiệp nào, công ty nào càng lãi, càng có nhiều lợi ích thì sự thu gomnày tập trung càng lớn Như vậy về mặt xã hội nào đấy nó sẽ có tác động Cho nênchúng tôi đề nghị, từ đây cùng với quá trình cổ phần hoá này thì chúng ta phải hoànthiện lại hệ thống, chính sách, cơ chế để bảo vệ lợi ích của người lao động, của cổđông để làm sao chúng ta có một cơ chế phát huy được vai trò của từng cá nhân ngườilao động trong doanh nghiệp, cũng như phát huy được vai trò của những người có vaitrò lớn trong các doanh nghiệp Nhà nước
Ví dụ: Giám đốc, Tổng giám đốc, đồng thời phát huy được vai trò của tập thể.Đấy tôi nghĩ là một sự phát triển, như nhiều đại biểu đã nói rằng một xã hội lànhmạnh, một xã hội mang định hướng xã hội chủ nghĩa Chúng tôi rất mong Quốc hội vàChính phủ nên tập trung cao độ vào vấn đề đó Đồng thời tăng cường tuyên truyền chocác tầng lớp lao động và người công nhân lao động biết, để tự bảo vệ lợi ích của mình,
họ Không thấy rằng lợi ích họ mua giá cao hoặc họ o ép để doanh nghiệp lỗ để giá trịlợi tức của cổ đông thấp rồi nhanh chóng bán vội đi, chúng tôi nghĩ cái đó cũng là mộtcái cần hỗ trợ về mặt tuyên truyền
Vấn đề thứ ba, chúng tôi muốn phát biểu, trong Báo cáo của Chính phủ, chúngtôi thấy còn chưa rõ lắm về một số mô hình doanh nghiệp Nhà nước có tính quy môlớn Trong những năm qua, chúng ta đã có nhiều hình thức chuyển đổi, từ Tổng công
ty 91 cho đến mô hình công ty mẹ, công ty con, cho đến tập đoàn, nhưng chưa có sựtổng kết xem những mô hình này như thế nào? tình hình cái được và chưa được ra làmsao? thua lỗ, thất thoát như thế nào? để chúng ta tổ chức chuyển đổi các Tông công ty
Trang 6lớn trong giai đoạn mới này như thế nào? Chưa có báo cáo tổng kết những nơi màngười ta làm tốt ra làm sao về quá trình cổ phần hóa này Tôi ví dụ như mô hình cổphần hóa của Công ty Mía đường Lam Sơn, đó là mô hình cổ phần hóa có sự phát triểnbền vững và ổn định, nhưng chưa có sự tổng kết này Trong quá trình chuyển đổi theocác mô hình này, chúng tôi thấy có hiện tượng nợ xấu và thua lỗ của các doanh nghiệplớn của Nhà nước đang tăng lên đáng lo ngại
Cho nên, cần phải xem xét và tổng kết để chúng ta chuyển đổi các công ty, Tổngcông ty, các tập đoàn sang hướng mới là như thế nào Đối với các doanh nghiệp tổngcông ty lớn có liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, chúng tôi đề nghị Nhànước, Chính phủ cần phải có một quan điểm rõ ràng để khi chúng ta cổ phần hóa thìcũng tạo một phần cổ phần này, nhất là ở những đơn vị chế biến, tiêu thụ sản phẩn để
cổ phần hóa cho nông dân Trong phương án này của Chính phủ tôi chưa thấy nêu vấn
đề này, mà nên cổ phần hóa những vùng nguyên liệu, sản xuất nguyên liệu của nôngdân để mua đựợc cổ phần với các cơ sở chế biến
Ví dụ, như lĩnh vực giấy, lĩnh vực mía đường, lĩnh vực cao su hay cà phê nếuchúng ta cổ phần hóa cho những người sản xuất nguyên liệu cùng với quá trình này thìchúng tôi nghĩ sẽ tạo một sự bền vững, sự ổn định và có tác động rất tốt trong quá trìnhcùng cạnh tranh
Mặt khác, chúng tôi cũng đề nghị cần cổ phần hóa những tổng công ty lớn nàyvới những cơ sở khoa học có liên quan đến những vấn đề nghiên cứu về giống, vềcông nghệ, về chế biến và về tiêu thụ, để các cơ quan khoa học này cũng gắn với tổngcông ty lớn
Chúng tôi cho là như vậy Trước đây, tư tưởng mà nguyên Thủ tướng Phan VănKhải có nêu là chúng ta phải liên kết 4 nhà thì trong quá trình cổ phần hóa này cầnphải phát huy được cái đó và chúng ta sẽ tạo được bước đi tốt hơn
Chúng tôi rất mong trong thời gian tới, Chính phủ có sự chỉ đạo một cách đồng
bộ, hoàn thiện, chứ không phải chúng ta chỉ bằng thay thế vốn cũng như là đấu giá cổphần và thả nổi thì sẽ dẫn đến những tác động không tốt đẹp
Chúng tôi xin có một số ý kiến như vậy
Xin cảm ơn Quốc hội!
Nguyễn Ngọc Trân - Tỉnh An Giang
Kính thưa Quốc hội,
Tôi xin tham gia vào 4 nội dung
Vấn đề thứ tư, sau cổ phần hoá
Đi vào vấn đề thứ nhất Tôi chưa biết là đánh giá như thế nào, nghĩa là cần phảiđánh giá một cách tổng thể, khách quan, nhưng mà ngắn gọn 12 năm mà chúng ta thựchiện cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước thì tôi sẽ nói những gì?
Báo cáo các đồng chí là thành viên của đoàn giám sát sau gần 5 tháng làm việctrong lĩnh vực này, đọc mấy trăm trang văn bản Nghị quyết của Đảng, văn bản phápquy của Chính phủ, của Quốc hội, Báo cáo của các Bộ, ngành và các địa phương Tôi
Trang 7vẫn phân vân về đánh giá này Hôm nay tôi chia sẻ với Quốc hội suy nghĩ của tôi Nóichung tôi đánh giá là công tác cổ phần hoá trong 12 năm vừa qua chúng ta tiến hànhrất tích cực, chúng ta thu được nhiều kết quả rất quan trọng trong việc triển khai chủtrương lớn của Đảng, đó là cổ phần hoá Nhưng còn nhiều vấn đề cơ bản, lời giải chưa
rõ hoặc là chưa có vững chắc
Thứ hai là công tác cổ phần hóa của chúng ta, nói chung vẫn còn ở phía trước.Tại sao tôi nói như vậy, là bởi vì chúng ta mới cổ phần hoá được 12% tổng số vốn củaNhà nước trong các doanh nghiệp Nhà nước, và thứ hai nữa là 12% này nó sẽ mangtính chất là đầu xuôi, đuôi lọt Nghĩa là tuy rằng nó ít, nhưng mà nó sẽ đầu xuôi, đuôilọt nếu mà thực sự chúng ta làm nó tốt Nhưng Báo cáo của Chính phủ có nói, ở Trang9: "sắp tới việc cổ phần hoá các tập đoàn, tổng công ty là vấn đề mới mẻ, hệ trọng, khókhăn và phức tạp, vì vậy cần phải có quan điểm, phương pháp, bước đi phù hợp, chắcchắn, giữ vững ổn định sản xuất, không gây tác động đến môi trường đầu tư, đời sống,lao động và xã hội" Có nghĩa là, những gì chúng ta đã làm 12, 13 năm trước vẫn chưacung cấp cho chúng ta lời giải cho những vấn đề mà chúng ta phải giải quyết sau này
Đó là vấn đề tôi nghĩ chúng ta cần suy nghĩ
Tại sao có tình trạng đó? Theo tôi nghĩ, trước hết là chúng ta tiến hành cổ phầnhoá chưa sâu sát và chưa sâu sắc Chưa sâu sát là vì trong quá trình cổ phần hoá, nhiềulần chúng tôi đã liên hệ với các Bộ, các Ngành và các địa phương để xin số liệu, để cóthể đánh giá một cách định lượng, Bộ trưởng, Thứ trưởng giao về cho Ban cổ phần hoácủa Bộ, hỏi Ban cổ phần hoá của Bộ thì các anh nói: "Khổ quá, anh Trân ơi, chúng em
ở đây không có thông tin" Rõ ràng, chúng ta làm không sâu sát
Thứ hai, chúng ta làm không sâu sắc, vì chúng ta chỉ nói lập lại những điều Nghịquyết đã nói, không đi sâu vào những vấn đề của Nghị quyết để giúp cho Nghị quyết
có sức sống, phần nào, tôi xin nói chúng ta ngại đụng chạm đến những vấn đề Nghịquyết đã Nghị quyết rồi, ví dụ trong vấn đề cổ phần hoá chứ không phải tư nhân hoá,khi làm việc, đoàn giám sát với các bộ, các ngành nêu câu hỏi này ra, thế nào là tưnhân hoá, thế nào là cổ phần hoá mà không tư nhân hoá, chúng ta đều lãng ra Thành
ra, vì vậy thay vì xông vào những vấn đề mà có thể nói nó hàm chứa một nội dung rất
cơ bản, chúng ta lãng ra thì làm sao sâu sắc được Vì vậy, dẫn đến đánh giá của chúngtôi là chúng ta làm chưa sâu sát và chưa sâu sắc
Đánh giá thứ hai, đánh giá về hai Báo cáo của Chính phủ, Báo cáo giám sát, tôicho đây là hai báo cáo tốt, có chứa đựng rất nhiều thông tin bổ ích, Báo cáo giám sát
có nhiều nhận định có chiều sâu, nhưng theo tôi hai báo cáo này còn mang nhiều địnhtính, chưa đưa ra những số liệu, chỉ đưa ra những số liệu bình quân, những số liệu bìnhquân này có lợi cho nhận định chung, nhưng chưa thật rõ hình hài và diện mạo của cổphần hoá các doanh nghiệp Tôi xin dẫn chứng, đối với doanh thu: Xin báo cáo cácđồng chí, để có số liệu tôi đã xin số liệu của Bộ Công nghiệp, Bộ Thương mại, Bộ Xâydựng, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Thành phố
Hồ Chí Minh, tập hợp được 822 số liệu của các doanh nghiệp, nhưng có số liệu thật sựchỉ có 406
Báo cáo Quốc hội,
Đứng về mặt doanh thu, số doanh nghiệp có doanh thu giảm chiếm 21,2% ở BộCông nghiệp, chiếm 50% ở Bộ Thương mại, chiếm 35,6% ở Bộ Xây dựng, Bộ Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn không có số liệu, Bộ Giao thông vận tải không có sốliệu và ở Thành phố Hồ Chí Minh chiếm 20,7%
Trang 8Đứng về mặt lợi nhuận trước thuế, Bộ Công nghiệp có 14,1% là doanh nghiệp códoanh thu, có lợi nhuận trước thuế giảm; Bộ Thương mại có 26,3% doanh nghiệp códoanh thu trước thuế giảm; Bộ Xây dựng có 27,1% và ở Thành phố Hồ Chí Minh có12,8%
Đứng về mặt nộp ngân sách, Bộ Công nghiệp có 32,8% doanh nghiệp nộp ngânsách giảm, Bộ Thương mại có 34,2% doanh nghiệp nộp ngân sách giảm và ở Thànhphố Hồ Chí Minh có 44,7% nộp ngân sách Nhà nước giảm Số doanh nghiệp mà nộpngân sách giảm, như vậy có thể nào báo cáo của Chính phủ mà đồng chí Vũ Văn Ninhđọc sáng nay có tô hồng hay không? Nếu chúng ta bằng lòng với số lượng bình quân
mà tính trên nhiều năm, tính như thế này, theo tôi nghĩ cần phải để nhận diện nhữngthuận lợi và khó khăn để thấy được cách giải quyết vấn đề phải nhìn một cách địnhlượng, chứ không thể bằng lòng với cách bình quân như thế này
Vấn đề thứ hai, vấn đề đánh giá thứ ba tôi cho rằng các báo cáo nhẹ hoặc gần nhưkhông có khía cạnh xã hội, tác động lên xã hội của vấn đề cổ phần hoá, chúng tôikhông biết Viện khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, các trường đại học, các cơquan nghiên cứu của Đảng có làm nghiên cứu này hay không? Nhưng rõ ràng báo cáocủa Chính phủ và báo cáo của giám sát gần như vấn đề khoa học xã hội và nhân văntác động lên xã hội như thế nào? Gần như là không có Chúng ta chỉ thuần tuý kinh tếhoặc có đá qua một chút, đá qua về vấn đề lợi nhuận v.v
Tôi cho rằng, vấn đề vai trò và nhận thức của người lao động trong các doanhnghiệp Nhà nước cổ phần hoá Vấn đề giải quyết lao động dôi dư, chúng ta giải quyết
33 triệu đồng cho một lao động dôi dư, xong hay còn phải làm gì nữa Đây là nhữngngười đã gắn bó với doanh nghiệp từ những năm đầu cho đến khi họ bị đưa ra ngoàinhư là lao động dôi dư
Vấn đề sau cổ phần hóa đặt ra cho xã hội như thế nào? Tôi cho rằng đây là vấn đềhết sức cần thiết, cần phải nghiên cứu Tôi xin nói lại rằng chúng ta là một Nhà nướcđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, vấn đề tác động lên xã hội, vấn đề nghiên cứu xã hội vànhân văn của một biện pháp chủ trương của Đảng là không thể thiếu
Vấn đề thứ hai, vấn đề minh bạch ngân sách trong cổ phần hóa, đã nhiều lầntrong quá trình giám sát tôi đề nghị Bộ Tài chính chuyên trách cho vấn đề minh bạchngân sách trong cổ phần hóa, cụ thể là chúng ta ghi thu được những gì, chúng ta ghichi những gì có liên quan đến cổ phần hóa
Ví dụ ghi chi, chúng ta ghi chi cho vấn đề giải quyết lao động dôi dư là 6.000 tỷđồng, nhưng cũng không biết cho hết 2.935 doanh nghiệp Nhà nước chưa
Thứ hai, chúng ta miến thuế
Thứ ba, chúng ta khoanh nợ, xóa nợ bằng ngân sách Nhà nước v.v còn ghi thuchúng ta đã bán được bao nhiêu cổ phần ra ngoài doanh nghiệp và mang lại cho ngânsách Nhà nước như thế nào hoàn toàn số liệu không có Chúng ta có số liệu chỗ này,chỗ kia Nhưng trong một bảng tổng thể mang tính chất là ghi thu, ghi chi đầy đủ,minh bạch trong vấn đề ngân sách Nhà nước thì tôi đề nghị Bộ Tài chính cần làm rõchỗ này, nếu không hôm nay thì hôm chất vấn các đồng chí nên cung cấp cho Quốchội vấn đề này Tôi cũng xin kiến nghị với Bộ Tài chính nên có bản ghi thu, ghi chinhư vậy cho tới 31/12/2005, nếu được có ghi thu từ năm 2006 trở đi trong công tác cổphần hóa cần có báo cáo với Quốc hội về bảng tổng ghi thu, ghi chi này
Vấn đề thứ ba là vấn đề định giá doanh nghiệp Nhà nước và quản lý tài sản Nhànước, hồi sáng tới giờ nhiều đại biểu Quốc hội đã nói về vấn đề định giá, tôi chỉ muốn
Trang 9nói một vấn đề là định giá do doanh nghiệp Nhà nước thể hiện công tác quản lý tài sảnNhà nước của chúng ta rất lỏng lẻo Từ vấn đề hàng tồn kho, cho tới những vấn đề sửdụng không hết, chúng ta đưa về một công ty để mà giải quyết hàng tồn kho lâu ngàykhông sử dụng v.v y như chúng ta quét rác chỗ này, ta đưa vào chỗ khác Cuối cùngchúng ta không thể giải quyết, quản lý chỗ này như thế nào? phản ảnh nguồn gốc của
nó chính là quản lý Nhà nước về tài sản Nhà nước còn rất kém
Tôi xin đăng ký lại để phát biểu về vấn đề thứ tư sau cổ phần hóa Xin cảm ơn
Hoàng Thanh Phú - Tỉnh Thái Nguyên
Kính thưa Quốc hội,
Tôi trước hết nhất trí với bản báo cáo về kết quả giám sát của Uỷ ban Thường vụQuốc hội và báo cáo về cổ phần hoá của Chính phủ Qua nghe từ sáng đến bây giờ thìthấy nổi lên một vấn đề là cả báo cáo và ý kiến phát biểu của hội trường đều nhất trícao với việc đánh giá chủ trương cổ phần hoá của Đảng ta là đúng đắn
Thứ hai, nhất trí cao về vấn đề đánh giá vấn đề cổ phần hoá là xu hướng tất yếutrong vấn đề phát triển nền kinh tế thị trường và có định hướng xã hội chủ nghĩa.Vấn đề thứ ba tôi nhận thấy đều nhất trí và đồng tình là cần phải đẩy nhanh hơn,nâng cao hơn hiệu quả về vấn đề cổ phần hoá
Tôi xin tham gia một số ý kiến liên quan đến những giải pháp để đẩy nhanh vấn
đề cổ phần hoá và nâng cao hiệu quả cổ phần hoá
Trước hết, chúng tôi nhất trí với việc đối với đối tượng cổ phần hoá tới đây cầnphải mở rộng Mà trong này mở rộng thì chúng tôi lưu ý là trong phần báo cáo Chínhphủ cũng như là báo cáo của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội có đặt ra là: Đối với nhữngcông ty trách nhiệm hữu hạn 100% vốn Nhà nước, cũng như chị Nguyễn Thị AnhNhân buổi sáng có nói, thực chất đây là một mô hình trốn việc cổ phần hóa Cho nên,trong chính sách tới đây của chúng ta, kiên quyết đưa tất cả những loại doanh nghiệp
cổ phần hóa trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh hiện đang ở mô hình công ty tráchnhiệm hữu hạn 100% vốn Nhà nước thì chuyển sang cổ phần hóa, chứ không nên đểcông ty trách nhiệm hữu hạn 100% vốn Nhà nước Bởi vì như hiện nay, cũng là môhình như hoàn toàn là quản lý mô hình vốn Nhà nước thôi Nhưng bộ máy của nó côngkềnh hơn nhiều, so với doanh nghiệp Nhà nước, cho nên không nên duy trì mô hìnhnày đối với doanh nghiệp Nhà nước 100% vốn Nhà nước
Còn mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên mà vốn Nhà nước này
có áp dụng chăng là đối với những doanh nghiệp mà trực tiếp phục vụ cho an ninh vàquốc phòng và một số doanh nghiệp liên quan đến dịch vụ, kể cả đối tượng là quốcphòng đi chăng nữa Hiện nay về quốc phòng, dịch vụ v.v thì hiện nay vẫn còn 335doanh nghiệp thì cũng cần phải rà soát đại để những doanh nghiệp nào là công ty tráchnhiệm hữu hạn một thành viên thôi Còn lại là nên chuyển sang cổ phần hóa Đốitượng thứ nhất thì tôi thấy như vậy
Đối tượng thứ hai mà chúng tôi quan tâm ở đây và cũng cần đi đến thống nhất đểrồi thực hiện mà xúc tiến nhanh hơn vấn đề cổ phần hoá đối với các đơn vị sự nghiệp,đây là vấn đề mới, mặc dù chúng ta đã có làm thí điểm rồi, nhưng tới đây, tôi cho rằngviệc cổ phần hoá các đơn vị sự nghiệp là đúng đắn, nếu không cổ phần hoá các đơn vị
sự nghiệp thì tôi cho rằng trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, trong lĩnh vực liên quan đếnkhám chữa bệnh, trong lĩnh vực khoa học công nghệ, tôi cho rằng không đủ vốn Nhànước đầu tư vào phát triển Cho nên, cần thiết phải xem xét và xúc tiến cổ phần hoá
Trang 10đối với những đơn vị sự nghiệp Trước hết, đối với các trường đại học và cao đẳngcũng như là trường dạy nghề nên xúc tiến mạnh hơn vấn đề cổ phần hoá, vì đây đã có
mô hình cụ thể rồi Đấy là đối tượng thứ hai chúng tôi thấy cần có tập trung, có chínhsách quy định cụ thể liên quan đến vấn đề chuyển việc cổ phần hoá đối với những đơn
vị sự nghiệp để phát triển các doanh nghiệp sự nghiệp tốt hơn
Vấn đề thứ ba, liên quan đến xác định vốn của doanh nghiệp nói chung, doanhnghiệp Nhà nước khi cổ phần hoá nói riêng Trong thực tế hiện nay chúng ta mới xácđịnh vốn của doanh nghiệp là vốn bằng tiền do Nhà nước đóng vào, Nhà nước góp vàđầu tư vào đó
Thứ hai, tài sản bằng tiền của Nhà nước mua sắm, còn một phần vốn rất quantrọng là bất động sản hiện nay ta đang giao cho các doanh nghiệp là chúng ta chưa cótính toán Mặc dù chúng ta có xới lên liên quan đến vấn đề đất đai, những giá trị quyền
sử dụng đất của các doanh nghiệp thì riêng đối với giá trị quyền sử dụng đất đối vớidoanh nghiệp, tôi đề nghị kiên quyết thực hiện cho sớm Xác định cho được giá trịquyền sử dụng đất của các doanh nghiệp Còn lại hình thức để cho các doanh nghiệptính toán:
Một là doanh nghiệp ấy thuê trả tiền hàng năm hoặc thuê, nhưng phải xác địnhrằng giá trị quyền sử dụng đất của doanh nghiệp ấy là bao nhiêu?
Hai là vấn đề rất quan trọng mà trong chỗ này chị Hậu cũng đã có đề cập đến liênquan đến vấn đề tài nguyên khoáng sản mà hiện nay ta đang giao cho các doanhnghiệp khai thác là chúng ta chưa xác định được giá trị Đây cũng là tài sản lớn củaNhà nước, mà cái này thuộc về Nhà nước Do vậy chúng ta cần phải có xác định sớmliên quan đến cái này về tài sản, về giá trị tài sản để cho doanh nghiệp Nhà nước Trên
cơ sở xác định tài sản này để làm gì? Một là các doanh nghiệp mà đầu tư khai thác vềtài nguyên khoáng sản của Nhà nước, kể cả vấn đề liên quan đến rừng, vấn đề khoángsản, nước, tất cả các thứ thì có thể dưới hình thức hiện nay đang là thuế tài nguyênthôi, thì có thể sẽ chuyển sang vấn đề đánh giá giá trị tài sản này rồi anh nào sử dụngcái này thì anh đó coi như phải chịu trách nhiệm thuê ở mức độ nào đó Đấy là mớitrọn vẹn, liên quan đến tài sản của Nhà nước và đánh giá vốn của Nhà nước
Liên quan đến vấn đề mà chị Hậu nêu lên thì đối với vấn đề có nên cổ phần hoáđối với các mỏ khai thác hay không? Thế thì hiện nay, đối với các mỏ than đang tiếnhành cổ phần hoá rồi, mà việc tiến hành cổ phần hoá này thì đối với ngành than đã thíđiểm gần 10 năm nay, một số mỏ có hiệu quả, nó cũng không xảy ra vấn đề tư nhânhoá Nhưng đối với các doanh nghiệp khoáng sản này, nếu muốn chuyển sang cổ phầnhoá này thải là cổ phần hoá các doanh nghiệp thành viên, bản thân công ty mẹ của nóvẫn là doanh nghiệp Nhà nước, cho nên cũng không sợ rằng nó sẽ biến sang tư nhân,hoặc là Nhà nước sẽ thiệt thòi cái A, cái B Tôi cho rằng vẫn có thể cổ phần hoá đốivới các cơ sở khai thác khoáng sản được
Vấn đề cuối cùng, một trong vấn đề tôi cho rằng rất quan trọng mà chính sách tớiđây phải đề cập đến, là liên quan đến việc phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, Côngđoàn, Đoàn thanh niên trong các doanh nghiệp sau cổ phần, cũng như các doanhnghiệp khác Đặt ra một vấn đề là chính sách tới đây, chúng ta sửa một nghị định làNghị định 187, theo tôi đề nghị thì nên cho tổ chức Đảng, Công đoàn, Thanh niên củacác doanh nghiệp được mua cổ phần Bời vì anh muốn lãnh đạo doanh nghiệp thì trướchết anh cũng phải tham gia đóng góp cổ phần ở đấy Hình thức huy động vốn có thểchúng ta sẽ có hướng dẫn Nhưng cái này, đối với xí nghiệp 10-10 của Hà Nội đã có
Trang 11kinh nghiệm rồi, tổ chức Đảng cũng có đóng góp cổ phần vào đây Như vậy tổ chứcĐảng có thể tham gia họp Hội đồng quản trị, nếu như cổ phần anh đủ điều kiện hoặctham gia cái này, cái khác thì những tổ chức này mới phát triển được.
Thứ hai, trong thực tế chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước sang doanh nghiệp cổphần có một vấn đề mà ta phải xử lý là hiện nay đối với chi phí cho Đảng, đoàn thể ởđây hoàn toàn do doanh nghiệp lo, kể cả tiền lương cũng phải có bù đắp của doanhnghiệp Nhà nước Cho nên nếu khi chuyển sang cổ phần hoá đối với tổ chức nàykhông phát huy được, không có gì bù đắp thì tôi cho rằng có những hoạt động khókhăn Do vậy tôi đề nghị cần nghiên cứu có việc cho tổ chức Đảng, tổ chức Công đoàn
và tổ chức Đoàn thanh niên được mua cổ phần tại doanh nghiệp cổ phần hoá đó, xinhết
Nguyễn Mạnh Đức - Tỉnh Yên Bái
Kính thưa Quốc hội
Tôi xin thảo luận về mục tiêu cổ phần hóa vừa qua chúng ta đã đạt đến đâu vềvấn đề thu hút và phát huy các nguồn lực để phát triển sản xuất kinh doanh Nhà nước,tăng thu nhập và Nhà nước rút ra được số vốn để đầu tư cho phát triển
Qua Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo kết quả giám sát của Ủy ban Thường vụQuốc hội, tôi thấy đề nghị Chính phủ cần làm rõ số vốn Nhà nước đã đầu tư cho pháttriển thì hiệu quả số vốn này vừa qua thế nào, còn hay là mất Nhiều ý kiến cho rằng sốvốn này vừa qua là quản lý rất lỏng lẻo, số vốn còn lại trong các doanh nghiệp được cổphần hóa thì quản lý cũng không chặt Chính vì vậy, đạt được mục tiêu cổ phần hóacủa chúng ta nó chưa như mong muốn
Thứ hai, quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước đã bị thất thoát một số tàisản khá lớn của Nhà nước về tay cá nhân Ví dụ khách sạn Phú Gia các đại biểu hiểurất rõ, có đại biểu nói với tôi rằng chí ít chỉ cần một phi vụ này ta đã mất tiền tỷ, vậy2.347 doanh nghiệp được cổ phần hóa giai đoạn 2002 - 2005 chúng ta tổng kết thấtthoát bao nhiêu?" Có lẽ, tôi thấy đây là những vấn đề phải đánh giá lại một cách hếtsức nghiêm túc, vì từ nay đến năm 2010 còn 2.176 doanh nghiệp với số vốn là 260.000
tỷ, chúng ta tiếp tục cổ phần hóa thì đây là tài sản rất lớn
Cho nên, tôi nhất trí với Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cầnphải quy định tiêu chí hướng dẫn phương pháp xác định thực của tài sản doanh nghiệpNhà nước, phải quy định khung cổ phần bán ra ngoài doanh nghiệp Vừa qua, theo tôithấy cái này làm chưa mạnh, chính vì thế, ta chưa xóa bỏ được tình trạng khép kín Cólàm được như vậy thì mới tạo ra được các nhà đầu tư chiến lược có tỷ lệ góp vốn caohơn, đủ sức làm thay đổi cung cách quản lý và đầu tư chiều sâu, đầu tư công nghệ tiêntiến, tạo ra hàng hóa đủ sức cạnh tranh trong tình hình chúng ta hội nhập
Về vấn đề cổ phần ưu đãi cho công nhân có thực đến tay công nhân hay không vàhiện nay còn được bao nhiêu? Có cho công nhân bán cái này hay không? Theo tôi thấynhư cách làm của ta vừa qua cấm công nhân thì không được Bởi vì là mình đang ưuđãi và người ta đã mua là của người ta, tài sản riêng của người ta, có lý do gì mà lạicấm Thế thì vấn đề đặt ta là hiện nay công tác tuyên truyền, giáo dục giác ngộ như thếnào ở đây thuộc về của các tổ chức chính trị xã hội là rất quan trọng để đa dạng hoá cổphần trong doanh nghiệp, thì theo tôi thấy phải là tính đến Với chủ trương là buôngcác doanh nghiệp nhỏ và nắm lấy các doanh nghiệp lớn mà có liên quan trực tiếp đến
an sinh xã hội, đến an ninh quốc phòng mà nó chi phối lớn, thì theo tôi thấy là ta phải
Trang 12nắm rất chặt Nhưng mà những doanh nghiệp nhỏ, thì theo xu thế tất yếu rồi dần dầnsuy cho cùng là Nhà nước thu thuế và đời sống được cải thiện Nếu cứ như cung cáchvừa qua thì theo tôi thấy sức cạnh tranh của hàng hoá chúng ta ngày một yếu đi, chứ
nó không phát triển
Thứ ba, về chủ trương tự chủ về quỹ lương là đúng Song chủ trương này đã bịlợi dụng, tạo ra sự chênh lệch rất cao giữa doanh nghiệp đã cổ phần hoá và doanhnghiệp chưa cổ phần hoá, tạo ra sự chênh lệch về thu nhập rất xa giữa Hội đồng quảntrị, Giám đốc doanh nghiệp với đông đảo người lao động Đây là một khe hở mà tôithấy cần rà soát lại các văn bản qui phạm pháp luật
Thứ tư, về việc hình thành công ty đầu tư kinh doanh vốn Nhà nước, tôi nhất tríchủ trương này Nhưng công ty này sẽ nắm một nguồn vốn rất lớn của Nhà nước, tổngcông ty có quyền dùng vốn để đầu tư cho các công ty A, B, C v.v Quyền lực tàichính của Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc rất lớn Chính vì vậy song song vớiviệc thành lập cần có chế tài chặt chẽ chống tình trạng xin và cho để no đi đến thamnhũng, tiêu cực Đặc biệt nếu mất vốn hoặc sử dụng vốn không có hiệu quả thì phảichịu trách nhiệm như thế nào trước pháp luật Cái đó theo tôi thấy phải rất rõ, chứ cònnếu mong muốn thì chúng ta thành lập tốt rồi nhưng nếu không chặt chẽ thì tiếp tụcmất vốn Có lẽ phải quy định về tỷ lệ lợi nhuận trên vốn mà anh quản lý và số mua vốnmất anh phải bồi thường, theo tôi phải rõ
Thưa Quốc hội, vừa qua nhiều nơi tôi thấy hiện tượng giám đốc các doanhnghiệp liên tục thua lỗ Khi giám đốc nghỉ hưu thì họ lập tức xin thành lập doanhnghiệp mới đúng nghề mà trước đây họ làm giám đốc đã thua lỗ Không biết là nếuthực tế đã thua lỗ mà họ lại tiếp tục đứng ra để làm công tác quản lý thành lập doanhnghiệp này có phải vì lòng yêu nước, thương dân của họ hay không, vì như thế là tiếptục mất vốn Vậy ở đây, đằng sau cái này nó là cái gì Có rất nhiều vấn đề chúng ta cầnkhảo sát và kết luận vấn đề này Tôi xin tham gia một số ý kiến xin thảo luận như vậy.Cuối cùng, vừa rồi có một số ý kiến là nên đưa giá trị quyền sử dụng đất vào tàisản của doanh nghiệp để tính cổ phần hoá, theo tôi thấy không nên Để bình đẳng giữacác doanh nghiệp, theo tôi thấy nên cho thuê đất nhưng giá cho thuê đất chúng ta cầntính cho sát hơn Còn những nơi đã cổ phần mà đưa đất này vào, theo tôi dần dần cũngphải rút ra để thống nhất chúng ta đều cho thuê với một mặt bằng giá, như thế nó bìnhđẳng giữa các doanh nghiệp, xin hết ý kiến
Nguyễn Đình Lộc - Thành phố Hồ Chí Minh
Kính thưa Quốc hội,
Chúng tôi xin phát biểu ý kiến của mình về một số vấn đề của 2 báo cáo như sau.Chúng tôi cũng đồng tình với một số nhận xét rằng 2 báo cáo của chúng ta cònnặng về mặt kinh tế, trong kinh tế thì nặng về số liệu Chúng tôi không thấy bóng dángcủa người lao động trong 2 báo cáo này hay đúng hơn khi nói tới người lao động ởtrang 5, trang 6 và một số trang khác và Báo cáo của Chính phủ nói người lao động donhận thức chưa đầy đủ đã đưa đến những hạn chế nhất định của cổ phần hóa Tôi nghĩrằng có lẽ cần phải quan tâm nhiều đến phương diện xã hội và tác động đến đời sốngdân cư như thế nào? Tất nhiên ở đây có nói đến con số Chính phủ chi đến 6 ngàn tỷcho lao động dôi dư, còn những người trực tiếp, tiếp tục là người công nhân xem nhưkhông có gì thay đổi, trước như thế nào và sau như thế Nhất là không tính đến cả mộtdoanh nghiệp Nhà nước như thế nào thì sáng nay có đồng chí phát biểu tôi nghĩ rằng
Trang 13cũng phải đề cập một cách toàn diện, rồi đây khi đã cổ phần hóa rồi họ sẽ ở đâu và vềđâu là vấn đề rất lớn Từ sáng đến giờ, chúng tôi nghe và thú thật với Quốc hội làchúng tôi có cảm giác lúc đầu có vẻ như là hơi ngỡ ngàng, vì chúng ta mừng, đại biểunào phát biểu cũng mừng là cổ phần hóa được nhiều, và kết quả tốt, nhưng đây là cổphần hóa doanh nghiệp Nhà nước, là một loại hình doanh nghiệp mà lâu nay chúng tađang tìm cách đề cao vai trò của nó Phải chăng đây là một bước ngoặt trong nhận thứccủa chúng ta Chúng tôi có hỏi, phải chăng đây là một giải pháp tình thế của một giaiđoạn Thì những vấn đề đó chưa được giải thích thật rõ Nhưng liên hệ lại thì chúng tôithấy, thật ra cổ phần hóa là một xu hướng không chỉ riêng của Việt Nam, mà cả nhữngnước tư bản phát triển cũng như nhiều nước khác đều đi theo khuynh hướng này Vìđây chính là phương thức tổ chức sản xuất hợp lý nhất, vì vậy ta làm một việc khôngphải là đặc thù gì của Việt Nam và của riêng một giai đoạn phát triển này, chắc đây làmột khuynh hướng lâu dài Tôi nghĩ, có lẽ phải làm rõ những vấn đề về mặt nguyên lýnhư thế, vì trước đây chúng ta nhìn sở hữu Nhà nước hoàn toàn khác
Hơn nữa có một vấn đề mà chúng tôi cũng băn khoăn, qua ý kiến của nhiều đạibiểu, như đồng chí Đông ngồi trước tôi đây đã nhấn mạnh đến ý rằng: "cổ phần hoá làmột xu hướng tư nhân hoá" Đó là một hình thức gọi là tư nhân hoá trá hình, nếu mànhư thế thì tôi nghĩ rằng lại là một vấn đề cần phải suy nghĩ Cho nên phải chăng mộttrong những tư tưởng lớn mà nghị quyết đã nói rồi, nhưng ở đây chúng ta cần phảinhấn mạnh là bằng hệ thống pháp luật của chúng ta, bằng hệ thống tổ chức của chúng
ta, không được tạo ra cơ chế để cho cổ phần hoá là hình thức tư nhân hoá trá hình Hơnnữa lại là tư nhân hoá một cách chụp giật, tước đoạt Không biết bằng cơ chế nào đây
để thể hiện được cái này, thì tôi nghĩ vấn đề này cũng có đề cập đến, nhưng cũng hơithoáng qua Đó là vấn đề nữa mà chúng tôi thấy băn khoăn
Một vấn đề nữa mà chúng tôi cũng không muốn nhắc lại ý các đồng chí khác, màmuốn đi vào một vấn đề mà chúng tôi thấy phải chăng cần đề cập đến Đó là vai tròcủa Quốc hội chúng ta đối với cổ phần hoá, cổ phần hoá bắt đầu từ năm 1992, đến nay
là 2006, tức là gần 15 năm, như sáng nay đồng chí Mai có đề cập đến, lần đầu tiênQuốc hội chúng ta nghe vấn đề này một cách toàn diện Chúng tôi đi vào những Nghịđịnh của Chính phủ, thật ra đây là dáng dấp của những đạo luật, vấn đề là do ai banhành, tại sao một vấn đề như thế này không được lập pháp hoá Vì vậy, đến năm thứ
15 của nó, Quốc hội chúng ta mới nghe một cách cơ bản, ở đây phát sinh rất nhiều vấn
đề đang đặt ra trách nhiệm về mặt cơ chế, về mặt phương thức, bước đi như thế nào.Chúng tôi thấy rằng có lẽ hoạt động lập pháp của Quốc hội chúng ta không chỉ banhành những văn bản điều chỉnh chung chung như thế về từng lĩnh vực một, trong từngđợt hoạt động, trong từng thời kỳ nhất định của đất nước có những vấn đề lớn liênquan Chẳng hạn cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước này là vấn đề động chạm đến cả
hệ thống, thực ra đây động chạm đến cả hệ thống, từ nhận thức cho đến phương thức
tổ chức cuộc sống của chúng ta Nhưng Quốc hội ta bây giờ mới nghe một báo cáo cótính chất tổng hợp như thế này, không biết đây có phải là một điều đương nhiên khônghay là vai trò của Quốc hội cần phải phát huy hơn nữa Tôi nghĩ rằng nếu như vấn đềnày được luật pháp hoá, được luật hoá của Quốc hội thì chắc là hạn chế nhiều nhữngvấn đê mà hôm nay chúng ta nêu ra và chắc chắn là cũng tranh thủ sự đồng tình nhiềuhơn của nhân dân và của các cấp Cho nên tôi nghĩ rằng đã đến lúc, không biết là cómuộn không Vì thật ra cổ phần hoá là một bước đi lâu dài, chúng ta có nên hợp thứchoá về mặt Nhà nước không? Thể bằng những Nghị định của Chính phủ mà phải bằng
Trang 14đạo luật của Quốc hội nó thể hiện được ý chí của nhân dân Thì chúng tôi chỉ xin thêmmột vấn đề mà chúng tôi thấy chưa ai phát biểu.
Có một ý nhỏ nữa mà chúng tôi muốn đề cập đến, nhấn mạnh lại ý mà cổ phầnhoá một cách chộp giật, đó là chúng tôi thường nghe nói nhiều, chúng tôi khôngchuyên lĩnh vực này nhưng nghe nói nhiều, nhất là trên báo chí và khi gặp một sốngười có liên quan thì người ta nói đến hiện tượng mà rút ruột không những trong xâydựng cơ bản mà cả rút ruột trong quá trình cổ phần hoá Đây chính là một biểu hiệntương đối đặc trưng và từ cái rút ruột này mà đi đến cái gọi là tư nhân hoá một cách tráhình, những vấn đề này tôi thấy đều đề cập đến hơi nhẹ Vì vậy, tôi nghĩ rằng sẽ dễ đivào luẩn quẩn, từ doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa để rồi trở thành doanh nghiệp
tư nhân, tư nhân ở đây là theo con đường bất chính Cho nên, chúng tôi nghĩ rằng rõràng phải có một cơ chế chặt chẽ hơn nữa, chịu sự giám sát chặt chẽ hơn nữa, phải luậthóa về mặt này để bảo đảm cho quá trình này thực sự là một phương thức thay đổinhận thức cuộc sống của chúng ta đi theo đường lối đúng của Đảng ta Tôi xin hết
Nguyễn Ngọc Hai - Tỉnh Bình Thuận
Kính thưa Quốc hội,
Tôi đồng tình với một số nội dung, những mặt được, những mặt hạn chế mà trongBáo cáo của Chính phủ và của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã trình bày Hai báo cáonày cũng đã nêu khá cụ thể và toàn diện, tôi không nói lại
Qua đây, tôi cũng đồng tình và khẳng định trong 12 năm vừa qua mà Chính phủ
và Nhà nước của chúng ta thực hiện chủ trương cổ phần hóa là đúng đắn, hiệu quả.Hiệu quả thể hiện là chúng ta đã tạo ra một loại hình doanh nghiệp đa chủ sở hữu màtrước đây chúng ta chưa thực hiện Hiệu quả đó mặc dù mới cổ phần hoá 12% nhưngqua con số theo Báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội là tăng vốn điều lệ14,8%, huy động được 21 nghìn tỷ vào kinh doanh, vào nền kinh tế và một bộ phân laođộng có thu nhập cao Tôi thấy cái đó là mặt được Mặt chưa được tôi thấy có 6,7 vấn
đề, nhưng tôi thấy có 2 vấn đề chưa được mà sắp tới phải phấn đấu hết sức quyết liệt,tạo ra một cơ chế kể cả luật pháp và hành lang pháp lý, chính sách một cách đồng bộmới thực hiện được, đó là làm sao để khắc phục được mà tôi cho rằng cái chậm trễ vừaqua là thể chế và chính sách từ việc triển khai đến việc xác định giá trị doanh nghiệp,cho đến vấn đề chính sách cho người lao động và chiến lược doanh nghiệp Tôi nhớnhững ngày đầu tại kỳ họp này tôi rất nhất trí với đại biểu Thảo của Bắc Ninh, tức làtrong quá trình đổi mới, trong quá trình chúng ta bước vào hội nhập có 3 vấn đề màchúng ta thấy chưa rõ, đó là lợi thế mang tính chiến lược, lợi thế quốc gia tức là nềnhành chính địa lý chúng ta chưa thấy rõ, đặc biệt là lợi thế doanh nghiệp mà mang tínhcạnh tranh thì tôi thấy rằng chưa thấy rõ
Qua nghiên cứu 3 nhiệm vụ và 7 giải pháp mà Chính phủ đã trình bày cho giaiđoạn đến năm 2010 và tiếp tục đẩy mạnh công tác cổ phần hóa Tôi hoàn toàn nhất trí.Nhưng ở đây, tôi thấy vẫn chưa yên tâm, đó là sắp tới làm sao cổ phần hóa màcòn lại được 544 doanh nghịêp có 100% vốn Nhà nước, trong đó có 26 tập đoàn vàtổng công ty quy mô lớn Tức là, vấn đề này, nếu chúng ta làm được với một ý nghĩatheo đề án của Chính phủ là chúng ta đã làm được 2 nhiệm vụ hoặc là điều tiết nềnkinh tế vĩ mô, hai là tạo ra một thế cạnh tranh mà trong hội nhập, tôi cho rằng việc nàyhết sức quan trọng, là 5 năm tới, chúng ta không thể làm cổ phần hóa giống như 5 nămvừa qua được, bởi vì một thách thức rất lớn mà cùng với 5 năm trở lại đây và 80 cam
Trang 15kết của chúng ta, khi gia nhập WTO, mà tôi được đọc lại, phải nói có tác động rấtnhiều đến doanh nghiệp, mà tác động đến doanh nghiệp, tức là tác động đến quốc gia.Chẳng hạn, như Tổng công ty lương thực, năm 2009 thì không còn được độc quyềntrong sản xuất gạo, dứt khoát các doanh nghiệp nước ngoài nó vào, hoặc là dược, hoặcmột số các ngành khác mà trong cam kết dài lắm là 9-10 năm, còn phần lớn là 5-7năm Ở chỗ này, tôi thấy rất lo Do đó, ở chỗ này, ý tôi muốn nói là: Giải pháp vànhiệm vụ mà Chính phủ đưa ra về tổng quát thì khác đầy đủ, nhưng chi tiết vào bước
đi thì tôi thấy chưa cụ thể Chưa cụ thể ở đâu?
Thứ nhất, làm sao mà nói được trong Quốc hội và nhân dân, chẳng hạn phương
án đến năm 2010 là kết thúc Nhưng chúng ta đang giữ được, đang nắm được là điềutiết được vĩ mô nền kinh tế và chủ động trong hội nhập mà chúng ta không mất mát gìtrong việc về lợi ích kinh tế cũng như về cả đời sống của người lao đông
Vì vậy, tôi xin đề nghị có hai vấn đề mà sắp tới Chính phủ cần phải làm rõ thêmphải có những giải pháp hết sức quyết liệt để chúng ta thực hiện mục tiêu và nhiệm vụnêu trên
Vấn đề thứ nhất, đó là những doanh nghiệp sắp tới của chúng ta tập trung để cổphần hoá đến năm 2010 ở đây chủ yếu tập trung xem lại ở Tổng công ty 90 - 91, tức làchiếm 87% vốn của Nhà nước, phải nói rằng chiếm đại bộ phận công nhân và lao động
ở đây Nếu chúng ta làm tốt vấn đề này thì chúng ta mới thực hiện được vai trò điềutiết vĩ mô Chỗ này là chưa nói rõ, bây giờ tôi đề nghị Chính phủ phải làm rõ trên cơ
sở phân loại và đánh giá từng tổng công ty một Tôi biết các tổng công ty đều có mộtvai trò rất lớn trong nền kinh tế hiện nay
Tôi đặc biệt quan tâm đến các doanh nghiệp mà tác động đến nông nghiệp và đặcbiệt sử dụng công nghệ thâm dụng lao động, chẳng hạn như Tổng công ty cao su, Tổngcông ty cà phê, lương thực, dệt may, giày da, đây là những công ty hết sức quan trọng,nhưng phải nói rằng trong báo cáo chỉ nói một cách tổng quát, nhưng cụ thể chưa có.Vừa nãy tôi nói nếu như tới năm 2009 xóa đi hạn ngạch xuất khẩu cho Tổng công tylương thực thì một tác động dây chuyền hết sức lớn, đó là tác động qua giá, tác độngqua giá thì 80% cổ phần nông dân đang sản xuất lúa sẽ ảnh hưởng, thì Chính phủ đãlường ra vấn đề này chưa
Một là tác động qua giá
Hai là người lao động trong doanh nghiệp
Thứ hai, đối với 2.935 doanh nghiệp mà trong Báo cáo của Chính phủ nói đãthực hiện cổ phần hóa trong vòng 12 năm qua thì sắp tới như thế nào? Bởi vì 2.935doanh nghiệp này vẫn còn nắm giữ 47% vốn Nhà nước Tôi đề nghị trong định hướngtới của Chính phủ chỉ nói có một câu thôi là "Tiếp tục rà soát hệ thống chính sách" sau
đó mở rộng cổ phần hóa những công ty độc lập, chuyển ra thành công ty mẹ, công tycon một bước, sau đó cổ phần hóa công ty mẹ Nhưng thực tế ở các địa phương , xinbáo với Quốc hội và Chính phủ rằng, những công ty độc lập phần lớn nằm ở địaphương hoặc những công ty đó trực thuộc Trung ương nằm ở địa phương cũng không
dễ gì sáp nhập Cho nên, tôi đề nghị cũng phải nói rất rõ, Chính phủ cũng phải nói rất
rõ, bây giờ 2 ngàn mấy doanh nghiệp này tôi đề nghị phân loại lại, cái nào cần nắm giữ
để sáp nhập được thì cho tồn tại, còn cái nào thấy rằng không cần nắm giữ thì phảisớm có chủ trương hết sức rõ ràng, cổ phần hoá 100% vốn, để khắc phục hai chuyện.Một, thu hồi vốn nhanh
Trang 16Hai, khắc phục nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư chiến lược, nhà đầu tư tiềmnăng người ta nhìn vào đây, vì tới 81% giám đốc cũ trước đó, bây giờ vẫn còn làmgiám đốc, 78% phó giám đốc bây giờ vẫn còn làm, không thể ai mua được, chỗ này tôicũng đề nghị phải làm rõ.
Vấn đề lớn thứ hai, tôi đề nghị Quốc hội quan tâm rất nhiều, chắc chắn cử tri quátrình sắp xếp và đổi mới này đóng một vai trò hết sức quan trọng Trong đề án củaChính phủ trình bày, chưa giải thoát được những tồn tại và hạn chế, cũng vừa là tháchthức trong việc tác động đến người lao động trong doanh nghiệp, nhất là xu thế tới đâynếu chúng ta cổ phần hoá thành công đến năm 2010 theo đề án của Chính phủ thì vấn
đề giải quyết nguồn lao động cho doanh nghiệp như thế nào, dù có mời ai hoặc chúng
ta có cổ phần hoá thành công đi nữa thì nguồn lực lao động để đáp ứng cho quá trìnhhội nhập, đổi mới và công nghệ là cái rất lo Ở đây,tôi muốn nói vừa qua chỉ có 12%
cổ phần vốn doanh nghiệp thì chúng ta đã giải quyết dôi dư gần 179 ngàn, tôi xin nóitròn là lao động dôi dư Tức là 1% vốn của Nhà nước thì chúng ta phải giải quyết15.000 lao động, như vậy còn 87% vốn của Nhà nước mà sắp tới chúng ta cổ phần nữa
là gì? Như thế là phải 1,5 triệu lao động Vấn đề này, tôi cho là một vấn đề hết sức lớn.Nhưng lớn hơn nữa là xu thế sắp tới, tức là nếu mà chúng ta đã có cơ cấu lại nền kinh
tế một cách thành công mà trong đó cổ phần hoá là một giải pháp Vấn đề nguồn lựclao động để đáp ứng, mà nguồn lực lao động ở đây là trong nước, để giải quyết vấn đềlao động và chuyển dịch lao động
Ở đây, tôi thấy Chính phủ chỉ đưa ra trong giải pháp là mới nói đến chuyện tổngkết, đó là giải quyết dôi dư, nhưng nguồn lực để đáp ứng cho quá trình đổi mới doanhnghiệp này hoạt động một cách hiệu quả và đạt trong thế cạnh tranh Vì vậy, tôi đềnghị là đồng thời với việc sau khi phân loại, có một lộ trình, có một kế hoạch hết sức
cụ thể trong việc cổ phần hoá tới năm 2010, đồng thời tôi đề nghị Chính phủ phải cómột chương trình, kế hoạch để hỗ trợ một cách toàn diện cho người lao động, trong đó
kể cả đào tạo, đào tạo lại và giải quyết dôi dư, dứt khoát vấn đề này là 5 năm tới chúng
ta làm và nhiều năm nữa chúng ta còn phải làm, nếu mà nó chung trong chương trìnhnày thì càng tốt, còn không thì đặt ra một chương trình riêng Như là một mục tiêu xoáđói, giảm nghèo, đừng để giải quyết dôi dư như là một chuyện chúng ta giải quyếtchính sách đền bù tái định cư như hiện nay, chỉ đền bù sau đó giao một khoản tiền nào
đó không biết làm ăn cái gì Giờ nó đẻ ra thêm hậu quả nữa, nếu chúng ta không lườngtrước vấn đề này, mà tiếp tục cổ phần 87% vốn Nhà nước, dôi dư cả một lực lượng laođộng lớn mà chúng ta không chuẩn bị Rõ ràng là hết sức khó khăn cho doanh nghiệp,doanh nhân trong nước, kể cả nhà đầu tư nước ngoài vào tham gia
Thứ tư, tôi cho cổ phần hóa thành công hay không là nhanh hay chóng rà soát vàhoàn thiện lại cơ chế chính sách cổ phần hóa, trong đó tập trung hai vấn đề:
Một, làm rõ vai trò quản lý Nhà nước của các doanh nghiệp có vốn cổ phần vàcác tập đoàn
Hai, các chính sách và cơ chế xác định doanh nghiệp xử lý nợ và xử lý tài sảnkhông đưa vào tính giá trị doanh nghiệp Tôi xin hết
Nguyễn Thị Hồng Minh - Tỉnh An Giang
Kính thưa Quốc hội,
Tôi xin phát biểu một số ý kiến chung quanh vấn đề cổ phần hoá doanh nghiệpNhà nước
Trang 17Trước hết, tôi cơ bản đồng tình rất là cao với 2 Báo cáo của Chính phủ và Báocáo của Uỷ ban kinh tế và ngân sách của Quốc hội, đặc biệt là Báo cáo của Uỷ bankinh tế và ngân sách Quốc hội Chúng tôi cho rằng báo cáo đánh giá rất là khái quát,khá đầy đủ tất cả các tình hình, tất nhiên số liệu cụ thể thì không nhiều nhưng mà cácđánh giá đấy tôi cho là rất khái quát và rất đúng với thực tế, cũng như là các giải pháp
đã được đề xuất ra
Riêng ý kiến tôi, tôi cho là kết quả cổ phần hoá Nếu mà nói về kết quả đối với
so sánh với các doanh nghiệp đã cổ phần thì mặc dù là cũng có những ý kiến nói là cómột vài doanh nghiệp có tình trạng gian lận hoặc là lợi ích cho tư nhân, nhưng mà nhìnchung tôi đánh giá là: Hầu như các doanh nghiệp mà cổ phần hoá thì đều hiệu quả, đều
có sức cạnh tranh tốt hơn và có sự phát triển rất là tốt, đóng góp rất là tốt cho nền kinh
tế, trong đó cả vấn đề giải quyết lương và lợi ích cho người lao động
Tuy nhiên khi mà đọc kỹ các báo cáo, đặc biệt là báo cáo của Chính phủ Tôithấy trang 11 khi mà đánh giá về nguyên nhân của những tồn tại thì có nêu một sốnguyên nhân, nhưng mà trong đó dừng lại ở cái chưa nhận thức đúng đắn về công cuộcđổi mới của bộ phận lãnh đạo, đảng viên của các doanh nghiệp các cấp Cán bộ, đảngviên và lãnh đạo cũng như là công nhân viên ở các doanh nghiệp các cấp, rồi một số
Bộ, ngành, địa phương, Tổng công ty chưa quán triệt sâu sắc và nghiêm chỉnh chấphành Nhìn lại các nguyên nhân này, tôi nghĩ có lẽ chúng ta phải đánh giá nguyên nhân
ở tầm cao hơn, ở tầm vĩ mô hơn từ chủ trương Thực ra chúng ta thấy Đảng và Nhànước đã có chủ trương cổ phần hoá từ năm 1992 Nhưng cũng có thể nói cổ phần hoáchỉ có thể bắt đầu khởi xướng và bắt đầu triển khai khi có Chỉ thị 20 năm 1998, tức lànăm từ 1992 đến năm 1998 là 6 năm, từ Nghị quyết chúng ta mới ban hành được mộtvăn bản chỉ thị Năm 1998 cũng ra được một số nghị định Có thể nói trong quá trìnhtriển khai cổ phần hóa trong giai đoạn năm 1998 cho đến những năm sau này, trongmột số năm, đến năm 2001 tôi cho rằng nó rất chậm trễ Mặc dù rất nhiều ý kiến nóirằng chúng ta đang trong giai đoạn thử nghiệm Nhưng tôi nghĩ trước hết là chưa có sựthống nhất cao trong quan điểm chỉ đạo, trong quan điểm chỉ đạo chúng ta có rất nhiều
ý kiến khác nhau Thực ra chúng tôi làm Ban Đổi mới doanh nghiệp khi chỉ đạo cổphần hoá xuống doanh nghiệp rất vướng Mặc dù văn bản quy định như thế nhưngxuống doanh nghiệp họ bảo đấy vẫn có ý kiến chỉ đạo như thế này, nhiều lãnh đạo củadoanh nghiệp họ không muốn cổ phần hoá và họ bám vào những ý kiến đó Cho nênchúng tôi thấy rất khó khăn
Do nhận thức chỉ đạo không nhất quán cho nên nó có phần chậm và hầu như kếtquả rất thấp Đến năm 2002 - 2004, Hội nghị Trung ương lần thứ III, đây là một giaiđoạn đổi mới Tuy nhiên, Nhà nước cũng ban hành một số tiêu chí, ở đây chúng tôithấy tiêu chí một đằng nhưng trong thực tế có những quyết định tiêu chí quy địnhnhững doanh nghiệp này không thuộc loại doanh nghiệp Nhà nước phải giữ cổ phầnchi phối, nhưng quyết định vẫn ban hành doanh nghiệp ấy thuộc doanh nghiệp cổ phầnchi phối và các Bộ, ngành vẫn phải thực hiện Tôi nghĩ trong chỉ đạo nó vẫn có nhữngđiểm không nhất quán
Về phía Quốc hội, tôi xin nói chúng ta cũng phải nên xem lại quá trình ban hànhpháp luật Chúng tôi có 4 doanh nghiệp phá sản nhưng có thể suốt từ rất nhiều năm,cho nên năm 2004 không thể phá sản được, bởi vì Luật phá sản của chúng ta có rấtnhiều điểm phi thực tế và chính vì thế năm 2004 Quốc hội mới ban hành Luật phá sảnmới, Luật doanh nghiệp Nhà nước cũng vậy Tôi nhớ trong nhiệm kỳ, cho đến bây giờ
Trang 18chưa hết nhiệm kỳ chúng ta đã phải hai lần sửa đổi Luật doanh nghiệp Nhà nước, trong
đó có rất nhiều nội dung tôi cho là chúng ta cũng đã duy ý chí Cho nên lần sửa đổinăm 2003 đến năm 2005 chúng ta lập tức phải sửa đổi tiếp Tôi nghĩ khi đánh giá vềnguyên nhân trong việc chậm đổi mới cổ phần hoá, có lẽ chúng ta phải nhìn ở nguyênnhân có phạm vi lớn hơn, có tầm vĩ mô, ngay cả trách nhiệm của Quốc hội trong việcchỉ đạo và chịu trách nhiệm của Chính phủ Tôi cho rằng, việc này nói thì có lẽ cũng lànói đi, nói lại, nhưng thực chất tôi cho là chúng ta xác định là chúng ta hội nhập vàoWTO, chúng ta xác định chúng ta phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa nhưng chúng ta vẫn có một phần rất lớn duy ý chí, chủ quan Chúng ta khôngngại ngần, không lo ngại, không quan tâm đến việc đi theo thực hiện các quy luậtkhách quan của kinh thế thị trường mà cuối cùng chúng ta vẫn phải quay lại để thựchiện nó Nhưng sự chậm trễ đó, làm tốn rất nhiều thời gian, công sức, ngay cả Quốchội cũng phải thảo luận đi, thảo luận lại rất nhiều, các luật sửa đổi rất nhiều lần Chính
vì thế tác động dây chuyền xuống dưới và việc đổi mới cổ phần hóa này Có nhiều ýkiến nói rằng chúng ta thực hiện thận trọng, nhưng tôi cho là thực hiện như thế làchậm Thực chất, đã đến lúc cơ quan hành chính Nhà nước chúng ta cũng nên bớt sựcan thiệp vào khu vực sản xuất kinh doanh mà tập trung vào ban hành các chính sách,
mà không trực tiếp tham gia vào sản xuất kinh doanh Chỉ có như thế thì mới trả lạiđược sự công bằng của nền kinh tế, có như thế thì mới phát triển được ổn định và thựcchất được
Chúng ta rất mâu thuẫn ở chỗ: mong muốn được đổi mới chính sách, đổi mớiquản lý, đổi mới mở rộng thị trường, tăng năng lực cạnh tranh, muốn lôi kéo các nhàđầu tư bên ngoài, nhưng đồng thời lại muốn người lao động làm chủ thông qua việcgiữ cổ phần chi phối, trong khi quản lý doanh nghiệp bây giờ phải chuyên nghiệp hóa.Tôi cho đánh giá về nguyên nhân chúng ta nên thấy trách nhiệm của nó lớn hơn, đểchúng ta có khắc phục và thống nhất cao trong quan điểm chỉ đạo cổ phần hóa Vì thờigian tới, tôi rất đồng tình với nhiều đại biểu là công cuộc cổ phần hóa doanh nghiệpNhà nước trong thời gian tới nó mới gay go, phức tạp hơn rất nhiều Bây giờ về chủtrương sắp tới tôi có một số đề nghị sau:
Thực ra trong thời gian sắp tới việc xử lý tài chính của công ty rất lớn, trong quátrình cổ phần vừa rồi rất nhiều doanh nghiệp thành viên khi xử lý cổ phần hóa thì cácvấn đề về nợ khó đòi, rồi vốn tham gia vào liên doanh với nước ngoài, tài sản khôngđưa vào cổ phần hóa do muốn đưa các doanh nghiệp này cổ phần hóa đúng thời hạn,kịp thời đã đưa hết cả những vấn đề này về cho Văn phòng Tổng công ty Cho nên khi
xử lý cổ phần các công ty mẹ, Văn phòng sau này sẽ trở thành công ty mẹ chính các kỳ
sẽ rất khó khăn, cho nên tôi đề nghị Bộ Tài chính cũng như Chính phủ hết sức quantâm, chỉ đạo cụ thể vấn đề tài chính, nếu không thì chúng ta không đẩy nhanh đượctiến độ cổ phần hóa
Điểm thứ hai, về chủ trương tôi cho rằng cần phải thu hẹp hơn nữa các lĩnh vực
mà Nhà nước cần phải nắm giữ 100% vốn, kể cả những ngành, những lĩnh vực hiệnnay các tổng công ty Nhà nước đang nắm giữ Thực ra chúng ta không ngại ngần việc
cổ phần hóa, mà với công cụ pháp luật hiện nay, Nhà nước hoàn toàn có thể quy địnhnhững điều kiện đối với các nhà đầu tư và quy định những điều kiện đối với doanhnghiệp Nếu như họ muốn kinh doanh vào những lĩnh vực mà Nhà nước cần phải quản
lý, cần phải chi phối, Nhà nước sợ mất cân đối, những lĩnh vực năng lượng, nhiều lĩnh
Trang 19vực khác nhau tôi cho rất nên cổ phần và hoàn toàn với công cụ, tức là chúng ta có thểchi phối họ được nếu như họ muốn đầu tư vào lĩnh vực này
Với một diện rộng như thế này, tôi không nghĩ là sẽ có hiệu quả, đặc biệt làtrong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn Ngành thủy sản, chúng tôi báo cáo là nhữngdoanh nghiệp tư nhân hiện nay có hai doanh nghiệp tư nhân hàng đầu trong thủy sảnđang cổ phần hóa, hai doanh nghiệp hàng đầu về xuất khẩu tôm, cũng như xuất khẩu
cá hiện nay đang trong quá trình cổ phần hóa, đang bán cổ phần và rất nhiều nhà đầu
tư muốn mua cổ phần của các doanh nghiệp này Cổ phần mang lại lợi ích không chỉcho Nhà nước, những doanh nghiệp tư nhân đang học cách của Nhà nước, họ cũng bán
cổ phần cho người lao động
Bây giờ ý kiến của một số đại biểu là đối với người lao động ở doanh nghiệpNhà nước thì Nhà nước phải cho không, thế đối với người lao động ở doanh nghiệp tưnhân mua cổ phần này thì Nhà nước có cho không, nếu không cho thì công bằng nhưthế nào giữa việc dùng ngân sách Nhà nước để cho một bộ phận lao động, bộ phậnkhác thì không được Tôi nghĩ những kiến nghị như vậy mà nó trái với quy luật của thịtrường chúng ta, Quốc hội cũng nên cân nhắc xem xét
Một điểm nữa, sàn giao dịch chứng khoán chúng tôi biết hiện nay đang rất chậttrội, không đủ khả năng để dung nạp hết tất cả những nhu cầu đưa lên sàn hiện nay ỞThành phố Hồ Chí Minh, các doanh nghiệp hiện nay đang xếp hàng rất lớn Cùng vớiviệc cổ phần hoá mở rộng phạm vi, đưa những doanh nghiệp lớn vào cổ phần hoá vàđưa lên thị trường thì chúng ta sẽ giảm, hiện nay giá trên thị trường đang rất cao Thịtrường chứng khoán có những giá mà nó đưa lên rất cao như vậy, thì nó làm cho thịtrường sốt, nhưng đồng thời người lao động, phần họ được hưởng cũng rất khó, vì họđược ưu đãi trên cơ sở giá bình quân của thị trường, khi giá cao họ cũng phải bỏ rakhoản tiền rất lớn, họ không có khả năng mua thì tôi nghĩ mở rộng phạm vi sàn giaodịch chứng khoán cũng rất cần thiết, bên cạnh việc tăng các loại doanh nghiệp cổ phầnhoá
Điểm cuối cùng, đối với Tổng công ty đầu tư vốn Nhà nước, chúng tôi rất mongcác Tổng công ty này phải phối hợp với các bộ, ngành trong việc tham gia vào pháttriển các ngành, lĩnh vực, ở một số ngành, lĩnh vực tư nhân họ không tham gia, Tổngcông ty này không đơn thuần là vấn đề kinh doanh, sự phối hợp như thế nào rất mongChính phủ có sự quan tâm, chỉ đạo
Tôi xin hết ý kiến, cảm ơn Quốc hội
Võ Quốc Thắng - Tỉnh Long An
Kính thưa Quốc hội
Qua Báo cáo của Chính phủ, Báo cáo giám sát của Thường vụ Quốc hội và quathực tế, tôi thấy cũng như tôi đã thực hiện, cũng có tham gia cổ phần một số công tycủa Nhà nước trong lĩnh vực về xây dựng Tôi xin tham gia một số ý kiến về chủtrương đổi mới của doanh nghiệp của Đảng, Nhà nước đề ra từ Đại hội Đảng lần thứ
VI và liên tiếp Đại hội Đảng lần thứ X, trong quá trình sắp xếp tổ chức lại doanhnghiệp Nhà nước Tôi nghĩ nếu như việc cổ phần hoá làm sớm hơn thì những thiệt hạichắc ai cũng đều biết thua lỗ, mất mát rất nhiều vốn của Nhà nước trong thời gian vừaqua
Thưa Quốc hội, phải nói trong quá trình kinh doanh tôi tái lập một doanh nghiệpđúng Đại hội Đảng lần thứ VI đổi mới và 20 năm qua cũng đã trải qua rất nhiều trong