Hội thoạiVai xã hội QH trên dưới hay ngang hàng QH thân- sơ Theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và XH Tùy theo mức độ quen biết, thân tình Vị trí của người tham gia hội thoại với người
Trang 1Giáo viên: Nguyễn Thị Kim Chung
Trang 2CHUYỆN KỂ
qua trường học cũ của mình, liền ghé vào
thăm Ông gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa:
cũ Con có được những thành công hôm nay là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào…
tham gia cuộc thoại trên?
Trang 3Đáp án:
* Xét về tuổi tác và quan hệ thầy trò:
- người thầy: vai trên
- ông tướng: vai dưới
* Xét về địa vị xã hội:
- người thầy: vai dưới
- ông tướng: vai trên
Trang 4Hội thoại
Vai xã hội
QH trên dưới hay ngang hàng QH thân- sơ
Theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và XH Tùy theo mức độ quen biết, thân tình
Vị trí của người tham gia hội thoại với người khác trong cuộc thoại
Trang 5TIẾT : 111
Trang 6Hội thoại
I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
Nhận xột:
- Người cụ: cú 6 lượt
Bộ Hồng: cú 2 lượt
- Cú 2 lần bộ Hồng im lặng khi đến
lượt lời của mỡnh
- Bộ Hồng khụng cắt lời của người
cụ khi người cụ đang núi
Bài tập tỡnh huống: Trong cỏc tỡnh huống sau người con đó phạm vào cỏch núi nào?
1 Cha mẹ đang bàn bạc
với nhau
về vấn đề kinh tế trong
gia đình.
Ng ời con ngồi gần đó nói
xen vào câu chuyện của cha
mẹ khiến cha mẹ rất bực
mình
2 - Dạo này, bố thấy điểm
môn Anh của con hình nh ch a đ
ợc tốt lắm Sắp thi rồi, con
cần cố gắng hơn nữa Hay là con
sang
Ông Nam ch a nói hết câu,
Bắc
đã vùng vằng đứng dậy và
làu bàu:
- Thôi, bố đừng nói đến
chuyện học hành của con nữa!
leo
Núi cắt lời
Một hụm cụ tụi gọi tụi đến bờn cười hỏi:
- Hồng! Mày cú muốn vào Thanh Hoỏ chơi với mẹ mày khụng?
(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng núi và nột mặt rất kịch của cụ tụi kia, tụi cỳi đầu khụng đỏp … Nhưng đời nào tỡnh thương yờu và lũng kớnh mến mẹ tụi lại bị những rắp tõm tanh bẩn xõm phạm đến (…)
Tụi cũng đỏp lại cụ tụi:
- Khụng! Chỏu khụng muốn vào Cuối năm thế nào mợ chỏu cũng về.
Cụ tụi hỏi luụn, giọng vẫn ngọt:
- Sao lại khụng vào? Mợ mày phỏt tài lắm, cú như dạo trước đõu!
… Cụ tụi liền vỗ vai tụi cười mà núi rằng:
- Mày dại quỏ, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vỏ sắm sửa chovà thăm em bộ chứ.
(…) Tụi cười dài trong tiếng khúc, hỏi cụ tụi:
- Sao cụ biết mợ con cú con?
( …)
Cụ tụi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhỡn vào mặt tụi, nghiờm nghị:
- Vậy mày hỏi cụ Thụng – tờn người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đỏnh giấy cho mợ mày, bảo dự sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chó nhẽ bỏn xới mói được sao?
Tỏ sự ngậm ngựi thương xút thầy tụi, cụ tụi lại chập chừng tiếp:
- Mấy lại rằm thỏng tỏm này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dự sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng cũn phải cú họ, cú hàng, người ta hỏi đến chứ?
Thể hiện thỏi độ bất bỡnh
Tụn trọng vai xó hội, giữ thỏi
độ lễ phộp
Trong hội thoại, ai cũng được núi Mỗi lần cú một người tham gia hội thoại núi được gọi là một lượt
lời.
Núi đỳng lượt lời, khụng ngắt lời người khỏc là
thể hiện sự lắng nghe, thấu hiểu, tụn trọng
người tham gia hội thoại.
Cú những trường hợp, người núi bỏ lượt lời ( im
lặng ) như một cỏch biểu thị thỏi độ.
Trang 7Bài tập trắc nghiệm: Chọn đáp án đúng
cho câu hỏi d ới đây.
Thế nào là hành vi “c ớp lời” (xét theo cách
hiểu về l ợt lời) ?
A Nói tranh l ợt lời của ng ời khác.
B Nói khi ng ời khác đã kết thúc l ợt lời của
họ.
C Nói khi ng ời khác ch a kết thúc l ợt lời của
họ.
D Nói xen vào khi ng ời khác không yêu
cầu.
Trang 8Héi tho¹i
I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI:
* Trong hội thoại, ai cũng được
nói Mỗi lần có người tham gia hội
thoại nói được gọi là một lượt lời
* Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt
lời của người khác, tránh nói tranh,
cắt lời hoặc chêm vào lời người
khác.
* Nhiều khi, im lặng khi đến lượt
lời của mình cũng là một cách biểu
thị thái độ
Trang 10Hội thoại
I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI :
II LUYỆN TẬP :
1 Tìm hiểu tính cách nhân vật qua
cách miêu tả cuộc thoại giữa các nhân
vật trong đoạn trích Tức n ớc vỡ bờ (Tắt
đèn Ngô Tất Tố)
Nhõn vật Tớnh cỏch
Chị Dậu
Cai lệ
Người nhà
lớ trưởng
Anh Dậu
Thụng minh, thỏo vỏt, sắc sảo, biết mỡnh biết người …
Hống hỏch, tàn bạo, lỗ móng
A dua, ăn theo Yếu đuối, nhỳt nhỏt …
Trang 11Tiết 111 Hội thoại (tiếp theo)
I LƯỢT LỜI TRONG HỘI THOẠI :
II LUYỆN TẬP:
2 Phõn tớch lượt lời hội thoại của nhõn vật: Chi Dậu và
cỏi Tớ qua trớch đoạn “Tắt đốn” của Ngụ Tất Tố.
Ban
đầu Về sau Ban đầu Về sau
Số ll.(a)
Lý do
(b)
Tác dụng
(c)
Cố làm cho mẹ vui, khoe
sự tháo vát nên nói nhiều, giọng hồn nhiên
Sợ hói, đau
đớn, nên nói
ít, nói ngắn
Đau đớn vì sắp mất con nên hầu
nh không nói, nói rất ít
Nói nhiều, nói dài
để thuyết phục con
Tô đậm nỗi bất hạnh của một đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ sắp phải rời tổ ấm gia
đình.
Sự hồn nhiên, ngây thơ, hiếu thảo của đứa con càng làm cho ng ời mẹ
đau lòng hơn khi sắp phải bán nó.
7
Trang 12Bài 3: Trả lời
Lí
do tâm trạng xúc động,
ngẹn ngào tr ớc tấm lòng của em mình
ngỡ ngàng, hãnh diện sau đó
là xấu hổ
Trang 134 Tục ngữ phương Tây có câu: Im lặng là vàng Nhưng nhà thơ Tố Hữu lại viết:
Khóc là nhục Rên, hèn Van yếu đuối
Và dại khờ là những lũ người câm
Trên đường đi như những bóng âm thầm Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng.
(Liên hiệp lại)
* Theo em, mỗi nhận xét trên đúng trong những trường hợp nào?
Trang 14Häc sinh th¶o luËn
- Khi nµo im lÆng lµ vµng ?
- Khi nµo im lÆng lµ hÌn nh¸t?
Trang 15- Im lặng là vàng -> khi cần im lặng để giữ bí mật để thể
hiện tôn trọng ng ời khác, để đảm bảo sự tế nhị khi giao
tiếp…
Cả hai nhận xét trên đều đúng nh ng mỗi nhận xét lại đúng với một số hoàn cảnh khác nhau:
-
- Im lặng là dại khờ, là hèn nhát Im lặng là dại khờ, là hèn nhát -> khi im lặng tr ớc những hành vi
sai trái, tr ớc áp bức bất công, tr ớc sự xúc phạm đối với mình
hay đối với những ng ời l ơng thiện…
Trang 16CHUYỆN KỂ
qua trường học cũ của mình, liền ghé vào
thăm Ông gặp lại người thầy từng dạy mình
hồi nhỏ và kính cẩn thưa:
- Thưa thầy, thầy còn nhớ con không? Con là…
Người thầy giáo già hoảng hốt:
- Thưa ngài, ngài là…
- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ Con có được những thành công hôm nay là nhờ
sự giáo dục của thầy ngày nào…
* Cả hai nhân vật trong câu chuyện đều ngắt lời người đối thoại Như thế có bất lịch sự không?
Vì sao?
Trang 17DIÊM VƯƠNG THÈM ĂN THỊT
Trên dương thế, có một con lợn bị đem ra giết thịt Hồn nó về kêu với Diêm Vương Diêm Vương hỏi:
đuôi nghe!
- Dạ! Họ bắt tôi làm thịt!
- Được rồi, hãy khai rõ ràng Họ làm thịt như thế nào?
- Dạ, trước hết họ trói tôi lại, đè ra chọc tiết Xong
họ đổ nước sôi lên mình tôi, cạo lông
- Rồi sao nữa!
- Cạo sạch rồi họ mổ ra, thịt tôi xé thành từng
mảng, chặt nhỏ bỏ vào rổ Thế rồi…họ bắc chảo đổ
mỡ vào, phi hành cho thơm, thêm mắm thêm
muối, xào lên, …
- Thôi ! Thôi… đừng nói nữa mà ta thèm!
Trang 18-- Về nhà học bài.
- +Vẻ sơ đồ tư duy hệ thống kiến thức về Hội thoại
- +Phân tích một cuộc thoại mà bản thân tham gia hoặc chứng kiến: vai xã hội, lượt lời, ngôn ngữ hội thoại, …
--Chuẩn bị bài : Lựa chon trật tự từ trong câu (Trả lời câu hỏi mục I.1, 2; mục II.1, 2)
Hướng dẫn HS tự học