- Năng lực chung - Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả trong văn bản tự sự.. HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC 15 phỳt Hoạt động của giỏo viờn và học sinh Nội dung, yờu cầu cầ
Trang 1Tiết: 25 MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ NS: 1/10/2021 ND: 6 /10/2021
A Mục tiêu cần đạt: giúp học sinh:
1 Kiến thức:
- Hiểu được vai trò của miêu tả trong văn bản tự sự
- Vận dụng hiểu biết về miêu tả trong văn bản tự sự để đọc- hiểu văn bản
- Sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong một văn bản
- Vai trò, tác dụng của miêu tả trong văn bản tự sự
2/ Năng lực.
- Năng lực chung
- Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả trong văn bản tự sự
- Kết hợp kể chuyện với miêu tả khi làm một bài văn tự sự
- Năng lực giải quyết vấn đề, tư duy, hợp tác, thảo luận, tư duy sáng tạo, thưởng thức thẩm mỹ
- Năng lực chuyên biệt
+ Năng lực sáng tạo
+ Năng lực giao tiếp tiếng Việt
+ Năng lực phê bình
3/ Phẩm chất:
- Có ý thức sử dụng miêu tả trong văn bản tự sự
II Tích hợp
- Giao tiếp: kể chuyện, lựa chọn
III Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Thảo luận nhóm, động não, phân tích
IV Chuẩn bị:
- GV: bảng phụ, đoạn văn mẫu
- HS: xem lại kiến thức về văn miêu tả, đọc lại VB Hoàng Lê Nhất Thống Chí
V Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 KTBC:
Đọc đoạn văn sau và cho biết đoạn văn được viết theo phương thức biểu đạt nào Chỉ ra yếu tố được
sử dụng trong đoạn văn ấy?
“Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mặt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe Đến bây giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xác xơ quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi Gương mặt
mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má”.
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)
- GV nhận xét và kết luận đoạn văn tự sự trên có sử dụng yếu tố miêu tả
3 Bài mới:
1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (2 phút)
- GV giao nhiệm vụ:
Đoạn văn kể về việc chị em Thúy Kiều đi chơi trong buổi chiều
ngày Thanh minh
- Ngày tháng thấm thoắt như thoi đưa, mới xuân về mà đã sang tiết
tháng ba Nhân ngày Thanh minh đẹp trời, chị em Thúy Kiều cùng
nhau đi tảo mộ, hòa vào dòng người nhộn nhịp ngựa xe ngược xuôi
nô nức Đến buổi chiều, mặt trời đã xế đằng tây, chị em Thúy Kiều
- Nhận thức được nhiệm vụ cần giải quyết của bài học
- Tập trung cao và hợp tác tốt để giải quyết nhiệm vụ
- Có thái độ tích cực, hứng thú
Trang 2cựng nhau ra về Họ lững thững đi dọc theo dũng suối nhỏ chạy
uốn lượn quanh co, phớa cuối dũng suối cú một chiếc cầu nhỏ bắc
ngang Phong cảnh nơi đõy trong buổi chiều tà thật là thanh tĩnh và
thoang thoảng buồn
- Chỉ yếu tố miờu tả?
- HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS bỏo cỏo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- GV nhận xột và dẫn vào bài mới: Trong văn bản tự sự không
thể thiếu đợc yếu tố miêu tả vậy thế nào là yếu tố
miêu tả trong văn bản tự sự? Yếu tố miêu tả trong văn
bản tự sự có tác dụng gì? Chúng ta hãy vào bài học
hôm nay?
2 HOẠT ĐỘNG HèNH THÀNH KIẾN THỨC ( 15 phỳt)
Hoạt động của giỏo viờn và học sinh Nội dung, yờu cầu cần đạt Năng lực
cần phỏt triển
* GV hướng dẫn tỡm hiểu yếu tố miờu tả trong văn bản tự
sự:
- HS đọc đoạn trớch SGK 91.
? Đoạn trớch trờn kể về việc gỡ?
? Diễn biến như thế nào ?
? Trong trận đỏnh đú, nhõn vật Quang Trung được
giới thiệu như thế nào?
GV: chiếu ngữ liệu ghi kế sỏch đỏnh giặc, chỉ huy trận
đỏnh
- GV: Quang Trung hướng dẫn quõn lớnh kế sỏch đỏnh
giặc, chỉ huy trận đỏnh Cụ thể:
+ Quõn ta cho ghộp vỏn, mười người khiờng một bức tiến
sỏt đồn Ngọc Hồi
+ Quõn Thanh bắn nhưng khụng trỳng, phun khúi
+ Quõn của quõn ta khiờng vỏn xụng lờn
+ Quõn Thanh chống đỡ khụng nổi, Sầm Nghi Đống thắt
cổ tự tự, quõn Thanh đại bại
- Trong đoạn văn tỏc giả sử dụng rất nhiều yếu tố miờu tả
? Hóy cho biết cỏc yếu tố miờu tả ấy nhằm thể hiện
những đối tượng nào?
- Yờu cầu HS thảo luận nhúm: Đọc cỏc sự việc trờn, so
sỏnh với đoạn trớch trong văn bản rồi rỳt ra nhận xột về
cỏc sự việc, nhõn vật, trận đỏnh diễn ra cú sinh động
khụng Vỡ sao?
- Gợi ý: cỏc sự việc đó đầy đủ chưa, nối cỏc sự việc thành
đoạn văn rồi rỳt ra nhận xột
+ Đoạn vừa tạo lập thiếu sinh động, đơn giản là kể lại
sự việc
+ Mới chỉ trả lời cõu hỏi : sự việc gỡ cũn khụng trả lời
được sự việc ấy diễn ra như thế nào
+ Đoạn của Ngụ đỏp ứng được điều đú, nhờ miờu
I- Tỡm hiểu chung yếu tố miờu tả trong văn bản tự sự:
1 Vớ dụ: SGK
- Kể về sự việc vua Quang Trung đỏnh đồn Ngọc Hồi
- Cỏc chi tiết miờu tả
→ Làm nổi bật nhõn vật vua Quang Trung, cảnh chuẩn bị của quõn ta và sự thất bại thảm hại của quõn Thanh
2- Ghi nhớ : SGK 92
Trang 3tả các chi tiết mà trận đánh được tái hiện sinh động.
- GV nhận xét và kết luận: yếu tố miêu tả đóng vai trò
quan trọng trong VB tự sự Theo em, đó là vai trò gì?
( HS nêu vai trò của yếu tố miêu tả đối với việc tả cảnh,
nhân vật, sự việc).
- GV chốt lại :
Miêu tả trong khi kể nhằm làm cho sự việc đang kể
hiện lên bằng những chi tiết hành động, cảnh vật, con
người và sự việc diễn ra như thế nào khiến câu chuyện
trở nên sinh động như hiện ra trước mắt người đọc
- Gọi 2 HS đọc ghi nhớ SGK
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP ( 15 phút)
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung, yêu cầu cần đạt Năng lực
cần phát triển
GV giao nhiệm vụ:
GV: giao vấn đề hiệm vụ: TLN
- Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 1
- Hướng dẫn HS cách làm theo nội dung bài tập
HS: Thảo luận nhóm trong 4 phút sau đó thay phiên nhau
trình bày
Nhóm 1 + 2 Tìm hiểu yếu tố tả người – Chị em Thúy
Kiều
Nhóm 3 + 4 Yếu tố tả cảnh – Cảnh ngày xuân
- Đại diện nhóm trả lời
- GV: định hướng
? Yếu tố tả người trong “Chị em Thuý Kiều” ?
+ Thuý Vân :
Khuôn mặt đầy đặn, tròn trĩnh như mặt trăng
Đôi mày sắc sảo đậm nét như con ngài
Miệng cười tươi thắm như hoa
Giọng nói trong trẻo thanh thoát thoát ra từ hàm
răng ngà ngọc
Mái tóc óng mượt như mây
Làn da trắng mịn như tuyết
-> Tả Vân tập trung tả ngoại hình, vẻ đẹp chủ yếu về
nhan sắc
+ Thúy Kiều :
Ánh mắt trong như làn nước mùa thu
Đôi lông mày thanh tú như nét núi mùa xuân
Vẻ đẹp tuyệt thế khiến người say mê mất nước,
mất thành
Cái tài và tình của Kiề
->Tả Kiều kết hợp tả ngoại hình với tả tính cách, tâm lý
bên trong, vẻ đẹp hài hòa nhan sắc, tài năng và tâm hồn
? Từ phân tích nghệ thuật tả người của Nguyễn Du em có
1- Bài tập 1 (92) : Xác định
các sự việc, sự vật, con người được miêu tả trong một đoạn văn tự sự
a Đoạn trích Chị em Thúy Kiều:
- Tả người: dùng hình ảnh thiên nhiên
+ Thúy Vân chân dung + Thúy Kiều tuyệt đẹp
b Đoạn trích Cảnh ngày xuân
- Tả cảnh: ngày xuân, lễ hội tươi sáng, phù hợp với không khí mùa xuân
- Năng lực giải quyết vấn đề:
-Năng lực giải quyết vấn đề đặt ra
-Năng lực
tư duy, thảo luận
Trang 4nhận xét gì ?
+ Cảm nhận được thái độ, tình cảm trân trọng đề cao
vẻ đẹp và giá trị của con người, cảm thông với số phận
của họ
? Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” tả cảnh gì?
+ Thiên nhiên, cảnh vật của mùa xuân và lễ hội thanh
minh
+ Khung cảnh mùa xuân : mới mẻ, giàu sức sống (cỏ
non), trong sáng, khoáng đạt (tận chân trời), nhẹ nhàng,
hài hòa, sinh động (trắng điểm một vài bông hoa)
+ Khung cảnh lễ hội : đông vui, tấp nập, nhộn nhịp,
tâm trạng nô nức, rộn ràng của người đi hội
GV: Yêu cầu HS đọc bài tập 2 và 3 (SGK - 92)
- Yêu cầu các em thảo luận nhóm, đọc lại 2 VB, tìm và
chỉ ra Nêu tác dụng của việc sử dụng các yếu tố miêu tả
ấy
- Yêu cầu các em làm vào phiếu học tập và trình bày
trước lớp
HẾT TIẾT 1 - GV chuyển ý
? Em sẽ giới thiệu điều gì về hai chị em Mỗi nhân vật
em sẽ chọn những chi tiết nào? HS làm cá nhân
Kể lại việc chị em Thúy Kiều đi chơi trong buổi chiều
thanh minh.
- Nêu yêu cầu bài tập 3 và hướng dẫn HS cách làm
HS: Làm việc cá nhân và trình bày Lớp nhận xét, bổ
sung
- Miêu tả trong văn tự sự có tác dụng gì?
- Giới thiệu vẻ đẹp của hai chị em Thúy Kiều bằng lời
văn của mình.
2 Phát hiện, nhận biết được những câu văn miêu tả trong một đoạn văn miêu tả trong một đoạn văn tự sự đã học
và chỉ rõ tác dụng của nó
- Thời gian
- Quang cảnh ngày xuân
- Cuộc du xuân của ba chị em
3 Kể lại diễn biến một sự việc trong đó có các chi tiết miêu tả tâm trạng của bản
thân
4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG ( 5 phút)
GV giao nhiệm vụ:
- Phân tích một đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu
tố miêu tả đã học
- HS thực hiện nhiệm vụ:
-HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- GV chốt nội dung
- HS Tạo lập tình
huống
Năng lực giải quyết vấn đề:
5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG.( 5 phút)
Trang 5*Rút kinh nghiệm
………
………
Tuần: 6 MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ NS: 10 /10/21
GV giao nhiệm vụ:
Tìm yếu tố MT và nêu tác dụng?
Thúy Kiều và Thúy Vân là hai người con gái của một gia đình trung
lưu lương thiện Cả hai đều có sắc đẹp tuyệt trần Thúy Vân mang
nét đẹp hiền hậu, với khuôn mặt tròn đầy, nụ cười đẹp như hoa, lời
nói đoan trang nhẹ nhàng trong trẻo như ngọc châu, lại thêm mái
tóc dài mượt và làn da trắng mịn càng làm tôn lên vẻ đẹp phúc hâu,
quý phái Vân đẹp đến vậy, nhưng Kiều còn đẹp hơn bội phần, vẻ
đẹp của Kiều thật khó diễn tả nổi, nàng đẹp mặn mà, đẹp đến sắc
sảo Đặc biệt ở đôi mắt hút hồn của Kiều, nó trong như nước mùa
thu, lấp lánh, đẹp tuyệt vời
- HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- Học bài, làm bài tập còn lại 2/92
- Chuẩn bị : Viết bài TLV số 2: viết một bài văn tự sự kết hợp với
miêu tả cảnh vật, con người, hành động
+ Xem lại phần lý thuyết và thực hành
+ HS tìm - Năng lực tự
học
- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin
Trang 6Tiết: 26 ND: 11 /10/21
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
1/ Kiến thức:
- Nắm được nội tâm nhân vật và miêu tả nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Tác dụng của yếu tố miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa tả nội tâm với ngoại hình trong văn bản
tự sự
2 Năng lực:
*NL chung:
- Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
- Kết hợp kể chuyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi làm bài văn tự sự
- Năng lực giải quyết vấn đề, tư duy, hợp tác, thảo luận, tư duy sáng tạo, thưởng thức thẩm mỹ
- Năng lực chuyên biệt
+ Năng lực sáng tạo
+ Năng lực giao tiếp tiếng Việt
II Tích hợp
- Giao tiếp: kể chuyện, lựa chọn
III Phương pháp, kĩ thuật dạy học:
- Thảo luận nhóm, động não, phân tích
IV Chuẩn bị:
- GV: bảng phụ, đoạn văn mẫu
- HS: Bài soạn
V Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp
2 KTBC: Kiểm tra vở soạn của học sinh 3 Bài mới:
1 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (2 phút)
- GV giao nhiệm vụ:
Yêu cầu HS kể tên những đối tượng của yếu tố miêu tả trong bài
Lão Hạc của Nam Cao
- HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- GV nhận xét và dẫn vào bài mới: Giới thiệu yếu tố miêu tả nội tâm
trong văn bản tự sự
- Nhận thức được nhiệm vụ cần giải quyết của bài học
- Tập trung cao và hợp tác tốt để giải quyết nhiệm vụ
- Có thái độ tích cực, hứng thú
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 15 phút)
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung, yêu cầu cần đạt Năng lực
cần phát triển
HĐ1: Giúp HS nắm được thế nào là miêu tả nội
tâm trong văn bản tự sự.
?Thế nào là miêu tả ? Miêu tả dùng để làm gì ?
Miêu tả cảnh vật, con người và sự việc một cách
cụ thể, chi tiết có tác dụng làm cho câu chuyện thêm
hấp dẫn, sinh động
Đối tượng của miêu tả bên ngoài : hoàn cảnh, ngoại
hình là những cảnh vật và con người với chân dung,
hình dáng, hành động, ngôn ngữ màu sắc quan sát
trực tiếp Vậy còn suy nghĩ, diễn biến tâm trạng của
I- Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự:
- Năng lực giải quyết vấn đề:
-Năng lực
Trang 7nhõn vật làm sao quan sỏt trực tiếp được.
? Đọc đoạn trớch “Kiều ở lầu Ngưng Bớch” Tỡm
những cõu tả cảnh và những cõu miờu tả tõm trạng
Kiều ?
+ Tả cảnh : “Trước lầu xuõn
Cỏt vàng dặm kia”
+ Tả nội tõm : “Bờn trời bơ vơ
Cú khi người ụm”
? Những cõu thơ tả cảnh cú quan hệ như thế nào
với thể hiện tõm trạng ?
- Tả cảnh bờn ngoài gợi tõm trạng bờn trong của nv
+ Khụng gian, cảnh sắc : hoang vắng, mờnh mụng
khụng búng người → gợi hoàn cảnh cụ đơn, trơ trọi
tội nghiệp của Kiều
- Đọc 6 cõu thơ núi về nỗi nhớ của Thỳy Kiều ?Từ
đú em cú nhận xột gỡ về tỏc dụng của miờu tả nội
tõm ? + Hiểu vễ nỗi nhớ của Kiều với người yờu và
cha mẹ + Tõm trạng đau buồn, xút xa về thõn phận cụ
đơn, bơ vơ, lũng xút thương cha mẹ ngày trụng ngúng
tin con, khụng ai phụng dưỡng, chăm súc
+ Phẩm chất cao đẹp, lũng vị tha nhõn hậu của Kiều
? Miờu tả nội tõm cú tỏc dụng như thế nào trong
việc khắc hoạ tớnh cỏch nhõn vật?
- Hiểu rừ hơn về nhõn vật
- Đọc đoạn văn : “Mặt lóo con nớt” (SGK-117)
Nhận xột cỏch tả ?
+ Tả cử chỉ, vẻ mặt bờn ngoài của lóo Hạc giỳp người
đọc hỡnh dung vẻ bề ngoài đú chứa đựng tõm hồn đau
khổ, dằn vặt, đau đớn của lóo trước sự việc bỏn con
Vàng → tả bờn ngoài ta biết được tõm trạng nhõn vật
Cụ thể là đặc điểm, tớnh cỏch nhõn vật lóo Hạc
? 6 cõu “Bờn trời cho phai” là miờu tả nội tõm
trực tiếp hay giỏn tiếp ?
+ Trực tiếp diễn tả ý nghĩ, cảm xỳc của Kiều chứ
khụng thụng qua cử chỉ, nột mặt, hành động như đoạn
văn trờn
? Thông qua đó em rút ra nhận xét gì về
cách miêu tả nội tâm nhân vật?
- Có 2 cách
+ Miêu tả trực tiếp những ý nghĩ, cảm
xúc, tình cảm của nhân vật
+ Miêu tả gián tiếp thông qua miêu tả
ngoại hình của nhân vật
? Qua ví dụ trên em hiểu nh thế nào là
miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự và vai
trò của nó?
- Là tái hiện những ý nghĩ cảm xúc và
diễn biến tâm trạng nhân vật nhằm xây
dựng nhân vật
1 Đoạn trớch Kiều ở lầu Ngưng Bớch
- Tả cảnh: 4 cõu đầu và 8 cõu cuối
- Tả tõm trạng: 6 cõu giữa
→ Tả cảnh để thấy được tõm trạng bờn trong của nhõn vật
và ngược lại
→ Miờu tả nội tõm nhằm tỏi hiện những ý nghĩ, cảm xỳc
và diễn biến tõm trạng nhõn vật làm cho nhõn vật sinh động
2 Đoạn văn:
Miờu tả nội tõm nhõn vật lóo Hạc giỏn tiếp qua nột mặt,
cử chỉ
* Ghi nhớ: SGK/117
tư duy, thảo luận
- Năng lực giải quyết vấn đề:
-Năng lực
tư duy, thảo luận
Trang 8? Như vậy miêu tả nội tâm có vai trò to lớn trong
văn bản tự sự? Đó là những tác dụng cụ thể nào ?
- HS đọc ghi nhớ
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung, yêu cầu cần đạt Năng lực
cần phát triển
- Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 1.
- Yêu cầu HS làm vào phiếu học tập và trình bày cá
nhân
- Gợi ý: xác định câu thơ miêu tả chân dung Mã Giám
Sinh và câu thơ miêu tả nội tâm của Kiều Viết thành
văn xuôi theo ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba
- Yêu cầu HS trình bày, GV nhận xét, uốn nắn cách
viết cho các em
- Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 2 Hướng dẫn HS làm
sau đó yêu cầu học sinh trình bày trước lớp.
- Gọi HS đọc yêu cầu bài tập 3.
- Gợi ý: việc đó là việc gì, diễn ra như thế nào, tâm
trạng sau khi gây ra việc không hay đó
GV: Treo bảng phụ yêu cầu học sinh đọc và khoanh
tròn vào câu đúng
- Hãy khoanh tròn câu em cho là đúng nhất?
1 Đối tượng miêu tả nội tâm là:
A Ý nghĩ của nhân vật C Diễn biến tâm trạng
nhân vật
B Cảm xúc của nhân vật D Cả A,B,C đều
đúng
2 Có những cách miêu tả nội tâm nào?
A Trực tiếp C Đan xen giữa trực tiếp và gián
tiếp
B Gián tiếp D Cả A,B,C đều
đúng
Yêu cầu HS xung phong lên bảng làm
BT1:
Chú ý những câu mtả nội tâm của Kiều
“Nỗi mình thêm tức nỗi nhà…
trông gương mặt dày”
BT2
-Đóng vai Kiều viết đoạn văn
kể lại việc báo ân ,báo oán trong đó bộc lộ trực tiếp tâm trạng Kiều gặp Hoạn Thư
BT3.
-Ghi lại tâm trạng của em sau khi xãy ra một chuyện có lỗi
- Năng lực giải quyết vấn đề:
-Năng lực giải quyết vấn đề đặt ra
-Năng lực
tư duy, thảo luận
4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TÌM TÒI, MỞ RỘNG ( 5 phút)
GV giao nhiệm vụ:
- Phân tích một đoạn văn tự sự có sử dụng các yếu
tố miêu tả tâm trạng nhân vật đã học
- HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- GV chốt nội dung
- HS tạo lập VB Năng lực giải
quyết vấn đề: