BÀI TẬP CHƯƠNG 1

Đánh giá học sinh là nhiệm vụ của giáo viên + Thông qua các hoạt động toán học mà giáo viên tiến hành trong giảng dạy Toán hàng ngày có thể phát hiện và đánh giá mức độ hiểu bài, ý thức

Học viên : Vũ Thu Minh Nguyệt Lớp LL&PPDH bộ môn Toán B2K9

BÀI TẬP CHƯƠNG 1

Câu 1: Tại sao phải thực hiện đánh giá trong dạy học môn Toán ở phổ thông?

Câu 2: Khi thực hiện đánh giá trong dạy học môn Toán ở phổ thông cần quan tâm đến những gi?

BÀI LÀM Câu 1: Tại sao phải thực hiện đánh giá trong dạy học môn Toán ở phổ thông?

- Chương trình giáo dục phổ thông mới đã chỉ rõ: “Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về mức độ đáp ứng yêu cầu cần đạt của chương trình và sự tiến bộ của học sinh để hướng dẫn hoạt động học tập ” Như vậy, đánh giá kết quả học tập là một khâu rất quan trọng trong quá trình dạy học Kiểm tra đánh giá không chỉ nhằm đánh giá năng lực, trình độ nhận thức của người học mà còn phải tạo ra động lực điều chỉnh, thúc đẩy và nâng cao chất lượng dạy học Vì thế, nhiệm vụ của đánh giá là xác định được mức độ nhận thức, sự thành thạo các kỹ năng, nâng cao khả năng tư duy và phát huy tính tích cực học tập của người học

- Việc đánh giá trong dạy học môn Toán ở trường phổ thông bộc lộ những đặc thù cơ bản sau

+ Học sinh vừa là đối tượng vừa là chủ thể của quá trình giáo dục và đồng thời thể hiện sản phẩm của giáo dục Đánh giá học sinh là nhiệm vụ của giáo viên

+ Thông qua các hoạt động toán học mà giáo viên tiến hành trong giảng dạy Toán hàng ngày có thể phát hiện và đánh giá mức độ hiểu bài, ý thức học tập và sự tiến bộ của từng học sinh Ngoài hoạt động trên giáo viên cần thiết kế các bài kiểm tra bằng nhiều hình thức khác nhau như câu hỏi nhanh, câu đố, bài kiểm tra ngắn, bài kiểm tra tự luận, bài kiểm tra trắc nghiệm, vấn đáp.v.v…nhằm đánh giá được tương đối chính xác về năng lực và phẩm chất của mỗi em học sinh trong lớp

+ Nhờ việc thiết kế phong phú các hình thức, nội dung kiểm tra và linh hoạt

về thời gian kiểm tra giúp giáo viên có căn cứ chính xác để đánh giá cả quá trình học tập, sự tiến bộ và năng lực riêng của mỗi em học sinh Thông qua đánh giá tìm

ra những điều học sinh đã làm được và những điều học sinh chưa làm được, từ đó giáo viên rút kinh nghiệm điều chỉnh cách dạy, học sinh điều chỉnh cách học nhằm đạt kết quả tốt hơn

- Theo định hướng dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh thì việc đánh giá của giáo viên không quá nặng về đánh giá kiến thức mà thông qua kiểm tra

giáo viên còn đánh giá cả về năng lực, phẩm chất của người học, theo dõi sự tiến bộ của các em trong cả một quá trình học tập Để làm được điều đó đòi hỏi người thầy cần xây dựng hệ thống câu hỏi kiểm tra và hình thức kiểm tra phù hợp với mục tiêu cần đạt ở mỗi đơn vị kiến thức

- Khi GV thiết kế “Kế hoạch bài dạy”, cần thiết lập các tiêu chí và cách thức đánh giá để bảo đảm ở cuối mỗi bài học HS đạt được các yêu cầu cơ bản dựa trên các tiêu chí đã nêu, trước khi thực hiện các hoạt động học tập tiếp theo

- Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục môn Toán là cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị về sự phát triển năng lực và sự tiến bộ của học sinh trên cơ sở yêu cầu cần đạt ở mỗi lớp học, cấp học; điều chỉnh các hoạt động dạy học, bảo đảm sự tiến bộ của từng học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung Trong quá trình dạy học cần vận dụng kết hợp nhiều hình thức đánh giá (đánh giá quá trình, đánh giá định kì), nhiều phương pháp đánh giá (quan sát, ghi lại quá trình thực hiện, vấn đáp, trắc nghiệm khách quan, tự luận, kiểm tra viết, bài tập thực hành, các dự án/sản phẩm học tập, thực hiện nhiệm vụ thực tiễn, ) và vào những thời điểm thích hợp Khi giáo viên lập kế hoạch bài dạy, cần thiết lập các tiêu chí và cách thức đánh giá để bảo đảm ở cuối mỗi bài học học sinh đạt được các yêu cầu cơ bản dựa trên các tiêu chí đã nêu, trước khi thực hiện các hoạt động học tập tiếp theo

- Qua đánh giá người học tự nhận biết được việc học tập của mình, giáo viên tự xem lại và đánh giá phương pháp dạy học đã sử dụng Trong chương trình môn Toán cấp Trung học phổ thông có vai trò rất quan trọng và có nhiều lợi thế trong việc đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập cũng như vận dụng đánh giá quá trình nhằm phát huy tính tích cực học tập cho học sinh góp phần làm cho chất lượng giáo dục ở bậc THPT ngày càng được nâng cao Do vậy, vận dụng đánh giá quá trình trong dạy học môn Toán nhằm phát huy tính tích cực học tập cho học sinh là thực sự cần thiết và góp phần làm sáng tỏ những luận điểm của cơ sở lý luận về đánh giá quá trình trong dạy học môn Toán THPT

Câu 2: Khi thực hiện đánh giá trong dạy học môn Toán ở phổ thông cần quan tâm đến những gi?

- Chương trình tổng thể Ban hành theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 nêu rõ “Giáo dục Toán học hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học với các thành tố cốt lõi: Năng lực tư duy và lập luận toán học, năng lực mô hình học toán học, năng lực giải quyết vấn đề toán học, năng lực giao tiếp toán học, năng lực sử dụng các công cụ

và phương tiện học toán; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, áp dụng toán học vào đời sống thực tiễn, giáo dục toán

học tạo dựng sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa toán học với các môn học khác và giữa toán học với đời sống thực tiễn’’

- Để triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đạt kết quả nhằm hình

thành và phát triển năng lực học Toán cho học sinh, vai trò người thầy sẽ chuyển từ

dạy học lấy học sinh làm trung tâm sang dạy học lấy hoạt động học của học sinh

làm trung tâm

- Đặc điểm Toán học ngày càng có nhiều ứng dụng trong cuộc sống, những

kiến thức và kĩ năng toán học cơ bản đã giúp con người giải quyết các vấn đề trong thực tế cuộc sống một cách có hệ thống và chính xác, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển Môn Toán ở trường phổ thông góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực toán học cho học sinh; phát triển kiến thức, kĩ năng then chốt và tạo cơ hội để học sinh được trải nghiệm, vận dụng toán học vào thực tiễn; tạo lập sự kết nối giữa các ý tưởng toán học, giữa Toán học với thực tiễn, giữa Toán học với các môn học và hoạt động giáo dục khác, đặc biệt với các môn Khoa học tự nhiên, Vật lí, Hoá học, Sinh học, Công nghệ, Tin học để thực hiện giáo dục STEM Nội dung môn Toán thường mang tính logic, trừu tượng, khái quát Do đó, để hiểu và học được Toán, dạy học Toán ở trường phổ thông nói chung cần bảo đảm sự cân đối giữa “học” kiến thức và “vận dụng” kiến thức vào giải quyết vấn đề cụ thể Trong quá trình học và áp dụng toán học, học sinh luôn có cơ hội sử dụng các phương tiện công nghệ, thiết bị dạy học hiện đại, đặc biệt là máy tính điện tử và máy tính cầm tay hỗ trợ quá trình biểu diễn, tìm tòi, khám phá kiến thức, giải quyết vấn đề toán học

- Chương trình môn Toán hình thành, phát triển ở học sinh năng lực toán học

với các thành tố: Tư duy và lập luận toán học; mô hình hoá toán học; giải quyết vấn

đề toán học; giao tiếp toán học; sử dụng công cụ, phương tiện học Toán Đồng thời, môn Toán góp phần hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung đã quy định trong Chương trình tổng thể; giúp học sinh bước đầu xác định được năng lực, sở trường của bản thân nhằm định hướng và lựa chọn nghề nghiệp, r n luyện nhân cách để trở thành người lao động và người công dân có trách nhiệm

- Khi thực hiện đánh giá trong dạy học môn Toán ở phổ thông trước hết giáo viên cần quan tâm đến 4 nguyên tắc trong kiểm tra đánh giá

+ Đánh giá đảm bảo tính sư phạm + Đánh giá đảm bảo tính toàn diện + Đánh giá đảm bảo tính kết hợp + Đánh giá đảm bảo tính nhân văn

- Để đảm bảo các nguyên tắc được nêu trên thì giáo viên còn cần phải quan tâm chú trọng đến các nguyên tắc thiết kế hoạt động kiểm tra, đánh giá mà nhiều tài liệu lí luận giáo dục đã chỉ ra:

+ Đảm bảo tính chuẩn xác + Đảm bảo tính tin cậy

+ Đảm bảo tính công bằng + Đảm bảo tính chân thực + Đảm bảo tính thực tế và hiệu quả + Đảm bảo tính tác động

- Trong dạy học để biết việc học tập của học sinh có đạt mục tiêu mong muốn hay không, những vấn đề nào cần điều chỉnh, cách điều chỉnh thế nào, người ta sử dụng các phương pháp đánh giá khác nhau như đánh giá qua giao tiếp, đánh giá bằng bài viết (tự luận), đánh giá kiểu lựa chọn trả lời (trắc nghiệm), đánh giá qua thực hành,… với nhiều hình thức đánh giá khác nhau như đánh giá đầu vào (thực hiện trước khi một hoạt động bắt đầu), đánh giá quá trình (thực hiện trong suốt quá trình dạy học), đánh giá tổng kết (thực hiện sau một phần, sau một giai đoạn hoặc cuối khóa học)

- Ba đặc trưng cơ bản của kiểm tra, đánh giá theo xu hướng của thế giới là: + Đánh giá không chỉ chú ý đến thành tích mà cần chú ý đến tính phát triển: Thay vì đánh giá chỉ chú trọng đến thành tích của người học mà không cần biết thành tích đó đã đạt được ra sao, đánh giá cần chú ý tới việc thu nhận thông tin phản hồi để điều khiển quá trình dạy học nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động học tập

và phát triển tối đa khả năng của người học

+ Đánh giá gắn liền với thực tiễn: Thay vì đánh giá chỉ tái hiện lại các kiến thức từ sách vở, đánh giá cần phải chú ý tới việc kiểm tra các năng lực cần có trong cuộc sống hàng ngày và được thực hiện trong bối cảnh thực tế

+ Đánh giá nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học: Đánh giá phải gắn bó hữu cơ với quá trình học tập, đánh giá cũng là một phần của học tập Tức là quá trình đánh giá phải được thực hiện cả trong quá trình học tập, có như vậy người học sẽ chủ động, tích cực, sáng tạo, phát huy tối đa khả năng của mình

- Chẳng hạn sau khi học xong một đơn vị kiến thức nào đó, giáo viên có thể đưa

ra những câu hỏi mở rộng kiến thức hoặc vận dụng những kiến thức học sinh vừa được hình thành trước đó hoặc từ những lớp dưới vào trong thực tế cuộc sống, cho nên giáo viên yêu cầu học sinh tự thực hiện và giáo viên cần quan sát, xem xét ở một số khía cạnh cụ thể như:

+ HS có biết liên hệ, huy động tổng hợp các kiến thức vừa học, đã học ở phần trước để giải quyết vấn đề hay không? Học sinh có vừa làm vừa nêu được cách làm hay không? Đối với những học sinh thực hiện sai thì sai chỗ nào, thế nào?

+ Trước khi giáo viên đưa ra đánh giá khả năng vận dụng kiến thức của học sinh thì phải yêu cầu những học sinh khác nhận xét về cách làm của bạn, chỉ ra những chỗ làm được, chỗ chưa được của bạn để bạn sửa

+ Để biết HS có hiểu và vận dụng đúng kiến thức, kĩ năng đã học vào giải quyết các vấn đề trong thực tế hay không giáo viên có thể đặt câu hỏi, yêu cầu nêu lại cách làm và làm các bài tập tương tự

Tóm tại để góp phần“phát triển toàn diện năng lực toán” của học sinh, trong quá

trình dạy học Toán, giáo viên cần phải tổ chức cho học sinh hoạt động học (theo cá nhân, cặp đôi, nhóm hay cả lớp) cùng với hoạt động tự nhận xét và nhận xét sản phẩm của bạn hay nhóm bạn, qua đó học sinh có thể tự chiếm lĩnh nội dung kiến thức, rèn kĩ năng cần thiết Khi học sinh thực hiện hoạt động học thì giáo viên thực hiện các hoạt động đánh giá (quan sát, tư vấn, hướng dẫn học sinh, nhận xét…) Để

có thể tổ chức cho học sinh hoạt động học được hiệu quả, giáo viên cần phải xác định rõ mục tiêu hay yêu cầu cần đạt và nội dung bài học, từ đó thiết kế thành các hoạt động học và hoạt động đánh giá (nhận xét, tự nhận xét…) để học sinh thực hiện Giáo viên tổ chức hoạt động dạy học Toán cùng với hoạt động đánh giá để góp phần hình thành, phát triển năng lực toán cho học sinh Trong quá trình tổ chức hoạt động học Toán và đánh giá học sinh trong giờ học Toán, để thực hiện yêu cầu

“vì sự tiến bộ của học sinh”, giáo viên phải chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong toàn

bộ giờ học nói riêng và quá trình dạy học nói chung Với trách nhiệm của mình, cùng với năng lực sẵn có và sự tâm huyết nghề nghiệp, yêu thương học sinh, việc đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và đánh giá học sinh trong dạy học môn Toán ở phổ thông sẽ giúp học sinh tiến bộ trong học tập môn Toán, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Đổi mới phương pháp dạy học, tạo điều kiện cho các em được học, được thể hiện khả năng của mình cho dù là nhỏ nhất chính là góp phần phát triển năng lực Toán cho học sinh