CÂU cá mùa THU

Kiến thức: - Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam và tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời thế của nhà thơ.. - Thấy được nghệ thuật tả cảnh

KHỞI ĐỘNG

C A U C A M U A T H U

Câu 1

Câu 1: Nhan đề Thu điếu nghĩa là gì?

Câu 2

Câu 2: Nhà thơ Nguyễn Khuyến sống và lớn lên chủ yếu

ở ?

Câu 3

Câu 3

Câu 3: Hoàn cảnh xuất thân của Nguyễn Khuyến ?

Câu 4

Câu 4: Nguyễn Khuyến được gọi là ?

Câu 5

Câu 5: Đây là một trong những đặc điểm của con người

Nguyễn Khuyến ?

Câu 6

Câu 6: Nguyễn Khuyến là người có tấm lòng ?

Câu 7

Câu 7: Đây là từ chỉ thái độ của Nguyễn Khuyến đối với

chính quyền thực dân Pháp ?

Câu 8

Câu 8: Đây là từ chỉ màu trời trong cả ba bài thơ thu của

Nguyễn Khuyến ?

Câu 9

Câu 9: Thu điếu được viết theo thể thơ ?

Câu 10

Câu 10: Đây là từ miêu tả hình ảnh chiếc thuyền trong bài

thơ Thu điếu ?

Câu 11

Câu 11: Đây là tư thế suy tư của nhân vật trữ tình trong

bài thơ ?

Từ khóa

ĐI TÌM Ô CHỮ

VĂN HỌC

VIÊT NAM

TIẾT 5:

Nguyễn Khuyến

CÂU CÁ MÙA THU

1 Mục tiêu dạy học

a Kiến thức:

- Cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam và tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời thế của nhà thơ.

- Thấy được nghệ thuật tả cảnh, tả tình và sử dụng tiếng Việt của Nguyễn Khuyến.

b Kỹ năng:

- Đọc - hiểu thơ trữ tình trung đại theo đặc trưng thể loại.

c Phẩm chất : Yêu nước, trách nhiệm nhân ái.

d Năng lực: Tự học và tự chủ, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực ngôn ngữ và văn học.

Tác giả

1

- Nguyễn Khuyến (1835- 1909) sinh ra và lớn lên

ở tỉnh Hà Nam.

- Ông xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo.

- Do đỗ đầu cả ba kì thi nên Nguyễn Khuyến được gọi là Tam nguyên Yên Đổ.

Nguyễn Khuyến

Tác giả

1

- Phần lớn cuộc đời ông dạy

học và sống thanh bạch ở

quê nhà.

- Ông là người có tài năng,

có cốt cách thanh cao, có

tấm lòng yêu nước thương

Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam

I TÌM HIỂU CHUNG

- Sáng tác gồm cả chữ Hán và chữ Nôm, thuộc nhiều thể loại nhưng chủ yếu là thơ.

- Nội dung thơ ca:

+ Nói lên tình yêu quê hương, đất nước, gia đình, bè bạn.

+ Phản ánh cuộc sống của những con người khổ cực.

+ Châm biếm, đả kích bọn thực dân phong kiến

+ Bày tỏ tấm lòng ưu ái với dân, với nước.

I TÌM HIỂU CHUNG

Tác phẩm

2

- Câu cá mùa thu nằm trong chùm 3 bài thơ

thu của Nguyễn Khuyến: Thu vịnh (Ngâm

vịnh mùa thu) Thu ẩm (Uống rượu mùa thu),

Thu điếu (Câu cá mùa thu).

“Nguyễn Khuyến nổi tiếng nhất trong văn học Việt Nam là về thơ Nôm

Mà trong thơ Nôm của Nguyễn Khuyến nức danh nhất là ba bài thơ mùa thu: Thu điếu,Thu ẩm và Thu vịnh.” (Xuân Diệu)

“Thu điếu là điển hình hơn cả cho mùa thu của làng

cảnh Việt Nam.” (Xuân Diệu)

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:

1 Đọc hiểu khái quát:

- Đọc

- Thể thơ: thất ngôn bát cú

- Bố cục: 4 phần:

Đề, thực, luận, kết

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:

2 Đọc hiểu chi tiết:

a Hai câu đề: “Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”.

- Hình ảnh: ao thu, thuyền câu.

- Điểm nhìn trần thuật: từ gần đến xa

*Ao thu: Hình ảnh đặc trưng của vùng đồng chiêm trũng Bắc Bộ

- Lạnh lẽo (từ láy) Không khí lạnh đượm vẻ hiu hắt

- Trong veo (hình ảnh gợi tả)  Trong xanh, phẳng lặng

 Không khí mùa thu se lạnh, trong sáng, tĩnh lặng

* Thuyền câu:

-NT tăng tiến: Một -> chiếc -> bé -> tẻo teo Chiếc thuyền câu nhỏ bé, xinh xắn trên ao thu

Hai câu đề mở ra một k/g nghệ thuật, một cảnh sắc mùa thu mang nét riêng của ĐB Bắc Bộ

b Hai câu thực: Sóng biếc theo làn hơi gợn tí

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo

- Hình ảnh: Sóng biếc, lá vàng

- Màu sắc:

+ Sóng biếc  màu xanh trong như ngọc có sự hòa hợp giữa độ trong veo của nước + màu xanh của trời

+ Lá vàng  điểm xuyết cho bức tranh thu – đặc trưng của mùa thu

- Chuyển động:

+ Sóng - hơi gợn tí  chuyển động nhẹ, vừa phải

+ Lá - khẽ đưa vèo Khẽ đưa: Chậm rãi, nhẹ nhàng

Vèo: Nhanh, mạnh, vút qua

- Với sự cảm nhận tinh tế và NT“lấy động tả tĩnh”  tăng thêm sự đượm buồn của bức tranh thu

c Hai câu luận: “Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo”.

- Điểm nhìn từ xa đến gần, k/g được mở rộng theo chiều cao và chiều sâu

- Hình ảnh “tầng mây”: gợi độ dày và chiều sâu

+ “Lơ lửng”: trạng thái di chuyển nhẹ, ở khoảng lưng chừng

+ “Xanh ngắt”: đẩy bầu trời cao và rộng hơn

- “Ngõ trúc”: Hình ảnh thân quen, bình dị

+ “Quanh co”: vòng lượn, uốn khúc

gợi cảm giác heo hút, cô đơn

+ “Vắng teo”: không bóng người, không tiếng động

 Cảnh thu tĩnh lặng, buồn cô tịch, hiu hắt

- Hình ảnh người câu cá:

+ Tư thế: tựa gối

+ Hành động: buông cần

+ Trạng thái: lâu chẳng được  Chờ đợi

 Phong thái ung dung, tự tại

- Âm thanh: “Cá đâu đớp động” Lấy động tả tĩnhKhông gian tĩnh lặng tuyệt đối

 Người câu cá không chú tâm vào việc câu cá mà đang suy tư về thời thế Hai câu cuối

thể hiện tâm tư sâu lắng, nỗi lòng canh cánh ẩn dấu bên trong dáng vẻ ung dung, tự tại của nhân vật trữ tình

d Hai câu kết:

Cá đâu đớp động dưới chân bèo

III TỔNG KẾT

Nghệ thuật

2

Bài thơ vừa sử dụng bút pháp nghệ thuật

Hình ảnh đậm đà chất dân tộc

diễn tả nhưng biểu hiện tinh tế của sự vật, những uẩn khúc thầm kín của tâm trạng.

IV LUYỆN TẬP

Nhận xét khái quát cảnh thu, tình thu

trong bài thơ

Tìm đọc và cảm nhận chùm thơ thu của

Nguyễn Khuyến

V VẬN DỤNG: