BÀI CA NGẤT NGƯỞNG THAO GIẢNG

Vũ trụ nội mạc phi phận sự Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng Lúc Bình Tây cờ Đại tướng Có khi về Phủ Doãn

Ti t: 12 ế

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả: Nguyễn Công Trứ (1778 - 1858)

a) Cuộc đời

- Tên: Tục là Củng, tự là Tồn Chất, hiệu

là Ngộ Trai, biệt hiệu là Hy Văn.

- Quê: làng Uy Viễn, Nghi Xuân, Hà

Tĩnh.

- Xuất thân trong gia đình nhà Nho

nghèo

- Con đường học vấn: Khá lận đận

- Con đường quan lộ: thăng trầm

- Là người tài năng, nhiệt huyết trên

nhiều lĩnh vực: Xã hội, văn hoá, kinh

tế, quân sự…

I TÌM HIỂU CHUNG

2 Tác phẩm

- Hoàn cảnh sáng tác : Viết

trong thời kì cáo quan về hưu

- Thể loại : Hát nói, một thể thơ

tự do, phóng túng.

Tiết 13: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)

- Thể thơ dân tộc

- Đặc điểm:

+ Vần, luật tự do, phóng khoáng

+ Số tiếng trong câu: Không cố định

+ Số câu trong bài: Biến đổi tùy theo nội dung

Một số hình ảnh về hát nói (ca trù)

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Lúc Bình Tây cờ Đại tướng

Có khi về Phủ Doãn Thừa Thiên

Đô môn giải tổ chi niên

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

Kìa núi nọ phau phau mây trắng

Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng

Được mất dương dương người thái thượng

Khen chê phơi phới ngọn đông phong

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng

Không Phật, không tiên, không vướng tục

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung

Trong triều ai ngất ngưởng như ông

Em hãy trình bày bố cục của bài thơ? Nêu nội dung từng phần?

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Nhan đề “ngất ngưởng”

-Ngất ngưởng :

-Diễn tả một sự vật, một

con người có chiều cao

hơn so với sự vật, con

Tiết 13: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)

Ngất ngưởng là thái độ đề cao bản thân dựa trên cái tài

của mình, là thái độ khinh đời, ngạo thế, cố tình làm

những điều khác thường, trái khoáy để thách thức, trêu

ghẹo những gì mình ghét.

“Ngất ngưởng” diễn tả tư thế nào

của con người, sự vật?

Vũ trụ nội mạc phi phận sự,

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng.

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông,

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng.

Lúc bình Tây cờ đại tướng,

Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên.

Đô môn giải tổ chi niên,

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng.

Kìa núi nọ phau phau mây trắng,

Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi.

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì,

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng.

Được mất dương dương người thái thượng,

Khen chê phơi phới ngọn đông phong.

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng,

Không Phật, không tiên, không vướng tục.

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú,

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung.

Trong triều ai ngất ngưởng như ông!

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng

Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng đốc Đông

Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng

Lúc bình Tây cờ đại tướng

Có khi về Phủ doãn Thừa Thiên.

Đô môn giải tổ chi niên,

Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

Kìa núi nọ phau phau mây trắng

Tay kiếm cung mà nên dạng từ bi

Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì

Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng

Được mất dương dương người thái thượng

Khen chê phơi phới ngọn đông phong

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng

Không Phật, không tiên, không vướng tục.

Chẳng Trái, Nhạc cũng vào phường Hàn, Phú

Nghĩa vua tôi cho vẹn đạo sơ chung

Trong triều ai ngất ngưởng như ông.

Tài năng hơn người

Ngang tàng khi

là dân thường

Dám thay đổi

để thích nghi Coi thường dư luận khen chê

Trọn vẹn đạo vua tôi

Trừ nhan đề, tác giả nhắc đến từ

“ngất ngưởng” mấy lần?

2 Ngất ngưởng ở chốn quan trường

2 Ngất ngưởng ở chốn quan trường

* 2 câu đầu: Quan niệm về cuộc sống, công danh

Vũ trụ nội mạc phi phận sự

Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng

- “Vũ trụ nội mạc phi phận sự”

+ Trong vũ trụ, không có việc gì không phải là việc của ta.

+ Chữ Hán : Không khí trang trọng, thể hiện quan niệm của nhà Nho

“Tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”

 Tuyên ngôn nhậm thế Tuyên ngôn về chí làm trai

- Câu thứ 2: “ Ông Hi Văn/ tài bộ/ đã vào lồng”

- Ông Hi Văn: kể về mình bằng biệt hiệu của mình

 Nhà thơ đứng ở góc độ khách quan để giới thiệu mìnhcảm giác tác giả đang nói về người khác, gây ấn tượng.

- Tài bộ : Nhiều tài năng, tài năng lớn,.

- Lồng : Nghi lễ, khuôn phép trong triều đình gò bó

- Đã vào lồng: Ẩn dụ cho quãng đời làm quan -> cách nói ngông ->Công danh không chỉ là vinh mà còn là nợ, là một điều kiện để thực hiện hoài bão vì dân vì nước dẫu biết chốn quan trường gò

bó, ông vẫn tự nguyện đem tự do, tài năng của mình cống hiến cho đất nước.

- Nhịp: 3/2/3

 Nhấn mạnh trách nhiệm, lý tưởng và ý thức cống hiến cao đẹp.

Thủ khoa Tham tán Tổng đốc Đại tướng Phủ doãn

học vị

chức tước

chiến tích

tay ngất ngưởng

Bình Tây

* 4 câu tiếp: Ý thức về cái tôi tài năng hơn người

NCT ôn lại công tích của mình như thế nào?

* 4 câu tiếp: Ý thức về cái tôi tài năng hơn người

- Điệp từ “khi” kết hợp với liệt kê các danh vị cao quý ->tự hào

- Hệ thống từ Hán Việt uy nghiêm, trang trọng, âm điệu nhịp nhàng.

=> Khoe tài năng, danh vị cùng cá tính khác người: Không chịu ở yên một vị trí công việc nào quá lâu mà thay đổi

chức vị liên tục và ở vị trí nào ông cũng hoàn thành tốt.

- Gồm thao lược đã nên tay ngất ngưởng: “ngất ngưởng” là từ

tự khen, tự đánh giá cao tài năng, nhân cách của mình

=> Hình ảnh người quân tử sống bản lĩnh, tự tin vào tài

năng, kiên trì thực hiện lí tưởng vì dân vì nước

Câu 1 Từ “ngất ngưởng” được sử dụng mấy lần trong “Bài ca ngất ngưởng”?

Đáp án: 4 lần.

Câu 2 Thực chất của thái độ sống “ngất ngưởng” ở Nguyễn Công Trứ là:

Câu 2 Thực chất của thái độ sống “ngất ngưởng” ở Nguyễn Công Trứ là:

A Coi thường tất cả, chỉ coi trọng bản thân.

B Vươn lên trên thế tục, sống khác đời, khác người.

C Không dám sống hết mình cho mình và cho người, lo sợ dư luận xã hội.

Câu 3: Dòng nào nói không đúng về tác giả

Nguyễn Công Trứ?

Câu 3: Dòng nào nói không đúng về tác giả

Nguyễn Công Trứ?

A Con đường làm quan của ông thuận lợi, suôn sẻ.

B Là người đầu tiên có công đem đến cho hát nói một nội dung phù hợp với chức năng và cấu trúc của nó.

C Thuở nhỏ, ông sống trong nghèo khổ nhưng giàu ý chí.

Câu 4 Việc nhắc lại ba lần từ “khi” trong

câu “Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng

đốc” có tác dụng gì?

Câu 4 Việc nhắc lại ba lần từ “khi” trong

câu “Khi Thủ khoa, khi Tham tán, khi Tổng

đốc” có tác dụng gì?

A Nhấn mạnh một số mốc quan trọng trong sự nghiệp của tác giả.

B Kể về những điều tác giả đã làm được trong cuộc đời.

C Nhấn mạnh tầm quan trọng của bản thân tác giả đối với quốc gia, dân tộc.

Câu 5 Giọng điệu của “Bài ca ngất ngưởng” của Nguyễn Công Trứ không có đặc điểm này?

A Khiêm hạ.

B Thẳng thắn.

C Tự hào.

D Mạnh mẽ.

Câu 6 Dòng nào nêu không đúng nội dung của câu “Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng”:

Câu 6 Dòng nào nêu không đúng nội dung của câu “Ông Hi Văn tài bộ đã vào lồng”:

A Khẳng định mình đã mắc vào vòng trói buộc của quan trường.

B Khẳng định mình đã gánh vác trách nhiệm

của kẻ nam nhi.

C Khẳng định mình đã có nhiều đóng góp cho đất nước

Nếu coi “ngất ngưởng” là thái độ sống thì thái độ sống đó như thế nào? Thái

độ sống đó có phải là lối sống lập dị,

cố làm cho khác người của một bộ phận trong xã hội hiện nay hay không? Tuổi trẻ ngày nay cần làm gì để thể hiện được phong cách sống ngất ngưởng tích cực?

II ĐỌC – HiỂU VĂN BẢN

2 Hình ảnh “ông ngất ngưởng”

b) Ngất ngưởng lúc về hưu

Tiết 14: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ)

- Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng

- Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì

Khi ca, khi tửu, khi cắc, khi tùng

Những việc làm trái khoáy,

khác người Cuộc sống tự do,

Chẳng Trái, Nhạc, cũng vào phường

Hàn, Phú

* Cuộc sống thường ngày:

Không quan tâm tới chuyện được – mất, khen – chê Ý thức rõ về bản lĩnh và giá trị của bản thân

Nguyễn Công Trứ đã về hưu trong danh dự sau khi đã làm được nhiều việc có ích

cho dân, cho nước nên ông vẫn ngẩng cao đầu, ngất ngưởng giữa dân gian.

+Giọng điệu tự hào, sảng khoái, tự tin.

2 Nghệ thuật:

Nguyễn Công Trứ đã mang đến cho Hát nói một nội

dung phù hợp với chức năng và câu trúc của nó.