- Lời con hổ bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú và tâm trạng được gửi gắm của nhà thơ?. - Hoàn cảnh: bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú + Không gian: nhỏ bé, từ túng, chật hẹp + T
Trang 1Ngày soạn: 22 tháng 01 năm 2015
Ngày dạy: 26 tháng 01 năm 2015
Tiết 1,2,3 ÔN TẬP VỀ THƠ MỚI
Ôn tập văn bản: Nhớ rừng
A Mục tiêu cần đạt:
- Ôn tập lại các kiến thức và rèn kĩ năng cảm thụ văn qua bài Nhớ rừng; luyện tập về câu nghi vấn
B Chuẩn bị:
Gv: Bài mẫu, các dạng bài tập
HS: Ôn tập, làm bài tập
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
1 Kiểm tra: sĩ số
2 Ôn tập
Tiết 1
I Hình tượng con hổ
? Nhắc lại đại ý của bài thơ “nhớ rừng” ? - Lời con hổ bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú và
tâm trạng được gửi gắm của nhà thơ
? Hoàn cảnh của con hổ được khắc họa
qua những hình ảnh nào ?
- Hoàn cảnh: bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách thú
+ Không gian: nhỏ bé, từ túng, chật hẹp + Tình cảnh: mất tự do, bị giam cầm, tù hãm
- Xưng hô: ta
=> Thái độ tự tin, kiêu hãnh, oai hùng đầy bản lĩnh của một vị chúa tể
? Trong hoàn cảnh đó con hổ có những
hành động nào ?
- Hành động: Nằm dài: bất lực, ngao ngán, chán nản
trước thực tại, hờ hững với thời gian
? Những hành động ấy thể hiện tâm trạng
nào của con hổ ?
=> Tâm trạng: căm giận, bất lực, uất ức, bế tắc vì mất tự do
? Trong mắt con hổ, cảnh vườn bách thú
có đặc điểm nào ?
- Cảnh vườn bách thú :
+ Hoa chăm, cố xén, lối phẳng, cây trồng + Giải nước đen làm suối
+ Đắp những mô, gò + Những lá vừng hiền lành + Bắt chước vẻ hoang vu, bí hiểm
=> Cảnh nhân tạo, giả dối, đơn điệu, tẻ nhạt không gây được ấn tượng, cảm xúc
? Cảnh tượng ấy đã nhen lên nỗi lòng gì
của hổ ?
=> Tâm trạng chán ghét sâu sắc thực tại tù túng, tầm thường, giả dối và khao khát được sống tự do, chân thật
II Lòng yêu nước thầm kín
? Khi ở vườn bách thú, con hổ luôn nhớ về
điều gì ?
- Nhờ về ngày xưa: huở tung hoành, hống hách (những tháng ngày tự do nơi núi rừng)
? Nỗi nhớ đó giúp em cảm nhận được điều
gì về tâm trạng của con hổ ? - Nỗi nhớ rừng thiêng, nhớ quyền uy, nhớ thời oanhliệt của chúa sơn lâm chính là nhớ những năm tháng
không thể nào quên Nỗi nhớ ấy chính là khát vọng
tự do cháy bỏng
- Khát vọng được sống chân thật, cuộc sống của chính mình, trong xứ xở của chính mình Đó là khát vọng giải phóng, khát vọng tự do
Trang 2? Em hiểu nội dung chính của bài thơ như
thế nào?
=> Mượn lời con hổ ở vườn bách thú, tác giả đã thể hiện tâm sự u uất và niềm khao khát tự do mãnh liệt, cháy bỏng của con người bị giam cầm, nô lệ Bài thơ
đã khơi dậy tình cảm yêu nước, niềm uất hận và lòng khao khát tự do của con người Việt Nam khi đang bị ngoại bang thống trị
Tiết 2.
Đề bài: Cảm nhận của em về
bài thơ “Nhớ rừng” của Thế
Lữ?
HS dựa vào kiến thức được tìm
hiểu để lập dàn bài đảm bảo
các ý cơ bản sau
? Trình bày các ý ở phần mở
bài ?
Trong phẩn thân bài, em sẽ
triển khai các ý nào ?
Khổ thơ thứ 2, các ý nào cần
triển khai ? cụ thể ?
1.Tìm hiểu đề
- Thể loại: Cảm thụ tác phẩm văn học
- Nội dung cần làm sáng tỏ: tâm trạng chán ghét của con hổ trong cảnh ngộ bị tù hãm ở vườn bách thú, qua
đó thể hiện khát vọng về cuộc sống tự do, cao cả chân thật Đó cũng là tâm trạng của thế hệ con người lúc bấy giờ
- Cách làm: phân tích các yếu tố NT làm sáng tỏ ND Lần lượt phân tích bài thơ theo từng khổ thơ
2 Dàn ý chi tiết
a Mở bài -Thế Lữ (1907- 1989) là nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ mới Bài thơ Nhớ rừng in trong tập “Mấy vần thơ” là bài thơ tiêu biểu của ông góp phần mở đường cho
sự thắng lợi của thơ mới
b Thân bài
* Khổ 1
- Tâm trạng của con hổ khi bị nhốt trong cũi sắt được biểu hiện qua những từ ngữ: Gặm một khối căm hờn trong cũi sắt, bị nhục nhằn tù hãm, làm trò lạ mắt, đồ chơi Đang được tung hoành mà giờ đây bị giam hãm trong cũi sắt bị biến thành thứ đồ chơi, nỗi nhục bị ở chung với những kẻ tầm thường, thấp kém, nỗi bất bình
- Từ “gậm”, “Khối căm hờn” (Gậm = cắn, dằn … , Khối
= danh từ chuyển thành tính từ) trực tiếp diễn tả hành động, và tư thế của con hổ trong cũi sắt ở vườn bách thú Cảm xúc hờn căm kết đọng trong tâm hồn, đè nặng, nhức nhối, không có cách nào giải thoát, đành nằm dài trông ngày tháng dần qua, buông xuôi bất lực
- Nghệ thuật tương phản giữa hình ảnh bên ngoài buông xuôi và nội tâm hờn căm trong lòng của con hổ thể hiện nỗi chán ghét cuộc sống tù túng, khao khát tự do
*Khổ 2
- Cảnh sơn lâm ngày xưa hiện nên trong nỗi nhớ của con
hổ đó là cảnh sơn lâm bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn hét núi,thét khúc trường ca dữ dội Điệp từ ''với'', các động từ chỉ đặc điểm của hành động gợi tả sức sống mãnh liệt của núi rừng đại ngàn, cái gì cũng lớn lao phi thường, hùng vĩ, bí ẩn chúa sơn lâm hoàn toàn ngự trị…
- Trên cái nền thiên nhiên đó, hình ảnh chúa tể muôn loài hiện lên với tư thế dõng dạc, đường hoàng, lượn tấm thân Vờn bóng đều im hơi Từ ngữ gợi hình dáng,
Trang 3? Khổ thơ thứ 3, những bức
tranh tứ bình được khắc họa
như thế nào ?
Tâm trạng của con hổ trong
khổ thơ thứ 4 ?
Khổ thơ thứ 5 đã thể hiện giấc
mộng ngàn của con hổ như thế
nào ?
tính cách con hổ (giàu chất tạo hình) diễn tả cảm xúc vẻ đẹp vừa uy nghi, dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm Tâm trạng hổ lúc này hài lòng, thoả mãn, tự hào về oai vũ của mình
* Khổ 3
- Cảnh rừng ở đây được tác giả nói đến trong thời điểm: đêm vàng, ngày mưa chuyển bốn phương ngàn, bình minh cây xanh bóng gội, chiều lênh láng máu sau rừng
thiên nhiên rực rỡ, huy hoàng, tráng lệ
- Giữa thiên nhiên ấy con hổ đã sống một cuộc sống đế vương: - Ta say mồi tan- Ta lặng ngắm Tiếng chim
ca - Ta đợi chết điệp từ ''ta'': con hổ uy nghi làm chúa tể Cảnh thì chan hoà ánh sáng, rộn rã tiếng chim, cảnh thì dữ dội cảnh nào cũng hùng vĩ, thơ mộng và con hổ cũng nổi bật, kiêu hùng, lẫm liệt Đại từ “ta” đ-ược lặp lại ở các câu thơ trên thể hiện khí phách ngang tàng, làm chủ, tạo nhạc điệu rắn rỏi, hào hùng
- Điệp ngữ, câu hỏi tu từ: nào đâu, đâu những, tất cả
là dĩ vãng huy hoàng hiện lên trong nỗi nhớ đau đớn của con hổ và khép lại bằng tiếng than u uất ''Than ôi!” Con
hổ bộc lộ trực tiếp nỗi nhớ tiếc cuộc sống tự do của chính mình
*Khổ 4
- Cảnh vườn bách thú hiện ra dưới cái nhìn của con hổ chỉ là hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng, giải nước đen giả suối mô gò thấp kém, học đòi bắt chước cảnh đáng chán, đáng khinh, đáng ghét Tất cả chỉ là người tạo, do bàn tay con người sửa sang, tỉa tót nên nó rất đơn điệu, nhàm tẻ, giả dối, tầm thường chứ không phải thế giới của tự nhiên, mạnh mẽ, bí hiểm
- Giọng thơ giễu nhại, sử dụng một loạt từ ngữ liệt kê liên tiếp, ngắt nhịp ngắn, dồn dập thể hiện sự chán chường, khinh miệt, đáng ghét…, tất cả chỉ đơn điệu, nhàn tẻ không thay đổi, giả dối, nhỏ bé, vô hồn
- Cảnh vườn bách thú tù túng đó chính là thực tại xã hội đương thời được cảm nhận bởi những tâm hồn lãng mạn Thái độ ngao ngán, chán ghét cao độ đối với cảnh vườn bách thú của con hổ cũng chính là thái độ của họ đối với
xã hội Tâm trạng chán chường của hổ cũng là tâm trạng của nhà thơ lãng mạn và của người dân Việt Nam mất nước trong hoàn cảnh nô lệ nhớ lại thời oanh liệt chống ngoại xâm của dân tộc
* Khổ 5
- Giấc mộng ngàn của con hổ hướng về một không gian oai linh, hùng vĩ, thênh thang nhưng đó là không gian trong mộng (nơi ta không còn được thấy bao giờ) -không gian hùng vĩ Đó là nỗi nhớ tiếc cuộc sống tự do
Đó cũng là khát vọng giải phóng của người dân mất nước.Đó là nỗi đau bi kịch Điều đó phản ánh khát vọng được sống chân thật, cuộc sống của chính mình, trong xứ
sở của chính mình Đó là khát vọng giải phóng, khát vọng tự do
Trang 4? Phần kết bài em sẽ triển khai
ý nào ?
HS dựa vào kiến thức được tìm
hiểu để viết bài đảm bảo các ý
cơ bản trong dàn bài
GV gọi một số HS đọc bài và
cùng nhận xét, chữa bài hoàn
chỉnh
c Kết bài
- Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn: mạch cảm xúc sôi nổi, cuồn cuộn tuôn trào thể hiện tâm trạng
chán ghét của con hổ trong cảnh ngộ bị tù hãm ở vườn bách thú, qua đó thể hiện khát vọng về cuộc sống tự do, cao cả chân thật Đó cũng là tâm trạng của thế hệ con người lúc bấy giờ
3 Viết đoạn theo các ý đã triển khai
4 Đọc và chữa bài
3 Củng cố, hướng dẫn về nhà:
- Học bài, chuẩn bị ôn tập các kiến thức về câu nghi vấn, Quê hương
Tiết 3 ÔN TẬP VỀ CÂU NGHI VẤN
Hoạt động 1 Ôn lại lý thuyết I Câu nghi vấn
? Nhận xét những đặc điểm hình thức của
các câu nghi vấn trên ? * Hình thức:- Về từ ngữ:
+ Có các đại từ nghi vấn đứng ở đầu hoặc cuối câu:
không, thế làm sao, + Có các cặp từ: có – không; làm sao không; hay là quá
+ Có các tình thái từ ở cuối câu: quá
+ Có các quan hệ từ: hay để nối các vế có quan hệ
lựa chọn
+ Kết thúc bằng dấu hỏi chấm
? Về nội dung câu nghi vấn có đặc điểm gì
? - Về nội dung: + Chức năng chính để hỏi (ngữ điệu nghi vấn khi nói
và có từ nghi vấn, dấu chấm hỏi ở cuối câu khi viết)
Yêu cầu học sinh lấy một số ví dụ về câu
nghi vấn
*Ví dụ
- Cậu làm bài tập chưa?
- Bao giờ lớp mình đi tham quan nhỉ ?
- Còn mấy phút nữa thì hết giờ ?
- Lớp cậu có thừa chiếc bàn nào không ?
- Tại sao lá cây có màu xanh?
C Luyện tập
Bài tập 1 Xác định câu nghi vấn trong đoạn
a Chị khất tiền sưu phải không ?
b Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế ?
c Văn là gì ? Chương là gì ?
d Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không ?
- Đùa trò gì ?
- Hừ… hừ……cái gì thế ?
- Chị cốc béo xù đứng trước cửa nhà ta đấy hả ?
Xác định câu nghi vấn, đặc điểm nhận diện
a Thằng kia, Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? Nộp tiền sưu! Mau!
b Tôi quắc mắt: Sợ gì? [ ] Mày bảo tao còn biết
sợ ai hơn tao nữa!
Trang 5c Nào tôi đâu biết cơ sự lại ra nông nỗi này ! Tôi hối lắm! Tôi hối hận lắm! Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?
Bài tập 3: Hãy đặt các câu nghi vấn nhằm
các mục đích sau (mỗi mục đích một câu):
Bài tập 3:
a Nhờ bạn đèo về nhà
b Mượn bạn một cái bút
c Bộc lộ cảm xúc trước một bức tranh đẹp
d Thường dùng để chào Đặt một tình huống cụ thể để sử dụng một trong số những câu đó
Bài tập 4 Viết một đoạn hội thoại có sử dụng
câu nghi vấn
*Dặn dò, hướng dẫn về nhà
- Học thuộc bài thơ nhớ rừng, ôn kỹ kiến thức về câu nghi vấn
- Hoàn thành các bài tập
