CHUYÊN ĐỀ HDNGLL 9 Chuyên đề cấp trường: ĐỔI MỚI GIỜ SINH HOẠT PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH. Trong những năm qua, nền giáo dục nước nhà có những chuyển biến rõ rệt, đang trong giai đoạn đổi mới căn bản toàn diện đòi hỏi mỗi thầy cô giáo cũng phải chuyển mình, tự nhận thức, trau dồi và đổi mới để đáp ứng được yêu cầu phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Như chúng ta đã biết, chất lượng và hiệu quả giáo dục học sinh không chỉ phụ thuộc vào kết quả học tập các bộ môn văn hóa mà còn phụ thuộc vào rất nhiều các hoạt động giáo dục khác như rèn luyện đạo đức, hoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo dục kĩ năng sống...vv.
Trang 1CHUYÊN ĐỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP TRƯỜNG THCS PHƯỚC TÂN 2- TP BIÊN HÒA
ĐỔI MỚI GIỜ SINH HOẠT LỚP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH.
( GV thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Long- Tổ KHXH)
I/ VAI TRÒ, VỊ TRÍ CỦA TIẾT CHỦ NHIỆM TRONG NHÀ TRƯỜNG.
Trong những năm qua, nền giáo dục nước nhà có những chuyển biến rõ rệt, đangtrong giai đoạn đổi mới căn bản toàn diện đòi hỏi mỗi thầy cô giáo cũng phải chuyển mình,
tự nhận thức, trau dồi và đổi mới để đáp ứng được yêu cầu phát huy tính tích cực, sáng tạocủa học sinh Như chúng ta đã biết, chất lượng và hiệu quả giáo dục học sinh không chỉphụ thuộc vào kết quả học tập các bộ môn văn hóa mà còn phụ thuộc vào rất nhiều các hoạtđộng giáo dục khác như rèn luyện đạo đức, hoạt động ngoài giờ lên lớp, giáo dục kĩ năngsống vv
Bên cạnh công tác chuyên môn là giảng dạy thì người giáo viên cũng cần trau dồi chomình thêm nhiều kiến thức về các nhiệm vụ khác trong đó có công tác chủ nhiệm Nói vềvai trò của người GVCN chúng ta đều thấy tầm quan trọng của họ Họ là nhà quản lý, nhàtâm lý; là nơi để các em học sinh chia sẻ những buồn vui, là một chỗ dựa tinh thần vữngvàng cho các em trong cuộc sống Công tác chủ nhiệm có vai trò hết sức quan trọng trongviệc giáo dục đạo đức kĩ năng sống, nâng cao tri thức cho các em học sinh Trong qui địnhcủa Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác chủ nhiệm được tính 4 tiết trên tuần Trong đó có
một tiết chính khóa, đó là giờ sinh hoạt lớp ngày cuối tuần Như vậy sinh hoạt là một môn
học bắt buộc Tuy nhiên đây là một môn học có nhiều điểm khác biệt với những môn học
văn hóa khác.Vì sinh hoạt lớp là dạng hoạt động giáo dục tập thể, là một hình thức tổ chức
tự quản cho học sinh và là một trong những biện pháp cơ bản góp phần xây dựng tập thểhọc sinh đoàn kết Chính thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em học sinh có thể bày tỏ,chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá, nhận xét nhau thẳng thắn, tích cực Các học sinhtrong lớp được liên kết lại với nhau, giáo viên gắn bó với học sinh trong một cộng đồng thunhỏ để giải quyết những vấn đề của cuộc sống thực hàng ngày ở nhà trường, lớp học Họcsinh được mở rộng các mối liên hệ, tăng cường sự hiểu biết, giúp đỡ lẫn nhau, khắc phục
xu hướng hẹp hòi, cục bộ, bè phái trong đời sống tập thể Đây cũng là dịp để học sinh làmquen với nhiều loại hình hoạt động khác nhau, giúp các em phát triển các kĩ năng cơ bản vàcần thiết cho bản thân Các em phải được vừa học vừa chơi, được thể hiện khả năng củamình Nếu như các bộ môn văn hóa đều có chương trình, sách giáo khoa, sách giáo viên,chuẩn kiến thức kĩ năng, tài liệu tham khảo , thì bộ môn sinh hoạt lại không có một tài liệuhướng dẫn cụ thể nào Nhiều năm gần đây, việc thiết kế một tiết sinh hoạt lớp cũng đã đượcnhiều trường và nhiều thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm xây dựng Vì thế nội dung vàcách thức cơ bản để tiến hành giờ sinh hoạt lớp gần như đã được thống nhất trong các nhàtrường Tuy nhiên việc thực hiện ở mỗi nơi, mỗi giáo viên , vẫn có sự khác biệt
II/ QUY TRÌNH GIỜ SHL THÔNG THƯỜNG.
- GVCN hoặc ban cán sự lớp Tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần
- GVCN triển khai kế hoạch tuần tiếp theo
Trang 2- GVCN nhận xét đánh giá.
1/ Ưu điểm :
Đảm bảo tương đối đầy đủ những nội dung theo quy định đồng thời giúp cho GV và HS
đỡ vất vả, đỡ phải bỏ công sức, tâm huyết, nhưng khi đối chiếu với với mục tiêu và nguyên
lý giáo dục hiện nay thì tiết sinh hoạt truyền thống chưa đạt
2/ Nhược điểm
- Chưa tích cực hóa một cách hiệu quả những hoạt động của chủ thể học sinh
- Chưa tạo được cho HS hoàn cảnh giao tiếp thuận lợi trong không khí hào hứng của lớp học
và thái độ dễ hợp tác của những người cùng tham gia …
- Chưa tạo cho HS nhu cầu muốn hoạt động, muốn được bộc lộ …
- Chưa thể hiện được vai trò quan trọng của giáo viên trong việc hướng dẫn, tổ chức tiết sinhhoạt …chưa phát huy được tính tích cực, chủ động và rèn được kĩ năng sống cho HS
- Chưa nâng cao được hiệu quả giáo dục từ tiết sinh hoạt
Vậy vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để đổi mới tiết sinh hoạt cuối tuần cho lớp chủ nhiệmvà phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh Sau đây tôi xin đưa ra 1 vài ý kiến của cá nhân cùng với sự tham khảo của một số mô hình tiết sinh hoạt lớp được thực nghiệm thành công tại các trường THCS khác.
III/ NGUYÊN TẮC , NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐỔI MỚI TIẾT SHL:
1/ Nguyên tắc.
- Bám sát mục tiêu giáo dục, Ưu tiên hàng đầu cho việc giáo dục đạo đức nhưng không táchrời với các hoạt động dạy – học và rèn luyện kỹ năng sống cho HS - Phát huy tối đa tính tíchcực của HS
- Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi
- Phát huy thế mạnh của hoạt động nhóm/tổ
- Chú trọng quan tâm đến tất cả các đối tượng học sinh
- Sử dụng linh hoạt các thiết bị, phương tiện dạy học
- Đảm bảo tính thực tiễn, phù hợp với cơ sở vật chất, các điều kiện tổ chức hoạt động củanhà trường
- Đầu tư kỹ cho khâu chuẩn bị trước của cả giáo viên lẫn HS( đây là khâu vô cùng quantrọng và đòi hỏi phải có sự đầu tư)
Trên đây là những nguyên tắc để đổi mới SHL, vậy ta cần đổi mới những gì? Theo tôi,cần phải đổi mới ở nhiều phương diện hay nói cách khác, đổi mới toàn diện Cụ thể như sau:
2/ Nội dung.
+ Sơ kết, tổng kết công tác (nhận xét, đánh giá, bình chọn, kiểm điểm )
+ Phổ biến công tác (của trường, lớp, đoàn thể ) Thảo luận, bàn bạc về kế hoạch và biệnpháp thực hiện nhiệm vụ
+ Hoạt động theo chủ đề của từng tháng, từng ngày lễ kỉ niệm lớn
+ Trao đổi chia sẻ kinh nghiệm trong học tập
+ Tổ chức cho hs xem phim về chủ đề nào đó hoặc sưu tầm những câu chuyện hay mangtính giáo dục của Quà tặng cuộc sống , hay tư liệu lịch sử, hay phim chuyển thể từ tác phẩmvăn học, hay những câu chuyện về những người nổi tiếng vv
Có thể linh hoạt lồng ghép các nội dung trên sao cho tiết sinh hoạt luôn phong phú,mới mẻ, hấp dẫn và có tác dụng giáo dục cao
3/ Phương pháp (sử dụng nhiều phương pháp hơn)
1 Phương pháp thảo luận nhóm
Trang 32 Phương pháp đóng vai.
3 Phương pháp giải quyết vấn đề
4 Phương pháp tình huống
5 Phương pháp trò chơi
6 Phương pháp tổ chức hoạt động giao lưu.
Đổi mới vai trò nhân sự:
- Học sinh :
Trong tiết SHL mới, người hoạt động chủ yếu là HS HS phải là những chủ nhân thực sự,
chiếm lĩnh hầu hết các hoạt động trong tiết học Các em không những là diễn viên hoàn toàn làm chủ sân khấu với những hình thức phong phú, đa dạng mà còn cùng hợp tác với GVCN trong khâu dựng kịch bản cũng như làm đạo diễn.
- Giáo viên :
Nói chung, đối với tiết SHL mới , GVCN nên tránh hai khuynh hướng sau :
+ Phó mặc cho HS muốn làm thế nào cũng được dẫn đến sự đơn điệu, buồn tẻ, mất tác dụng.+ Quá chuyên quyền nên không cho HS được trình bày, được bộc lộ ý kiến, hoặc chỉ cứngnhắc tập trung vào việc diễn giảng, thuyết lý về đạo đức, thậm chí tiết sinh hoạt nào cũngtrách mắng không ngớt về những sai phạm của học sinh
Trong tiết SHL mới, GV không cần làm việc nhiều mà trao quyền ưu tiên cho HS hoạtđộng với thời lượng tối đa có thể được; thậm chí hầu như GV không làm gì cả Nhưng ở
đây, không làm gì cả không có nghĩa là khoán trắng, phó mặc HS kiểu như đã nói ở trên; mà
GV vẫn là người bao quát, chỉ đạo sát sao để đảm bảo cho hoạt động của HS đúng hướng vàđạt hiệu quả cao Quan trọng là khâu hướng dẫn, tổ chức trước đó
Đổi mới hình thức :
- Đổi mới không gian, địa điểm sinh hoạt:
+ Thay đổi, sắp xếp lại bàn ghế để tạo những kiểu không gian khác nhau
+ Trang trí phòng học theo những kiểu khác nhau
+ Chọn những địa điểm ngoài phòng học một cách thích hợp như sân trường, hành lang,khu lao động, bãi cỏ gần trường
- Đổi mới vị trí của HS trong tiết sinh hoạt : Thay đổi chỗ ngồi.
+ Tự chọn theo sở thích của HS
+ Theo sự phân công của người điều khiển cho phù hợp với hoạt động
- Đổi mới cách thức triển khai nội dung hoạt động: vô cùng biến hóa
+ Hình thức thưởng, phạt được thay đổi thường xuyên
+ Cách tổ chức sinh nhật luôn mới mẻ
+ Các trò chơi đa dạng
+ Hình thức diễn đàn, tọa đàm, giao lưu,tiểu phẩm hay thi cử, múa hát
Đổi mới trong các bước thực hiện tiết SHL
* Bước 1 chuẩn bị : Trước hết, xin được nhấn mạnh tầm quan trọng của khâu chuẩn bị
trước khi tiến hành tiết sinh hoạt trên lớp Có thể nói yếu tố quyết định thành công hay thấtbại của giờ SHL theo hướng đổi mới chính là ở khâu này Cả GVCN và HS cùng hợp tác đểlàm tốt khâu chuẩn bị
- Đầu năm xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tích cực, biết việc
- Xây dựng kế hoạch chung cho việc thực hiện các tiết SHL trong cả năm học: chuẩn bị vềcác nội dung hoạt động, phương pháp và hình thức thực hiện các hoạt động
Trang 4- Chuẩn bị nguồn tài chính hỗ trợ cho các hoạt động ở tiết SHL.
- GVCN cần định hướng cho HS trong việc chuẩn bị về cả nội dung và cách thức ( Chuẩn bịcái gì ? Chuẩn bị như thế nào, bằng cách nào?) nhưng cần phát huy tối đa sự sáng tạo, tíchcực của HS; có thể để các em tự lựa chọn những nội dung, cách thức cụ thể, phù hợp Cũngcần phân công cụ thể cho các đối tượng HS, nhưng chủ yếu là chỉ đạo thông qua đội ngũ cán
bộ lớp
* Bước 2 tiến hành tiết SHL (theo giờ phân công ở thời khóa biểu):
HS được chủ động thực hiện tất cả những hoạt động trong tiết sinh hoạt theo hướng đổimới nội dung, đổi mới phương pháp, đổi mới hình thức … như đã nêu ở trên
Một số bước cơ bản trong 1 giờ SHL
Hoạt động khởi động
Lớp trưởng điều khiển tổng kết hoạt động trong tuần và báo cáo
Lớp trưởng điều khiển thảo luận tìm biện pháp khắc phục tồn tại
GVCN ( Lớp trưởng )triển khai kế hoạch tuần tới và cho HS thảo luận biện pháp thựchiện
GVCN nhận xét và có ý kiến chỉ đạo
Chia sẻ kinh nghiệm học tập ( hoặc kể chuyện giáo dục kĩ năng sống)
* Bước 3 kết thúc, rút kinh nghiệm:
Dựa trên những thông tin thu thập được về hoạt động học tập của các em
+ GVCN cần đánh giá góp ý phương pháp làm việc của cán bộ lớp, uốn nắn điều chỉnh để rèn luyện kỹ năng tự quản lớp GVCN cần thăm dò ý kiến của HS về các hoạt động trong tiết SHL mới để điều chỉnh, đáp ứng nhu cầu chính đáng của các em ( Có nhiều cách để nhận được thông tin phản hồi từ phía HS: GV trực tiếp trò chuyện với HS, yêu cầu HS điền phiếu, nhờ cán bộ lớp trao đổi với các bạn )
+ Cần phát hiện và tuyên dương , động viên kịp thời các học sinh đã có sự cố gắng phấn đấutrong tuần
+ Cần phê bình nhẹ nhàng nhưng cương quyết những cá nhân sai phạm, chây lười, lơ là trong học tập và thiếu tính thần trách nhiệm với tập thể với các câu hỏi như vì sao tuần này
em chỉ đạt được 5 điểm ? Em có biết vì sao bạn khác đạt 10 điểm không ?…
+ Phát hiện và ngăn chặn kịp thời hiện tượng học sinh cá biệt
+ Thưởng, phạt công minh đảm bảo được tính thuyết phục, thu hút và ràng buộc học sinh.+ Tiếp tục rút kinh nghiệm với những kết quả đạt được đồng thời góp ý bổ sung kế hoạch hoạt động theo định hướng giáo dục đã có
GVCN cùng cán bộ lớp, cùng tập thể HS thảo luận tìm kiếm những cách thức để tiếtSHL luôn luôn mới mẻ, hấp dẫn
Để tránh nhàm chán có thể tổ chức các trò chơi tập thể (tổ chức đan xen nhau : tuần
tổ chức trò chơi, tuần sinh hoạt theo chủ đề)
- Một số trò chơi tham khảo:
Trò chơi thứ nhất : “Rung chuông vàng”: giữa các tổ với nhau Giáo viên chủ nhiệm
hướng dẫn cho các em tự ra câu hỏi: mỗi học sinh ra 2 câu : Nội dung câu hỏi do các
em tự sưu tầm và có ý kiến tham khảo các thầy cô giáo bộ môn để cho câu hỏi sát vớinội dung bài học tránh nhàm chán Cách tổ chức như sau: Người quản trò thu toàn
bộ câu hỏi của các em ( nộp vào sáng thứ 6) cho vào giỏ đựng : Các tổ cử lần lượt cácthành viên lên bốc thăm đưa về cho tổ thảo luận trả lời, sau 5 phút nếu tổ trả lời được
Trang 5thì cộng 10 điểm nếu trả lời không được thì các tổ khác được quyền trả lời, nếu trả lờiđúng được cộng 5 điểm Sau khi kết thúc trò chơi giáo viên chủ nhiệm tập hợp nếu
tổ nào đạt điểm cao nhất sẽ trao thưởng
Trò chơi thứ 2: “Ghi nhớ sự vật hiện tượng”
Luật chơi: Cho những người dự chơi đứng quan sát 3 phút Sau đó đi ra xa rồi bịt mắt lại Có hiệu lệnh mỗi người đi lần về chỗ để các hình, tìm lấy 1 hình, sờ kỹ rồi nói hình đó mang số mấy.Ai nói sai bị phạt
Mục đích: Gây bầu khí sôi động, linh hoạt trong khi chơi
Vật dụng: Lấy giấy cát tông cắt làm 6 hoặc 10 hình khác nhau Mỗi hình có ghi 1 số:
từ 1-10
Lưu ý: Có thể áp dụng để ôn lại kiến thức của các bài học.
Trò chơi thứ 3: “Truyền tin”
Luật chơi: Đứng thành từng đội và mỗi đội cử 01 người đến quản trò nhận bản tin, rồitrở về đứng cách những người của đội mình 1,5m và truyền lại bản tin đó bằng cử điệu mà không được nói, cũng như không được nhép miệng Đội nào nhận được bản tin và thực hiện theo bản tin trước là thắng
Mục đích: Gây bầu khí sôi động để dẫn vào chiều sâu lắng sau đó
Lưu ý: Không nên cho từ khó diễn đạt khó thực hiện hành động.
Khi các em tự tổ chức các em sẽ cảm thấy vai trò của mình quan trọng hơn Các em có khả năng sáng tạo theo cách các em mong muốn Chính các em đã biến giờ sinh hoạt lớpđơn thuần và nhạt nhẽo thành thú vị, sôi động
và ý kiến thật cụ thể, chi tiết nhằm phát huy tối đa những năng lực đã có ở học sinh và hạn chế những tồn tại trong các hoạt động
Rõ ràng để có được tiết sinh hoạt lớp thực sự hiệu quả và phát huy tính tích cực của HS,thì cả GVCN và học sinh đều phải tìm tòi, suy nghĩ, hoạt động nhiều hơn nhưng chắc chắnrằng sau mỗi một giờ sinh hoạt lớp được chuẩn bị chu đáo với những chủ đề hấp dẫn mangtính giáo dục cao sẽ là niềm vui, sự đoàn kết gắn bó, sự hiểu nhau giữa các thành viên tronglớp và sự trưởng thành qua từng tuần, từng tháng với nhiều kỹ năng được rèn giũa Thôngqua các hoạt động ngoài giờ lên lớp, giúp các em hoàn thiện nhân cách và trang bị cho mìnhnhững kỹ năng tốt, giúp ích cho cuộc sống
Phước Tân, ngày 16 tháng 9 năm 2019
TT - Tổ Xã hội.
Nguyễn Thị Hồng Long
Trang 6Làm thế nào để có giờ sinh hoạt lớp đạt hiệu quả.
PHẦN 1 : PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Đã từ lâu Đảng và nhà nước ta đã nhận định “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Vì thế mà GD-ĐT luôn có những bước đi mới và phải đổi mới một cách mạnh mẽ cả về nội dung và phương pháp nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn hiện nay Như Bác Hồ kính yêu của chúng ta
đã nói “Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai vớicác cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu.” Vậy làm thế nào có được một thế hệ trẻ có đủ tài và đức để phục vụ cho đất nước Ngoài việc cung cấp cho học sinh những kiến thức đầy đủ, chính xác theo qui định của chương trình thì người giáo viên còn phải quan tâm giúp các em từng bước hình thành, điều chỉnh, hoàn thiện những hành vi đạo đức phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi Quá
Trang 7trình giáo dục, giảng dạy đó chỉ đạt kết quả tốt khi và chỉ khi người thầy giáo tổ chức thật sựhiệu quả giờ “sinh hoạt lớp” Cùng với gia đình, xã hội và nhà trường đặc biệt phải kể đến quý thầy cô giáo chủ nhiệm là những con người có ảnh hưởng trực tiếp đến các em Công tác chủ nhiệm nói chung hay cụ thể hơn là các giờ sinh hoạt lớp nói riêng đóng một phần quan trọng trong quá trình giáo dục các em Để có các giờ sinh hoạt lớp hiệu quả thì người giáo viên chủ nhiệm cần linh động, sáng tạo và chọn lọc những giải pháp, biện pháp sao chođạt mục đích yêu cầu giáo dục Ngoài ra giáo viên cũng phải giải thích cho học sinh hiểu tầm quan trọng của giờ sinh hoạt lớp Từ đó giúp các em có cái nhìn đúng đắn và ý nghĩa hơn của giờ sinh hoạt lớp Dạy tốt giờ sinh hoạt lớp là điều kiện giáo viên kịp thời giúp học sinh thực hiện nội quy, quy định, điều chỉnh ý thức, thái độ, tình cảm trong rèn luyện đạo đức, trong quá trình học tập, ngăn chặn tình trạng suy thoái đạo đức, tệ nạn xã hội, lười và
bỏ học Đặc biệt nếu tổ chức tốt giờ sinh hoạt lớp sẽ tạo hứng thú cho tuần học tiếp theo Với những lí do trên nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài là “ Làm thế nào để có giờ sinh hoạt lớp đạt hiệu quả” để nghiên cứu
2.Mục đích nghiên cứu:
Từ nghiên cứu thực trạng của các giờ sinh hoạt lớp nhằm đưa ra các biện pháp để có giờ sinh hoạt lớp đạt hiệu quả giúp học sinh có hứng thú hơn cho tuần học tiếp theo
3 Đối tượng nghiên cứu
Vì thời gian có hạn nên trong đề tài này tôi chỉ áp dụng những giải pháp và biện pháp sinh hoạt lớp ở các đối tượng học sinh lớp 9 mà tôi đang đảm nhận trong năm học này
4.Nhiệm vụ nghiên cứu:
-Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc xây dựng giờ sinh hoạt lớp hiệu quả
-Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của giờ sinh hoạt lớp ở trường THCS
Từ đó so sánh với kết quả đạt được sau khi áp dụng những giải pháp, biện pháp sinh hoạt lớp mới Rút ra một số bài học bổ ích và một số kiến nghị sau nghiên cứu
5.Phương pháp nghiên cứu
Để làm đề tài này tôi đã lựa chọn một số phương pháp sau:
-Đọc tài liệu về những vấn đề có liên quan
-Sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp vấn đề
-Sử dụng phương pháp điều tra
-Phương pháp quan sát sư phạm
ra Tiết sinh hoạt lớp được đặt dưới sự quản lý, giám sát và tác động giáo dục của GVCN Nhiều giáo viên lên lớp chỉ lo truyền giảng kiến thức chuyên môn, không có thì giờ để uốn nắn chỉnh sửa những sai trái của học sinh Hơn nữa, các trường chỉ đưa ra các nội quy, lấy
Trang 8nội quy soi vào học sinh Mỗi khi các em phạm lỗi, thầy cô thường dùng hình thức kiểm điểm, phê bình hoặc nặng hơn là phạt, chứ không chú ý hướng cho các em cách tiến đến cái đúng Bước vào năm học mới, một vấn đề được lãnh đạo từ Bộ GD&ĐT, đến Sở và hiệu trưởng các trường đều nhấn mạnh là dành sự quan tâm đặc biệt đến giáo dục đạo đức, nhân cách và kỹ năng sống cho học sinh.Chính thông qua các giờ sinh hoạt lớp, các em bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm và tự đánh giá nhận xét nhau thẳng thắn, tích cực Các học sinh trong lớp được liên kết lại với nhau, giáo viên gắn bó với học sinh trong một cộng đồng chung để giải quyết những vấn đề của cuộc sống thực hàng ngày ở nhà trường, ở lớp học học sinh được mở rộng các mối liên hệ, tăng cường sự hiểu biết, giúp đỡ lẫn nhau, khắc phục xu hướng hẹp hòi, cục bộ, bè phải trong đời sống tập thể hàng ngày của lớp học Đây cũng là dịp để học sinh làm quen với nhiều loại hình hoạt động khác nhau, giúp các em phát triển các kĩ năng cơ bản và cần thiết cho bản thân Các em phải được vừa học vừa chơi, thi tài với nhau.Quan trọng hơn các em có ý thức tôn trọng và ứng xử tốt với mọi người, kể cả các em nhỏ tuổi hơn mình Biết sống hòa nhã sẵn sàng giúp đỡ người khác, tích cực tham gia vào các công việc chung, ý thức xây dựng môi trường sống thân thiện trong lớp học, gia đình; có ý thức chấp hành tốt quy định pháp luật và các chuẩn mực đạo đức khi vui chơi và học tập Không trực tiếp nhưng tiết sinh hoạt lớp còn góp phần củng cố kiến thức đã học, đồng thời mở rộng thêm tri thức bên ngoài xã hội mà bài học trên lớp chưa có điều kiện mở rộng Thực hiện tốt tiết sinh hoạt lớp là giáo viên đã xây dựng đươc một lớp học có nề nếp,
có thói quen học tập tốt, phát huy được tính chủ động, tích cực học tập của học sinh góp phần vào việc đổi mới phương pháp học, nâng cao chất lượng học tập Người ta thường nói:
“Nề nếp là mẹ đẻ của chất lượng” là vậy.Thông thường, công tác chủ nhiệm lớp là các hoạt động được tổ chức lồng ghép dưới nhiều hình thức: lồng ghép trong quá trình sinh hoạt lớp, lồng ghép qua môi trường giáo dục, qua các hoạt động ngoại khóa… Ở đây tôi chỉ muốn đề cập đến tiết sinh hoạt lớp vì nó giữ vai trò quan trọng trong việc chuyển giao các nhiệm vụ, phong trào thi đua của nhà trường đến từng học sinh một cách kịp thời
II :Thực trạng và giải pháp
I/Khảo sát thực trạng:
1.Thuận lợi-khó khăn
Là một xã có truyền thống hiếu học , đa số các em học sinh được xuất thân từ các gia đình thuần nông nên hầu hết đều ngoan Được sự quan tâm của ban lãnh đạo các cấp, chính quyền địa phương và ban giám hiệu trường luôn tạo điều kiện tốt nhất để cho học sinh được phát triển toàn diện cả về trí tuệ lẫn về thể chất.Trường có một đội ngũ giáo viên trẻ nhiệt huyết với nghề và có khả năng tiếp cận công nghệ thông tin nhanh nhẹn , đặc biệt có chuyênmôn vững vàng.Tuy nhiên, do địa bàn xã rộng, và có một nữa số học sinh là con em công giáo Đối với học sinh lớp 9 là giai đoạn các em có sự thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý Vì thế giờ sinh hoạt trở thành nơi giao lưu của các em.Là nơi các em có thể bọc bạch với người
“mẹ hiền” của mình về quá trình học tập và những thay đổi trong tuần qua
2.Thực trạng tiết sinh hoạt hiện nay:
Dẫu biết rằng giờ sinh hoạt lớp nó góp phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách đạođức, tạo húng thú học tập cho học sinh, hình thành kỷ năng sống cho các em ,… Thế nhưng ,
ở một số lớp giờ sinh hoạt chưa được chú trọng cho lắm hoặc mỗi giờ sinh hoạt là nhắc đến những việc làm “kiểm điểm” của các thầy cô Nào là tình hình lớp không ổn định, vi phạm
Trang 9nội quy, không học bài Mặc dù thầy cô có ý tốt muốn nhắc nhở học sinh của mình, đó cũng
là một cách quan tâm nhưng thầy cô cứ lặp đi lặp lại điều này trong hầu hết các buổi sinh hoạt khiến cho học sinh cảm thấy khá căng thẳng thậm chí giống như là tra tấn cực hình.Vì thế giờ sinh hoạt lớp được tổ chức một cách rời rạc, đơn điệu,nhàm chán, thiếu thực tế, không sinh động,không hứng thú với học sinh Giáo viên chủ nhiệm quá nghiêm khắc, không gần gữi, thân thiện, không đặt mình vào vị trí của học sinh để hiểu các em Do đó tạotâm lí chán nản cho đối tượng tham gia
Tổng số học sinh khối 9 đầu năm học 2015-2016 là 132 em
II.Nguyên nhân của thực trạng:
Vì sao học sinh không thích các tiết sinh hoạt lớp?
Phần lớn giáo viên chủ nhiệm sinh hoạt lớp bằng các nội dung phê phán kiểm điểm học sinh.Học sinh không được cùng nhau tổ chức, tham gia
Nội dung sinh hoạt thường được giáo viên chủ nhiệm làm chủ do đó còn khô cứng, lặp đi lặp lại, không thực sự gắn với nhu cầu của học sinh
Hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp đơn điệu, nhàm chán, không hứng thú với học sinhGiáo viên quá nghiêm khắc, không gần gũi, thân thiện, không đặt mình vào vị trí của học sinh để hiểu các em
Thực tế hiện nay trong các buổi sinh hoạt lớp, các thầy cô thường phê bình học sinh nhiều hơn tuyên dương
Biết tuyên dương – phê bình đúng mực sẽ khiến học trò hứng thú trong học tập…
Về nguyên tắc, tuyên dương phải nhiều hơn phê bình để tạo tâm lý tích cực vì ai cũng thích tuyên dương hơn là phê bình
Khi tuyên dương hay phê bình HS cần lưu ý một số vấn đề sau:
Tuyên dương phải cụ thể :tên học sinh rõ ràng , vấn đề gì.Khi tuyên dương phải chân thật, gây được cảm xúc tích cực nơi người khen Tuyên dương phải kịp thời nhất là với những
em hay mắc khuyết điểm, những em học yếu, nhút nhát…
Khi phê bình HS cũng cần lưu ý là phê bình hành vi cụ thể chứ không khái quát hoá thành phẩm chất nhân cách Khi phê bình không được chì chiết, nhắc đi nhắc lại những khuyết điểm đã xảy ra từ lâu ……
III.Giải pháp – biện pháp:
1.Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Mỗi người giáo viên chủ nhiệm lớp phải ý thức được rằng giờ sinh hoạt lớp là dạng hoạt động giáo dục tập thể, là một hình thức tổ chức tự quản cho học sinh và là một trong những giải pháp cơ bản góp phần xây dựng tập thể học sinh đoàn kết
Đây cũng là dịp để học sinh làm quen với nhiều loại hình hoạt động khác nhau, giúpcác em phát triển các kĩ năng cơ bản và cần thiết cho bản thân
Trang 10Chính vì thế giáo viên chủ nhiệm phải xác định được mục tiêu của giờ sinh hoạt lớp Và tìm hiểu những nguyên nhân chính làm cho học sinh không thích giờ sinh hoạt lớp.
2.Nội dung –cách thức thực hiện giờ sinh hoạt lớp
Thực hiện tốt tiết sinh hoạt sẽ tác động tích cực đến các tiết học khác trong toàn tuần học của lớp và là cơ sở để theo dõi, đánh giá quá trình rèn luyện và tiến bộ của mỗi học sinh xuyên suốt cả năm học Trong tiết sinh hoạt giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò vừa là nhà viết kịch bản vừa là đạo diễn và cũng là cá nhân tác động tích cực trong giáo dục hoàn thiện nhân cách cho học sinh và hoàn thành nhiệm vụ tiết học Để hoàn thành tốt tiết sinh hoạt chúng ta thực hiện theo các theo các bước:
Bước 1 : Thu thập thông tin- Điều khiển gián tiếp
Giải pháp :
Giáo viên chủ nhiệm cần:
– Rà soát nhiệm vụ giáo dục của tháng, của tuần theo chủ đề
– Nắm bắt tình hình hoạt động và học tập của toàn lớp trong tuần thông qua các nguồn: Sổ đầu bài, thầy cô bộ môn và cán bộ lớp Cần nắm và phân loại các thông tin trong giờ học và ngoài giờ học: Tiến bộ, sa sút, yếu có cố gắng, thiếu tập trung… và việc thực hiện nội quy của tập thể lớp cũng như cá nhân học sinh trong lớp
– Trao đổi, định hướng trước với cán bộ lớp về nhiệm vụ của tiết sinh hoạt chuẩn bị thực hiện và kế hoạch tuần tiếp theo (dựa trên chủ đề hoạt động và các công tác đột xuất của nhà trường và ban thi đua đoàn trường )
Bước 2: Tiến hành giờ sinh hoạt : Có thể chia thành 4 hoạt động lớn
1.Tổng kết, đánh giá thi đua và xây dựng kế hoạch:
Đánh giá lại những hoạt động trong tuần:
* Lớp Trưởng điều khiển lớp:
+ Các tổ trưởng: lần lượt báo cáo tình hình học tập cũng như việc thực hiện nội
quy trường lớp của các thành viên trong tổ
+ Lớp phó phụ trách học tập: Theo dõi nề nếp học tập chung và tổng hợp để đánh giá hoạt
động học tập vào tiết sinh hoạt cuối tuần
+ Lớp phó phụ trách lao động: Phân công, theo dõi, đôn đốc công tác lao động, vệ sinh lớp
và khu vực, phân công chăm sóc công trình măng non, tổng hợp để đánh giá vào tiết sinh hoạt cuối tuần
+Bàn trưởng: Nhiệm vụ đôn đốc các thành viên trong bàn hoàn thành tốt nhiệm vụ
+ Lớp trưởng :nhận xét ưu điểm, khuyết điểm về các họat động của lớp trong tuần
vừa qua: nề nếp, học tập, đạo đức và điều hành tiết sinh hoạt cuối tuần
Giải pháp :
Đây là hoạt động quan trọng nhất của tiết sinh hoạt, thể hiện tốt khả năng tự quản của học sinh Nêu cao được tinh thần phê và tự phê trong tập thể, giúp các em có được sự đoàn kết, thấy rõ trách nhiệm của mỗi thành viên trong xây dựng tập thể đồng thời ngăn ngừa được mầm móng của những sai phạm về đạo đức học đường.Qua đó giáo viên chủ nhiệm vừa để nắm được một cách cụ thể chi tiết hơn tình hình của từng học sinh trên lớp, vừa tạo cơ hội
để các em thể hiện tâm tư nguyện vọng
Như vậy để hoạt động này được hiệu quả thì ngay từ đầu năm học GVCN cần phải xây dựngđội ngủ cán bộ lớp, cán sự bộ môn vững vàng có thể thu hút, thuyết phục được tập thể Đồng thời có sự tập dượt cho lực lượng cán bộ lớp phương pháp làm việc, phương pháp
Trang 11theo dõi đánh giá, phương pháp nhận xét trước tập thể như: tuyên dương thì cần làm nổi bật,phê bình thì nhẹ nhàng thuyết phục không nên dùng từ ngữ gay gắt gây tổn thương trực diệnđến đối tượng bị phê bình Bên cạnh đó GVCN cũng phải giảng giải cho tập thể lớp hiểu đó
là công việc phải làm với mục tiêu xây dựng tập thể, đoàn kết giúp đỡ nhau tiến bộ Mọi người trong tập thể lớp bình đẳng, việc phê bình chỉ giúp hoàn thiện chứ không mang tính chất chỉ trích, trù dập hay cô lập một thành viên nào đó trong tập thể
2.Sinh hoạt , thảo luận theo chuyên đề/ chủ điểm hoặc tổ chức các trò chơi
– Sinh hoạt theo chủ đề nội dung sinh hoạt nên gắn với các hoạt động chủ điểm tháng, gắn với những ngày kỉ niệm lớn, gắn với các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội diễn ra ở địa phương, trong nước và trên thế giới, Hình thức sinh họat cũng đa dạng: có thể là thi văn nghệ giữa các tổ, có thể chỉ là đố vui khoa học; có thể là sự giao lưu với người trong cuộc ,
tổ chức các trò chơi
Giải pháp:
– Nên giao lần lượt cho các tổ học sinh chủ trì, các tổ khác hỗ trợ, tham gia Mỗi tổ sẽ chịu trách nhiệm tổ chức sinh hoạt lớp một tuần Kế hoạch sinh hoạt lớp sẽ được giáo viên chủ nhiệm thông qua và thực hiện Khi các em tự tổ chức các em sẽ cảm thấy vai trò của mình quan trọng hơn Các em có khả năng sáng tạo theo cách các em mong muốn Chính các em
đã biến giờ sinh hoạt lớp đơn thuần và nhạt nhẽo thành thú vị, sôi động.Khi tiến hành thảo luận chuyên đề cần lưu ý:
+ Vấn đề hay chủ đề thảo luận phải phù hợp với hứng thú, nhu cầu và trình độ nhận thức chung của học sinh, có nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau
+ Vấn đề đưa ra thảo luận đòi hỏi sử dụng nhiều kiến thức và kinh nghiệm để đánh giá,kết luận, hay sáng tạo ý tưởng mới
+ Môi trường thảo luận phải thuận lợi, an toàn, thoải mái để tất cả học sinh đều có cơ hội bày tỏ những ý kiến, quan điểm và chính kiến của mình
+ Người dẫn chương trình phải khéo léo dẫn dắt, khêu gợi sự mạnh dạn, tự tin,tích cực của mọi HS trong lớp để thảo luận sôi nổi và có hiệu quả Cần tôn trọng ý kiến của các thành viên trong thảo luận,
+ Nếu gặp khó khăn (trường hợp không thống nhất ý kiến…) cần mời người cố vấn hay GV giải đáp (người cố vấn hay GV đóng vai trò là người trọng tài khoa học cho HS trong quá trình thảo luận)
Để tránh nhàm chán có thể tổ chức các trò chơi tập thể (tổ chức đan xen nhau : tuần tổ chứctrò chơi, tuần sinh hoạt theo chủ đề)
về cho tổ thảo luận trả lời, sau 5 phút nếu tổ trả lời được thì cộng 10 điểm nếu trả lời không được thì các tổ khác được quyền trả lời dưới hình thức phất cờ ,nếu trả lời đúng được cộng 5điểm Sau khi kết thúc trò chơi giáo viên chủ nhiệm tập hợp nếu tổ nào đạt điểm cao nhất sẽkhông làm công tác vệ sinh cho tuần học tới Khi các em tự tổ chức các em sẽ cảm thấy vai