chuyên đề chủ nhiệm làm việc theo cặp, theo nhóm

Việc thay đổi phương pháp dạy kết hợp với việc tăng cường thiết bị dạy học cho các tiết dạy thêm phong phú và sinh động càng đòi hỏi người giáo viên có những thay đổi về các dạy từng nội

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong sự phát triển của thế giới khoa học công nghệ đòi hỏi con người phải có trình độ văn hóa, tính ứng dụng khoa học, độc lập sáng tạo trong công nghệ hiện đại

và có khả năng giải quyết mọi vấn đề theo hướng công nghiệp hóa.”.Việc cập nhập và

áp dụng các công nghệ tiên tiến trong đời sống, trong sản xuất và trong giảng dạy rất quan trọng Một trong những vấn đề quan trọng trong giảng dạy là đổi mới phương pháp giảng dạy mà mỗi giáo viên chúng ta quan tâm đó là việc dạy cho học sinh cách tiếp nhận các thông tin đa chiều ngay trong bài giảng bằng các kênh hình, kênh chữ

Môn Công Nghệ 9 được thiết kế theo Mô đun nghề nên thời lượng Thực hành là khá cao, môn học mang tính thực tế cao, rất thiết thực cho việc chọn nghề, hướng nghiệp cho học sinh sau THCS

Việc thay đổi phương pháp dạy kết hợp với việc tăng cường thiết bị dạy học cho các tiết dạy thêm phong phú và sinh động càng đòi hỏi người giáo viên có những thay đổi về các dạy từng nội dung cho người học Một vấn đề đặt ra khi có những thay đổi đó là việc áp dụng các phương pháp dạy học sao cho hợp lý và kết hợp được với việc sử dụng thiết bị trong tiết dạy sao cho đạt hiệu quả cao nhất Trong chuyên

đề này tôi chỉ muốn nêu lên vấn đề áp dụng phương pháp giảng dạy trên cơ sở có các thiết bị dạy học tiên tiến hiện đại vào giảng dạy trong môn công nghệ 9 và kết hợp

một số phương pháp dạy học như “làm việc theo cặp, theo nhóm” và các phương

pháp khác nhằm truyền đạt hết nội dung kiết thức của bài đến học sinh và qua đó phát triển các kỹ năng và kỹ xảo trong từng bài học cho các em

II/ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Đối tượng nghiên cứu của chuyên đề này là học sinh học học môn Công nghệ 9 Mô đun “Lắp đặt mạng điện trong nhà”

PHẦN II NỘI DUNG

I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Môn học Công nghệ trong trường phổ thông là môn học ứng dụng nhằm:

- Trang bị cho người học hệ thống kiến thức kỹ thuật đại cương, những cơ sở khoa học của các giải pháp kỹ thuật - Công nghệ trong lĩnh vực sản xuất công – nông – lâm nghiệp, làm tiền đề cho các bậc học tiếp theo và vận dụng vào thực tiễn Đồng thời hình thành cho người học một số kỹ năng cơ sở, phổ biến trong lao động và sản xuất

- Góp phần hình thành cho người học năng lực nhận thức (tư duy và năng lực kỹ thuật) và khả năng hành động sáng tạo khi vận dụng hiểu biết kỹ thuật vào thực tiễn

- Góp phần giáo dục kỹ thuật tổng hợp – hướng nghiệp cho người học

- Học Công nghệ người học không chỉ để “biết” mà còn phải “làm được” do đó

lý thuyết phải đi đôi với thực hành, bài học mang tính thực tiễn, điển hình, khái quát, làm cơ sở để người học vận dụng vào những tình huống cụ thể Muốn vậy cần phải phát huy được vai trò chủ thể của người học và vận dụng kiến thức

- Tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc về an toàn lao động vệ sinh học đường nhất

là trong dạy thực hành kỹ thuật

- Giáo dục ý thức tổ chức kỷ luật, tác phong công nghiệp, hình thành tâm lý sẵn sàng đi lao động cho người học thông qua những nội dung cụ thể

II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN

Trong quá trình giảng dạy nhiều năm tôi đã sử dụng các thiết bị dạy học tiên tiến như máy vi tính, máy chiếu bảng từ và áp dụng một số phương pháp giảng dạy trong các giờ dạy học bộ môn Công nghệ 9 Tôi nhận thấy khi áp dụng các phương pháp giảng dạy mới vào giảng dạy đã đạt kết quả cao hơn so với việc áp dụng các phương pháp giảng dạy cũ Dưới đây là một số trong những phương pháp giảng dạy tôi đẫ áp dụng:

1 Các phương pháp được sở dụng trong bài dạy

a Phương pháp dạy học làm việc theo cặp - theo nhóm

Làm việc theo cặp, theo nhóm giúp học sinh có cơ hội tiếp xúc và trao đổi với nhau trong quá trình tìm kiếm thông tin và thu nhận kiến thức Nó giúp cho việc phát triển các kỹ năng tương tác giữa các cá nhân như nghe, nói tranh luận và quan

hệ thầy trò Về mặt giáo dục, làm việc nhóm để phát triển trình độ cao đối với các

kỹ năng làm việc trí óc như việc lý giải và giải quyết vấn đề Làm việc nhóm là thích hợp để khuyến khích sự độc lập trong học tập của học sinh

Phương pháp dạy học làm việc theo cặp - theo nhóm chỉ tạo ra cảm nhận khi:

- Mục đích được xác đinh rõ ràng

- Bài tập đưa ra phải phù hợp với trình độ học sinh

- Bài tập là giả định hoặc có tính thử thách

- Huy động kiến thức, kinh nghiệm của người học có thể đóng góp cho kết quả chung

Câu hỏi hoặc vấn đề được đưa ra rõ ràng, viết lên bảng hoặc ghi trong phiếu học tập, nên công bố trước thời gian thực hiện và cách thức công bố kết quả Khi bài tập được giao cho học sinh, giáo viên cần quan sát xem người học làm việc như thế nào, giúp đỡ các em những vấn đề vướng mắc

Tiến hành phương pháp:

- Làm việc chung cả lớp

- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

- Tổ chức các cặp, nhóm, giao nhiệm vụ

- Hướng dẫn cách làm việc theo cặp và theo nhóm

- Làm việc theo cặp và theo nhóm

- Trao đổi ý kiến trong cặp và trong nhóm

- Phân công trong cặp và trong nhóm hoặc từng cá nhân cụ thể làm việc độc lập rồi trao đổi

- Cử đại diện trình bày kết quả trước lớp

- Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp

- Các nhóm báo cáo kết quả thảo luận

- Thảo luận chung cả lớp

- GV nhận xét, bổ xung, tổng kết

b Phương pháp làm mẫu – quan sát.

- Giáo viên thực hiện hành động (hoặc động tác) kỹ thuật kết hợp với giải thích nhằm giúp học sinh hình dung rõ từng động tác (cử động) riêng lẻ của hành động (động tác) và trình tự các động tác đó, làm cho các em có khả năng thực hiện lại được các hành động đã chỉ dẫn và tin tưởng vào sự đúng đắn của nó

c Phương pháp huấn luyện – luyện tập.

* Luyện tập là sự lặp đi lặp lại một hay nhiều hành động kỹ thụât một cách có

kế hoạch, có hệ thống nhằm hình thành và rèn luyện kỹ năng – kỹ xảo.

* Các giai đoạn luyện tập kỹ năng – kỹ xảo:

- Giai đoạn làm quen, tạo ra biểu tượng rõ ràng về các hành động cần luyện tập

- Giai đoạn thử, nắm được hành động đúng ( thực hiện đúng trình tự các động tác, hiểu được bản chất của hành động )

- Giai đoạn cơ bản đạt tới mức độ chính xác của hành động (loại bỏ các động tác thừa, tự điều chỉnh hành động )

- Giai đoạn tăng độ chính xác độ nhanh, độ linh hoạt, giảm sự tham gia của ý thức

* Các yêu cầu đối với giáo viên:

- Làm cho học sinh hiểu rõ mục đích và cách tiến hành công việc

- Làm cho học sinh nắm vững các kiến thức cần thiết, đặc biệt là các biểu tượng, động hình vận động của hành động cần luyện tập

- Tổ chức luyện tập với số lần thích hợp, theo trình tự nâng cao dần yêu cầu của hành động (đúng, chính xác, nhanh ) với sự hỗ trợ của các thiết bị, dụng cụ kỹ thuật tương ứng

- Tăng cường công tác kiểm tra, tự kiểm tra và điều chỉnh (của học sinh), đặc biệt

là quá trình theo dõi, uốn nắn thường xuyên của giáo viên trong xuốt quá trình luyện tập

2 Các phương tiện hỗ trợ trong giảng dạy:

- Máy vi tính được sử dụng để soạn bài dạy

- Máy chụp ảnh và máy quay phim để lấy tư liệu

- Các phần mềm hỗ trợ cho việc soạn bài như: Microsoft Wort, Microsoft Office Powerpoint, Photoshop CS, CorelDRAW, Paint, …

- Hệ thống máy chiếu bảng từ để đăng xuất các bài dạy

- Các thiết bị có trong phần chuẩn bị của bài dạy

- Các thiết bị dạy học truyền thống như phấn, bảng

III/ ÁP DỤNG TRÊN ĐỐI TƯỢNG.

- Tôi đã áp dụng những biện pháp trên trong việc giảng dạy các bài lý thuyết và thực hành môn Công nghệ 9 Trong khuôn khổ chuyên đề này tôi chỉ đưa ra việc sử dụng các thiết bị dạy học tiên tiến và áp dụng các phương pháp trên trong việc dạy bài thực hành:

Tên bài: Lắp mạch điện đèn ống huỳnh quang.

Bài 7 Thực hành: LẮP MẠCH ĐIỆN ĐÈN ỐNG HUỲNH QUANG

I MỤC TIÊU:

Dạy xong bài này, GV cần làm cho HS:

- Hiểu được nguyên lý làm việc của

- Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện

- Lắp đặt được mạch điện đúng yêu cầu kĩ thuật, đúng qui trình và đảm bảo an toàn điện

- Làm việc cẩn thận, an toàn và khoa học

II CHUẨN BỊ:

GV:

- Soạn giáo án đầy đủ và chi tiết, tham khảo một số tài liệu phục vụ cho giảng dạy

- Tranh ảnh sơ đồ nguyên lý mạch điện

- Vật mẫu: Mạch điện đèn ống huỳnh quang

- Dụng cụ, thiết bị và vật liệu: Kìm, tua vít, dao nhỏ, khoan tay, giấy ráp, bút thử điện, bảng điện, ổ cắm điện, cầu chì, công tắc, dây dẫn điện, băng cách điện, đèn ống huỳnh quang, máng đèn, chấn lưu, stắc te

HS: (mỗi nhóm một bộ)

- Dụng cụ, thiết bị và vật liệu: Kìm, tua vít, dao nhỏ, khoan tay, giấy ráp, bút thử điện, bảng điện, ổ cắm điện, cầu chì, công tắc, dây dẫn điện, băng cách điện, đèn ống huỳnh quang, máng đèn, chấn lưu, stắc te

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

T

Hoạt động 1: Chuẩn bị và nêu yêu

cầu của bài thực hành.

GV nêu nội qui thực hành.

GV nêu các biện pháp an toàn khi thực

hành

GV nêu mục tiêu của bài học để hs nắm

được các nội dung kiến thức và kĩ năng

cần đạt được sau giờ thực hành này

Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

Giáo viên chia nhóm, cử nhóm trưởng

Nêu yêu cầu, nội qui thực hành

Giáo viên kiểm tra đồ dùng, dụng cụ, vật

liệu thiết bị mà học sinh chuẩn bị theo yêu

cầu

- HS tham gia các hoạt động do GV tổ chức

- Nhóm trưởng kiểm tra sự chuẩn bị của các thành viên trong nhóm mình

Lắng nghe mục tiêu của bài học

- HS ghi tên bài và đề mục vào vở ghi

Hoạt động 2: Tìm hiểu sơ đồ nguyên

lý và vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.

GV Cho học sinh quan sát bảng điện đã

hoàn chỉnh => Muốn có bảng điện đã hoàn

chỉnh như vậy cần phải hiểu được mạch

điện qua sơ đồ

GV Treo hình 7.1 phóng to

GV hướng dẫn HS về sơ đồ lắp đặt mạch

điện theo mẫu trong SGK

Hoạt động 3: Hoạt động thực hành.

- GV cho các nhóm HS thực hành vẽ sơ

đồ GV hướng dẫn HS về sơ đồ lắp đặt

mạch điện theo mẫu trong SGK

- GV hướng dẫn HS lập bảng dự trù dụng

cụ, thiết bị và vật liệu

II NỘI DUNG VÀ TRÌNH TỰ TIẾN HÀNH

1 Tìm hiểu chức năng mạch điện

HS: Quan sát bảng điện mẫu mạch điện đèn ống huỳnh quang

- Nêu chức năng của bảng điện đó

2 Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện

a Tìm hiểu sơ đồ nguyên lý

HS Quan sát mô tả sơ đồ ngưyên lý (Các phần tử? Mối liên quan: Mắc song song hay nối tiếp? phần tử nào trước trước, phần tử nào sau?)

CL O

A

T

Tên dụng cụ, vật liệu

và thiết bị

Số lượng

Yêu cầu kỹ thuật

b Vẽ sơ đồ lắp đặt

HS: - Vẽ sơ đồ lắp đặt theo các bước hướng dẫn SGK (1 học sinh vẽ trên bảng)

Hoạt động 3: Tìm hiểu qui trình

lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh

quang:

- GV:- Treo tranh mô tả các bước của qui

trình lắp đặt

- GV:- Ghép phần tên mỗi bước trong qui

trình

- GV: Cho HS quan sát bảng điện đã vạch

dấu; Một bảng điện đã khoan lỗ

GV: - Kết luận: Tính toán xác định

chiều dài bảng điện (a); vị trí công tắc

và cầu chì (b) => (a-b): khoảng cách

cho đèn => đánh dấu vị trí đèn

+ Đo khoảng cách đèn đến lỗ bắt vít

3 Qui trình lắp đặt mạch điện

- HS: - Quan sát

- Xác định lỗ luồn dây, lỗ bắt vít

- HS: - Quan sát bảng điện đã khoan lỗ

Bước 1: Vạch dấu Bước 2: Khoan lỗ Bước 3: Lắp thiết bị điện của bảng điện Bước 4: Nối dây bộ đèn

Bước 5: Nối dây mạch điện.

Bước 6: Kiểm tra.

- HS: - Quan sát sơ đồ

- Nêu cách lắp

- HS: nêu các công việc cần KT HS: - Xác định vị trí đặt đèn; vị trí cầu chì,

O

A

CL

=> đánh dấu vị trí bắt vít.

- Thao tác mẫu: vạch dấu, khoan lỗ

công tắc, vị trí lỗ bắt vít, lỗ lên dây

Hoạt động 4: Tiến hành lắp mạch

điện

- GV giáo các thiết bị, dụng cụ và vật liệu

cho các nhóm trưởng và giao nhiệm vụ

cho từng nhóm

- Giải đáp một số thắc mắc của hs

- Thường xuyên hướng dẫn đến từng HS,

điều chỉnh các sai sót trong khi làm bài

Giáo viên yêu cầu học sinh thực hành theo

từng công đoạn Sau mỗi công đoạn Giáo

viên kiểm tra, nhận xét cụ thể sau đó mới

cho tiến hành làm tiếp công đoạn tiếp

theo

GV kiểm tra trong từng công đoạn xem

học sinh dùng dụng cụ gì, có thích hợp

không? và có đảm bảo yêu cầu kĩ thuật

không Sau đó uốn nắn để HS làm tốt hơn

4

Lắp mạch điện

* Chuẩn bị thao tác mẫu:

HS: - Nêu những chú ý khi vạch dấu, khoan

lỗ BĐ HS: - Xác định vị trí các thiết bị Xác định vị trí lỗ lên dây, lỗ bắt vít

HS: quan sát

* Thực hành:

HS: - Vạch dấu trên bảng điện và khoan lỗ

- Lưu ý học sinh: Dùng ký hiệu khác nhau với lỗ lên dây, lỗ bắt vít

* Kết thúc:

HS: - Ngừng thực hành Kiểm tra chéo Ghi phiếu thực hành

HS: Thu dọn chỗ thực hành

Tổng kết rút kinh nghiệm.

- Giáo viên yêu cầu học sinh thu dọn vệ sinh nơi làm việc Yêu cầu học sinh nạp lại sản phẩm

- Giáo viên nhận xét chung về quá trình làm việc của học sinh

+ Về ý thức kỉ luật

+ Về sự chuẩn bị của học sinh

+ Về thái độ làm việc

+ Về kết quả đạt được

+ Về thực hiện qui trình.

- Giáo viên dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết sau hoàn thiện sản phẩm

Báo cáo thực hành.

Giáo viên hướng dẫn học sinh làm báo cáo thực hành theo mẫu Sau đó tự nhận xét kết quả làm việc của từng cá nhân

Họ và tên: Lớp:

BÁO CÁO THỰC HÀNH Bài thực hành lắp mạch điện đèn ống huỳnh quang

1 Sơ đồ nguyên lý:

2 Sơ đồ lắp đặt:

3 Qui trình lắp đặt:

4 Lập bảng dự trù:

5 Báo cáo nội dung thực hành.

Các công đoạn Nội dung làm việc Sử dụng dụng

cụ

Yêu cầu kĩ thuật

6 Đánh giá kết quả thực hành.

Qua giảng dạy trên đối tượng thực là học sinh lớp 9 Trường THCS Trung Mỹ tôi đã

có sự đánh giá và so sánh giữa sử dụng các thiết bị dạy học tiên tiến và áp dụng các phương pháp dạy học mới với các phương pháp cũ như sau:

- Trong bài này tôi dạy phần hướng dẫn lý thuyết về mạch điện cho học sinh.

- Kết quả đạt được so với việc áp dụng các phương pháp cũ như sau:

 Học sinh hiểu được công dụng và nguyên lý làm việc của mạch điện hai công tắc hai cực điều khiển hai đèn, cao hơn

 Số học sinh nắm được sơ đồ lý thuyết và thiết kế được sơ đồ thực hành của mạch điện cao hơn so với áp dụng phương pháp cũ

 Học sinh biết lập bảng dự trù và chuẩn bị được các dụng cụ, thiết bị và vật liệu cho việc lắp đặt mạch điện

 Học sinh đã có ý thức, hăng hái và yêu thích hơn trong các giờ học môn Công nghệ

PHẦN III KẾT LUẬN

Thay đổi phương pháp giảng dạy, trang bị thêm thiết bị phục vụ cho việc dạy học

là vấn đề cấp thiết trong quá trình dạy học hiện nay Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tôi đã nêu trên và phát huy tính tích cực của phương pháp vừa làm cho học sinh thêm chủ động chiếm lĩnh tri thức và vừa làm cho bài dạy của giáo viên thêm sinh động và sát với thực tế; theo đúng chủ trương của ngành về việc dạy học hiện nay “lấy học sinh làm trung tâm”

Mặt khác đặc thù của bộ môn đòi hỏi khá nhiều về điều kiện cơ sở vật chất từ phòng thực hành chuyên biệt đến trang bị các dụng cụ, trang thiết

bị, vật tư điện nên các nhà trường cần có sự đầu tư thường xuyên bổ xung cho môn học Các giáo viên trực tiếp giảng dạy môn học này để đạt được thành công thì cần phải tuân thủ việc chuẩn bị thật kỹ trước khi lên lớp Theo cá nhân tôi, trước khi lên lớp giáo viên cần chú ý những điểm sau:

- Lên kế hoạch thật chi tiết, cụ thể Trình BGH xem xét, bố trí địa điểm, tạo điều kiện về nơi làm việc cũng như nguồn điện ổn định, an toàn

- Nghiên cứu thật kỹ nội dung chương trình SGK, SGV

- Sưu tầm tài liệu hỗ trợ, tham khảo các loại tài liệu liên quan

- Làm thử nhiều lần trước

- Kiểm tra thật kỹ các dụng cụ, các vật liệu, thiết bị điện cần sử dụng

trong bài giảng

Qua thực tế giảng dạy và áp dụng các phương pháp giảng dạy nêu trên trong phòng học chức năng ban thân tôi cảm thấy việc học sinh tiếp thu kiến thức nhanh hơn và các em nhớ lâu hơn so với việc dạy trên lớp học thuần túy Trong phạm vi bài viết này, do còn nhiều hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót, mong được sự góp ý của các bạn và đồng nghiệp để phương pháp giảng dạy ngày càng được phổ

biến và thành công hơn nữa./

Tôi xin chân thành cảm ơn!