Tài liệu Doanh thu và nợ phải thu ppt

 Sai sót trong việc trình bày thuyết minh báo cáo tài chính: trình bày cách khoản doanh thu không hợp lý  Ghi nhận các nghiệp vụ liên quan đến doanh thu của đơn vị khác vào sổ của đơ

Mục tiêu

• Nội dung, đặc điểm, các giao dịch liên quan đến khoản mục doanh thu và nợ phải thu (NPT)

• Xác định rủi ro kiểm toán liên quan đến khoản mục doanh thu và

NPT mục tiêu kiểm toán

• Kiểm soát nội bộ đối với doanh thu và NPT

• Phương pháp kiểm toán khoản mục doanh thu và NPT

Doanh thu và NPT

thu

• Rủi ro & mục tiêu kiểm toán

• Kiểm soát nội bộ

Doanh thu và NPT

Khoản mục nợ phải thu

• Phải thu khách hàng

• Phải thu từ các đối tượng khác

• Dự phòng nợ phải thu khó đòi

Dự phòng nợ phải thu khó đòi

• Khoản nợ phải có chứng từ gốc, có đối chiếu xác

nhận của khách nợ về số tiền còn nợ

• Có đủ căn cứ xác định là khoản nợ phải thu khó đòi:

o Nợ phải thu quá hạn thanh toán

o Nợ phải thu chưa tới thời hạn thanh toán nhưng

khách nợ không còn khả năng thanh toán

Doanh thu và NPT

• Đối với NPT quá hạn thanh toán, mức trích lập dự phòng như sau:

o 30% giá trị đối với khoản NPTquá hạn từ trên 6 tháng đến dưới 1 năm

o 50% giá trị đối với khoản NPT quá hạn từ 1 năm đến dưới 2 năm

o 70% giá trị đối với khoản NPT quá hạn từ 2 năm đến dưới 3 năm

o 100% giá trị đối với khoản NPT quá hạn từ 3 năm trở lên

• Đối với NPT chưa đến hạn thanh toán nhưng tổ chức kinh tế đã lâm vào nh trạng mất khả năng thanh toán thì doanh nghiệp dự kiến mức tổn thất không thu hồi được để trích lập dự phòng

Doanh thu và NPT

Phương pháp dự phòng nợ phải thu khó đòi

(thông tư228/2009/TT-BTC )

Ghi nhận doanh thu bán hàng phải thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện (VAS

14)

quyền sở hữu sản phẩm/hàng hóa cho người mua

hoặc quyền kiểm soát hàng hóa

Doanh thu và NPT

Điều kiện ghi nhận doanh thu

Ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ phải thỏa mãn đồng thời

4 điều kiện (VAS 14)

• Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn

• Có khả năng thu được lợi ích từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó

• Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày ghi nhận doanh thu

• Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó

Doanh thu và NPT

Điều kiện ghi nhận doanh thu

• Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ

• Thu tiền

• Trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi

• Xử lý nợ phải thu khó đòi

Các nghiệp vụ chính

Doanh thu và NPT

Định khoản

Nợ Phải thu

Có Doanh thu

Bán hàng/

dịch vụ

• Nợ Tiền

• Có Phải thu

Thu tiền

• Nợ Chí phí dự phòng nợ khó đòi (KQKD)

• Có Dự phòng nợ phải thu khó đòi (CĐKT)

Trích lập DP

Doanh thu và NPT

• Nợ Dự phòng nợ phải thu khó đòi

• Có Phải thu

Xử lý nợ

Tại sao doanh thu và nợ phải

thu được xem là chứa nhiều

rủi ro bị sai lệch trọng yếu?

 Sai sót trong việc trình bày thuyết minh báo cáo tài chính: trình bày cách khoản doanh thu không hợp lý

 Ghi nhận các nghiệp vụ liên quan đến doanh thu của đơn vị khác vào sổ

của đơn vị mình

 Các khoản nợ phải thu, doanh thu không được ghi nhận đầy đủ

 Ghi nhận các khoản phải thu, doanh thu không có thực

 Ghi nhận sai giá trị các khoản phải thu, doanh thu

 Trích lập dự phòng cho các khoản nợ phải thu khó đòi không hợp lý

Rủi ro kiểm toán

Rủi ro cơ sở dẫn liệu

Thực hiện các thủ tục kiểm toán nhằm thu thập các bằng chứng kiểm toán cho các cơ sở dẫn liệu của khoản nợ phải thu, doanh thu

Doanh thu và NPT

Rủi ro cơ sở dẫn liệu do gian lận

Nhân viên cố tình không ghi nhận doanh thu hoặc

làm giả chứng từ trả hàng để biển thủ tiền bán hàng

Cố ý giao hàng cho khách hàng không đáng tin cậy

Sử dụng thủ thuật gian lận gối đầu (Lapping)

Chỉnh sửa sổ sách kế toán nhằm che giấu gian lận

Doanh thu và NPT

Đánh giá và kiểm tra nh hữu hiệu

của các thủ tục kiểm soát ngăn ngừa

gian lận

Thực hiện thủ thử nghiệm cơ bản

nhằm phát hiện gian lận

• Áp dụng nguyên tắc phân chia trách nhiệm

• Qui trình bán hàng và thu hồi nợ

Doanh thu và NPT

• Đánh giá việc thiết kế và vận

hành các thủ tục kiểm soát

• Thực hiện thử nghiệm cơ bản

Phương pháp

tiếp cận hệ

thống

• Chỉ thực hiện thử nghiệm cơ

bản

Phương pháp

tiếp cận cơ

bản

• Sử dụng TADPOLE để ghi nhận quá trình kế toán

và báo cáo

• Những điểm chính cần ghi nhận

• Ghi nhận, cập nhật chương trình kiểm toán

Quá trình kế toán

• Cập nhật quá trình kế toán và báo cáo của đơn vị

• Xác định những hoạt động chính trong quá trình

kế toán và báo cáo cần ghi nhận

Doanh thu và NPT

Quá trình kế toán

TT

A

D

P

O

LL

EE

Thời gian thực hiện thủ tục

Cách thức thực hiện thủ tục

Báo cáo thực hiện

Người thực hiện

Kiểm tra việc thực hiện

Mức độ tham gia của máy nh

Cách xử lý sai sót

Quá trình kế toán

20

Doanh thu và nợ phải thu

QUI TRÌNH BÁN HÀNG

Nhận đơn đặt

hàng

Xét duyệt

bán chịu

Giao hàng

Lập Hóa đơn

Ghi sổ chi tiết

Thu tiền

Ghi sổ chi tiết

Ghi sổ cái

21

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ Xét duyệt bán chịu

Rủi ro cần xem xét

Thủ tục kiểm soát nhằm ngăn ngừa và phát

hiện rủi ro

R1- Khách hàng có rủi

ro tín dụng cao, đơn đặt hàng vẫn được chấp nhận

Phê duyệt hạn mức bán chịu Tất cả tài liệu liên quan đến việc xét duyệt khách hàng mới hoặc những khách hàng muốn tăng hạn mức phải được chuyển cho trưởng bộ phận xét duyệt bán chịu và giám đốc tài chính để xem xét

Căn cứ vào tình hình tài chính cũng như lịch sử trả nợ, khách hàng sẽ được đánh giá rủi ro tín dụng và cấp hạn mức bán chịu thích hợp

22

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ

Rủi ro cần

xem xét

Thủ tục kiểm soát nhằm ngăn ngừa và phát

hiện rủi ro

R2 - Hàng hóa đã

xuất kho nhưng

không được ghi nhận

Doanh thu đã được

ghi nhận trong khi

hàng chưa được giao

Kiểm kê hàng tồn kho Hàng tồn kho phải được kiểm kê vào thời điểm cuối năm

Hàng tháng, tiến hành kiểm kê một số mặt hàng

để đảm bảo mỗi mặt hàng đều được kiểm kê ít nhất hai lần trong năm

23

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ

Rủi ro cần xem xét

Thủ tục kiểm soát nhằm ngăn ngừa và phát

hiện rủi ro

R3 - Xác định giá bán

mà chưa có sự phê duyệt

Kiểm tra những thay đổi trong bảng giá hàng hóa

Hàng tuần bộ phận bán hàng lập báo cáo về tất

cả những thay đổi trong bảng giá

Trưởng bộ phận bán hàng có trách nhiệm kiểm tra để đảm bảo tất cả những thay đổi về giá bán đều được ký duyệt Mọi trường hợp bất thường đều phải được điều tra, xử lý

24

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ

Rủi ro cần

xem xét

Thủ tục kiểm soát nhằm ngăn ngừa và phát

hiện rủi ro

R4 - Doanh thu được

ghi nhận không đúng

với hàng hóa xuất

kho thực tế

Xác định sai giá bán

để tính doanh thu

Kiểm tra, đối chiếu hóa đơn với các chứng từ liên quan

Những thông tin trên hóa đơn phải được đối chiếu với những chứng từ liên quan như phiếu giao nhận, đơn đặt hàng, hợp đồng, bảng giá bán, Nếu có sai lệch vượt mức cho phép, hóa đơn phải tiến hành điều tra, xử lý trước ghi sổ kế toán

25

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ

Rủi ro cần xem xét

Thủ tục kiểm soát nhằm ngăn ngừa và phát

hiện rủi ro

R5 - Tiền đã thu nhưng chưa được ghi sổ

Ghi nhận sai giá trị tiền thu được

Kiểm tra bảng theo dõi tuổi nợ, đối chiếu công nợ

Hàng tháng, kế toán nợ phải thu in ra bảng kê các giao dịch trong tháng với từng khách hàng, gửi cho họ để đối chiếu công nợ

Bộ phận giám sát bán chịu lập bảng theo dõi tuổi

nợ căn cứ vào sổ chi tiết nợ phải thu Những khoản nợ quá hạn đều phải được đôn đốc để thu hồi

26

NHB2010 - KTKT

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ Ghi sổ cái

Rủi ro cần

xem xét

Thủ tục kiểm soát nhằm ngăn ngừa và phát

hiện rủi ro

R6 - Cập nhật số liệu

sai vào sổ cái

Đối chiếu sổ chi tiết doanh thu, nợ phải thu (NPT) với sổ cái

Cuối tháng, kế toán lập bảng đối chiếu số dư NPT trên sổ chi tiết với số dư trên sổ cái

Đối chiếu số dư tiền gửi ngân hàng Cuối tháng, kế toán lập bảng đối chiếu số dư tiền gửi ngân hàng trên sổ cái với số dư trên sổ phụ ngân hàng

Mọi sai lệch (nếu có) phải được theo dõi, xử lý

Các bảng đối chiếu trên được kiểm tra bởi giám

Qui trình bán hàng và thu hồi nợ

28

• Xem xét những ghi nhận đã có trong chương trình kiểm

toán ở niên độ trước đó (nếu có)

• Trao đổi với kiểm toán viên đã thực hiện kiểm toán cho

đơn vị ở niên độ trước

• Cập nhật chương trình kiểm toán cho năm hiện hành

3 THỬ NGHIỆM KiỂM SOÁT –

ĐÁNH GIÁ RỦI RO KiỂM SOÁT

Thủ tục kiểm soát

Phân chia trách nhiệm cho từng bộ phận

Đánh số liên tục cho chứng từ

Kiểm tra, đối chiếu hóa đơn với các chứng từ liên quan

Kiểm tra những thay đổi trong bảng giá hàng hóa.

Phê duyệt hạn mức bán chịu

Kiểm tra bảng theo dõi tuổi nợ, đối chiếu công nợ

Đối chiếu sổ chi tiết doanh thu, nợ phải thu với sổ cái

Đối chiếu số dư tiền gửi ngân hàng

Doanh thu và nợ phải thu

32

Thử nghiệm kiểm soát

33

Công ty ABC

NHB2010 - KTKT

Thủ tục đối chiếu hóa đơn bán hàng

• Nhân viên bộ phận bán hàng thực hiện đối chiếu những thông tin trên hóa đơn (chủng loại, số lượng, giá bán, ) với những chứng từ liên quan

• Những chi ết trên các chứng từ này phải đảm bảo khớp đúng với nhau Nếu có sai lệch, nhân viên bộ phận bán hàng kết hợp các bộ phận có liên quan điều tra, tìm hiểu nguyên nhân để kịp thời xử lý

34

Công ty ABC

NHB2010 - KTKT

Thủ tục đối chiếu hóa đơn bán hàng

• Riêng số lượng hàng bán theo đơn đặt hàng/ hợp đồng có sai số

được chấp nhận là 10% so với số lượng thực giao trên phiếu giao

hàng Tuy nhiên, số lượng hàng bán trên phiếu giao hàng và hóa

đơn phải khớp đúng với nhau

35

Công ty ABC

NHB2010 - KTKT

Thủ tục đối chiếu hóa đơn bán hàng

• Hóa đơn kèm theo các chứng từ liên quan được chuyển sang bộ phận kế toán, nhân viên kế toán trước ghi sổ phải kiểm tra đối chiếu để đảm bảo các chi tiết trên các chứng từ này khớp đúng với nhau hoặc có sai lệch nhưng trong phạm

vi cho phép

36

Thủ tục đối chiếu hóa đơn

37

Những thử nghiệm kiểm soát thông dụng

quy trình bán hàng

• Đánh giá phân loại nợ và trích lập dự phòng

• Đánh giá thủ tục đối chiếu công nợ

• Kiểm tra sự thống nhất giữa các chứng từ (three-way match control)

• Kiểm tra việc đối chiếu doanh thu

Thử nghiệm kiểm soát

1

2

3

Đánh giá tính hiệu lực

Đánh giá rủi ro kiểm soát

Ghi nhận vào hồ sơ kiểm toán

39

Thử nghiệm kiểm soát

1 2 3

Phỏng vấn những nhân viên thực hiện thủ tục đối chiếu hóa đơn bán hàng

Kiểm chứng, đối chiếu với nhân viên các bộ phận có liên quan

Kiểm tra hồ sơ lưu trữ

40

Thử nghiệm kiểm soát

1

2

3

Kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ

Đối chiếu số lượng

Đối chiếu giá bán

4 Kiểm tra dấu vết của việc thực hiện thủ tục đối chiếu hóa đơn

41

Thử nghiệm kiểm soát

1 2 3

Đánh giá tính hiệu lực Đánh giá rủi ro kiểm soát Ghi nhận vào hồ sơ kiểm toán

42

Thử nghiệm kiểm soát

Có thủ tục kiểm soát thay thế?

Kiểm tra thủ tục kiểm

soát thay thế

Nhận định rủi ro kiểm soát là

cao

Thu thập bằng chứng kiểm toán thuyết phục hơn từ thử nghiệm

cơ bản

Thủ tục kiểm soát không hiệu lực

43

Doanh thu và nợ phải thu

44

4 THỬ NGHIỆM CƠ BẢN

Tài sản cố định

Thường áp dụng nhằm thu thập bằng chứng kiểm toán cho khoản mục doanh thu

o Nhận biết các yếu tố chính, mối quan hệ giữa các yếu tố, các mối quan tâm khác (số lượng hàng bán trong kỳ, giá bán, thay đổi giá bán trong kỳ)

o Xác định sai lệch có thể chấp nhận (tỉ lệ phần trăm)

o Ước nh doanh thu dựa vào các yếu tố được nhận biết

o Đối chiếu với số liệu trên sổ kế toán, yêu câu giải trình từ đơn vị, thực hiện thêm các thủ tục kiểm toán khác nếu mức sai lệch lớn hơn dự nh của kiểm toán viên

Thử nghiệm cơ bản

Các thủ tục phân tích khác

o Phân tích các hệ số tài chính như: tỷ suất lợi nhuận gộp, vòng

quay khoản phải thu,…

o Phân tích xu hướng biến động doanh thu giữa năm này với năm

trước, giữa các tháng trong năm.

• Đối chiếu số dư đầu kỳ trên sổ kế toán với số dư cuối kỳ trên hồ sơ kiểm toán năm trước

A

• Lập bảng số dư chi tiết phân tích theo tuổi nợ để đối chiếu với sổ chi tiết và sổ cái.

A

• Gởi thư xin xác nhận đến khách hàng của đơn vị

E O A

Thử nghiệm cơ bản

• Kiểm tra việc trích lập dự phòng nợ khó đòi

V

• Xem xét các khoản nơ phải thu bị cầm cố thế chấp.

O

P

P • Xem xét các khoản nợ phải thu có được phân loại đúng đắn không

Thử nghiệm cơ bản

• Thực hiện thủ tục chia cắt niên độ đối với nghiệp vụ bán hàng (bao gồm cả hàng bán bị trả lại)

V

• Kiểm tra chứng từ của một số nghiệp vụ bán hàng đã ghi sổ

• Kiểm tra việc phân loại doanh thu, trình bày và công bố trên báo cáo tài chính

E

P

Thử nghiệm cơ bản

• Kiểm tra các khoản mục bất thường trong sổ bán hàng,

sổ hàng bán bị trả lại hoặc rà soát các bút toán lạ trên

sổ cái, sổ chi tiết

E

• Kiểm tra gián tiếp doanh thu, NPT qua các tài khoản

khác

E