Tài liệu Nghề phiên dịch pptx

NGHỆ PHIÊN DICH Es Người không biết ngoại ngữ thì chẳng biết nhiầu về ahính ngôn nga ala he “quan trọng trong việc tiếp c khoa học.. "gần ngữ gấc sang ngon nat ch ăm, hiểu biết về văn h

Tử SÁCH HƯỚNG NGHIỆP

NHẤT NGHỆ TINH

Trần Ngục Diệp (Cán bộ Công y Truyền

thông VASƠ)

_ Nguyễn Huy Thắng Vẽ Hằng Nga

TỦ 8Á! HƯỚNG NGHIỆP - NHẤT NGHỆ TINH

[Copyright @ by Kim Dong Publeting House

“Ta phim do Na su ban Kim Btng la bln que

LỜI NGỔ

A& ngấ đá

Ca năm, mỗi độ hè đến,

u bạn đọc Kim Đống đứng trước nguồng của các trường đại học, cao đẳng

và trung họo chuyễn nghiệp với eâu hồi : Minh nên thi vào trường nào nhĩ ? Nên

‘chen ngành nghề nào cha phù hợp đây ? Ngày ney, khi sự phát triển của xã hội kéo theo sự mề rộng và biến đối của

‘ede ngành nghề, việc chọn nghề dang rỡ nên khẽ khăn hơn bao giờ hết, Oác bạn

‘md khong chỉ dựa vào sự tự vấn từ phía nhà trường, cha me mà cồn cần một eẨm nang véi nhũng ehÏ dẫn eø bản, làm tiến để cho sự lựa chọn chính xác Với sự ham gia cũn các chuyên gia từng ĩnh

ve, TẾ sách hưởng nghiệp - nhất nghệ ính sa Nhà xuất bản Kim Đồng ra đời

với mong muốn dấp ứng phẩn nào như

“Âu cấp thiết ấy

Mỗi cuốn sách được kết cấu như một toa tầu, mễI toa tàu là một nghề trong đoàn tàu hướng nghiệp sơng hành cùng bạn trên hành trình vào tướng lai Ngay tử

5

‘Tat oa au 1a al enang naa eũng không,

Sao 9 Sn đe cha sói VÀ tý

thể cho túng trướng hợp Hếi vậy, xh x

đứng tả sách nay, chúng ti ch cỗ mại

mong use Ia e&c bẠc phụ hiển số nể tn Kom ở nơi đây huynh, các bạn

ng tin só íeh cho

Thụ những thor tn ấy hư sự sở £h ươm

hành trang eũa cáo bạn trên đường đi tỏi

là niềm vui lớn của chủng tôi

Ít bàn Kim Đồng xin chân

thành oâm ơn ay dng ho va cong táo nhiệt lâm oda ade vi oping tae viên để bệ

“được ra mắt bạn đ

'Nhà xuất bản Kim Đồng

NGHỆ PHIÊN DICH Es Người không biết ngoại ngữ thì chẳng biết nhiầu về ahính ngôn nga ala he

“quan trọng trong việc tiếp c khoa học kí thuật và văn hóa tiên

nude ta, những hoạt động giao lưu, hợp tác quốc t6 không ngừng phát triển Chưa bao giờ như cấu sử dụng ngoại ngữ ở Việt Nam lại lớn như

‘Argue trong Thị môi trường làm việc năng cộng, hiên ch dang nỗ tranh nghệ nghập hấp in, Numa oly sno pond a hạ ấ rất khe

về tinh độ ngoki ngô, sự am hiểu các Eh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và dac biệt là nang lực dụng tiếng mẹ đi

Mỗi bạn khám phá Toa tau số 28:

NGHỆ PHIÊN DỊCH

HH

E HÀNG GHẾ sỐ 1

CAU CHUYEN NGHE PHIEN DICH

“Truyền thuyết xưa kể rằng:

hud ie, cà nhan loại chỉ nói chung mật thứ:

Thượng đế thấy vậy lo ngại võ cùng Ngài nghĩ

cách Thượng để hóa phép khiến cho cơn người

huyện thần thoại

thấy sóo cÂn rồ to lớn của việo bất đồng ngôn

us người đã einh ra, đóng vai trò cầu nối ngòn ngữ

gia cae quốc gia, các dân tô: người phiên dich,

“địch côn phải am hiểu về van hóa và có Khả nị

ng hiến ính hoạt ương nhiều tĩnh huống bốt ngờ hung ta s6 bật đấu hành trình qua thế giới của

— HUNG HEP - NHAT NGHE TINH

ngõn ngữ, hiểu biết những vấn đề được để cặp tới

diễn giả có cách nói văn hoa, bóng bấy, khiến

người phiên dịch không ít lần khốn đốn

VI dụ, e6 người trinh phương ngan Anh nói

tảng: "Một ơn chím tong ty tới còn hơi hai đơn

@ trong bui cay.”

sẽ có xu hướng chuyển sang

“Một cái ở trong lay ta còn hơn bai cái mã ta

a5 08."

(Un Gans vaux mivux que deux tu Pauras)

Nhung sau dé, diễn giả lại nói tiếp:

Đến lũo này, người phiên dinh không nhanh

xã Isfe su Ea Hiểu hoàn hơi

ngho mà còn làm hông mất ý nghĩa mà người nói

ta đã có trong Bài họe rút ra: Vậy mới thấy am hiểu ngôn van hoa thơ hai

thoat ra một cách khốn khảo Việc địch

‘edu tng cha không phải bao gi cũng thực hiện Day chinh 1a điểm khó của nghề nghiệp nây:

y chuến sứ của ngôn nợ lâm sắc bến tim ý

“nghĩa của sự kiên, Hệ kiện và sự chuẩn xéc

|) phage ison At dat vat nham

nhau một câch dễ đăng Diều nay không sai,

nhưng su thực không phi lũo năo e0ng như vAy

Không ít rường hợp nếu hai người Mỹ ngồi

nói chuyện với nhau thị người Anh, người

©miayle nổi xung qưnh khảng hiểu mạo dù

những người Mỹ năy nói rất to v

Dưới đêy lê một vải thí dụ:

Một người Anh aang Mỹ Khi taxi từ san bay

khâch sạn, ông tâ nói với người lâi xo:

cay and take out the

tưng người lâi xe hoăn toăn ngơ ngâc vi

'“@ng vấn Vốn MỸ của tình “deime2 khong số

nghĩa lă cốp xo

về 4

Một người Mỹ sang Anh Đũng hôm đó, lă Hết sô kh: est Ni, MES ac ie Ảnh Canh đó lí ý sẩn săng cho tâch Mỹ mượn parm inp (chon nguyín van lă ‘tan para, Trong tiếng Mỹ, garaffn có nghĩa lă sâp chăng người Mỹ năy rất ghớt dùng sâp vă cũng không hiểu Sấp s8 lđm ẩm bằng cẩn nao Uo vay canh ta lịch aự tử chối

Kế quả lí nh chẳng người Mỹ hải cho lạm một đím vì khi

"người Anh, paraffn còn có nghĩa tụ đầu hỗa vă paralfin lang lă lồ sưỡi đối bằng dầu hỏa

Hổng Anh lă ngôn ngũ phổ

1p ph hưng nất đồng ngón nat Mun wd thănh một sit vib ik tn phi oe tbe Hg A của Mỹ, Otxtraylia, Canada,

TỔ Úi vậy, học, học nữa, họa mêi la diều ghi xương khắc cối của người phiín dịch

| stmt

i George Bernard Shaw (1856 - 1950) ston th ht Boh mp A

— Thêm ha cha bạn Tưng “MA

19 bit goal ng od, Vey

tng Minh vụ het si t2 hôn,

đa hạn Lúc ny, ban dng tg i in

uel shí

HH nộickh ngân nh, ni dẹp Ú

.Vắc chuyẩn nột cú, mệt cu, mi ven bản (di

rode vid) ừ ngôn ngữ rày sang ngôn mod io

“mà khíng tìm Uay đổi ng của ứng,

Ốc chuyến các văn bản tái o§c VấU tờ ngôn ing nay sang nbn gi Kk mt cc chin xác, hip nang gl me thông cag ngôn ngữ cổ Bế

iu nhai Fahy ban cb thé hy, phn ich ta rotting

‘vee toh v8 a cy Nuch am prin cn

—¬ `

nhãn thuộc các ngõn ngữ khảe nhau hiểu được

nôn gần gũi với nhau hơn

Pin dịch vien không ch đơn thuần sich

Về mặt tử, ngữ, họ phải truyền tôi nội dụng và ÿ'

tới ngưới đọc Hõi vấy, căng việc này đôi nỗi

về vấn đồ sự kiện mà họ đang dịch Từ đó, họ

"gần ngữ gấc sang ngon nat ch

ăm, hiểu biết về văn h

sự tính thông tona cách sử dụng muôn bà a

những yeu edu fin a6 của người phiên

Phin dich nét vb phién elfen wir

nhiều cách giản chia iota agi

phiên đch: Dưa vào hai loại hình gạo 06p cơ bản

của can người (nói và viết), người ta chia công,

dich vist

Cả hai dạng công việc này dầu e6 chung một

96 đạo điểm:

lưới phiên dịch cần có khả năng phối

hop nhuần nhuyễn ngôn ngũ Nghĩa là nợ phải

ngữ (bao gốm ngôn ngữ gốc và ngôn ngữ dịch)

NGHỆ PHIÊN DICH Es

~ Khả năng diễn đạt mot cach ngắn gọn, rõ vàng, nữ dụng từ ngữ linh hoạt, vấn từ vựng phong phú

Joy lan oe naka vide hiện seh

Và viết văn có một aố điểm khác biệt:

v Dịch ni Đây là việc chuyển đối văn bản nói từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác Người dịch nói

thal sian gn mst, họ phải im ra cách oleh

chuẩn xáo nh

'Gông Việc dịch nói có một số yêu cầu:

= Men tEErei EM Me kojg CC 4E

mon chong Hit 2M vÉn g9: em:

hiya kuyến H 4 nể Tại gân

gen nga trong « hiểu

(2A cong chân te tw rtf BL

Trong dich nói lại 66 2 kiểu dịch khác nhau:

* Dịch đồng thời

y là kiểu dịch thường được sử dung trong

Người dịch thường ngồi trong phòng cách âm,

nghø qua tai nghe va dich qua micro,

Dich đồng thời có nghia la phai vita nghe vila

Seer ra nam alae Beas Hine

ngay ý cũ: i

đối

Tịnh đang dị, ta bám tại phat id cba naa

Ti, tránh thâm hát whe Tham

phiên dịch viên gidi, am hiểu Vấn để được để cặp, e6 nhiều kinh nghiệm trang viện dịch hội nghị, hội thảo quốc tổ,

va gà chết! và không được phép mắc lỗi

Những yâu cầu cơ bản Với ngưới địch Viết lA

Dựa vào ngôn ngũ được phiên dịch chuyển

“đối, người ta lại chia ra làm hai kiểu dịch xuôi và

dich ngược

khó khăn Chẳng hạn bạn phải dịch cáo chuyên

.đổ lớn võ chính tị, kinh tố, văn hóa, đối ngoại

không ít trường hợp, những chuyên để này dược

L với trình đô rất cao, ngửa tins khái và

›oài ra, một trong những lỗi về tư duy mà

Ea Fo woe ka oo tee Fan

3W đồng và hay, bạn khong những cần trong thạo ngegi ngữ, mà càn phải nắm vững và lâm chủ được chính ngôn ngữ mợ đỗ của mình, Điểu này

không dỡ chút nào, bởi không phái người Việt nào cúng có thể nói được tiếng Việt thực sự trong

—=."

sảng, rØ răng vA để hiểu, phat huy được vốn t

TA vệc chuyển đẹn ngôn n0 từ tống mẹ để

“eôa người dịch aang tiếng

Nếu dịch xuôi đã khó th dịch ngược còn có

phần gian nan hơn Đây là công

bề Viết được tiếng nước ngoài với trình độ ngang,

năm trong nghề địch mới tạm đạt được,

vạn, bạn se xoay sở thế nào để tIm,

'được các “công thức dịch” đúng cho những khái

niệm vẫn được dùng quen thuộc ở Việt Nam nhu:

“Phép vua thua lệ lang’, "La lanh dom Ia rach",

“Chính cách đi tắt đón đâu”, "Vừa đả bóng vừa thổi

những văn bản dịch ngược thưởng eô thù lao cao

hơn so với dịch xuôi

phân biệt địch xuôi hay địch ngược, bãi kỹ nị Sin hai nách dịch này Hỗ wợ rất nhiều chờ nhạy, Thường người dịch xuôi tố thì cũng dịch ngược tốt ngược lại

> Mghề phiên địch hướng tết AT Đối tượng của người phiên dịch chính là những

sự kiện, vấn đồ, ý tưởng v.v được nói hoặc viết bằng một ngôn ngữ, cần được chuyển đổi sang nahn ngh Giác, Bồi 4y, n vực hoạt đọng của Gee ướp ray niên Bạng và bnonh He Trong mọi sự kiện, mang tah chất

“quốc tế đều cấn tới p nh

nghị hợp tác về chính trị, kính tế, văn hóa, nghệ

thuật, bẢo vệ quyền lợi dân to và độn lập, an

nnh quốc gia v.v

Thể giới đang đứng trước hai xu hướng: toàn

'eầu hồn và khu vực hóa Xu hướng toàn cầu hóa

đời hồi ban ít nhất phải thông thao một ngoại ngữ

ến được coi là ngọn ngữ quốc tế- bấng Anh

Côn xu hướng khu vựo hóa lại mô ra trước

Campuchlas indonesia vir)

fs BIBL abu afc gon ngữ một dân bộc khác

2 sp nau pn dich iu được nhưng điềm

thuyết khách lam vip một cách có hiệu quả hơn

'hí nhận xét vã một đại sử Pháp ở Dc một |

can bo cao exp cia BO Đức nói Ì

Í _ ủng tới căm thấy cung cường tr một đi lạ li, Trên th Hi EM nghe đa dự | 1

tưng oie dg

va 1a then ấy là sự tên VINh cho cá sự nghiệp j

"phiên dịch lân ngoại gieo cản ông i

90

Cac tac phẩm văn học dịch cũng được bảo

hô về mặt bản quyền, Dich giả cũng só quyền sở thu đối với tác phẩm dịch như lA ngưới sáng tác

06 quyén cỗ hữu tác phẩm gốo của mình

hiều trường hợp aAng tạo Những,

ta lâm cho hoạt động

E HÀNG GHẺ số 3

> CÔNG VIỆC CỦA PHIÊN DỊCH VIÊN

Nhiều người nghĩ răng cứ có văn bản hoặc,

nghe người nước ngoài nói là phiên địch viên có

thổ chuyển đổi sang tiếng Việt ngay Điều đ6 cht

“đúng một phấn lâu năm trong nghề lại căng thấy được những gian Nhiều người phiên dịch càng lài

nan, vất vã cũa nghề này

tũng phiên dich muốn làm tốt công việc

/À bạn að !ìm thấy niềm Vui trong nghề nghiệp từ:

‘8y ngợi Khon và biết on của những nguôi cần đốn

“công việc phiên dịch của ban

phiên dịch viên nối tiếng xuất sắc từng,

kế lại với mợi người niểm hạnh phúc khôn xiốt

nghị quốc tế v4 năng lượng,

động chủ tien hội nghị da đốn bật tay anh đỡ cảm,

hiểu đó là lời khen tư đầy lòng bởi đầy

Chinh những n nghà nghiệp đơn giãn

.ấy đã khiến cho mang tngười phiên dịch thom yêm

“công vide eda ein

>_ Kông việc của người địch nói Người dịch nói đôi hồi phÁi eó khả năng air dụng cả hai ngện ngữ gốg và ngôn ngữ địch một cách hoàn h ng phản ứng nhanh, tình hoại

ý Nghiên cứu kĩ chủ để cần phiên dịch gần như là you cầu bắt buộe với nị giết nó, đc biệ khử dịch cho các hội nợ, hội thảo

denn dịch phải năm được vấn để hay

mm võng Nhưng không phải lúc nào cũng may tự vậy Trong nghề dịch, bạn nhiều khi gị phd ending tan wy bn vA cyan aa nh Cang nghệ vật liệu, Năng lượng nguyên từ v.v Nị inh vực mà bạn tưởng mình đã thông thuộc cùng e6 thể liên tue xuất hiện những khái niệm,

chuyên gia ường và ngoài hội thảo để nhớ giúp về Tnhững khẢi nhậm, ngịữ môi hoặc

‘Thang thướng, những ngưới tổ chức sẽ bảo,

'truổe cho bạn về để tài, ehl 48 sân định Trong,

những hội thảo, hội nghị, cuộc hop quan trong

lĩnh vụ này

Ngoài ra, họ e6 thể chuyển trước tới bạn nội

‘dung chính của các bài phát biểu, tham luận ae

nhanh nhạy, xử lý kịp thời trong những

tính huống bất ngớ, hoàn thAnh tốt công Việc:

của mình

die phải tiến hành dịch ngay khi người nổi b

công việc trong

Try nhiên, ben đờng nghĩ người đốn phiên

nghỉ là hoàn toàn chơi đâu nhé Họ vấn thường

nô ÿ lắng nghe và nhâo người dang chịu rán

nhiệm địch Mặt khác, bằng cách này, họ theo đối

ác “dược phát biểu để có thể tiếp tục địch

trình dịch, người dịch đuổi thường chú ý quan sát mặt, thải độ của người nghe, người phiên dịch ràng, dễ hiểu hông, từ đó có những điều chỉnh thich hap

> €ông việc của người địch viết 'òng phải chju aứe ép thời gian eăng thân, dal iat ond ông vũo th như nghề dịch nổi, nhưng địch viết có những gian nan và yêu cầu khất khe

và sinh động những ý tưởng của văn bản dịch là Yêu cầu cũa công việc này

` _ Đo thật kỹ và tra từ điển

Do cen thay ach nage dc Mat cảng việc dấu san ebm nguời cịch viến Những người nhiên dich sấn thận vệ chuyên

nghiệp không đọc lướt qua văn bản mã đọc đi đọc

những sai sót đáng tiếc

đ lợi đã nghiên củu khá ký kướng ni dung

In bân, người phiên dich gạch

Tt va tn hana eu hong t viền, Không chỉ

quan, luõn biết cAeh sử dụng tử điển là yêu cầu cắn

thiết của người phiên dịch Hết ngôn ngữ côn từng,

Ngay cả một từ đã cũ cũng có thể ham chứa những

cũng không bao giờ cho phép mình chủ quan Anh

ta phải đọc kĩ những nghĩa mà từ điển cung cấp, rối

dich theo nghĩa den Đây chính là yếu tổ thế hiện không chỉ thông thạo về ngôn ngữ mà tàn phải có vốn văn hóa, kiến thie eau rong Kiểm tra và đánh giá Trước khi đưa bản dịch hoàn chỉnh tới tay

fai ast mà chỉ tự thân bạn mới có thể khẨo phụe,

trường hợp từ cùng