BÁO CÁO KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ XU HƯỚNG SỬ DỤNG BÁO CÁO BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI

Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam VBCSD là tổ chức định hướng doanh nghiệp, với nhiệm vụ phát huy vai trò tích cực và sự ủng hộ nhiệt tình của cộng đồng doanh nghi

BÁO CÁO KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ XU HƯỚNG SỬ DỤNG BÁO CÁO BỀN VỮNG TẠI VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI 6

2 Xu hướng sử dụng báo cáo bền vững trên toàn cầu (Theo Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu) 21

1 Mạng lưới Hiệp ước Toàn cầu của Liên hợp quốc (UNGC) 25

2 Hội đồng Báo cáo Tích hợp Quốc tế (IIRC) 25

3 Bộ Tiêu chuẩn về Trách nhiệm Xã hội Doanh nghiệp ( ISO 26000:2010) 26

IV KHẢO SÁT CủA VBCSD VỀ THựC TRẠNG VÀ NHU CầU Xây DựNG

Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam (VBCSD) là tổ chức định hướng doanh nghiệp, với nhiệm vụ phát huy vai trò tích cực và sự ủng hộ nhiệt tình của cộng đồng doanh nghiệp trong việc thực hiện chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam, tạo thuận lợi cho việc chia sẻ kinh nghiệm và các thực hành tốt, tăng cường phối hợp chặt chẽ và đối thoại giữa cộng đồng doanh nghiệp, Chính phủ và các đối tác trong xã hội để đẩy mạnh phát triển bền vững.http://vbcsd.vn

VBCSD trân trọng cảm ơn Công ty TNHH Nước giải khát Suntory PepsiCo Việt Nam đã tích cực hỗ trợ chúng tôi trong việc phổ biến những thông lệ tốt về phát triển bền vững

I BốI CảNH CHUNG Về PHáT TRIểN BềN VữNG Và

BáO CáO BềN VữNG

Phát triển Bền vững (PTBV) là xu thế tất yếu của thời đại Năm

1987, Hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua định nghĩa về PTBV

trong báo cáo Brundtland1 Năm 1992 Hội nghị Liên Hợp Quốc

về Phát triển và Môi trường tổ chức tại Rio de Janeiro, Brazil đã

đưa ra 27 nguyên tắc về phát triển bền vững Sau đó một loạt hội

nghị quốc tế quan trọng về phát triển bền vững đã được tổ chức,

như Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất 5 ở New York (1997), Hội nghị

Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển Bền vững ở Johannesburg-

Nam Phi (WSSD) (2002) Năm 2012 Hội nghị Liên Hợp Quốc (LHQ)

về PTBV RIO+20 đã quyết định thành lập 1 Diễn đàn chính trị cấp

cao liên chính phủ toàn cầu về phát triển bền vững PTBV hiện

đang được lồng ghép vào các hoạt động và nhiệm vụ quản lý của

nhiều các tổ chức quốc tế nổi bật như Ngân hàng Thế giới, Quỹ

Tiền tệ Quốc tế, Tổ chức Thương mại Toàn cầu…

PTBV cũng đã trở nên phổ biến trong cộng đồng doanh nghiệp

trên phạm vi toàn cầu với việc thành lập các tổ chức và sáng kiến

tự nguyện như Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững

Thế giới (WBCSD), 10 nguyên tắc của Mạng lưới Hiệp ước Toàn

cầu của Liên hợp quốc, Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu, Ngành công

nghiệp khai khoáng và Sáng kiến Minh bạch, Báo cáo Hạnh phúc

Thế giới của Hội đồng Liên hợp quốc, Chỉ số Phát triển Con người

của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Hướng dẫn

của OECD cho các Doanh nghiệp Đa quốc gia

Tại Việt Nam, PTBV đã trở thành một nguyên tắc chỉ đạo của

Đảng và Chính phủ Hàng loạt các chính sách về PTBV đã được

ban hành, như Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 25/6/1998 của Bộ

Chính trị về Tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời

kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; Định hướng Chiến

1 “Phát triển có nghĩa là thỏa mãn nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng đến

khả năng thỏa mãn nhu cầu của thế hệ tương lai”

BÁO CÁO KHẢO SÁT

Hiện trạng và xu hướng sử dụng báo cáo bền vững

tại Việt Nam và trên thế giới

Báo cáo Bền vững năm 2012 của Công ty AES

lược Phát triển Bền vững (Chương trình Nghị sự 21); Chiến lược Phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020 Việt Nam

đã ký các công ước quốc tế có liên quan tới PTBV như Nghị định thư Montreal về các chất phá hủy tầng ô-zôn; Công ước Vienna

về Bảo vệ tầng ô-zôn; Công ước LHQ về Luật Biển; Công ước khung của LHQ về Biến đổi Khí hậu; Công ước Đa dạng Sinh học (1994); Cam kết thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ Năm 2009, Chính phủ thành lập Hội đồng Phát triển bền vững quốc gia (từ tháng 5/2012 là Hội đồng Quốc gia về Phát triển bền vững và Nâng cao năng lực cạnh tranh)

PTBV được cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam hưởng ứng ngày càng rộng rãi Tháng 12/2010, được sự phê duyệt của Chính phủ, Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam (VBCSD) đã được thành lập và ngày càng lớn mạnh VBCSD là một tổ chức định hướng doanh nghiệp, hiện có 54 hội viên là các tập đoàn, tổng công ty, các công ty trong nước

và các công ty đa quốc gia hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau, như xi măng, sắt thép, than, hoá chất, năng lượng, dược phẩm, công nghệ thông tin, điện tử, du lịch, tài chính, ngân hàng, thương mại, may mặc, v.v cam kết chung tay vì sự nghiệp PTBV ở Việt Nam Bên cạnh đó, VBCSD cũng là thành viên Mạng lưới Toàn cầu của Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Thế giới (WBCSD) Mạng lưới này bao gồm các Hội đồng Doanh nghiệp vì sự PTBV tại 65 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới

Có thể thấy PTBV đã trở thành một xu hướng phát triển tất yếu trên thế giới cũng như tại Việt Nam, và các doanh nghiệp ngày càng phát huy vai trò quan trọng của mình trong PTBV Tuy nhiên do PTBV bao gồm nhiều lĩnh vực liên quan, việc đo lường các nỗ lực của doanh nghiệp luôn là một vấn đề đối với tất cả các bên liên quan, bao gồm cả doanh nghiệp cũng như các nhà quản lý, các nhà đầu tư và công chúng nói chung Từ thực tế đó, Báo cáo Bền vững (BCBV) đã được các doanh nghiệp xây dựng và áp dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh như một công cụ để ghi nhận các mục tiêu, thực hiện đo lường, và quản lý các thay đổi nhằm làm cho hoạt động của tổ chức được bền vững hơn

BCBV cho biết những tác động tiêu cực hoặc tích cực của tổ chức đối với môi trường, xã hội và cả nền kinh tế, thông qua đó làm cho các vấn đề trừu tượng trở lên hữu hình và cụ thể, giúp tổ chức hiểu và quản lý tác động của phát triển bền vững trong hoạt động và chiến lược của mình Do đó, BCBV vừa là công cụ công bố thông tin minh bạch, vừa là công cụ quản lý của doanh nghiệp, vừa là công cụ giám sát của các cơ quan nhà nước

Báo cáo Bền vững năm 2013 của Công ty Dow Chemical

II THựC TIễN áP DụNG BáO CáO BềN VữNG

1 Tầm quan trọng của Báo cáo bền vững

BCBV là thông lệ đo đếm, công bố và chịu trách nhiệm của doanh

nghiệp trước các bên liên quan về các hoạt động của mình nhằm

hướng tới phát triển bền vững Các doanh nghiệp xây dựng và

công bố BCBV đánh giá và công bố những thông tin về hiệu quả

hoạt động của doanh nghiệp trên các khía cạnh môi trường và xã

hội bên cạnh những thông tin về hiệu quả hoạt động tài chính

và quản trị vốn là những thông tin vẫn được công bố theo thông

lệ BCBV là cách thức mới để xây dựng và định lượng giá trị của

doanh nghiệp

Hiện nay, các nhà đầu tư trên toàn cầu ngày càng quan tâm tới

việc chiến lược quản lý hoạt động bền vững có thể tăng cường

tính cạnh tranh và sáng tạo của doanh nghiệp như thế nào Các

chính phủ cũng đang nỗ lực tạo cơ hội và khuyến khích đối với

doanh nghiệp có định hướng PTBV Trong vòng 10 năm trở lại

đây, đã có hàng ngàn BCBV được công bố bởi các doanh nghiệp

và tổ chức thuộc mọi loại hình, quy mô và lĩnh vực, ở mọi nơi trên

toàn cầu Ngày càng có nhiều doanh nghiệp quyết định công bố

BCBV một cách độc lập hoặc công bố trong báo cáo tài chính

thường niên và trên trang web của mình

Trích báo cáo Bền vững năm 2013 của Tập đoàn Bảo Việt

BCBV giúp doanh nghiệp và tổ chức công bố thông tin về tính bền vững theo cách tương tự như báo cáo tài chính Thông qua việc báo cáo một cách minh bạch, có tính giải trình và trách nhiệm, các doanh nghiệp củng cố lòng tin của các bên liên quan vào doanh nghiệp và nền kinh tế Quá trình báo cáo đồng thời thúc đẩy cải tiến nhiều mặt trong hoạt động sản xuất kinh doanh Ở mức độ cơ sở, BCBV là công cụ có thể cải thiện khả năng nhận biết của doanh nghiệp về các rủi ro và cơ hội kinh doanh mới Từ góc độ này, BCBV giúp doanh nghiệp chuẩn bị cho xu hướng phát triển mới, phân cấp trách nhiệm và cải thiện

hệ thống quản lý để dần nâng cao hiệu quả hoạt động

Quá trình BCBV đòi hỏi doanh nghiệp cân nhắc lợi ích các bên liên quan, bao gồm các cá nhân hoặc nhóm người có thể bị ảnh hưởng bởi hoạt động của doanh nghiệp, quan tâm tới hoạt động của doanh nghiệp và/hoặc có thể chịu ảnh hưởng theo cách nào

đó Các bên liên quan có thể là nhân viên, khách hàng, bạn hàng, nhà cung cấp, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng, nhà đầu tư, chính phủ và giới truyền thông BCBV làm tăng thêm đáng kể giá trị về uy tín và năng lực kinh doanh của doanh nghiệp thông qua việc xây dựng lòng tin với các bên liên quan khác nhau Báo cáo

có thể khởi động quá trình đối thoại với các bên liên quan qua mỗi chu kỳ báo cáo

Các bên liên quan ngày càng muốn biết các dự án mới, các cải tiến hệ thống, các sản phẩm và dịch vụ xét trên các khía cạnh môi trường và xã hội có thể đem lại lợi ích thế nào cho hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp Thông qua việc công bố các mục tiêu và kết quả đo lường cụ thể, minh bạch và có thể so sánh đối chứng, BCBV chứng minh doanh nghiệp quản lý rủi ro hiệu quả như thế nào mà vẫn thu được hiệu quả đầu tư tích cực

Đã có trên 30 quốc gia đưa ra 142 qui định pháp lý cho BCBV, trong đó 65% các qui định đó mang tính chất bắt buộc, ví dụ như Nam Phi có qui định “KING CODE III”, Trung quốc có “Hướng dẫn các Doanh nghiệp Nhà nước thực hiện trách nhiệm xã hội”,

Báo cáo Bền vững năm 2013 của Công ty Holcim

Ấn Độ quy định Điều 47 trong Luật Công ty Trách nhiệm hữu hạn

bắt buộc các công ty kinh doanh tài nguyên thiên nhiên phải

ban hành các chương trình trách nhiệm xã hội doanh nghiệp, Bồ

Đào Nha áp dụng Chỉ số Bền vững Doanh nghiệp Trong những

năm gần đây BCBV đã trở thành chủ đề quan trọng trong các

Chương trình nghị sự về PTBV của khu vực và thế giới

Theo Báo cáo Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp toàn cầu năm

2013 của Mạng lưới Hiệp ước Toàn cầu của Liên hợp quốc (UNGC)

cho biết: 96% giám đốc điều hành (CEO) tin rằng những vấn đề

bền vững phải được lồng ghép đầy đủ vào trong chiến lược và

các hoạt động của công ty ; 93% CEO tin rằng những vấn đề bền

vững sẽ là then chốt đối với sự thành công của doanh nghiệp

trong tương lai; 88% CEO tin rằng nên lồng ghép vấn đề bền

vững vào chuỗi cung ứng của họ Khảo sát của Hội đồng Doanh

nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Thế giới (WBCSD) về hoạt động

lập BCBV của các thành viên WBCSD cho thấy: Phần lớn (80%)

các thành viên lập BCBV theo một báo cáo riêng biệt, tức là toàn

bộ nguồn thông tin về các vấn đề bền vững được trình bày riêng

biệt, không chung với bất cứ một báo cáo nào cả; một phần nhỏ

đưa BCBV vào trong Báo cáo lồng ghép hoặc Báo cáo tích hợp;

gần 75% BCBV được lập theo hướng dẫn của tổ chức Sáng kiến

Báo cáo Toàn cầu

3 Qui định về Báo cáo Bền vững

Từ năm 2006, BCBV đã được nhiều quốc gia và thị trường chứng

khoán yêu cầu hoặc hướng dẫn tự nguyện cho các doanh nghiệp

khi niêm yết trên Sàn chứng khoán

Năm 2006, Trung Quốc ban hành yêu cầu báo cáo bền vững đối

với doanh nghiệp nhà nước

Năm 2007, tại Malaysia, Bursa Malaysia yêu cầu các công ty niêm

yết công khai các hoạt động về trách nhiệm xã hội doanh nghiệp

của công ty (CSR) nếu không thì phải cung cấp một tuyên bố về

vấn đề này

Năm 2008, thị trường chứng khoán Thượng Hải và Thẩm Quyến

công bố yêu cầu báo cáo các hoạt động CSR đối với các doanh

nghiệp niêm yết

Năm 2010, Nam Phi yêu cầu mọi doanh nghiệp niêm yết trên

thị trường chứng khoán Johanesburg công bố“báo cáo tích hợp”

thường niên về hoạt động tài chính và PTBV

Năm 2011, Ủy ban chứng khoán Ấn Độ SEBI qui định các tổ chức

đã niêm yết trên thị trường chứng khoán phải đệ trình báo cáo Báo cáo Bền vững năm 2013 của Công ty Schneider Electric

trách nhiệm kinh doanh, như là một phần của báo cáo hàng năm Thị trường chứng khoán Hồng Kông công bố Tài liệu Tham vấn về báo cáo môi trường, xã hội và quản trị (ESG).Thị trường chứng khoán Singapore công bố Hướng dẫn BCBV.

Năm 2011,Thái Lan bắt đầu sử dụng ISO 26000 bên cạnh các hướng dẫn quốc tế khác như UNGC & GRI

Năm 2014, Nghị viện Châu Âu đã thông qua Chỉ thị về Công bố thông tin phi tài chính hằng năm đối với các công ty có số nhân viên từ 500 người trở lên Để chỉ thị này trở thành luật, cần phải được đồng thời Nghị viện châu Âu và đa số các nước thành viên

EU thông qua Dự kiến các nước thành viên EU sẽ bắt đầu thực hiện từ năm 2016

III MộT Số SáNG KIếN Về BáO CáO BềN VữNG

1 Mạng lưới Hiệp ước Toàn cầu của Liên Hợp Quốc (UNGC) là sáng kiến lớn nhất trên thế giới về phát triển doanh nghiệp bền vững đã được lãnh đạo các cộng đồng doanh nghiệp thông qua năm 2000 nhằm thúc đẩy vai trò của khối doanh nghiệp

tư nhân trong quá trình phát triển UNGC hiện có hơn 7000 thành viên, bao gồm hơn 5200 doanh nghiệp từ 130 quốc gia trên thế giới Ở nước ta, Mạng lưới Hiệp ước Toàn cầu Việt Nam (GCNV) được thành lập năm 2007, hiện có 100 thành viên là các doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ, học viện, các cơ quan Liên Hợp Quốc và các cơ quan chính phủ tại Việt Nam

UNGC mong muốn cộng đồng các doanh nghiệp lồng ghép trong chiến lược sản xuất kinh doanh của mình 10 nguyên tắc đã được thừa nhận về các lĩnh vực nhân quyền, lao động, môi trường, chống tham nhũng Các doanh nghiệp và tổ chức thành viên được yêu cầu hàng năm lập một Báo cáo Tiến bộ (Communication of Progress – COP) mô tả việc thực hiện 10 nguyên tắc nói trên

2 Hội đồng Báo cáo Tích hợp quốc tế (IIRC)

Hội đồng Báo cáo Tích hợp Quốc tế (IIRC) là nỗ lực quốc tế nhằm xây dựng khuôn khổ toàn cầu đối với Báo cáo Tích hợp IIRC đã công bố dự thảo Khuôn khổ Nguyên mẫu đối với Báo cáo Tích hợp vào tháng 9 năm 2012, chủ yếu đưa ra các nguyên tắc thay

vì tập trung vào quy định cách thức đo lường hoặc công bố chỉ

số thực hiện công việc (Key Performance Indicator - KPI) Mẫu báo cáo mới này thiết kế để hỗ trợ cho việc cải thiện môi trường kinh doanh và giúp các nhà đầu tư tài chính đưa ra quyết định tốt hơn Báo cáo Tích hợp cung cấp thông tin tổng hợp định kỳ

Báo cáo Bền vững năm 2013 của Công ty FrieslandCampina

về khả năng của doanh nghiệp trong việc tạo ra giá trị ngắn,

trung và dài hạn

Đây là một sáng kiến có tác động sâu sắc và mạng lợi ích cho

các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, thị trường vốn và nền kinh

tế, nó là một công cụ hiệu quả cho việc quản lý doanh nghiệp

theo định hướng hiệu quả hoạt động

3 Bộ Tiêu chuẩn về Trách nhiệm Xã hội Doanh nghiệp

(ISO 26000:2010)

ISO 26000:2010 là bộ Tiêu chuẩn Trách nhiệm Xã hội Doanh

nghiệp, chủ yếu cung cấp thông tin hướng dẫn về việc doanh

nghiệp/tổ chức cần hoạt động như thế nào để được coi là thực

hiện tốt trách nhiệm xã hội

ISO 26000 giúp làm rõ các khía cạnh của trách nhiệm xã hội,

đồng thời giúp doanh nghiệp/tổ chức chuyển hóa các nguyên

tắc thành hoạt động hiệu quả và chia sẻ những thực tiễn tốt

nhất liên quan tới vấn đề này Bộ tiêu chuẩn này hướng tới

mọi tổ chức, không phân biệt quy mô, hoạt động hoặc vị trí

địa lý

4 Sáng kiến Báo cáo Toàn cầu (GRI)

GRI đưa ra bộ nguyên tắc báo cáo và các chỉ số báo cáo được

xây dựng trong vòng hơn 12 năm đối thoại toàn cầu của nhiều

bên liên quan Nguyên tắc của GRI là nền tảng để đạt được sự

minh bạch trong báo cáo phát triển bền vững và bởi vậy có

thể được áp dụng cho tất cả các tổ chức khi chuẩn bị báo cáo

bền vững

Nguyên tắc báo cáo được chia thành hai nhóm: Nguyên tắc

xác định nội dung báo cáo và nguyên tắc xác định chất lượng

báo cáo

• Nguyên tắc xác định nội dung báo cáo mô tả tiến trình áp

dụng để xác định những nội dung báo cáo bao gồm xem

xét các hoạt động của tổ chức, những ảnh hưởng, mong

đợi và lợi ích của các bên liên quan

Nguyên tắc xác định nội dung báo cáo bao gồm: Nguyên

tắc về Tính toàn diện các đối tác, Nguyên tắc về Bối cảnh

bền vững, Nguyên tắc về Tính cụ thể, Nguyên tắc về Tính

hoàn thiện

• Các nguyên tắc xác định chất lượng báo cáo hướng dẫn

sự lựa chọn để đảm bảo chất lượng thông tin trong các Báo cáo Bền vững năm 2013 của Ngân hàng Standard Chartered