Phòng tránh và sơ cấp cứu khi bị đuối nước

Đây thực sự là tình trạng đáng báo động, nguyên nhân thì có rất nhiều từ sự bất cẩn của cha mẹ và người chăm sóc, cho đến điều kiện môi trường sinh sống nhiều nơi chưa được chính quyền đ

PHÒNG TRÁNH VÀ SƠ CẤP CỨU KHI BỊ ĐUỐI NƯỚC

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Ở nước ta, theo thống kê thì tỷ lệ đuối nước chiếm khá cao trong các loại thương tích ở trẻ em Ở các vùng sông nước như đồng bằng sông Cửu Long với

hệ thống kênh rạch chằng chịt, vào mùa nước nổi, mùa mưa lũ là nguyên nhân gây hiện tượng đuối nước gia tăng Ở những vùng miền núi thường có các suối sâu, thậm chí vực thẳm là những nơi thu hút trẻ đến tắm, rửa, đùa nghịch nên cũng hay xảy ra đuối nước Ở thành thị tưởng như không thể có hiện tượng chết đuối xảy ra, nhưng trong thực tế tai nạn đuối nước ở thành thị vẫn xảy ra, đặc biệt

là các địa phương đang đô thị hóa phát sinh nhiều ao, hồ, kênh, rạch hệ thống thoát nước đô thị, … đã kích thích sự tò mò trẻ em đến tắm, bơi, hay đùa giỡn vô tình dẫn đến tai nạn đuối nước

Bên cạnh đó, với những gia đình có điều kiện thì vào dịp nghỉ lễ, nghỉ hè thường cho con em mình đi du lịch tắm biển, chỉ cần thiếu sự kèm cặp của gia đình thì tai nạn đuối nước cũng luôn rình rập

Đây thực sự là tình trạng đáng báo động, nguyên nhân thì có rất nhiều từ sự bất cẩn của cha mẹ và người chăm sóc, cho đến điều kiện môi trường sinh sống nhiều nơi chưa được chính quyền địa phương quan tâm chú ý đến hiểm họa tiềm

ẩn này,… Một trong những giải pháp để góp phần giảm thiểu rủi ro này là cần trang bị cho trẻ em, thậm chí là người lớn kỹ năng phòng tránh đuối nước, kiến thức sơ cứu trong trường hợp trẻ hoặc người lớn bị đuối nước

Hiện nay các trường học đã đưa nội dung môn bơi lội phổ cập cho học sinh trên diện rộng, và khi các em học ở hồ bơi với số lượng đông thì khó tránh khỏi

sự đùa nghịch đó cũng là những tiềm ẩn của đuối nước nếu mỗi giáo viên chúng

ta nói riêng và mọi người nói chung nếu không nắm được phương pháp sơ cấp cứu khi bị đuối nước thì xẩy ra hậu quả rất nghiêm trọng

Chính vì vậy với vai trò là một giáo viên Thể dục, qua quá trình giảng dạy bơi lội cho học sinh, tôi tích lũy một số kinh nghiệm và mạnh dạn lựa chọn thực

hiện đề tài “Phòng tránh và sơ cấp cứu khi bị đuối nước”.

2 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.1 Cơ sở lý luận.

Theo thông tin từ Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội: Đuối nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em và vị thành niên tại Việt Nam do tai nạn thương tích Trung bình mỗi năm trong giai đoạn 2010-2015 có khoảng 2.800 trẻ em bị tử vong do đuối nước Trong đó, nhóm tuổi chiếm tỷ lệ tử vong cao từ

5-14 tuổi Tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ em chiếm hơn 50% các trường hợp tử vong do tai nạn thương tích Tử vong do đuối nước ở Việt Nam khá cao so với các nước trong khu vực

Từ năm 2016, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã phát động toàn xã hội cùng hành động để “Phòng chống tai nạn thương tích trẻ em”, trong đó đặc biệt chú ý tới phòng chống tai nạn đuối nước cho trẻ

2.2 Thực trạng tai nạn đuối nước ở nước ta hiện nay:

Theo thống kê của Bộ GDĐT năm 2005-2006 và 2007, số trẻ em và vị thành niên bị tai nạn thương tích là 556.891 trường hợp, hơn 22.000 em đã tử vong Trong đó, tỉ lệ tử vong do đuối nước là cao nhất, chiếm hơn 50% Năm 2012, có khoảng 1.700 em tử vong vì đuối nước trong tổng số 2.769 ca tử vong do tai nạn thương tích, trong giai đoạn 2010-2015 có khoảng 2.800 trẻ em bị tử vong do đuối nước

Cũng theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Việt Nam là nước có tỷ lệ

tử vong do đuối nước cao nhất trong khu vực Tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ

em nước ta cao gấp 10 lần các nước phát triển

Khi bị đuối nước, nếu bệnh nhân được sơ cứu kịp thời, tích cực và đúng phương pháp sẽ có khả năng được cứu sống, nếu ngược lại thì khả năng tử vong rất cao hoặc có thể để lại di chứng tổn thương não nặng nề Vì vậy, biết cách xử trí cấp cứu cho nạn nhân bị đuối nước là điều vô cùng quan trọng

Nếu trong mỗi chúng ta nắm vững và phổ biến rộng rãi được cách phòng tránh đuối nước và cách sơ cấp cứu khi bị đuối nước thì tỷ lệ tử vong do đuối nước sẻ giảm với số lượng đáng kể, và tránh được những hậu quả nghiêm trọng khi bị đuối nước để lại

2.3 Giải pháp thực hiện.

Đối với Giáo Viên thì trong qúa trình giảng dạy và truyền đạt thì không ngừng học hỏi kinh nghiệm nâng cao kiến thức và tham gia các lớp tập huấn sơ cấp cứu và phòng tránh đuối nước Nhận thức được tầm quan trọng của một giáo

viên dạy bơi, thái độ nhiệt tình và chu đáo Cần có tác phong chuyên nghiệp, có kiến thức chuyên môn tốt, xây dựng giáo án tập luyện phù hợp với độ khó tăng dần và phù hợp với kỹ năng và thể lục của học sinh, đảm bảo được lớp học diễn ra

an toàn vui vẽ, nắm được thành tích của từng học sinh ở nhiều cấp độ Có khả năng xử lý linh hoạt trong buổi tập và khả năng quan sát phản ứng của học sinh đối với bài tập

Khi tổ chúc lớp dạy bơi cần tuân thủ theo nguyên tắc an toàn sự an toàn của học sinh là nhân tố quan trọng nhất trong mọi tình huống

Tạo ra các tình huống giả định để học sinh thực hiện một cách tốt nhất để có thể nắm được tình huống xử lý Ví dụ như khi bị rơi xuống khu vực nước sâu như

ao hồ hay nhũng nơi có biển cấm nguy hiểm … thì lúc đó cần phải bình tình và dùng kỹ thuật đứng nước để quan sát xum quanh xem vị trí nào gần bờ hay những vật có thể nổi gần nhất như phao hay côi gỗ… thì chúng ta có thể bám vào và bơi

vô bờ, ngoài ra cẩn phải nắm được tác hại của đuối nước Hoặc tạo tình huống đuối nước thục tế và hướng dẫn học sinh cách sơ cấp cứa

Để thực hiên được những giải pháp trên mỗi giáo viên khi đứng lớp cần

- Nắm vững kiến thúc chuyên môn

- Luôn giữ lớp trong tầm kiểm soát

- Cứng rắn, nhưng ân cần và kiên nhẫn

- Thiết lập kỹ luật ngay từ đầu kỹ luật là điều cần thiết đảm bảo an toàn

- Khuyến khích học sinh thường xuyên tập luyện để có những kỹ năng cần

thiết, thể hiện được sự nhiệt tình trong giảng dạy.

Quá trình để xử lý được việc phòng trách và sơ cấp cứu khi bị đuối nước cần phải nắm vững các quy trình sau:

- Nắm vững được tầm quan trọng của sơ cấp cứu

- Hiểu được đuối nước và tác hại của đuối nước là gì

- Cách nhận biết dấu hiệu đuối nước và nguy cơ đuối nước

- Các biện pháp cơ bản khi xử lý đuối nước

- Các biện pháp phòng tránh đuối nước

Sau đây là nội dung chi tiết của các quy trình:

2.3.1 Tầm quan trọng của sơ cấp cứu

Sơ cấp cứu là gì ? Đó là sự hỗ trợ và can thiệp ban đầu của người cấp cứu với người bị nạn, bị thương tích, bị bệnh cấp tính

Mục đích của việc sơ cấp cứu đó là :

- Cứu sống nạn nhân

- Ngăn không cho tình trạng xấu đi

- Thúc đẩy quá trình hồi phục

Tầm quan trọng của việc sơ cấp cứu đó là:

- Quyết định sự sống chết người bị nạn

- Phục hồi chức năng hay tàn tật vĩnh viễn

- Nếu không sơ cấp cứu kịp thời dẫn đến hậu quả:

- Tim ngừng đập từ 4 phút thì não có thể bị tổn thương; từ 10 phút thì não

tổn thương không thể phục hồi Chính vì vậy cần nhớ “Thời gian là mạng sống của nạn nhân”.

Khi gặp các trường hợp đuối nước thì ta cần phải bình tĩnh và thực hiện như sau:

- Đánh giá tổn thương của nạn nhân

- Sơ cấp cứu nạn nhân

- Gọi người trợ giúp

- Gọi cấp cứu 115 và nhanh chóng đưa nạn nhân tới cơ sở y tế gần nhất

2.3.2 Hiểu được đuối nước và tác hại của đuối nước

Đuối nước là khi có sự xâm nhập đột ngột và nhiều của nước hoặc chất dịch vào đường thở (mũi, mồm, khí phế quản, phổi) làm cho không khí có chứa oxy không thể vào phổi được gọi là đuối nước

Hậu quả là não bị thiếu oxy, nếu không được cấp cứu kịp thời nạn nhân sẽ bị chết hoặc để lại di chứng não nặng nề

Trẻ em sức yếu nên rất dễ bị ngạt thở chỉ trong vòng thời gian 2 phút và với trẻ nhỏ, chỉ với lượng nước nhỏ như một xô nước cũng có thể làm trẻ chết đuối

2.3.3 Dấu hiệu nhận biết đuối nước và nguy cơ đuối nước

* Dấu hiệu nhận biết đuối nước:

- Nạn nhân đang chới với dưới nước hoặc sắp có nguy cơ bị chìm Đầu thường ngửa ra sau, nhưng liên tục chìm rồi nổi, thân thể lại chỉ ở yên một chỗ, không hề di chuyển

- Có dấu hiệu bị sặc nước: ho dữ dội, sặc sụa, mặt đỏ hoặc tím Do miệng

bị nước vào liên tục, hoặc chỉ hé được một chút bên trên mặt nước Ngoài ra, người đó sẽ trông rất khổ sở, nhưng không hề kêu cứu, vì có thể chẳng đủ oxy mà làm chuyện đó

Đuối nước sẽ dẫn đến ngạt thở, ngừng tim, ngừng thở Ngừng tim sẽ dẫn đến

tử vong Khi nạn nhân bị đuối nước:

- Phút thứ 1 nạn nhân mất thở

- Phút thứ 2 – 3 nạn nhân thở dưới nước

- Phút thứ 4 nạn nhân mất cảm giác và ngừng tim (não nguy hiểm)

- Phút thứ 5 – 7 nạn nhân chết nhưng còn hy vọng cứu sống

- Phút thứ 8 trở đi: Hết hy vọng

2.3.4 Biện pháp xử lý đuối nước.

a) Cứu đuối

Khi thấy một người đang hốt hoảng trên mặt nước hãy nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi mặt nước bằng cách đưa cánh tay, cây sào dài cho nạn nhân nắm, ném phao hoặc vớt nạn nhân lên, đặt nạn nhân nằm chổ khô ráo, thoáng khí Khi cứu nạn nạn nhân chúng ta nên dùng kỹ thuật bơi ếch hoặc bơi trườn sấp cao đầu

để quan sát nạn nhân được tốt hơn Khi áp sát nạn nhận nên lặn xuống tiếp cận nạn nhân ở phía sau và đưa đầu nạn nhân lên khỏi mặt nước

Tiếp cận nạn nhân

Sau khi đem nạn nhân lên bờ, hãy nhanh chóng gọi điện thoại số cấp cứu 115

và tiến hành làm hô hấp nhân tạo bằng phương pháp miệng qua miệng vì đó là phương pháp hữu hiệu nhất Não người sẽ bị tổn thương hoặc chết nếu nạn nhân ngưng thở từ 4-6 phút

b) Kiểm tra và sơ cứu

Trước hết cần nhận biết xem bệnh nhân còn tỉnh, còn tiếp xúc được hay không? Nếu có tắc nghẽn cần thực hiện ngay lập tức các động tác sau:

- Nghiêng người ghé sát miệng nạn nhân để xem còn thở hay không

- Mở miệng nạn nhân kiểm tra xem có đờm dãi, dị vật hay không?

- Móc lấy sạch dị vật đờm dãi Nếu nạn nhân còn khó thở, cần phải kiểm tra xem có phải do tụt lưỡi để tiến hành kéo lưỡi

- Nâng cằm, đẩy hàm giữ cho đường thở được thông thẳng trục

- Thông khí đường miệng hoặc đường mũi

Các bước kiểm tra và sơ cứu

Nếu nạn nhân bất tỉnh hãy kiểm tra xem nạn nhân còn thở hay không bằng cách quan sát sự di động của lồng ngực:

- Nếu lồng ngực không di động tức là nạn nhân ngưng thở, hãy tiến hành

ấn tim ngoài lồng ngực ở nửa dưới xương ức Phối hợp ấn tim và thổi ngạt theo tỉ

lệ 15/2 (2 cấp cứu viên) hoặc 30/2 (1 cấp cứu viên) trong 2 phút rồi đánh giá lại xem nạn nhân có thở lại được không? Môi có hồng không? Có phản ứng khi lay gọi kích thích đau không? Nếu không phải tiếp tục các động tác cấp cứu này ngay

cả trên đường chuyển nạn nhân tới cơ sở y tế

Cách sơ cứu

Nếu nạn nhân còn tự thở, hãy đặt nạn nhân ở tư thế an toàn là nằm nghiêng một bên để chất nôn dễ thoát ra ngoài nếu nạn nhân nôn ói

- Cởi bỏ quần áo ướt và giữ ấm bằng cách đắp lên người nạn nhân bằng chăn hay một tấm khăn khô

- Nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế ngay cả khi nạn nhân có vẻ như bình thường hoặc đã hồi phục hoàn toàn sau sơ cứu, vì nguy cơ khó thở thứ phát có thể xảy ra vài giờ sau ngạt nước

* Những việc cần tránh

Phần lớn các nạn nhân bị ngạt nước khi đưa đến cấp cứu tại các bệnh viện không được sơ cứu hay sơ cứu không đúng cách dẫn đến tử vong hoặc di chứng não do thiếu oxy Các sơ cứu không đúng bao gồm:

- Bỏ nhiều thời gian cho việc xốc nước: động tác dốc ngược nạn nhân không cần thiết và không nên thực hiện vì thường lượng nước vào phổi rất ít chứ

không phải phổi chứa đầy nước như thường nghĩ Lượng nước rất ít này sẽ được tống ra ngoài khi nạn nhân tự thở lại Ngoài ra việc xốc nước còn làm chậm thời gian cấp cứu thổi ngạt và tăng nguy cơ hít sặc

- Lăn lu: cho trẻ nằm sấp trên cái lu được để rơm nung cháy bên trong lăn

lu qua lại nhằm mục đích “rút nước” trong cơ thể trẻ ra Phương pháp này không hiệu quả, còn gây phỏng cho trẻ

2.3.5 Các biện pháp phòng tránh đuối nước

Đối với qua trình đứng lớp giảng dạy Cần đứng ở vị trí có thể quan sát được mọi người trong lớp và mọi người có thể nhìn thấy mình

Không cho tham gia tập luyện nếu thường xuyên không chấp hành các hướng dẫn an toàn

Không được chạy nhảy, không được xuống nước khi chưa có sự cho phép của giáo viên Cởi bỏ những vật dụng tư trang có thể gây hại cho người khác và bản thân

Trong quá trình giảng dạy không được rời bở lớp học, phải đảm bảo không

có học sinh nào rời khỏi khu vực mình giảng dạy và phụ trách, cần kiểm tra số lượng học sinh lúc đầu và trong suốt quá trình tập luyện

Luôn mặc quần áo bơi và sẵn sàng xuống nước trong quá trình tập luyện Sự giám sát phải được thay đổi hợp lý khi mức độ rủi ro của một hoạt động tăng lên hoặc khả năng học sinh giảm xuống, không ngừng quan sát học sinh trong suốt buổi học

Giáo dục an toàn dưới nước cho học sinh, cần phải cho học sinh biết rằng ở mỗi nơi riêng biệt thì có những mối nguy hiểm khác nhau

Cần phải thường xuyên tập luyện, và tập luyện một cách có bài bản để nắm vững

kỹ thuật cơ bản và biết được cách xử lý các tình huống xấu xẩy ra

Đối với đời sóng hằng ngày khi đi bơi ở các hồ bơi thì cần nghe theo hướng dẫn của nhân viên cứu hộ, biết được các mối nguy hiểm, không ra những chổ sâu khi kỹ năng bơi lội không tốt

Khi ở khu vực song nước, không đi thuyền quá tải, tránh xa những khu vực nước chảy xiết Đặc biệt trông lúc gặp nặn cần phải bình tỉnh không hoảng loạn

Trong quá trình học và tập luyện cần chú ý lắng nghe và làm theo hướng dẫn của giáo viên để có thể nắm bắt được các kỹ năng về bơi lội tốt nhất

Đối với giáo viên trong quá trình lên lớp thì cần phải chuẫn bị kỷ giáo án và đưa ra các bài tập phù hợp với độ tuổi học sinh nên cho tập luyện các động tác kỹ thuật lặp lại nhiều lần cần tổ chức những buổi tập luyện về các tình huống xấu xẩy ra để các em có thể nắm được và phòng tránh Ngoài ra cho các e xem những video tài liệu về tác hại của việc đuối nước, và những tình huống xẩy ra khi chúng

ta đi bơi ở hồ bơi hay song suối, biển mà không tuân thủ những nguyên tắc an toàn trong ơi lội

Nếu chúng ta vận dụng tốt những phương pháp trên thì nạn đuối nước ở nước ta nói chung và trường học nói riêng sẽ không có những tai nạn đáng tiếc xẩy ra

3 KẾT QUẢ THỰC HIỆN

Sau thời gian áp dụng các phương pháp trên, tôi thấy học sinh ý thức tốt hơn trong việc tập luyện và ý thức tự tập luyện cao đa số các em có tiến bộ nhiều trong môn học các em ý thức được tác hại của đuối nước và biết được cách phòng tránh đuối nước, không những thế mà qua sáng kiến này học sinh còn nắm được cách sơ cấp cứu đuối nước Qua đó tinh thần tập luyện của các e tiến bộ hơn và nắm được các kỹ thuật và kỹ năng cần cần thiết cho cuộc sống

Các em nắm kỹ nội dung bài học, tuy không ở mức độ đồng đều ở các đối tượng học sinh, song cũng đủ được các kỷ năng cần thiết trong bơi lội và kỷ năng

sơ cấp cứu và phòng tránh đuối nước, tinh thần ý thức, tổ chức kỷ luật hơn, bước vào tiết học với sự tự tin hơn, cầu tiến hơn

Qua đó trong mỗi giáo viên ý thức được tầm quan trọng và mối nguy hại trong các tiết học bơi để từ đó trang bị cho học sinh các kỹ năng tính kỹ luật tốt cần thiết trong tiết học

4 KẾT LUẬN

Phòng chống đuối nước và sơ cấp cứu và là một việc rất quan trọng và cần thiết nhất là trong tình hình hiện nay khi việc giảng dạy môn bơi đang được tổ chức dần phổ biến trong nhà trường phổ thông Thực hiện tốt việc truyền đạt các kiến thức về phòng chống và sơ cấp cứu khi bị đuối nước trong giảng dạy là góp phần làm giảm tỷ lệ đuối nước trong tình hình hiện nay

Các kiến thức được tôi rút ra từ thực tế giảng dạy và tự nghiên cứu được trình bày ở đây ít nhiều mang tính chủ quan, không thể tránh khỏi những hạn chế thiếu sót, mong các bạn đồng nghiệp đóng góp ý kiến, bổ sung để sáng kiến kinh nghiệm được hoàn thiện hơn

Tân Bình, ngày 22 tháng 01 năm 2018

Người viết

Nguyễn Văn Hoàn