Giáo trình an toàn điện

Thông gió ch ng nóng.ố.

B  LAO Ộ Đ NG ­ THỘ ƯƠNG BINH VÀ XàH IỘ

TUYÊN B  B N QUY NỐ Ả Ề

Tài li u này thu c lo i sách giáo trình nên các ngu n thông tin có thệ ộ ạ ồ ể 

được phép dùng nguyên b n ho c trích dùng cho các m c đích v  đào t o vàả ặ ụ ề ạ  tham kh o.ả

   M i m c đích khác mang tính l ch l c ho c s  d ng v i m c đích kinhọ ụ ệ ạ ặ ử ụ ớ ụ  doanh thi u lành m nh s  b  nghiêm c m.ế ạ ẽ ị ấ

L I GI I THI UỜ Ớ Ệ

Môn h c An toàn đi nọ ệ  là m t trong nh ng mô đun chuyên môn mang tínhộ ữ  

đ c tr ng cao thu c ngh  Đi n công nghi p. Môn h c trang b  cho ngặ ư ộ ề ệ ệ ọ ị ườ ọ  i h c

nh ng ki n th c và k  năng c  b n v  an toàn phòng ch ng cháy n , đi n gi tữ ế ứ ỹ ơ ả ề ố ổ ệ ậ  trong khi thi công l p đ t, v n hành, s a ch a h  th ng đi n và các trang thi t bắ ặ ậ ử ữ ệ ố ệ ế ị 

đi n trong ngành đi n công nghi p. ệ ệ ệ

Giáo trình này được thi t k  theo môn h c thu c h  th ng mô đun/ môn h cế ế ọ ộ ệ ố ọ  

c a chủ ương trình đào t o ngh  Đi n công nghi p   c p trình đ  Cao đ ng nghạ ề ệ ệ ở ấ ộ ẳ ề 

và được dùng làm giáo trình cho h c viên trong các khóa đào t o. Ngoài ra, giáoọ ạ  trình cũng có th  để ược s  d ng làm tài li u tham kh o đử ụ ệ ả ể  đào t o ng n h nạ ắ ạ  

ho c cho các công nhân k  thu t, các nhà qu n lý và ngặ ỹ ậ ả ườ ử ụi s  d ng nhân l c.ự  Môn h c này đọ ược tri n khai sau các môn h c chung, và trể ọ ước các môn h c, môọ  đun c  s  ngành và chuyên ngành nh : Đi n k  thu t, Đo lơ ở ư ệ ỹ ậ ường đi n, Máy đi nệ ệ  

và Trang b  đi n    Môn h c này có ý nghĩa quy t đ nh đ  hình thành ý th cị ệ ọ ế ị ể ứ  cũng nh  các k  năng x  lý công vi c m t cách anh toàn, m t trong nh ng yêuư ỹ ử ệ ộ ộ ữ  

c u quan tr ng và b t bu c đ i v i ngầ ọ ắ ộ ố ớ ười lao đ ng nói chung và công nhân, cánộ  

b  k  thu t trong ngành đi n nói riêng. ộ ỹ ậ ệ

MÔN H C: AN TOÀN ĐI NỌ Ệ

Mã môn h c:ọ  MH07

V  trí, tính ch t, ý nghĩa và vai trò c a môn h c: ị ấ ủ ọ

­ Môn h c An toàn ọ đi n ệ được b  trí h c trố ọ ước các mô đun chuyên môn nghề

­ Là môn h c ọ b t bu c trong chắ ộ ương trình đào t oạ

­  Môn h c trang b  cho ngọ ị ườ ọi h c nh ng ki n th c và k  năng c  b n v  anữ ế ứ ỹ ơ ả ề  toàn  cháy n  và đi n gi tổ ệ ậ   trong khi thi công l p đ t, v n hànhắ ặ ậ ,  s a ch a hử ữ ệ 

th ng đi n ố ệ và các trang thi t b  đi n trong ngành đi n công nghi pế ị ệ ệ ệ

M c tiêu c a môn h c:ụ ủ ọ

­ Trình bày được nh ng nguyên nhân gây ra tai n n, m c đ  tác h i c a dòngữ ạ ứ ộ ạ ủ  

đi n, bi n pháp an toàn đi nệ ệ ệ

­ Trình bày được nguyên nhân và bi n pháp phòng ch ng cháy nệ ố ổ

­ S  d ng đử ụ ược các phương ti n ch ng cháyệ ố

­ S  c u đơ ứ ược ngườ ịi b  tai n n lao đ ng, b  đi n gi t, cháy b ngạ ộ ị ệ ậ ỏ

­ Có ý th c tuân th  nghiêm ng t các quy đ nh v  an toàn, b o h  lao đ ngứ ủ ặ ị ề ả ộ ộ

ế

Th cự  hànhBài t pậ

Ki m tra*ể

(LT ho c ặ   TH)

5. Các bi n pháp b o v  an toànệ ả ệ  

cho người và thi t b  khi s  d ngế ị ử ụ  

BÀI M  Đ U: KHÁI QUÁT CHUNG V  AN TOÀN ĐI NỞ Ầ Ề Ệ

Gi i thi u:ớ ệ

N i dung bài h c đ a ra nh ng v n đ  mang tính khái quát đ  ngộ ọ ư ữ ấ ề ể ườ ọ  i h c

hi u để ượ ầc t m quan tr ng c a công tác đ m b o an toàn trong lao đ ng nóiọ ủ ả ả ộ  chung và an toàn đi n nói riêng.ệ

M c tiêu:ụ

­ Khái quát đượ ầc t m quan tr ng c a môn an toàn đi n ọ ủ ệ

­ Nêu được các phương pháp phòng tránh tai n n v  đi nạ ề ệ

­ Rèn được phương pháp h c t  duy và nghiêm túc trong công vi cọ ư ệ

N i dung chính:ộ

1. Khái quát v  môn h c An toàn đi n.ề ọ ệ

Trong công cu c xây d ng đ t nộ ự ấ ước, ngành đi n đóng m t vai trò r t quanệ ộ ấ  

tr ng. V i m c tiêu đi n khí hóa toàn qu c, ngành đi n đã xâm nh p r ng rãiọ ớ ụ ệ ố ệ ậ ộ  trên m i lĩnh v c s n xu t, kinh doanh, m i sinh ho t xã h i và liên quan tr cọ ự ả ấ ọ ạ ộ ự  

ti p đ n nhi u ngế ế ề ười. Đi n là m t ngu n năng lệ ộ ồ ượng r t ti n l i trong s  d ng,ấ ệ ợ ử ụ  

nh ng cũng ti m  n nhi u nguy c  gây tai n n cho con ngư ề ẩ ề ơ ạ ười. Hi u bi t các quiể ế  

đ nh và k  thu t phòng ng a, x  lý các tai n n v  đi n là m t vi c làm r t c nị ỹ ậ ừ ử ạ ề ệ ộ ệ ấ ầ  thi t đ i v i m i ngế ố ớ ọ ườ ử ụi s  d ng, qu n lý, l p ráp, v n hành và s a ch a đi n.ả ắ ậ ử ữ ệ  

Vì v y môn h c An toàn đi n s  cung c p cho chúng ta nh ng ki n th c c  b nậ ọ ệ ẽ ấ ữ ế ứ ơ ả  

đ  gi i quy t các v n đ  nêu trên.ể ả ế ấ ề

2. Các phương pháp phòng tránh tai n n v  đi n.ạ ề ệ

Đ  tránh nh ng tai n n đáng ti c v  đi n, m i gia đình, m i ngể ữ ạ ế ề ệ ỗ ỗ ười dân 

c n nâng cao ý th c, trang b  cho mình ki n th c đ  t  b o v  cho b n thân, giaầ ứ ị ế ứ ể ự ả ệ ả  đình và c ng đ ng. Bên c nh đó, các đ n v  đi n l c và t  ch c , cá nhân qu nộ ồ ạ ơ ị ệ ự ổ ứ ả  

lý lưới đi n c n tăng cệ ầ ường ki m tra lể ưới đi n trên đ a bàn qu n lý nh m k pệ ị ả ằ ị  

th i s a ch a đ  đ m b o an toàn, tránh gây ra tai n n đi n cho m i ngờ ử ữ ể ả ả ạ ệ ọ ườ  i.Chính quy n đ a phề ị ương và c  quan qu n lý Nhà nơ ả ước v  đi n c n co bi n phápề ệ ầ ệ  tuyên truy n, nh c nh  bà con ch p hành các qui đ nh v  đ m b o an toàn đi nề ắ ở ấ ị ề ả ả ệ  

và ki m tra, x  ph t nghiêm  các hành vi vi ph m s  d ng đi n. Bên c nh đóể ử ạ ạ ử ụ ệ ạ  

c n th c hi n 10 bi n pháp phòng tránh tai n n đi n sau:ầ ự ệ ệ ạ ệ

2.1. Không ch m vào ch  đang có đi n trong nhà nh :   c m đi n, c uạ ỗ ệ ư Ổ ắ ệ ầ  dao, c u chì không có n p đ y; ch  tróc v  b c cách đi n c a dây d n đi n; chầ ắ ậ ỗ ỏ ọ ệ ủ ẫ ệ ỗ 

n i dây; dây đi n tr n…đ  không b  đi n gi t ch t ngố ệ ầ ể ị ệ ậ ế ười

2.2. Dây đi n trong nhàệ  ph iả  được đ t trong  ng cách đi n và dùng l aiặ ố ệ ọ  dây có v  b c cách đi n, có ti t di n dây đ  l n đ  có dòng đi n cho phép c aỏ ọ ệ ế ệ ủ ớ ể ệ ủ  dây d n l n h n dòng đi n ph  t i đ  dây đi n không b  quá t i gây ch m ch p,ẫ ớ ơ ệ ụ ả ể ệ ị ả ạ ậ  phát h a trong nhàỏ

2.3. Ph iả  l p c u dao hay ápt mát   đ u đắ ầ ơ ở ầ ường dây đi n chính trong nhà,ệ  

 đ u m i nhánh dây ph  và l p c u chì   tr c các   c m đi n đ  ng t dòng

đi n khi có ch m ch p, ngăn ng a phát h a do đi n.ệ ạ ậ ừ ỏ ệ

2.4   Khi   s   d ng   các   công   c   đi n   c m   tay   (máy   khoan,   máyử ụ ụ ệ ầ  mài…) ph iả  mang găng tay cách đi n h  th  đ  không b  đi n gi t khi công cệ ạ ể ể ị ệ ậ ụ 

b  rò đi n.ị ệ

2.5   Khi   s a   ch a   đi n   trong   nhàử ữ ệ  ph iả  c t   c u   dao   đi n   và   treoắ ầ ệ  

b ngả  “C m đóng đi n, có ng ấ ệ ườ i đang làm vi c” ệ  t i c u dao đ  không b  đi nạ ầ ể ị ệ  

gi t.ậ

2.6. Nên n i đ t v  kim lo i các thi t b  đi n trong nhà nh : v  t  l nh,ố ấ ỏ ạ ế ị ệ ư ỏ ủ ạ  

v  máy nỏ ước nóng, máy gi t, v  máy b m nặ ỏ ơ ước…đ  không b  đi n gi t khiể ị ệ ậ  thi t b  đi n b  rò đi n ra vế ị ệ ị ệ ỏ

2.7. Không đóng c u dao, b t công t c đi n khi tay ầ ậ ắ ệ ướt, chân không mang dép, đ ng n i  m ứ ơ ẩ ướ ểt đ  không b  đi n gi t .ị ệ ậ

2.8. Không đ  trang thi t b  đi n phát nhi t   g n đ  v t d  cháy n  để ế ị ệ ệ ở ầ ồ ậ ễ ổ ể không làm phát h a trong nhà.ỏ

2.9. Các thi t b  đi n, đ  dùng đi n, c u dao đi n, công t c,   c m đi n…ế ị ệ ồ ệ ầ ệ ắ ổ ắ ệ

b  h  h ngị ư ỏ  ph i ả s a ch a, thay th  ngay đ  ngử ữ ế ể ườ ử ụi s  d ng không ch m ph i cácạ ả  

ph n d n đi n gây đi n gi t ch t ngầ ẫ ệ ệ ậ ế ười

  2.10. Không s  d ng dây đi n, thi t b  đi n, đ  dùng đi n trong nhà cóử ụ ệ ế ị ệ ồ ệ  

ch t lấ ượng kém vì các thi t b  này có l p cách đi n x u d  gây ch m ch p, ròế ị ớ ệ ấ ễ ạ ậ  

đi n ra v  gây đi n gi t ch t ngệ ỏ ệ ậ ế ười và d  gây phát h a trong nhà.ễ ỏ

CHƯƠNG I: CÁC BI N PHÁP PHÒNG H  LAO Đ NGỆ Ộ Ộ

Gi i thi u:ớ ệ

M i quá trình lao đ ng đ u có th  t n t i m t ho c nhi u y u t  nguyọ ộ ề ể ồ ạ ộ ặ ề ế ố  

hi m cho con ngể ười và thi t b  N u các y u t  đó không đế ị ế ế ố ược phòng ng a,ừ  ngăn ch n có th  s  d n đ n nh ng ch n thặ ể ẽ ẫ ế ữ ấ ương, b nh ngh  nghi p, m t khệ ề ệ ấ ả năng lao đ ng, th m trí d n đ n t  vong. Vì v y, nh ng bi n pháp phòng hộ ậ ẫ ế ử ậ ữ ệ ộ trong lao đ ng luôn là nh ng ki n th c quan tr ng, thi t th c đ i v i ngộ ữ ế ứ ọ ế ự ố ớ ười lao 

đ ng, đ c bi t là nh ng ngộ ặ ệ ữ ười lao đ ng tr c ti p.ộ ự ế

­ Gi i thích đả ược tác đ ng c a nhi m đ c hoá ch t lên c  th  con ngộ ủ ễ ộ ấ ơ ể ười. Th cự  

hi n các bi n pháp phòng ch ng nhi m đ c hoá ch tệ ệ ố ễ ộ ấ

­  Rèn được tính c n th n, phẩ ậ ương pháp h c t  duy và nghiêm túc trong côngọ ư  

vi cệ

N i dung chính:ộ

1. Phòng ch ng nhi m đ c.ố ễ ộ

M c tiêu: N m đ ụ ắ ượ c các đ c tính chung và các tác h i c a các ch t hóa h c t ặ ạ ủ ấ ọ ừ  

đó có k  năng phòng tránh và s  c p c u khi có tai n n nhi m đ c ỹ ơ ấ ứ ạ ễ ộ

1.1. Đ c tính chung c a hóa ch t đ c.ặ ủ ấ ộ

Ch t đ c công nghi p là nh ng hóa ch t dùng trong s n xu t, khi xâmấ ộ ệ ữ ấ ả ấ  

nh p vào c  th  dù ch  m t lậ ơ ể ỉ ộ ượng nh  cũng gây nên tình tr ng b nh lý.Đ c tínhỏ ạ ệ ộ  hóa ch t khi vấ ượt qua gi i h n cho phép, s c đ  kháng c a c  th  y u s  cóớ ạ ứ ề ủ ơ ể ế ẽ  nguy c  gây b nh. B nh do ch t đ c gây ra trong s n xu t g i là nhi m đ cơ ệ ệ ấ ộ ả ấ ọ ễ ộ  ngh  nghi p. Tính đ c h i c a các hóa ch t ph  thu c vào các lo i hóa ch t,ề ệ ộ ạ ủ ấ ụ ộ ạ ấ  

n ng đ , th i gian t n t i trong môi trồ ộ ờ ồ ạ ường mà người lao đ ng ti p xúc v i nó.ộ ế ớ  Các ch t đ c càng d  tan vào nấ ộ ễ ước thì càng đ c vì d  th m vào các t  ch c th nộ ễ ấ ổ ứ ầ  kinh c a ngủ ười và gây tác h i.ạ

Trong môi trường s n xu t có th  cùng t n t i nhi u lo i hóa ch t đ cả ấ ể ồ ạ ề ạ ấ ộ  

h i. Các lo i có th  gây đ c h i: CO, Cạ ạ ể ộ ạ 2H2, MnO, ZO2, h i s n, h i ôxit cromơ ơ ơ  khi m , h i các axit,…N ng đ  c a t ng ch t có th  không đáng k , ch a vạ ơ ồ ộ ủ ừ ấ ể ể ư ượ  tquá gi i h n cho phép, nh ng n ng đ  t ng c ng c a các ch t đ c cùng t n t iớ ạ ư ồ ộ ổ ộ ủ ấ ộ ồ ạ  coa th  vể ượt quá gi i h n cho phép và có th  gây nhi m đ c c p tính ho c mãnớ ạ ể ễ ộ ấ ặ  tính

Hóa ch t đ c có trong môi trấ ộ ường s n xu t có th  xâm nh p vào c  thả ấ ể ậ ơ ể qua đường hô h p, đấ ường tiêu hóa và qua vi c ti p xúc v i da.ệ ế ớ

1.2. Tác h i c a hóa ch t đ c.ạ ủ ấ ộ

Theo tính ch t tác đ ng c a hóa ch t trên c  th  con ngấ ộ ủ ấ ơ ể ười có th  phânể  

lo i theo các nhóm:ạ

­ Nhóm 1: Kích thích

+ Tác đ ng kích thích đ i v i da, làm bi n đ i các l p b o v  khi n choộ ố ớ ế ổ ớ ả ệ ế  

da b  khô, xù xì và xót, g i là viêm daị ọ

+ Tác đ ng kích thích đ i v i m t, có th  gây tác đ ng t  khó ch u nh ,ộ ố ớ ắ ể ộ ừ ị ẹ  

t m th i t i thạ ờ ớ ương t t lâu dài. M c đ  thậ ứ ộ ương t t ph  thu c vào lậ ụ ộ ượng, đ cộ  tính c a hóa ch t và các bi n pháp c p c u. Ví d  các ch t: axit, ki m và cácủ ấ ệ ấ ứ ụ ấ ề  dung môi,…

+ Tác đ ng kích thích đ i v i độ ố ớ ường hô h p s  gây c m giác b ng rát. Víấ ẽ ả ỏ  

d  amoniac, sunfuz ,…ụ ơ

­ Nhóm 2: D   ngị ứ

D   ng có th  x y ra khi c  th  ti p xúc tr c ti p v i hóa ch tị ứ ể ả ơ ể ế ự ế ớ ấ

+ D   ng da: tình tr ng gi ng nh  viêm da. D   ng có th  không xu t hi nị ứ ạ ố ư ị ứ ể ấ ệ  

 n i ti p xúc mà   m t v  trí khác trên c  th  Ví d  nh a epoxy, thu c nhu m

azo,…

+ D   ng đị ứ ường hô h p: ho nhi u v  đêm, khó th , th  khò khè và ng n.ấ ề ề ở ở ắ  

Ví d  fomaldehit,…ụ

­ Nhóm 3: Các ch t gây ng t do làm loãng không khí nh : CO, COấ ạ ư 2, CH4,…

­ Nhóm 4: Các ch t đ c đ i v i h  th n kinh nh  các lo i hidro cacbua,ấ ộ ố ớ ệ ầ ư ạ  các lo i rạ ượu, xăng,…

­ Nhóm 5: Các ch t gây đ c v i c  quan n i t ng gan, th n, b  ph n sinhấ ộ ớ ơ ộ ạ ậ ộ ậ  

d c nh  hidro cacbon, clorua metyl,…Ch t gây t n thụ ư ấ ổ ương cho h  t o máu nhệ ạ ư benzen, phenon,…Các kim lo i và á kim đ c nh  chì, th y ngân, mangan, h pạ ộ ư ủ ợ  

ch t asen,…ấ

1.3. Cách phòng tránh nhi m đ c.ễ ộ

­ C p c u:ấ ứ

+ Đ a n n nhân ra kh i n i nhi m đ c, thay qu n áo, gi  yên tĩnh và ư ạ ỏ ơ ễ ộ ầ ữ ủ 

m cho n n nhân

+ Cho ngay thu c tr  tim hay hô h p nhân t o. N u b  b ng do nhi t ph iố ợ ấ ạ ế ị ỏ ệ ả  

c p c u b ng, r a da b ng xà phòng, n i b  nhi m ch t đ c ki m, axit ph i r aấ ứ ỏ ử ằ ơ ị ễ ấ ộ ề ả ử  ngay b ng nằ ướ ạc s ch

+ N u b nh nhân b  nhi m đ c n ng ph i đ a c p c u b nh vi nế ệ ị ễ ộ ặ ả ư ấ ứ ệ ệ

+ S  d ng ch t gi i đ c đúng ho c phử ụ ấ ả ộ ặ ương pháp gi i đ c đúng cách ( gâyả ộ  nôn, sau đó cho u ng 2 thìa than ho t tính ho c than g o giã nh  v i 1/3 bátố ạ ặ ạ ỏ ớ  

nướ ồ ốc r i u ng nước đường gluco hay nước mía, ho c r a d  dày,…)ặ ử ạ

­ Bi n pháp chung đ  phòng k  thu t:ệ ề ỹ ậ

+ Các hóa ch t ph i b o qu n trong thùng kín, ph i có nhãn mác rõ ràngấ ả ả ả ả+ Chú ý công tác phòng cháy, ch a cháyữ

+ T  đ ng hóa quá trình s n xu t hóa ch tự ộ ả ấ ấ

+ T  ch c h p lý hóa quá trình s n xu t:  b  trí riêng các b  ph n t a raổ ứ ợ ả ấ ố ộ ậ ỏ  

h i đ c, đ t   cu i chi u gió. Ph i thi t k  h  th ng thông gió hút h i khí đ cơ ộ ặ ở ố ề ả ế ế ệ ố ơ ộ  

t i ch ạ ỗ

­ D ng c  phòng h  cá nhân:ụ ụ ộ

Trang b  phị ương ti n b o v  cá nhân cho ngệ ả ệ ười lao đ ng nh m ngăn ng aộ ằ ừ  

vi c ti p xúc tr c ti p v i hóa ch t: m t n  phòng đ c ( m t n  l c đ c, m tệ ế ự ế ớ ấ ặ ạ ộ ặ ạ ọ ộ ặ  

n  cung c p không khí), găng tay,  ng, kh u trang,…ạ ấ ủ ẩ

+ X  lý ch t th i trử ấ ả ước khi đ  ra ngoàiổ

+ Ki m tra s c kh e đ nh k , có ch  đ  b i dể ứ ỏ ị ỳ ế ộ ồ ưỡng b ng hi n v tằ ệ ậ

­ Theo ngu n g c: Có b i h u c  t  t , l a, len, d , lông, tóc…, b i nhânồ ố ụ ữ ơ ừ ơ ụ ạ ụ  

t o có nh a hóa h c, cao su…, b i vô c  nh  amiang, b i vôi, b i kim lo i…ạ ự ọ ụ ơ ư ụ ụ ạ

­ Theo kích thước h t b i: Nh ng h t có kích thạ ụ ữ ạ ước nh  h n 10µm g i làỏ ơ ọ  

b i bay, nh ng h t có kích thụ ữ ạ ướ ớc l n h n 10µm g i là b i l ng. Nh ng h t b iơ ọ ụ ắ ữ ạ ụ  

có kích thướ ớc l n h n 10µm r i có gia t c trong không khí; nh ng h t có kíchơ ơ ố ữ ạ  

thước  t  0,1 đ n 10µm r i v i v n t c không đ i g i là mù; nh ng h t có kíchừ ế ơ ớ ậ ố ổ ọ ữ ạ  

thướ ừc t  0,001 đ n 0,1µm g i là khói, chúng chuy n đ ng Brao trong không khí.ế ọ ể ộ  

B i thô có kích thụ ướ ớc l n h n 50µm ch  bám   l  mũi không gây h i cho ph i;ơ ỉ ở ỗ ạ ổ  

b i t  10µm đ n 50µm vào sâu h n nh ng vào ph i không đáng k ; nh ng h tụ ừ ế ơ ư ổ ể ữ ạ  

b i có kích thụ ước nh  h n 10µm  vào sâu trong khí qu n và ph i có tác h i nhi uỏ ơ ả ổ ạ ề  

nh t. ấ

Th c nghi m cho th y các h t b i vào t n ph i qua đự ệ ấ ạ ụ ậ ổ ường hô h p co 70%ấ  

là nh ng h t 1µm, g n 30% là nh ng h t t  1 đ n 5µm, nh ng h t t  5 đ nữ ạ ầ ữ ạ ừ ế ữ ạ ừ ế  10µm chi m t  l  không đáng kế ỉ ệ ể

­ Theo tác h i: Có th  phân ra b i gây nhi m đ c (Pb, Hg, Benzen…); b iạ ể ụ ễ ộ ụ  gây d   ng: viêm mũi, hen, viêm h ng nh  b i bông, len, gai, phân hóa h c, m tị ứ ọ ư ụ ọ ộ  

s  b i g ; b i gây ung th  nh  nh a đố ụ ỗ ụ ư ư ự ường, phóng x , các h p ch t brôm; b iạ ợ ấ ụ  gây nhi m trùng nh  b i lông, b i xễ ư ụ ụ ương, m t s  b i kim lo i…, b i gây sộ ố ụ ạ ụ ơ 

ph i nh  b i silic, b i amiang…ổ ư ụ ụ

2.2. Tác h i c a b i.ạ ủ ụ

B i gây nhi u tác h i cho con ngụ ề ạ ười và trước h t là b nh v  đế ệ ề ường hô 

h p, b nh ngoài da, b nh trên đấ ệ ệ ường tiêu hóa v.v…

Khi chúng ta th  nh  có lông mũi và màng niêm d ch c a đở ờ ị ủ ường hô h p màấ  

nh ng h t b i có kích thữ ạ ụ ướ ớc l n h n 5µm b  gi  l i   h c mũi t i 90%. Các h tơ ị ữ ạ ở ố ớ ạ  

b i nh  h n theo không khí vào t n ph  nang,   đây b i đụ ỏ ơ ậ ế ở ụ ược các l p th c bàoớ ự  bao vây và tiêu di t kho ng 90%, s  còn l i đ ng   ph i gây ra m t s  b nh b iệ ả ố ạ ọ ở ổ ộ ố ệ ụ  

ph i và các b nh khác.ổ ệ

B nh ph i nhi m b i thệ ổ ễ ụ ường g p   nh ng công nhân khai thác, ch  bi nặ ở ữ ế ế  

v n chuy n qu ng đá, kim lo i, than,…ậ ể ặ ạ

B nh silicose là b nh do ph i b  nhi m b i silic   th  khoan đá, th  m ,ệ ệ ổ ị ễ ụ ở ợ ợ ỏ  

th  làm g m s , v t li u ch u l a…B nh này chi m kho ng  t  40% đ n 70%ợ ố ứ ậ ệ ị ử ệ ế ả ừ ế  trong t ng s  các b nh v  ph i. Ngoài ra còn có b nh asbestose (nhi m b iổ ố ệ ề ổ ệ ễ ụ  amiang),   aluminose   (nhi m   b i   boxit,   đ t   sét),   athracose   (nhi m   b i   than),ễ ụ ấ ễ ụ  sidecose (nhi m b i s t)ễ ụ ắ

B nh đệ ường hô h p: viêm mũi, h ng, ph  qu n, viêm teo mũi do b iấ ọ ế ả ụ  crom, asen

B nh ngoài da: b i gây kích thích da, b nh m n nh t, l  loét nh  b i vôi,ệ ụ ệ ụ ọ ở ư ụ  thi c, thu c tr  sâu. B i đ ng gây nhi m trùng da r t khó ch a, b i nh a thanế ố ừ ụ ồ ễ ấ ữ ụ ự  gây s ng t y.ư ấ

Ch n thấ ương m t: b i vào m t gây kích thích màng ti p h p, viêm miắ ụ ắ ế ợ  

m t, nhài qu t, m ng th t. B i axit ho c ki m gây b ng m t và có th  d n t iắ ạ ộ ị ụ ặ ề ỏ ắ ể ẫ ớ  

mù m t.ắ

B nh   đệ ở ường tiêu hóa: b i đụ ường, b t đ ng l i   răng gây sâu răng, kimộ ọ ạ ở  

lo i s c nh n vào d  dày gây t n thạ ắ ọ ạ ổ ương niêm m c, r i lo n tiêu hóaạ ố ạ

2.3. Cách phòng ch ng b i.ố ụ

2.3.1. Bi n pháp chungệ

C  khí hóa và t  đ ng hóa quá trình s n xu t, đó là khâu quan tr ng nh tơ ự ộ ả ấ ọ ấ  

đ  công nhân không ph i ti p xúc tr c ti p v i b i và b i ít lan t a ra ngoài. Ápể ả ế ự ế ớ ụ ụ ỏ  

d ng nh ng bi n pháp v n chuy n b ng h i, máy hút. Bao kín thi t b  và có thụ ữ ệ ậ ể ằ ơ ế ị ể dây chuy n s n xu t khi c n thi tề ả ấ ầ ế

2.3.2. Thay đ i phổ ương pháp công nghệ

Trong xưởng đúc làm s ch b ng nạ ằ ước thay cho làm s ch b ng cát. Dùngạ ằ  

phương pháp ướt thay cho phương pháp khô trong công nghi p s n xu t xiệ ả ấ  măng…

Thay v t li u có nhi u b i đ c b ng v t li u ít đ cậ ệ ề ụ ộ ằ ậ ệ ộ

Thông gió, hút b i trong các xụ ưởng có nhi u b iề ụ

2.3.3. Đ  phòng b i cháy, n :ề ụ ổ

Theo dõi n ng đ  b i   gi i h n n , đ c bi t chú ý các  ng d n và máyồ ộ ụ ở ớ ạ ổ ặ ệ ố ẫ  

l c b i, chú ý cách ly m i l a, ví d  nh  tia l a đi n, diêm, tàn l a và va đ pọ ụ ồ ử ụ ư ử ệ ử ậ  

m nh   nh ng n i có nhi u b i cháy nạ ở ữ ơ ề ụ ổ

2.3.4. V  sinh cá nhânệ

S  d ng qu n áo b o h  lao đ ng, m t n , kh u trang theo yêu c u vử ụ ầ ả ộ ộ ặ ạ ẩ ầ ệ sinh cá nhân, c n th n h n khi có b i đ c, b i phóng xẩ ậ ơ ụ ộ ụ ạ

Không ăn, u ng, hút thu c, tránh nói chuy n n i làm vi cố ố ệ ơ ệ

Khám s c kh e đ nh k  cho ngứ ỏ ị ỳ ười lao đ ng trong môi trộ ường nhi u b i,ề ụ  phát hi n s m các b nh do b i gây ra  ệ ớ ệ ụ

qui lu t c a ph n  ng. Quá trình v t lý g m hai quá trình: quá trình khu ch tánậ ủ ả ứ ậ ồ ế  khí và quá trình truy n nhi t gi a vùng đang cháy ra ngoàiề ệ ữ

3.1.2. Nhi t đ  bùng cháy, nhi t đ  b c cháy, nhi t đ  t  b c cháyệ ộ ệ ộ ố ệ ộ ự ố

Nhi t đ  bùng cháy là nhi t đ  th p nh t c a ch t cháy mà   nhi t đ  đóệ ộ ệ ộ ấ ấ ủ ấ ở ệ ộ  

lượng h i, khí b c lên b  m t c a nó t o v i không khí m t h n h p khi cóơ ố ề ặ ủ ạ ớ ộ ỗ ợ  ngu n gây cháy tác đ ng s  bùng l a nh ng l i t t ngayồ ộ ẽ ử ư ạ ắ

Nhi t đ  b c cháy là nhi t đ  th p nh t c a ch t cháy mà   nhi t đ  đóệ ộ ố ệ ộ ấ ấ ủ ấ ở ệ ộ  khi có ngu n gây cháy tác đ ng ch t cháy s  b c cháy có ng n l a và ti p t cồ ộ ấ ẽ ố ọ ử ế ụ  cháy khi không còn ngu n gây cháy.ồ

Nhi t đ  bùng cháy và nhi t đ  b c cháy c a các ch t cháy đệ ộ ệ ộ ố ủ ấ ược xác đ nhị  trong d ng c  tiêu chu nụ ụ ẩ

Nhi t đ  t  b c cháy là nhi t đ  th p nh t c a ch t cháy mà   nhi t đệ ộ ự ố ệ ộ ấ ấ ủ ấ ở ệ ộ 

đó t c đ  ph n  ng t a nhi t tăng m nh d n t i s  b c cháy có ng n l aố ộ ả ứ ỏ ệ ạ ẫ ớ ự ố ọ ử

Nhi t đ  bùng cháy, b c cháy và t  b c cháy có nhi u  ng d ng trong kệ ộ ố ự ố ề ứ ụ ỹ thu t phòng ch ng cháy n  Ba nhi t đ  này càng th p thì nguy c  cháy n  càngậ ố ổ ệ ộ ấ ơ ổ  cao, càng nguy hi m nên ph i đ c bi t quan tâm t i các bi n pháp phòng ch ngể ả ặ ệ ớ ệ ố  cháy nổ

Hi n tệ ượng tĩnh đi n: tĩnh đi n sinh ra do s  ma sát gi a các v t th  Hi nệ ệ ự ữ ậ ể ệ  

tượng này r t hay g p khi b m rót các ch t l ng, nh t là các ch t l ng có ch aấ ặ ơ ấ ỏ ấ ấ ỏ ứ  

nh ng h p ch t có c c nh  xăng, d u…Hi n tữ ợ ấ ự ư ầ ệ ượng tĩnh đi n t o ra m t l pệ ạ ộ ớ  

đi n tích kép trái d u. Khi đi n áp gi a các l p đi n tích đ t t i m t giá tr  nh tệ ấ ệ ữ ớ ệ ạ ớ ộ ị ấ  

đ nh s  phát sinh tia l a đi n và gây cháy.ị ẽ ử ệ

Sét là hi n tệ ượng phóng đi n gi a các đám mây có đi n tích trái d u ho cệ ữ ệ ấ ặ  

gi a đám mây và m t đ t. Đi n áp gi a đám mây và m t đ t có th  đ t hàngữ ặ ấ ệ ữ ặ ấ ể ạ  tri u hay hàng trăm tri u vôn. Nhi t đ  do sét đánh r t cao, hàng ch c nghìn đ ,ệ ệ ệ ộ ấ ụ ộ  

vượt quá xa nhi t đ  t  b t cháy c a các ch t cháy đệ ộ ự ắ ủ ấ ược

Ngu n nhi t gây cháy cũng có th  sinh ra do h  quang đi n, do ch p m chồ ệ ể ồ ệ ậ ạ  

đi n, do đóng c u dao đi n. Năng lệ ầ ệ ượng gi i phóng c a các trả ủ ường h p trênợ  

thường đ  đ  gây cháy nhi u h n h p. Tia l a đi n là ngu n nhi t gây cháy kháủ ể ề ỗ ợ ử ệ ồ ệ  

ph  bi n trong m i lĩnh v c s  d ng đi n. Tia l a có th  sinh ra do ma sát và vaổ ế ọ ự ử ụ ệ ử ể  

đ p gi a các v t r nậ ữ ậ ắ

Trong công nghi p hay dùng các thi t b  nhi t có nhi t đ  cao, đó là cácệ ế ị ệ ệ ộ  ngu n nhi t gây cháy thồ ệ ường xuyên nh  lò đ t, lò nung, các thi t b  ph n  ngư ố ế ị ả ứ  

làm vi c   áp su t cao, nhi t đ  cao. Các thi t b  này thệ ở ấ ệ ộ ế ị ường s  d ng cácử ụ  nguyên li u và các ch t cháy nh  than, s n ph m d u m , các lo i khí cháy tệ ấ ư ả ẩ ầ ỏ ạ ự nhiên và nhân t o, s n ph m c a nhi u quá trình s n xu t cũng là các ch t cháyạ ả ẩ ủ ề ả ấ ấ  

d ng khí hay d ng l ng. Do đó n u thi t b  h  mà không phát hi n và x  lý k pạ ạ ỏ ế ế ị ở ệ ử ị  

th i cũng là nguyên nhâ gây cháy, n  nguy hi m.ờ ổ ể

Các  ng d n khí cháy, ch t l ng d  bay h i và d  cháy n u b  h  vì m tố ẫ ấ ỏ ễ ơ ễ ế ị ở ộ  nguyên nhân nào đó s  t o v i không khí m t h n h p cháy, n  Các b  ch a khíẽ ạ ớ ộ ỗ ợ ổ ể ứ  cháy trong công nghi p do b  ăn mòn và b  th ng, khí cháy thoát ra ngoài t o h nệ ị ị ủ ạ ỗ  

h p n  T i kho ch a xăng, n ng đ  xăng d u trong không khí n u l n h n gi iợ ổ ạ ứ ồ ộ ầ ế ớ ơ ớ  

h n n  dạ ổ ưới cũng gây cháy n  Trong các b  ch a xăng, d u trên b  m t ch tổ ể ứ ầ ề ặ ấ  

l ng bao gi  cũng là h n h p h i xăng, d u và không khí d  gây cháy, n  Khiỏ ờ ỗ ợ ơ ầ ễ ổ  

c n s a ch a các b  ch a khí hay ch a xăng d u, m c dù đã tháo h t khí vàầ ử ữ ể ứ ứ ầ ặ ế  xăng d u ra ngoài nh ng trong b  v n còn h n h p gi a ch t cháy và không khíầ ư ể ẫ ỗ ợ ữ ấ  cũng d  gây cháy n  Môi trễ ổ ường khí quy n trong khai thác than h m lò luôn cóể ầ  

b i than và các ch t khí cháy nh  meetan, ôxit cacbon. Đó là các h n h p nụ ấ ư ỗ ợ ổ trong không khí. Các thi t b  ch a ch t cháy d ng khí và d ng l ng n u trế ị ứ ấ ạ ạ ỏ ế ướ  ckhi s a ch a không đử ữ ược làm s ch b ng h i nạ ằ ơ ước, nước ho c khí tr  cũng dặ ơ ễ gây cháy, n ổ

Đôi khi cháy, n  còn x y ra do đ  b n c a thi t b  không đ m b o, ch ngổ ả ộ ề ủ ế ị ả ả ẳ  

h n các bình khí nén đ  g n các thi t b  phát nhi t ho c các thi t b  ph n  ngạ ể ầ ế ị ệ ặ ế ị ả ứ  trong công nghi p do tăng áp su t đ t ng t ngoài ý mu n.ệ ấ ộ ộ ố

Nhi u khi cháy và n  x y ra do ngề ổ ả ườ ải s n xu t thao tác không đúng quiấ  trình, ví d  dùng ch t d  cháy đ  nhóm lò gây cháy, sai trình t  thao tác trongụ ấ ễ ể ự  

m t khâu s n xu t nào đó gây cháy, n  cho c  m t phân xộ ả ấ ổ ả ộ ưởng

Nguyên nhân cháy, n  trong th c t  r t nhi u và r t đa d ng. Và cũng c nổ ự ế ấ ề ấ ạ ầ  

ph i l u ý r ng nguyên nhân gây cháy, n  còn xu t phát t  s  không quan tâmả ư ằ ổ ấ ừ ự  

đ y đ  trong thi t k  công ngh , thi t b  cũng nh  s  thanh tra, ki m tra c aầ ủ ế ế ệ ế ị ư ự ể ủ  

người qu n lý và ý th c v  công tác PCCC c a m i ngả ứ ề ủ ỗ ười.  

3.2.2. Bi n pháp phòng ch ng cháy, nệ ố ổ

3.2.2.1.Các bi n pháp qu n lý phòng ch ng cháy, nệ ả ố ổ

Phòng cháy là khâu quan tr ng nh t trong công tác phòng cháy và ch aọ ấ ữ  cháy, vì khi đám cháy x y ra thì dù các bi n pháp ch a cháy có hi u qu  nh  thả ệ ữ ệ ả ư ế nào, thi t h i v n to l n và kéo dàiệ ạ ẫ ớ

Bi n pháp k  thu t công ngh : Th  hi n trong vi c l a ch n s  đ  côngệ ỹ ậ ệ ể ệ ệ ự ọ ơ ồ  ngh  s n xu t và thi t b , ch n v t li u k t c u, v t li u xây d ng, k t c uệ ả ấ ế ị ọ ậ ệ ế ấ ậ ệ ự ế ấ  công trình, các h  th ng thông tin liên l c, h  th ng báo cháy và ch a cháy tệ ố ạ ệ ố ữ ự 

đ ng, h  th ng cung c p nộ ệ ố ấ ước ch a cháy. H u h t các qui trình công ngh  s nữ ầ ế ệ ả  

xu t đ u d  sinh ra nguy hi m cháy n  Gi i pháp công ngh  đúng là ph i luônấ ề ễ ể ổ ả ệ ả  luôn quan tâm các v n đ  c p c u ngấ ề ấ ứ ười và tài s n m t cách nhanh chóng khiả ộ  

đám cháy x y ra  nh ng v  trí nguy hi m, trong t ng trả Ở ữ ị ể ừ ường h p c  th  c nợ ụ ể ầ  

đ t các phặ ương ti n phòng ch ng cháy, n  nh  van m t chi u, van ch ng n ,ệ ố ổ ư ộ ề ố ổ  van ch n l a th y l c, van ch n l a khô, van màng, các h  th ng báo cháy vàắ ử ủ ự ắ ử ệ ố  

ch a cháy t  đ ng, các b  ph n ch n l a ho c màng ngăn cháy, tữ ự ộ ộ ậ ặ ử ặ ường ngăn cháy, khoang ngăn cháy b ng các v t li u không cháy v.v…ằ ậ ệ

Bi n pháp t  ch c: Cháy n  là nguy c  thệ ổ ứ ổ ơ ường xuyên đe d a m i c  quan,ọ ọ ơ  doanh nghi p và có th  x y ra b t c  lúc nào n u có s  xu t, do đó vi c tuyênệ ể ả ấ ứ ế ơ ấ ệ  truy n, giáo d c đ  m i ngề ụ ể ọ ười hi u rõ và t  nguy n tham gia công tác phòngể ự ệ  cháy, ch a cháy là v n đ  h t s c c n thi t và quan tr ng. Trong công tác tuyênữ ấ ề ế ứ ầ ế ọ  truy n, hu n luy n thề ấ ệ ường xuyên c n làm rõ b n ch t và đ c đi m quá trìnhầ ả ấ ặ ể  cháy c a các nguyên li u và s n ph m đang s  d ng, các y u t  d  d n t i cháyủ ệ ả ẩ ử ụ ế ố ễ ẫ ớ  

n  c a chúng và phổ ủ ương pháp đ  phòng đ  không gây ra s  c  Thề ể ự ố ường xuyên 

hu n luy n cho cán b  công nhân, nhân viên ph c v  các qui đ nh và k  thu t anấ ệ ộ ụ ụ ị ỹ ậ  toàn PCCC, ph  bi n các tiêu chu n, qui ph m an toàn cháy và các ch  d n c nổ ế ẩ ạ ỉ ẫ ầ  thi t khi làm vi c v i các ch t và v t li u nguy hi m cháy.ế ệ ớ ấ ậ ệ ể

Bên c nh đó các bi n pháp hành chính cũng r t c n thi t. Trong qui trìnhạ ệ ấ ầ ế  

an toàn cháy, n  c n nói rõ các vi c đổ ầ ệ ược phép làm, các vi c không đệ ược phép làm. Trong qui trình thao tác   m t thi t b  ho c m t công đo n s n xu t nào đóở ộ ế ị ặ ộ ạ ả ấ  

ph i qui đ nh rõ trình t  thao tác đ  không sinh ra s  c  Vi c th c hi n các quiả ị ự ể ự ố ệ ự ệ  trình trên c n đầ ược ki m tra thể ường xuyên trong su t th i gian s n xu t đ  phátố ờ ả ấ ể  

hi n các s  h , thi u sót v  phòng cháy và có các bi n pháp kh c ph c k p th i.ệ ơ ở ế ề ệ ắ ụ ị ờ

Pháp l nh c a nhà nệ ủ ước v  công tác phòng cháy, ch ng cháy qui đ nh rõề ố ị  nghĩa v  c a m i công dân, trách nhi m c a th  trụ ủ ỗ ệ ủ ủ ưởng c  quan và b t bu cơ ắ ộ  

m i ngọ ười ph i tuân theo. Nhà nả ước qu n lý phòng cháy, ch ng cháy b ng phápả ố ằ  

l nh, lu t PCCC, ngh  đ nh ho c tiêu chu n và th  l  đ i v i t ng ngành nghệ ậ ị ị ặ ẩ ể ệ ố ớ ừ ề 

s n xu t. Đ i v i các c  s  s n xu t thì căn c  vào đó đ  ra qui đ nh, qui ph mả ấ ố ớ ơ ở ả ấ ứ ề ị ạ  riêng c a mìnhủ

Ngoài ra, đ  công tác phòng ch ng cháy n  có hi u qu , t i m i đ n vể ố ổ ệ ả ạ ỗ ơ ị 

s n xu t ph i thi t l p phả ấ ả ế ậ ương án ch a cháy c  th  đ  khi cháy x y ra, k p th iữ ụ ể ể ả ị ờ  

d p t t đậ ắ ược đám cháy và h n ch  đ n m c th p nh t thi t h i v  ngạ ế ế ứ ấ ấ ệ ạ ề ười và 

c a. Đ ng th i ph i t  ch c đ i PCCC c  s , có qui ch  ho t đ ng và đủ ồ ờ ả ổ ứ ộ ơ ở ế ạ ộ ượ  c

hướng d n chuyên môn nghi p v  c a c  quan c nh sát PCCC. Đ i PCCC đẫ ệ ụ ủ ơ ả ộ ượ  ctrang b  các phị ương ti n, máy móc, thi t b , d ng c  c n thi t. Các đ i công tácệ ế ị ụ ụ ầ ế ộ  này thường xuyên được hu n luy n, th c t p các phấ ệ ự ậ ương án ch a cháy đ  s nữ ể ẵ  sàng ch a cháy khi x y ra.ữ ả

Công tác phòng ch ng cháy n  v a mang tính khoa h c, tính qu n chúng,ố ổ ừ ọ ầ  tính pháp lu t và tính chi n đ u. ậ ế ấ

3.2.2.2. Nguyên t c, nguyên lý phòng ch ng cháy, nắ ố ổ

­ Nguyên t c phòng cháy và ch a cháyắ ữ

+ Huy đ ng s c m nh t ng h p c a toàn dân tham gia ho t đ ng phòngộ ứ ạ ổ ợ ủ ạ ộ  cháy và ch a cháy.ữ

Trong ho t đ ng phòng cháy và ch a cháy l y phòng ng a là chính, ph iạ ộ ữ ấ ừ ả  tích c c và ch  đ ng phòng ng a, h n ch  đ n m c th p nh t các v  cháy x yự ủ ộ ừ ạ ế ế ứ ấ ấ ụ ả  

ra và thi t h i do cháy gây ra.ệ ạ

Ph i chu n b  s n sàng l c lả ẩ ị ẵ ự ượng, phương ti n, phệ ương án và các đi uề  

ki n đ  khi có cháy x y ra thì ch a cháy k p th i hi u qu ệ ể ả ữ ị ờ ệ ả

M i ho t đ ng phòng cháy và ch a cháy trọ ạ ộ ữ ước h t ph i đế ả ược th c hi nự ệ  

và gi i quy t b ng l c lả ế ằ ự ượng và phương ti n t i chệ ạ ỗ

­ Nguyên lý phòng cháy, n ổ

N u tách r i 3 y u t  là ch t cháy, ch t ôxy hóa và ngu n nhi t gây cháyế ờ ế ố ấ ấ ồ ệ  thì cháy n  không th  x y ra đổ ể ả ược. Bi n pháp c  b n trong phòng cháy là qu nệ ơ ả ả  

lý ch t ch  và s  d ng an toàn các ch t cháy, ch t n , ngu n nhi t và thi t b ,ặ ẽ ử ụ ấ ấ ổ ồ ệ ế ị  

d ng c  sinh l a, sinh nhi t, đ m b o các đi u ki n an toàn v  phòng cháy.ụ ụ ử ệ ả ả ề ệ ề  

Thường xuyên đ nh k  ki m tra phát hi n các s  h , thi u sót v  phòng cháy vàị ỳ ể ệ ơ ở ế ề  

có bi  pháp kh c ph c k p th i.ệ ắ ụ ị ờ

­ Nguyên lý ch ng cháy nố ổ

H  th p t c đ  cháy c a v t li u đang cháy t i m c t i thi u và phân tánạ ấ ố ộ ủ ậ ệ ớ ứ ố ể  nhanh nhi t  lệ ượng c a đám cháy ra ngoàiủ

­ Các bi n pháp, phệ ương pháp ch a cháyữ

+ Bi n pháp c  b n trong ch a cháyệ ơ ả ữ

 Huy đ ng nhanh nh t các l c lộ ấ ự ượng, phương ti n đ  d p t t ngay đámệ ể ậ ắ  cháy

 T p trung c u ngậ ứ ười, c u tài s n và ch ng cháy lanứ ả ố

 Th ng nh t ch  huy và đi u hành trong ch a cháyố ấ ỉ ề ữ

+ Các phương pháp ch a cháyữ

Theo nguyên lý ch ng cháy, n  chúng ta có các bi n pháp sau:ố ổ ệ

 Làm l nh b ng cách đ a các ch t ch a cháy có kh  năng thu nhi t đ  caoạ ằ ư ấ ữ ả ệ ộ  vào đám cháy

 Làm loãng n ng đ  ch t cháy và ch t ôxy hóa b ng cách phun các ch tồ ộ ấ ấ ằ ấ  khí không tham gia ph n  ng cháy vào vùng cháy nh  khí tr , nit , COả ứ ư ơ ơ 2…

 Ngăn c n s  ti p xúc c a ch t cháy v i ôxy b ng cách phun b t, b t ch aả ự ế ủ ấ ớ ằ ọ ộ ữ  cháy

4. Thông gió công nghi p.ệ

M c tiêu: Nh n bi t rõ vai trò c a thông gió trong môi tr ụ ậ ế ủ ườ ng làm vi c đ c h i ệ ộ ạ  

và bi t các bi n pháp thông gió thông d ng ế ệ ụ

4.1. M c đích c a thông gió công nghi p.ụ ủ ệ

Đ  gi m thi u các d ng đ c h i nh : nhi t, b i ho c khí và h i có h iể ả ể ạ ộ ạ ư ệ ụ ặ ơ ạ4.1.1. Thông gió ch ng nóng.ố

T  ch c trao đ i không khí gi a bên trong và bên ngoài nhà, đ a không khíổ ứ ổ ữ ư  mát, khô ráo vào nhà, đ y không khí nóng  m ra ngoài, t o đi u ki n vi khí h uẩ ẩ ạ ề ệ ậ  

t i  u là m t yêu c u c n thi t đ i v i nhà   cũng nh  xí nghi p s n xu t côngố ư ộ ầ ầ ế ố ớ ở ư ệ ả ấ  nghi p. Tuy nhiên, ch  v i bi n pháp thông gió thông thệ ỉ ớ ệ ường không s  d ng đ nử ụ ế  

k  thu t đi u ti t không khí thì không th  nào đ ng th i kh ng ch  đỹ ậ ề ế ể ồ ờ ố ế ược c  3ả  

y u t  nhi t đ , đ   m và v n t c gió. Thông gió ch ng nóng ch  đ  kh  nhi tế ố ệ ộ ộ ẩ ậ ố ố ỉ ể ử ệ  

th a sinh ra trong nhà xừ ưởng và gi  cho nhi t đ  không khí   m t gi i h n khữ ệ ộ ở ộ ớ ạ ả 

dĩ có th  để ược tùy theo nhi t đ  c a không khí ngoài tr i. T i nh ng v  trí thaoệ ộ ủ ờ ạ ữ ị  tác v i cớ ường đ  lao đ ng cao ho c t i nh ng ch  làm vi c g n các ngu n b cộ ộ ặ ạ ữ ỗ ệ ầ ồ ứ  

x  có nhi t đ  cao ngạ ệ ộ ười ta b  trí nh ng h  th ng qu t v i v n t c gió l n( 2 –ố ữ ệ ố ạ ớ ậ ố ớ  5m/s) đ  làm mát không khí.ể

4.1.2. Thông gió kh  b i và h i đ c.ử ụ ơ ộ

 nh ng ngu n t a b i ho c h i khí có h i c n b  trí h  th ng hút không

Là trường h p thông gió mà s  l u thông không khí t  bên ngoài vào nhàợ ự ư ừ  

và t  trong nhà thoát ra th c hi n đừ ự ệ ược nh  vào nh ng y u t  t  nhiên nh  nhi tờ ữ ế ố ự ư ệ  

Nh  v y nh  có ngu n nhi t mà hình thành đư ậ ờ ồ ệ ược s  trao đ i không khíự ổ  

gi a bên trong và bên ngoài nhà, do đó mà nhi t th a s n sinh ra trong nhà thoátữ ệ ừ ả  

ra ngoài

Trường h p ngoài tr i có gió và gió th i chính di n vào nhà thì trên m tợ ờ ổ ệ ặ  

trước c a nhà áp su t c a gió có tr  s  dủ ấ ủ ị ố ương g i là m t đón gió, còn phía trênọ ặ  

m t phía sau c a nhà thì áp su t gió có tr  s  âm g i là m t khu t gió. N u m tặ ủ ấ ị ố ọ ặ ấ ế ặ  đón gió và khu t gió có m  c a thì gió s  th i qua nhà phía áp su t cao đ n phíaấ ở ử ẽ ổ ấ ế  

áp su t th p. K t qu  ta v n có s  l u thông không khí gi a bên trong và bênấ ấ ế ả ẫ ự ư ữ  ngoài nhà. Trong 2 trường h p thông gió t  nhiên nêu trên, b ng cách b  trí h pợ ự ằ ố ợ  

lý các c a gió vào và các c a gió ra, cũng nh  b ng cách c u t o các c a có láử ử ư ằ ấ ạ ử  

ch p khép m  đớ ở ược đ  làm lá hể ướng dòng và thay đ i di n tích c a ta có thổ ệ ử ể 

kh ng ch  đố ế ược chi u hề ướng và l u lư ượng trao đ i khí theo ý mu n, sao choổ ố  

lu ng không khí th i đi kh p n i trong vùng làm vi c c a xồ ổ ắ ơ ệ ủ ưởng. Do đó người ta còn g i các trọ ường h p thông gió nói trên là thông gió t  nhiên có t  ch c.ợ ự ổ ứ

Thông gió t  nhiên vô t  ch c: là trự ổ ứ ường khi không khí thông qua các c aử  

đ  ng  ho c các khe n t, k  h  trên tể ỏ ặ ứ ẽ ở ường, tr n, c a lùa vào nhà v i l u lầ ử ớ ư ượ  ng

và chi u hề ướng không th  kh ng ch  để ố ế ược

Tùy theo đi u ki n c  th  mà trong m t công trình có th  b  trí c  hề ệ ụ ể ộ ể ố ả ệ 

th ng th i l n h  th ng hút gió ho c ch  b  trí m t trong hai h  th ng đó.ố ổ ẫ ệ ố ặ ỉ ố ộ ệ ố

Theo ph m vi tác d ng c a các h  th ng thông gió, ngạ ụ ủ ệ ố ười ta l i phân chia thànhạ  thông gió chung và thông gió c c bụ ộ

* Thông gió chung: Là h  th ng thông gió th i vào ho c hút ra có ph m việ ố ổ ặ ạ  tác d ng trong toàn b  không gian c a phân xụ ộ ủ ưởng. Nó ph i có kh  năng khả ả ử nhi t th a và các ch t đ c h i t a ra trong phân xệ ừ ấ ộ ạ ỏ ưởng đ  đ a nhi t đ  và n ngể ư ệ ộ ồ  

đ  đ c h i   trong toàn b  không gian c a xộ ộ ạ ộ ủ ưởng xu ng dố ưới m c cho phép.ứ  Thông gió chung có th  là t  nhiên ho c nhân t o.ể ự ặ ạ

* Thông gió c c b : Là h  th ng thông gió có ph m vi tác d ng trong t ngụ ộ ệ ố ạ ụ ừ  vùng h p riêng bi t c a phân xẹ ệ ủ ưởng. H  th ng thông gió c c b  cũng có th  làệ ố ụ ộ ể  

h  th ng th i c c b  ho c h  th ng hút c c b ệ ố ổ ụ ộ ặ ệ ố ụ ộ

4.2.3. Thông gió d  phòng s  c ự ự ố

Trong nh ng xữ ưởng s n xu t mà quá trình công ngh  liên quan nhi u đ nả ấ ệ ề ế  

ch t đ c d  cháy n  có kh  năng gây ô nhi m môi trấ ộ ễ ổ ả ễ ường, khi đó người ta b  tríố  

h  th ng thông gió d  phòng s  c  Khi x y ra s  c  t t c  công nhân ph i sệ ố ự ự ố ả ự ố ấ ả ả ử 

d ng các phụ ương ti n phòng ch ng h i đ c và nhanh chóng r i kh i khu v cệ ố ơ ộ ờ ỏ ự  nguy hi m.ể

Ngay l p t c h  th ng thông gió d  phòng s  c  ph i v n hành đ  kh  h t đ cậ ứ ệ ố ự ự ố ả ậ ể ử ế ộ  

h i đ a không khí ô nhi m ra bên ngoài. Công t c đóng m  h  th ng ph i b  tríạ ư ễ ắ ở ệ ố ả ố  

 ch  d  v i t i và có th    ngoài x ng

H  th ng thông gió d  phòng s  c  ph i là h  th ng thông gió chung hútệ ố ự ự ố ả ệ ố  

ra b ng c  khí đ  cho không khí trong phòng có s  c  không th  lan tràn sang cácằ ơ ể ự ố ể  

phòng lân c n, và ngậ ượ ạc l i không khí s ch t  bên ngoài và t  các phòng lân c nạ ừ ừ ậ  

ch  có th  tràn vào th  ch  cho ph n không khí ô nhi m đã đỉ ể ế ỗ ầ ễ ược hút th iả

n ng đ  cho phép. Có nhi u phồ ộ ề ương pháp làm s ch khí th i:ạ ả

­ Phương pháp ng ng t : Ch  áp d ng khi áp su t h i riêng ph n trong h nư ụ ỉ ụ ấ ơ ầ ỗ  

h p khí cao, nh  khi c n thông các thi t b , thông van an toàn. Trợ ư ầ ế ị ước khi th i h iả ơ  khí đó ra ngoài c n cho đi qua thi t b  ng ng t  đ  làm l nh. Phầ ế ị ư ụ ể ạ ương pháp này không kinh t  nên ít đế ượ ử ục s  d ng

­ Phương pháp đ t cháy có xúc tác: Đ  t o thành COố ể ạ 2 và H2O có th  đ tể ố  cháy t t c  các ch t h u c , tr  khí th i c a nhà máy t ng h p h u c , ch  bi nấ ả ấ ữ ơ ừ ả ủ ổ ợ ữ ơ ế ế  

An toàn đi n là m t trong v n đ  đệ ộ ấ ề ược đ c bi t quan tâm và c n thi t đ iặ ệ ầ ế ố  

v i nh ng ngớ ữ ười tham gia v n hành, l p đ t s a ch a thi t b  đi n, m ng đi n.ậ ắ ặ ử ữ ế ị ệ ạ ệ  Các bi n pháp phòng ng a và x  lý khi có tai n n v  đi n là nh ng n i dungệ ừ ử ạ ề ệ ữ ộ  quan tr ng đọ ược đ  c p trong chề ậ ương này. 

M c tiêu:ụ

­ Gi i thích đả ược nguyên lý ho t đ ng c a thi t b /h  th ng an toàn đi nạ ộ ủ ế ị ệ ố ệ

­ Trình bày được chính xác các thông s  an toàn đi n theo tiêu chu n cho phépố ệ ẩ

­ Trình bày được  chính xác các bi n pháp đ m b o an toàn đi n cho ngệ ả ả ệ ườ

­ Phân tích được chính xác các trường h p gây nên tai n n đi nợ ạ ệ

­ L p đ t  đắ ặ ược thi t b /h  th ng đ  b o v  an toàn đi n trong công nghi p vàế ị ệ ố ể ả ệ ệ ệ  dân d ngụ

­ C p c u n n nhân b  tai n n đi n đúng k  thu t, đ m b o an toànấ ứ ạ ị ạ ệ ỹ ậ ả ả

­ Phat huy tinh tich c c, chu đông va nhanh nhay trong công viêć ́ ́ ự ̉ ̣ ̀ ̣ ̣

N i dung chính:ộ

1. M t s  khái ni m c  b n v  an toàn đi n.ộ ố ệ ơ ả ề ệ

M c tiêu: Trình bày đ ụ ượ c tác đ ng c a dòng đi n lên c  th  con ng ộ ủ ệ ơ ể ườ i và các  

d ng tai n n v  đi n ạ ạ ề ệ

1.1. Tác đ ng c a dòng đi n đ i v i c  th  con ngộ ủ ệ ố ớ ơ ể ười

Khi ngườ ếi ti p xúc v i các ph n t  có đi n áp s  có dòng đi n ch y quaớ ầ ử ệ ẽ ệ ạ  

c  th , các b  ph n c a c  th  ph i ch u tác đ ng nhi t, đi n phân và tác d ngơ ể ộ ậ ủ ơ ể ả ị ộ ệ ệ ụ  sinh h c c a dòng đi n làm r i lo n, phá h y các b  ph n này, có th  d n đ nọ ủ ệ ố ạ ủ ộ ậ ể ẫ ế  

t  vongử

Tác đ ng nhi t c a dòng đi n đ i v i c  th  ngộ ệ ủ ệ ố ớ ơ ể ười th  hi n qua hi nể ệ ệ  

tượng gây b ng, phát nóng các m ch máu, dây th n kinh, tim, não và các bỏ ạ ầ ộ 

ph n khác trên c  th  d n đ n phá h y các b  ph n này ho c làm r i lo n ho tậ ơ ể ẫ ế ủ ộ ậ ặ ố ạ ạ  

đ ng c a chúng khi dòng đi n ch y quaộ ủ ệ ạ

Tác đ ng đi n phân c a dòng đi n th  hi n   s  phân h y các ch t l ngộ ệ ủ ệ ể ệ ở ự ủ ấ ỏ  trong c  th , đ c bi t là máu, d n đ n phá v  các thành ph n c a máu và các môơ ể ặ ệ ẫ ế ỡ ầ ủ  trong c  thơ ể

Tác đ ng sinh h c c a dòng đi n bi u hi n ch  y u qua s  phá h y cácộ ọ ủ ệ ể ệ ủ ế ự ủ  quá trình đi n sinh, phá v  cân b ng sinh h c, d n đ n phá h y các ch c năngệ ỡ ằ ọ ẫ ế ủ ứ  

Ch n thấ ương do đi n là s  phá h y c c b  các mô c a c  th  do dòngệ ự ủ ụ ộ ủ ơ ể  

đi n ho c h  quang đi n.ệ ặ ồ ệ

­ B ng đi n: b ng gây nên do dòng đi n qua c  th  con ngỏ ệ ỏ ệ ơ ể ười ho c do tácặ  

đ ng c a h  quang đi n, m t ph n do b t kim lo i nóng b n vào gây b ng.ộ ủ ồ ệ ộ ầ ộ ạ ắ ỏ

­ Co gi t c : khi có dòng đi n qua ngậ ơ ệ ười, các c  b  co gi t.ơ ị ậ

­ Viêm m t: do tác d ng c a tia c c tím.ắ ụ ủ ự

1.2.2.  Đi n gi t.ệ ậ

Đi n gi t chi m m t t  l  r t l n, kho ng 80% trong tai n n đi n và 85%ệ ậ ế ộ ỷ ệ ấ ớ ả ạ ệ  

s  v  tai n n đi n ch t ngố ụ ạ ệ ế ười là do đi n gi t.ệ ậ

 Dòng đi n qua c  th  s  gây kích thích các mô kèm theo co gi t c    cácệ ơ ể ẽ ậ ơ ở  

­ Ch t lâm sàng (không th , h  tu n hoàn không ho t đ ng)ế ở ệ ầ ạ ộ

2. Tiêu chu n Vi t Nam v  an toàn đi n.ẩ ệ ề ệ

M c tiêu: N m rõ các qui chu n c  b n c a qu c gia v  an toàn đi n đ  t  đó ụ ắ ẩ ơ ả ủ ố ề ệ ể ừ  

có ý th c tuân th  các qui chu n đó trong môi tr ứ ủ ẩ ườ ng lao đ ng ộ

(Trích QCVN 01: 2008/BCT)

Qui chu n k  thu t qu c gia v  an toàn đi nẩ ỹ ậ ố ề ệ

Đi u 5. C nh báoề ả

T i các khu v c nguy hi m và khu v c l p đ t thi t b  đi n ph i b  trí hạ ự ể ự ắ ặ ế ị ệ ả ố ệ 

th ng rào ch n, bi n báo, tín hi u phù h p đ  c nh báo nguy hi m.ố ắ ể ệ ợ ể ả ể

Đi u 6. Thi t b  l p đ t ngoài tr iề ế ị ắ ặ ờ

Đ i v i thi t b  đi n cao áp l p đ t ngoài tr i, ngố ớ ế ị ệ ắ ặ ờ ườ ử ụi s  d ng lao đ ngộ  

ph i th c hi n các bi n pháp sau đ  nh ng ngả ự ệ ệ ể ữ ười không có nhi m v  khôngệ ụ  

được vào vùng đã gi i h n:ớ ạ

1. Rào ch n ho c khoanh vùng .v.v…ắ ặ

2. Tín hi u c nh báo “c m vào” đệ ả ấ ược đ t   l i vào, ra.ặ ở ố

3. Khóa c a ho c s  d ng d ng c  tử ặ ử ụ ụ ụ ương đương khác b  trí   c a vào, ra.ố ở ử

Đi u 7. Thi t b  l p đ t trong nhàề ế ị ắ ặ

Đ i v i thi t b  đi n cao áp l p đ t trong nhà, ngố ớ ế ị ệ ắ ặ ườ ử ụi s  d ng lao đ ng ph iộ ả  

th c hi n các bi n pháp thích h p đ  ngoài nhân viên đ n v  công tác và ngự ệ ệ ợ ể ơ ị ườ  i

tr c ti p v n hành, nh ng ngự ế ậ ữ ười khác không đi đ n g n các thi t b  đó.ế ầ ế ị

Đi u 8. Đ t rào ch n t o vùng làm vi c cho đ n v  công tácề ặ ắ ạ ệ ơ ị

Khi vùng làm vi c c a đ n v  công tác mà kho ng cách đ n các ph n mangệ ủ ơ ị ả ế ầ  

đi n   xung quanh không đ t đệ ở ạ ược kho ng cách quy đ nh   b ng dả ị ở ả ưới đây thì 

ph i làm rào ch n đ  ngăn cách vùng làm vi c c a đ n v  công tác v i ph nả ắ ể ệ ủ ơ ị ớ ầ  mang đi n.ệ

500 4,5Kho ng cách t  rào ch n đ n ph n mang đi n đả ừ ắ ế ầ ệ ược quy đ nh   b ng sau:ị ở ả

Đi u 11. C nh báo t i n i làm vi cề ả ạ ơ ệ

Người ch  huy tr c ti p đ n v  công tác ph i đ t các tín hi u c nh báo anỉ ự ế ơ ị ả ặ ệ ả  toàn t i nh ng vùng nguy hi m trong quá trình th c hi n công vi c đ  đ m b oạ ữ ể ự ệ ệ ể ả ả  

an toàn cho nhân viên đ n v  công tác và c ng đ ng.ơ ị ộ ồ

Đi u 12. Đ t rào ch nề ặ ắ

Đ n v  công tác ph i th c hi n các bi n pháp thích h p nh  đ t rào ch nơ ị ả ự ệ ệ ợ ư ặ ắ  

n u th y c n thi t quanh vùng làm vi c sao cho ngế ấ ầ ế ệ ười không có nhi m vệ ụ không đi vào đó gây tai n n và t  gây thạ ự ương tích. Đ c bi t trong trặ ệ ường h pợ  làm vi c v i đệ ớ ường cáp đi n ng m, đ n v  công tác ph i th c hi n các bi nệ ầ ơ ị ả ự ệ ệ  pháp nh m tránh cho ngằ ười có th  b  r i xu ng h ể ị ơ ố ố

Đi u 13. Tín hi u c nh báoề ệ ả

Đ n v  công tác ph i đ t tín hi u c nh báo trơ ị ả ặ ệ ả ước khi làm vi c nh m đ mệ ằ ả  

b o an toàn cho c ng đ ng.ả ộ ồ

Đi u ề 14. Làm vi c t i đệ ạ ường giao thông 

1. Khi s  d ng đử ụ ường giao thông cho các công vi c nh  xây d ng và s aệ ư ự ử  

ch a, đ n v  công tác có th  h n ch  s  qua l i c a phữ ơ ị ể ạ ế ự ạ ủ ương ti n giao thông,ệ  

người đi b  nh m gi  an toàn cho c ng đ ng.ộ ằ ữ ộ ồ

2. Khi h n ch  các phạ ế ương ti n tham gia giao thông, ph i th c hi n đ y đệ ả ự ệ ầ ủ quy đ nh c a các c  quan ch c năng liên quan và ph i đ m b o các yêu c u sauị ủ ơ ứ ả ả ả ầ  đây: