(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên(Luận văn thạc sĩ) Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM VĂN LỢI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2021

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM VĂN LỢI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Thùy Linh

THÁI NGUYÊN - 2021

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các dữ liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2021

Tác giả luận văn

Phạm Văn Lợi

ii

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, tác giả luận văn xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của quý thầy giáo, cô giáo ở khoa Tâm lý - Giáo dục, Phòng đào tạo (bộ phận sau đại học) - Trường Đại học Thái Nguyên, các thầy cô đã tham gia trực tiếp giảng dạy lớp cao học Quản lý giáo dục

Đặc biệt tác giả xin chân thành cảm ơn TS Lê Thùy Linh người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Mặc dù có nhiều cố gắng, song do điều kiện nghiên cứu còn hạn chế nên luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2021

Tác giả luận văn

Phạm Văn Lợi

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC BẢNG iv

DANH MỤC CÁC HÌNH v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn: 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Nghiên cứu về giáo dục đạo đức cho học sinh 6

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh 10

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 13

1.2.1 Quản lý và quản lý giáo dục 13

1.2.2 Đạo đức 14

1.2.3 Giáo dục đạo đức cho học sinh 17

1.2.4 Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh 18

1.3 Hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường Trung học cơ sở 19

iv

1.3.1 Định hướng giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục

phổ thông 2018 19

1.3.2 Mục tiêu, nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 20

1.3.3 Nguyên tắc và hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 23

1.3.4 Phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 26

1.3.5 Đánh giá kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 29

1.3.6 Các lực lượng giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 30

1.4 Nội dung quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 31

1.4.1 Lập kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 31

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 32

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở 34

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường Trung học cơ sở 36

1.4.5 Vai trò của Hiệu trưởng trường trung học cơ sở trong quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 38

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động giáo dục giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 39

1.5.1 Cơ chế, chính sách của nhà nước về giáo dục và đào tạo 39

1.5.2 Môi trường kinh tế - xã hội của địa phương 39

1.5.3 Năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà trường 40

1.5.4 Năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục của giáo viên 40

v

1.5.5 Yếu tố giáo dục gia đình 41

1.5.6 Mức độ tham gia của các lực lượng cộng đồng trong việc triển khai giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở 42

Kết luận chương 1 43

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THEO ĐỊNH HƯỚNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN 44

2.1 Khái quát về giáo dục trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 44

2.1.1 Giới thiệu về đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 44

2.1.2 Tình hình giáo dục của huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 45

2.1.3 Đội ngũ cán bộ quản lý, GV 45

2.1.4 Kết quả giáo dục 48

2.2 Tổ chức khảo sát 50

2.2.1 Mục đích khảo sát 50

2.2.2 Nội dung khảo sát 50

2.2.3 Đối tượng khảo sát 51

2.2.4 Phương pháp khảo sát và cách xử lý số liệu 51

2.3 Kết quả khảo sát 52

2.3.1 Thực trạng giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 52

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 61

2.4 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 69

vi

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung

học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 71

2.5.1 Những mặt mạnh 71

2.5.2 Những mặt hạn chế 72

2.5.3 Những nguyên nhân hạn chế 73

Kết luận chương 2 74

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN 75

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 75

3.1.2 Đảm bảo tính khoa học và thực tiễn vùng miền và điều kiện của địa phương trong triển khai hoạt động giáo dục lối sống cho học sinh 75

3.1.3 Đảm bảo tính hệ thống, tính đồng bộ giữa các biện pháp 75

3.1.4 Đảm bảo tính phát triển, tính hiệu quả 76

3.2 Một số biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 76

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và các lực lượng xã hội về tầm quan trọng của quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh THCS 76

3.2.2 Xây dựng kế hoạch quản lý thực hiện hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh THCS bám sát chương trình giáo dục đạo đức và phù hợp với đặc điểm của nhà trường, địa phương 80

3.2.3 Tổ chức bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về năng lực thực hiện giáo dục đạo đức cho học sinh 85

3.2.4 Tổ chức phối hợp giữa nhà trường và các lực lượng có liên quan trong giáo dục đạo đức cho học sinh 91

3.2.5 Đảm bảo nguồn tài chính và các điều kiện cần thiết phục vụ hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở 94

vii

3.2.6 Tổ chức đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục đạo

đức cho học sinh trung học cơ sở 95

3.3 Mối quan hệ giữa các biện phát quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường Trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 97

3.4 Khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 98

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 98

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 98

3.4.3 Đối tượng khảo nghiệm 99

3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm 99

3.4.5 Đánh giá kết quả khảo nghiệm 99

3.4.6 Phân tích kết quả khảo nghiệm 100

Kết luận chương 3 103

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 104

1 Kết luận 104

2 Khuyến nghị 106

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108 PHỤ LỤC

iv

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Bảng thống kê trình độ đào tạo của CBQL 45

Bảng 2.2 Bảng thống kê trình độ đào tạo của GV 46

Bảng 2.3 Cơ cấu theo giới tính giáo viên 47

Bảng 2.4 Cơ cấu theo độ tuổi của đội ngũ GV 47

Bảng 2.5 Thống kê xếp loại hạnh kiểm 48

Bảng 2.6 Thống kê xếp loại học lực của học sinh 49

Bảng 2.7 Thống kê kết quả môn giáo dục công dân 49

Bảng 2.8 Tổng hợp ý kiến về thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 53

Bảng 2.9 Tổng hợp ý kiến đánh giá thực hiện nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 55

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát thực trạng sử dụng phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 56

Bảng 2.11 Tổng hợp kết quả thực hiện hình thức tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh trường trung học cơ sở 58

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát thực trạng đánh giá kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 60

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 62

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 64

Bảng 2.14 Tổng hợp kết quả khảo sát chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 66

v

Bảng 2.15 Tổng hợp kết quả khảo sát thực trạng đánh giá thực hiện kế hoạch

hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 68 Bảng 2.16 Tổng hợp kết quả khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt

động giáo dục đạo đức cho học sinh theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 70 Bảng 3.1 Đánh giá mức cần thiết của các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức

cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 100 Bảng 3.2 Đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản lý quản lý giáo dục đạo

đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên 101

v

DANH MỤC CÁC HÌNH

Biểu đồ 3.1 Mối tương quan giữa mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý 102

ta trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Một trong những mục tiêu chống phá

đó là làm cho tầng lớp thanh niên Việt Nam suy giảm về đạo đức và văn hoá truyền thống dân tộc Vì thế, vấn đề giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ luôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước ta quan tâm Nghị quyết 29/NQ-TW đưa ra giải pháp đối với giáo dục phổ thông: “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời” Qua đây ta thấy, giải pháp nhấn mạnh giáo dục truyền thống đạo đức nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam [2] Trong Điều

2 Luật Giáo dục năm 2019, của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã xác

định: “Mục tiêu giáo dục nhằm phát triển toàn diện con người Việt Nam có đạo đức,

tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp; có phẩm chất, năng lực và ý thức công dân; có lòng yêu nước, tinh thần dân tộc trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và

chủ nghĩa xã hội; phát huy tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; nâng cao

dân trí, phát triển nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầu của sự

nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế” [39]

Trong chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, giáo dục đạo đức nhằm góp phần bồi dưỡng cho học sinh những phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi của người công dân, đặc biệt là tình cảm, nhận thức, niềm tin, cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật, có kĩ năng sống và bản lĩnh để học tập, làm việc và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế [8]

kĩ năng sống, kinh tế, pháp luật; đánh giá được thái độ, hành vi của bản thân và người khác; tự điều chỉnh và nhắc nhở, giúp đỡ bạn bè, người thân điều chỉnh thái độ, hành vi theo chuẩn mực đạo đức, pháp luật; thực hiện được các công việc để đạt mục tiêu, kế hoạch hoàn thiện, phát triển bản thân; biết cách thiết lập, duy trì mối quan hệ hoà hợp với những người xung quanh, thích ứng với xã hội biến đổi và giải quyết các vấn đề đơn giản trong đời sống của cá nhân, cộng đồng phù hợp với giá trịvăn hoá, chuẩn mực đạo đức, quy tắc của cộng đồng, quy định của pháp luật và lứa tuổi [8]

Trong những năm gần đây, việc giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung và học sinh THCS tại huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên nói riêng đã được tiến hành trong các nhà trường song vẫn chưa mạng lại kết quả như mong muốn Vẫn còn một bộ phận học sinh tỏ ra kém hiểu biết về các giá trị đạo đức, có hành vi, thái độ không phù hợp với các chuẩn mực đạo đức của dân tộc, mơ hồ về truyền thống dân tộc, chưa tự hào về đất nước và con người Việt Nam Chưa tích cực trong học tập, rèn luyện đạo đức để trở thành con ngoan, trò giỏi Công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh THCS còn chưa mang lại hiệu quả, kế hoạch còn chưa phù hợp thực tiễn, công tác triển khai thực hiện chưa chủ động, kiểm tra đánh giá còn mang tính hình thức

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản

lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông

2018 ở các trường Trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên” làm đề tài

luận văn để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả đề xuất các biện pháp quản

lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo CTGDPT 2018 ở các trường trung

3

học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên nhằm chuẩn bị tốt cho việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 2018 bắt đầu ở cấp THCS năm học 2021 - 2022 và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

3 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo CTGDPT

2018 ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên

3.2 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường trung học cơ sở

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo CTGDPT 2018 ở trường Trung học cơ sở

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo CTGDPT 2018 ở các trường Trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh theo

CTGDPT 2018 ở các trường Trung học cơ sở huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên

5 Giả thuyết khoa học

Giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường trung học cơ sở là cơ sở nền tảng của giáo dục công dân, góp phần hình thành phát triển các phẩm chất nhân cách con người toàn diện ở học sinh trung học cơ sở Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đề

ra yêu cầu cụ thể về phẩm chất cần hình thành cho học sinh THCS nói riêng và học sinh phổ thông nói chung Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên phù hợp với mục tiêu, nội dung giáo dục THCS của CTGDPT 2018, phù hợp điều kiện của vùng miền và đặc điểm tâm lý học sinh thì sẽ chuẩn bị tốt cho việc thực hiện chương trình giáo dục ở THCS vào năm học 2021 - 2022, góp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh trung học cơ sở

6 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn nội dung nghiên cứu: Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức của Hiệu

trưởng các trường Trung học cơ sở huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

24

Nguyên tắc này đòi hỏi người thầy phải kiên trì, nhẫn nại, phải có tình thương đối với học sinh một cách sâu sắc, không thể làm qua loa làm cho xong việc Mọi đòi hỏi đối với học sinh phải giải thích cặn kẽ, tỉ mỉ cho các em hiểu, để các em tự giác thực hiện

Giáo dục đạo đức cho học sinh phải lấy việc phát huy ưu điểm là chính, trên

cơ sở đó mà khắc phục khuyết điểm

Đặc điểm tâm lý của học sinh THCS là thích được khen, thích được thầy, bạn

bè, cha mẹ biết đến những mặt tốt, những ưu điểm, những thành tích của mình Nếu giáo dục đạo đức quá nhấn mạnh về khuyết điểm của học sinh, luôn nêu cái xấu, những cái chưa tốt trong đạo đức của các em thì sẽ dễ đẩy các em vào tình trạng tiêu cực, chán nản, thiếu tự tin, thiếu sức vươn lên

Để thực hiện nguyên tắc này đòi hỏi người thầy phải hết sức trân trọng những mặt tốt, những thành tích của học sinh dù chỉ là những thành tích nhỏ, dùng những gương tốt của học sinh trong trường và những tấm gương người tốt việc tốt khác để giáo dục các em

Tôn trọng nhân cách học sinh, đồng thời đề ra yêu cầu ngày càng cao đối với học sinh

Muốn xây dựng nhân cách cho học sinh người thầy cần phải tôn trọng nhân cách các em Tôn trọng học sinh, thể hiện lòng tin đối với học sinh là một yếu tố tinh thần có sức mạnh động viên học sinh không ngừng vươn lên rèn luyện hành vi đạo đức Khi học sinh tiến bộ về đạo đức cần kịp thời có yêu cầu cao hơn để thúc đẩy các

em vươn lên cao hơn nữa

Trong công tác giáo dục đòi hỏi người thầy phải yêu thương học sinh nhưng phải nghiêm với chúng, nếu chỉ thương mà không nghiêm học sinh sẽ nhờn và ngược lại thì các em sẽ sinh ra sợ sệt, rụt rè, không dám bộc lộ tâm tư tình cảm, do đó người thầy không thể uốn nắn tư tưởng, xây dựng tình cảm đúng đắn cho học sinh được

Giáo dục đạo đức phải phối hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh THCS và đặc điểm hoàn cảnh cá nhân học sinh

Công tác giáo dục đạo đức cần phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của học sinh THCS là quá độ, phức tạp và nhiều mâu thuẫn để từ đó có những hình thức, biện

25

pháp thích hợp Cần phải chú ý đến cá tính, giới tính của các em Đối với từng em, học sinh nữ, học sinh nam cần có những phương pháp giáo dục thích hợp, không nên đối xử sư phạm đồng loạt với mọi học sinh Muốn vậy người thầy phải sâu sát học sinh, nắm chắc từng em, hiểu rõ cá tính để có những biện pháp giáo dục phù hợp

Trong công tác giáo dục đạo đức, người thầy cần phải có nhân cách m u mực (GV phải là tấm gương) và phải đảm bảo sự thống nhất giữa các các ảnh hưởng giáo dục đối với học sinh

Kết quả công tác giáo dục đạo đức học sinh trong trường THCS phụ thuộc rất lớn vào nhân cách của thầy cô giáo Lời dạy của thầy cô dù hay đến đâu, phương pháp sư phạm dù khéo léo đến đâu cũng không thay thế được những ảnh hưởng trực tiếp của nhân cách người thầy với học sinh Lúc sinh thời Bác Hồ đã có lời dạy chúng

ta về rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức công dân: Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóa chuyên môn, đức là chính trị Muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải có đức…Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương m u, nhất là đối với trẻ con (trích các lời dạy của Bác về rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức công dân)

Phải đảm bảo sự nhất trí cao về yêu cầu giáo dục đạo đức giữa các thành viên trong nội bộ nhà trường và sự thống nhất phối hợp giáo dục học sinh giữa nhà trường, gia đình và xã hội

1.3.3.2 Hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở

Hình thức giáo dục đạo đức trong trường THCS rất phong phú và đa dạng, không chỉ đóng khung trong các phòng học với các giờ giảng dạy theo chương trình quy định mà còn đưa các nội dung, chủ đề giáo dục vào mọi hoạt động thực tiễn của

cá nhân và tập thể học sinh tại trường lớp, ngoài xã hội qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp như: sinh hoạt dã ngoại, lao động công ích, thể thao, văn nghệ, tham quan di tích Việc giáo dục đạo đức là một bộ phận của quá trình giáo dục, nó được tiến hành thông qua các hình thức sau:

- Giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học: Việc giáo dục đạođức cho học sinh thông qua các môn học là nhằm giúp các em có nhận thức đúng đắn về một số giá trị đạo đức cơ bản, về nội dung cơ bản của một số quyền và nghĩa

vụ công dân trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, về tổ chức bộ máy nhà nước

- Giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua sự phối hợp với gia đình và các lực lượng ngoài xã hội: Sự phối hợp này thể hiện chức năng xã hội hóa trong vấn đềgiáo dục đạo đức và có tầm quan trọng đặc biệt Nhiệm vụ của các cán bộ quản lý và các nhà giáo dục là phải thường xuyên phối hợp, trao đổi thông tin kịp thời để tìm ra biện pháp tốt nhất trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh, tạo mối đồng thuận cao giữa nhà trường, gia đình và xã hội

1.3.4 Phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường trung học cơ sở

Phương pháp GDĐĐ là cách thức tác động của nhà giáo dục lên đối tượng giáo dục nhằm đạt được mục tiêu GDĐĐ hay nói cách khác là nhằm hình thành những phẩm chất đạo đức và những kỹ năng ứng xử tốt trong các mối quan hệ, từ đó hình thành và phát triển nhân cách cho HS

Phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh THCS là cách thức tác động của các nhà giáo dục lên đối tượng giáo dục những chuẩn mực đạo đức cần thiết Phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức ở trường THCS rất đa dạng và phong phú

Ở đây có sự phối hợp giữa phương pháp giáo dục với phương pháp dạy học, trên cơ

sở đó giáo viên vận dụng cho phù hợp với nội dung và hình thức hoạt động đã lựa chọn” Có một số phương pháp cơ bản sau đây:

27

* Phương pháp nêu gương

Nêu gương là phương pháp dùng những tấm gương sáng của các cá nhân hoặc của tập thể để kích thích học sinh học tập và làm theo Phương pháp nêu gương có thể dùng những tấm gương tốt để học sinh học tập và gương xấu để tránh những hành vi tương tự

Nêu gương tốt (chính diện) nhằm giúp học sinh khắc phục những khó khăn gặp phải của bản thân, học tập và làm theo gương tốt, hướng vào những hành vi tích cực (làm việc thiện): học sinh học giỏi, giúp đỡ bạn, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, luôn có trách nhiệm, nhiệt tình trong các hoạt động, “học sinh nghèo vượt khó”, “các nhà doanh nghiệp trẻ”, lao động giỏi, dũng cảm hy sinh vì nước vì dân,…

Nêu gương xấu (gương phản diện) nhằm giúp học sinh phân tích, tránh hành vi tương tự: lười học, chơi bời lêu lổng, cờ bạc rượu chè, ăn cắp, gây gổ, ăn nói vô lễ, chốn thuế…

Qua nêu gương, nhà giáo dục sẽ giúp học sinh phát triển năng lực phê phán, đánh giá được hành vi của người khác và rút ra những kết luận bổ ích Học sinh biết học những gương tốt đồng thời biết tránh gương xấu trong cuộc sống và các hoạt động thực tiễn Qua việc phân tích, đánh giá của nhà giáo dục về những tấm gương sẽ giúp học sinh hình thành niềm tin về các chuẩn mực đạo đức và mong muốn có những hành vi phù hợp với các chuẩn mực đạo đức quy định

* Phương pháp rèn luyện

Rèn luyện là phương pháp tổ chức cho học sinh được thể hiện, trải nghiệm sáng tạo về ý thức, xúc cảm, tình cảm, hành vi của mình về các chuẩn mực đạo đức trong những tình huống đa dạng của cuộc sống, qua đó hình thành và củng cố, phát triển được những hành vi phù hợp với các chuẩn mực đạo đức đã quy định

Thông qua những tình huống, hoạt động mới, đa dạng của cuộc sống thực, học sinh được trải nghiệm là những quyết định do chính mình đưa ra và chịu trách nhiệm với những quyết định đó Từ đó nhận ra mình là ai, những phù hợp và chưa phù hợp

để điều chỉnh bản thân đáp ứng yêu cầu của chuẩn mực đạo đức Chính trong quá trình “thâm nhập” vào những tình huống mới, đa dạng của cuộc sống, học sinh phải tiến hành cuộc đấu tranh động cơ để tự xác định động cơ đúng đắn, định hướng cho

28

hoạt động nhằm giải quyết đúng đắn những tình huống đó Điều đó sẽ giúp cho ý thức về các chuẩn mực đạo đức ở người được giáo dục được khắc sâu, phát triển đảm bảo những hành vi, hoạt động tương ứng mang tính tự giác, bền vững cao và hình thành thói quen hành vi tương ứng ở họ Quá trình được trải nghiệm, lặp đi lặp lại những hành vi đó trong những tình huống khác nhau của cuộc sống thực sẽ giúp học sinh biến những hành vi đó trở thành thói quen bền vững

- Phương pháp dự án: Là phương pháp trong đó người học sinh thực hiệnnhiệm vụ học tập tích hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa giáo dụcnhận thức với giáo dục các phẩm chất nhân cách cho học sinh Thực hành nhiệm vụnày người học được rèn luyện tính tự lập cao, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạchhành động đến việc thực hiện dự án với nhóm bạn bè, tự kiểm tra, đánh giá quá

trình và kết quả thực hiện

- Phương pháp sắm vai: Phương pháp sắm vai được sử dụng nhiều để đạt mục

tiêu thay đổi thái độ của học sinh đối với một vấn đề đạo đức hay đối tượng nào đó Phương pháp sắm vai cũng rất có tác dụng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh

- Phương pháp giải quyết vấn đề: Phương pháp giải quyết vấn đề là con đường

quan trọng để phát huy tính tích cực của học sinh Vấn đề là những câu hỏi hay nhiệm

vụ đặt ra mà việc giải quyết chúng chưa có qui luật sẵn cũng như những tri thức, kỹ năng sẵn có chưa đủ giải quyết mà còn khó khăn, cản trở cần vượt qua

- Phương pháp xử lý tình huống: Tình huống là một hoàn cảnh thực tế, trong

đó chứa đựng những mâu thuẫn Người ta phải đưa ra một quyết định trên cơ sở cân nhắc các phương án khác nhau

Tình huống trong giáo dục đạo đức là những tình huống thực hoặc mô phỏng theo tình huống thực, được cấu trúc hoá nhằm mục đích giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở

- Phương pháp trò chơi: Phương pháp trò chơi có thể sử dụng trong nhiều tình

huống khác nhau của hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh như làm quen, cung cấp và tiếp nhận tri thức, đánh giá kết quả, rèn luyện các kỹ năng và củng cố nhiều tri thức đã được tiếp nhận