Chăn nuôi hữu cơ là một kiểu chăn nuôi theo hình thức trang trại, trong đó thức ăn chăn nuôi đều là những vật phẩm nông nghiệp sẵn có, giải pháp chăn nuôi này có thể giúp tiết kiệm chi phí tối ưu cho bạn trong quá trình chăn nuôi.
Trang 1QUY TRÌNH CHĂN NUÔI GÀ HỮU CƠ
Thế nào là chăn nuôi hữu cơ?
Chăn nuôi hữu cơ là một kiểu chăn nuôi theo hình thức trang trại, trong đó thức ăn chăn nuôi đều là những vật phẩm nông nghiệp sẵn có, giải pháp chăn nuôi này có thể giúp tiết kiệm chi phí tối ưu cho bạn trong quá trình chăn nuôi
Phân gà đã qua xử lý có thể sử dụng để bón cho cây trồng hay bón ruộng nhằm làm tăng độ màu mỡ của đất đai
Những sản phẩm chăn nuôi được bao gồm thịt, trứng sẽ được bán ra thị trường với giá cả hợp lý
Đặc điểm của việc chăn nuôi gà hữu cơ
Chuồng trại nuôi gà hữu cơ lồng nhốt không được phép sử dụng Hơn nữa, gà phải có cơ hội tiếp xúc với sân chơi ngoài trời có khu vận động, không khí mát mẻ và ánh sáng mặt trời và có thể đào bới và hố rác Kết hợp nuôi gia cầm nuôi chăn thả với chăn nuôi trâu bò có thể giúp quản lý thức ăn cho gia cầm và giảm bớt rơm rạ cho người chăn nuôi Gia cầm có thể bị nhốt tạm thời trong thời tiết khắc nghiệt, chu kỳ sản xuất, điều kiện sức khỏe, an toàn hay tình trạng sức khỏe động vật
có thể bị nguy hiểm hay nếu động vật ở ngoài trời có thể gây nguy hiểm đối với chất lượng đất trồng và nước Gà con, gà to thường được nuôi nhốt trong lúc ấp khi chúng cần được ủ ấm mặc dù có sân ngoài trời lúc vài ngày tuổi Gà có thể bị nhốt trong thời tiết lạnh mặc dù một số giống chịu được rét và ở được ngoài trời trong thời tiết lạnh
Gà mái hữu cơ thường không được cung cấp sân chơi ngoài trời
Trang 2cho đến khi chúng chuẩn bị đẻ, lúc gần 20 tuần tuổi Khả năng miễn dịch thường phát huy một tuần hoặc sau lần tăng đầu tiên Đợt tiêm vắc xin cuối cùng thường lúc 16-18 tuần, được dùng để duy trì độ chuẩn lâu dài
để bảo vệ vật nuôi lúc đẻ Sân chơi ngoài trời không gây trở ngại, mặc
dù nhiều người chăn nuôi quan tâm về an toàn sinh học và thú y của họ
có thể sắp xếp mà không có sân chơi Thêm nữa, thời gian chiếu sáng được điều chỉnh cẩn thận đối với gà mái nuôi lấy trứng cho đến khi chúng đã thành thục toàn diện để đạt được kích thước thích hợp
Sàn chuồng là đất có rơm để gà có thể đào bới Nếu gà có thể ăn rơm, thì rơm phải là rơm hữu cơ Mặc dù các cách xử lý rơm phổ biến trong chăn nuôi truyền thống để độ pH thấp hơn và giảm sự phát triển của vi khuẩn và sản sinh amoniac, trong chăn nuôi hữu cơ những cách
xử lý rơm không giống bình thường Bất kỳ cách xử lý nào cũng phải
Ví dụ, nguyên vật liệu tổng hợp, như chất xử lý rơm gia cầm hiện có (natri sulphat) không được phép sử dụng Một số người chăn nuôi nhỏ dùng vôi hydrat hóa để độ ẩm trong rơm thấp hơn Mặc dù vôi hydrat hóa được phép dùng trong chăn nuôi hữu cơ, vôi hydrat hóa chỉ được phép dùng để hạn chế sinh vật gây hại ngoài môi trường Ổ đẻ hợp lý và cành đậu cần cho gà đang đẻ
Về chất thải, người chăn nuôi phải xử lý chất thải bằng cách mà không làm ô nhiễm môi trường và tái sinh dinh dưỡng Mặc dù rơm và phân gia cầm có nhiều dinh dưỡng rất hữu dụng đối với cây trồng và cỏ, người chăn nuôi cũng phải cần thận để không bón phân cho đất khi lượng nitơ và photpho đã quá cao Bà con cần phải có quy trình xử lý phân gà, hơn nữa khi nuôi gà hữu cơ thì việc xử lý mùi hôi trại gà cũng cần áp dụng các chế phẩm không gây hại đến môi trường xung quanh Gia cầm nên được bảo vệ tránh khỏi thú ăn thịt, cả trong và ngoài chuồng hàng rào điện có thể ngăn thú ăn thịt xung quanh và nhốt gia cầm ở nơi quy định Ánh sáng nhân tạo được phép sử dụng nhưng nên hạn chế Yếu cầu về ánh sáng, nhiều hội đồng chứng nhận cho thời gian tối 8 giờ vì cần để duy trì hệ thống miễn dịch và sức khỏe của gà Khi việc chăm sóc gà đẻ và gà giống, thời gian chiếu sáng không nên quá 16 giờ
Trang 3Nếu đang có nhu cầu thử sức với mô hình chăn nuôi gà hữu cơ thì hy vọng đây sẽ là những thông tin bổ ích giúp bà con đạt được hiệu quả cao trong mô hình chăn nuôi của mìn
Vệ sinh an toàn thực phẩm đang là mối quan tâm của tất cả mọi
người, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay Vệ sinh an toàn thực phẩm không những ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tuổi thọ, chất lượng cuộc sống mà còn quyết định uy tín thương hiệu của sản phẩm
Nông nghiệp hữu cơ chính là giải pháp lớn để hướng tới nền sản xuất nông nghiệp an toàn bền vững, trong đó
có chăn nuôi hữu cơ Tuy nhiên, với phương pháp chăn nuôi hữu cơ người chăn nuôi cần phải tuân theo các tiêu chuẩn kỹ thuật nuôi nghiêm ngặt mới đảm bảo tạo ra sản phẩm hữu cơ gồm các bước sau:
Mô hình chăn nuôi gà hữu cơ tại Đồng Tâm, Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
Trang 4Bước 1: Chuồng trại
Khu vực chuồng trại chăn nuôi gà hữu cơ phải được khoanh vùng và phải có vùng đệm hoặc hàng rào vật lý tách biệt với khu vực không chăn nuôi hữu cơ, cách xa khu vực môi trường bị ô nhiễm hoặc khu tập kết xử
lý chất thải sinh hoạt, công nghiệp, bệnh viện Chuồng trại phải có diện tích rộng rãi đáp ứng nhu cầu chạy nhảy và tìm kiếm thức ăn của đàn gà Mật độ nuôi trong chuồng đối với gà thịt 8 con/m2; Mật độ nuôi ngoài trời gà nhỏ 580 con/ha Chuồng trại phải có nơi để chứa, ủ phân, chất thải rắn, có hố để xử lý chất thải lỏng Chuồng trại để gà trú ngụ phải có kết cấu vững chắc, nền chuồng được phủ bằng rơm rạ, vỏ bào, cát hoặc nền đất có cỏ và phải thiết kế các cửa ra vào thích hợp với kích cỡ của gà
Trang 5Chuẩn bị điều kiện nuôi
Chuồng nuôi, rèm che, cót quây, chụp sưởi ấm, máng ăn, máng uống Tất cả phải được khử trùng trước khi sử dụng từ 5-7 ngày
Chuồng nuôi phải đảm bảo thoáng mát mùa hè, kín ấm vào mùa đông
Chất độn chuồng: Trấu, dăm bào sạch, dày 5cm -10cm được phun sát trùng trước khi sử dụng
Chuồng trại
Nếu nuôi nhốt hoàn toàn, chú ý mật độ nuôi thích hợp (8 con/m2 nếu nuôi gà thịt trên sàn; 10 con/m2 nếu nuôi gà thịt trên nền)
Mặt trước cửa chuồng hướng về phía Đông Nam Sàn chuồng làm bằng lưới hoặc tre thưa cách mặt đất 0,5m để tạo độ thông thoáng, khô ráo, dễ dọn vệ sinh và dễ xử lý mùi hôi trại gà
Lồng úm gà con
Sưởi ấm cho gà bằng đèn (hai bóng 75W dùng cho 100 con gà)
Khi gà còn nhỏ (1-3 ngày tuổi) rải thức ăn trên giấy lót trong lồng
úm cho gà ăn
Trên 15 ngày cho gà ăn máng treo
Đặt hoặc treo xen kẽ các máng uống với máng ăn trong chuồng hoặc vườn Thay nước sạch cho gà 2-3 lần/ngày
Gà rất thích tắm cát Đặt một số máng cát, sỏi hoặc đá nhỏ xung quanh nơi chăn thả để gà ăn, giúp gà tiêu hóa thức ăn tốt hơn
Gà có tập tính thích ngủ trên cao vào ban đêm để tránh kẻ thù và giữ ẩm cho đôi chân, tránh nhiễm bệnh Do đó nên tạo một số dàn đậu cho gà ngủ trong chuồng Làm ổ đẻ cho gà để nơi tối Một ổ đẻ cho 5-10 con gà mái
Trang 6Bước 2: Chọn giống
Gà giống phải được ấp nở từ các trại chăn nuôi theo tiêu chuẩn hữu
cơ hoặc phải là con của các cặp bố mẹ được nuôi dưỡng theo các điều kiện của tiêu chuẩn hữu cơ Nếu gà giống từ các nguồn không nuôi theo phương pháp hữu cơ có thể đưa vào nuôi lúc gà mới nở Không được sử dụng các giống biến đổi gen
Gà giống phải khỏe mạnh, có khả năng kháng bệnh và thích nghi với điều kiện tại địa phương, nên ưu tiên sử dụng các giống gà bản địa
Nuôi gà lấy trứng thương phẩm: Chọn những giống gà đẻ nhiều như gà Tàu Vàng, gà Tam Hoàng, gà BT1, gà Ri…
Chọn gà con càng đồng đều về trọng lượng càng tốt
Tránh chọn những con gà khô chân, vẹo mỏ, khoèo chân, hở rốn,
xệ bụng, lỗ huyệt bết lông, cánh xệ, có vòng thâm đen quanh rốn
Chọn con có trọng lượng không quá thấp, không quá mập, lúc 20 tuần tuổi đạt 1,6-1,7 kg thì rất tốt
Mắt sáng, lông mượt xếp sát vào thân, bụng phát triển mềm mại
Khoảng cách giữa xương chậu và xương ức rộng độ 3-4 ngón tay, giữa hai xương chậu rộng gần 2-3 ngón tay xếp lại
Nên vận chuyển gà con vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, tránh những ngày mưa bão hay áp thấp nhiệt đới Đưa gà vào chuồng úm, cho
gà uống nước pha Electrotyle hoặc VitaminC, chỉ cho gà ăn tấm nấu hoặc tấm, bắp nhuyễn ngâm sau khi gà nở ít nhất là 12 giờ, tiếp tục cho
ăn uống như thế đến 2 ngày Sang ngày thứ 3 thì pha với lượng tăng dần thức ăn công nghiệp hoặc tự trộn phụ phế phẩm
Trang 7 Rửa máng ăn, máng uống sạch sẽ, quan sát tình trạng ăn uống đi đứng của gà, nếu thấy con nào buồn bã, ủ rũ cần cách ly ngay để theo dõi
Quan sát thấy nếu gà nằm tụ quanh bóng đèn là gà bị lạnh, tản xa bóng đèn là nóng, nằm tụ ở góc chuồng là bị gió lùa và gà đi lại ăn uống
tự do là nhiệt độ thích hợp.Thắp sáng suốt đêm cho gà trong giai đoạn
úm để phòng chuột, mèo và để gà ăn nhiều thức ăn hơn
Do tập tính của gà thường uống nước cùng lúc với ăn, nên đặt máng ăn và máng uống cạnh nhau để gà được uống nước đầy đủ mà không uống nước dơ bẩn trong vườn
Ánh sáng: Dùng ánh sáng tự nhiên ban ngày, ban đêm thắp đèn cho
gà ăn tự do, dùng máng ăn tự động hình trụ 50 con/máng đổ đầy thức ăn cho 1 ngày đêm, sáng sớm trước khi cho ăn nên kiểm tra và loại bỏ thức
ăn thừa hoặc phân trấu dính vào máng ăn Không thả rèm (chỉ thả khi trời mưa bão lạnh) Cứ 2 tuần 1 lần cân 10% tổng số gà để tính trọng lượng bình quân
Phân gà được hốt dọn thường xuyên (nếu nuôi lồng) hoặc cuối đợt (nếu nuôi trên nền trấu) và phải đem xử lý phân gà bằng chế phẩm
EM để thu được phân gà đã qua xử lý rồi mới được sử dụng cho quá trình trồng trọt
Phải đưa gà đến các cơ sở giết mổ tập trung và phải có dấu của thú
y mới được bán
Bước 3 Thức ăn và nước uống
Thức ăn: Không được sử dụng cám tổng hợp bán sẵn trên thị trường, không sử dụng thuốc kháng sinh, chất kích thích tăng trưởng hoặc kích thích sản lượng trứng để sử dụng cho gà nuôi hữu cơ Thức ăn nuôi gà hữu cơ phải được làm từ nguyên liệu hữu cơ 100% Sử dụng các nguyên liệu như cám gạo, ngô nghiền, bột đậu tương được trồng theo phương
Trang 8pháp hữu cơ có thể bổ sung thêm bột cá nhưng phải đảm bảo về nguồn gốc Việc phối trộn thức ăn phải phù hợp với từng giai đoạn của gà
Đối với gà thịt: Giai đoạn gà con 0 - 4 tuần tuổi nhu cầu đạm tối thiểu 20%, giai đoạn từ 5 tuần tuổi đến xuất bán nhu cầu đạm 16 - 18% Chế
độ ăn giai đoạn gà con 0 - 4 tuần tuổi cho ăn tự do cả ngày lẫn đêm; Giai đoạn 5 tuần tuổi đến xuất chuồng cho ăn 2 lần/ngày kết hợp với khả năng tự kiếm ăn của gà
Đối với gà đẻ được chia thành 5 giai đoạn: Gà con, gà hậu bị, gà đẻ khởi động, gà đẻ pha I và gà đẻ pha II
Gà con 0-6 tuần tuổi: Trong 3 tuần đầu, cho gà ăn tự do cả ngày lẫn đêm, sau 3 tuần tuổi cho ăn hạn chế theo khối lượng cơ thể gà ở các tuần tuổi (đối với gà trống 4 - 6 tuần tuổi cho ăn từ 44 - 54g thức ăn/ngày tương đương với khối lượng cơ thể 605 - 860g; gà mái cho ăn từ 40 - 50g thức ăn/ngày tương đương với khối lượng cơ thể 410 - 600g
Gà hậu bị 7 - 20 tuần tuổi: Nhu cầu hàm lượng đạm giảm theo độ tuổi từ
7 - 9 tuần tuổi hàm lượng đạm trong thức ăn khoảng 19%; từ 10 - 20 tuần tuổi nhu cầu hàm lượng đạm 15,5 - 16%, lượng thức ăn hạn chế theo trọng lượng của gà cụ thể: Gà trống cho ăn tăng dần từ 58 - 108g thức ăn/con/ngày, tương đương với khối lượng cơ thể từ 1 - 2,8kg, gà mái từ 54 - 105g thức ăn/con/ngày, tương đương với khối lượng cơ thể
từ 0,7 - 2kg
Gà đẻ khởi động 21 - 24 tuần tuổi: Tăng dần lượng thức ăn cho gà và hàm lượng đạm đảm bảo ở mức 17,5 - 18 %
Đẻ pha I từ 25 - 40 tuần tuổi: Thức ăn cung cấp cho gà ở giai đoạn này
từ 140 -160g/con/ngày Hàm lượng đạm duy trì ở mức 17,5 %
Đẻ pha II từ 41 64 tuần tuổi: Thức ăn giảm dần từ xuống 145g -120g/con/ngày
Nước uống: Đàn gà phải được uống đầy đủ, nguồn nước uống phải sạch theo phương pháp hữu cơ để duy trì đầy đủ sức khỏe và sức đề kháng của gà
Trang 9Thức ăn cho gà
Nước uống phải sạch và đầy đủ cho gà uống, gà sống lâu hơn nếu thiếu thức ăn hơn thiếu nước
Vệ sinh phòng bệnh là công tác chủ yếu, đảm bảo “Ăn sạch, ở sạch, uống sạch” Nền chuồng và vườn thả phải luôn khô ráo, sạch sẽ, không để ao tù nước đọng trong khu vườn thả
Chăn nuôi gà hiệu quả cao bằng chế phẩm sinh học
Hiện nay nhiều bà con nông dân trên cả nước, đang chăn nuôi gà bằng việc sử dụng các chế phẩm sinh học và thu được hiệu quả kinh tế cao, giúp bà con tiết kiệm được 7-12% chi phí thức ăn, gà ít bệnh tật, lớn nhanh, xuất chuồng sớm và đặc biệt mùi hôi phân chuồng giảm tới 80-90% sau khi sử dụng chế phẩm này
Hơn nữa, các chế phẩm sinh học này cũng giúp xử lý mùi phân gà hiệu quả, đảm bảo môi trường nuôi được thông thoáng, sạch sẽ Phân gà được
xử lý bằng chế phẩm sẽ tạo ra phân gà hữu cơ rất có ích cho việc trồng trọt
Trang 10Bước 4 Phòng và trị bệnh
Phòng bệnh: Cho gà thường xuyên vận động ngoài trời để tăng miễn
dịch tự nhiên Bảo đảm mật độ nuôi thả thích hợp tránh để xảy ra các vấn đề về sức khỏe Áp dụng các biện pháp an toàn sinh học như vệ sinh chuồng trại và bãi chăn thả, phòng bệnh bằng vắc xin, các chế phẩm sinh học
Trị bệnh: Đối với nuôi gà hữu cơ không được dùng thuốc kháng
sinh, thuốc thú y tổng hợp hóa học để điều trị bệnh Ưu tiên sử dụng các sản phẩm thảo dược, các nguyên tố vi lượng, các chất khoáng
Bước 5 Quản lý sức khỏe đàn gà
Gà phải được nuôi trong không gian mở, thích hợp cho vận động Không được nuôi nhốt trong lồng Dụng cụ chứa, xử lý chất thải, kể cả nơi ủ phân, nước thải phải được thiết kế để phòng ngừa ô nhiễm đất và ô nhiễm nguồn nước Sau mỗi đợt nuôi phải để trống chuồng trại trước khi nuôi đàn mới, khu vực chăn thả ngoài trời cũng phải có thời gian để thực vật phục hồi lại
Bước 6 Ghi chép và lưu trữ hồ sơ
Người chăn nuôi phải duy trì việc ghi chép chi tiết và cập nhật hồ sơ giám sát trong quá trình chăn nuôi hữu cơ từ khâu giống, quản lý chuồng trại, chăm sóc, vận chuyển và giết mổ để kiểm soát hoạt động chăn nuôi theo phương pháp hữu cơ Đó cũng là cơ sở để chứng minh với các đơn
vị quản lý, tổ chức chứng nhận và khách hàng về việc tuân thủ theo phương pháp chăn nuôi hữu cơ
Một số lưu ý cơ bản khi chăn nuôi gà hữu cơ
Khi chăn nuôi gà hữu cơ bạn cần đặc biệt quan tâm tới sức khỏe cùng chất lượng của đàn gà Trong quá trình chăn nuôi này người cần phải sử dụng toàn bộ nguồn thức ăn cho đàn gà chính là nguồn thức ăn hữu cơ, không nên dùng thức ăn công nghiệp cho đàn gà sử dụng Môi trường sống của đàn gà cũng cần phải đáp ứng đầy đủ, đặc biệt
Trang 11phòng tránh gây ra một số tác động bất lợi cho đàn gà như nuôi nhốt, cắt
mỏ hoặc cách đàn
Thường muốn chăn nuôi gà hữu cơ tốt thì người cần phải đàm bảo diện tích chăn nuôi rộng rãi đáp ứng nhu cầu chạy nhảy và tìm kiếm thức ăn của đàn gà
Đảm bảo diện tích chăn nuôi rộng rãi đáp ứng nhu cầu chạy nhảy và
tìm kiếm thức ăn của đàn gà
Trong trường hợp diện tích chăn nuôi nhỏ, nguồn thức ăn hữu cơ không
đủ chất và lượng cần thiết thì đàn gà có thể chậm lớn, phát triển kém khỏe mạnh hơn, vì vậy yêu cầu chính khi muốn chăn nuôi gà hữu cơ là phải đảm bảo có diện tích chăn nuôi rộng rãi
LỢI ÍCH KHÔNG NGỜ TỪ VIỆC NUÔI GÀ HỮU CƠ, NUÔI GÀ THEO HƯỚNG AN TOÀN SINH HỌC CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH
Ngoài việc cung cấp thịt, trứng, tăng hiệu quả kinh tế thì nuôi gà còn mang lại nhiều lợi ích cho các hộ gia đình
Có một lợi ích mà bạn sẽ không ngờ tới, đó chính là những chú gà sẽ giúp bạn đảo trộn rác thải trong các thùng ủ phân hữu cơ của gia đình một cách nhanh chóng và hiệu quả Thật đáng ngạc nhiên đúng không nào!
Trang 12Những chú gà góp phần giúp quá trình ủ phân hữu cơ compost diễn ra
nhanh hơn
Phân compost hay còn gọi là phân hữu cơ là những chất hữu cơ đã được phân hủy và tái chế thành một loại phân bón để cải tạo đất Đây là một cách hữu ích để xử lý rác thải sinh hoạt và cung cấp dưỡng chất cho cây
an toàn Chính vì thế nào nhiều gia đình đã sản xuất ra phân hữu cơ compost từ rác thải hữu cơ của gia đình để bón cho cây trồng Để ủ rác thành phân thì bạn thường được khuyến cáo là cần đảo thùng rác ủ vài
ba lần trong quá trình ủ phân để hỗ trợ sự phân hủy trong các chất hữu
cơ Tuy nhiên mọi người thường quên đi nhiệm vụ này hoặc là không muốn làm chúng vì ngại bẩn
Giờ đây công việc này đã không còn là vấn đề đáng lo ngại của các hộ gia đình có chăn nuôi gà nữa Gà bới rác trong thùng Compost thường xuyên, liên tục và rất hiệu quả Nó không chỉ làm dập nát rác hữu cơ mà còn nhặt các hạt cỏ dại và sâu bọ Chúng còn thải ra thùng ủ một lượng phân gà là phân hữu cơ rất tốt cho cây trồng Hơn nữa, phân gà còn có tác dụng tạo men vi sinh để mau phân hủy rác trong thùng compost
Đối với gà, các loại rác thải nhà bếp cũng cung cấp nhiều chất dinh dưỡng và khoáng chất để chúng sinh trưởng và phát triển tốt, giảm lượng thức ăn, chất lượng thịt thơm ngon