CÁC PHÁT MINH KHOA HỌC THÚC ĐẨY ĐIỆN ẢNH RA ĐỜI Bắt đầu từ giữa thế kỷ 19 , nhiều phát minh đã ra đời với những thiết bị có thể làm cho hình ảnh chuyển động.. Với sự giúp đỡ của phim ce
Trang 1Lịch sử điện ảnh và poster điện ảnh
Điện ảnh ngày nay được xem như là một ngành công nghiệp không khói Hằng năm, điện ảnh đem lại một lợi nhuận kết xù , tính được bằng tỉ USD Điện ảnh cũng có ảnh hưởng quan trọng đến văn hóa , đời sống xã hội loài người Cùng phát triển song hành với điện ảnh chính là các poster , vì vậy thật thiếu sót khi chỉ nói về điện ảnh Chúng ta hãy đi ngược thời gian , về những năm cuối thế kỷ 19 để tìm hiểu sự ra đời của điện ảnh và poster điện ảnh
CÁC PHÁT MINH KHOA HỌC THÚC ĐẨY ĐIỆN ẢNH RA ĐỜI
Bắt đầu từ giữa thế kỷ 19 , nhiều phát minh đã ra đời với những thiết bị có thể làm cho hình ảnh chuyển động Năm 1832 , nhà khoa học người Bỉ , Joseph Plateur , phát minh ra thiết bị gọi là phenakistoscope Thiết bị này gồm 2 dĩa đặt cách nhau vài inches trên một cái trục Plateur đặt các bức tranh vẽ người hoặc vật trên cạnh của một đĩa , trên đĩa kia , ông khoét 1 khe Khi 2 chiếc đĩa chuyển động cùng một vận tốc , hình ảnh xuất hiện liên tục và “chuyển động” đi vào tầm nhìn của khe
Với sự giúp đỡ của phim cellulose trong suốt do Hannibal W.Goodwin phát minh và các thiết bị nhiếp ảnh do George Eastman chế tạo , hai nhà khoa học người Mỹ là Thomas Edison và William Dickson bắt đầu cùng nhau thực hiện dự
án của họ , thiết bị kinetoscope Kinetoscope hay còn gọi là kinescope (máy hoạt ảnh) là một cái hộp với một đoạn phim dài 50 feets được cuộn trên một cái trục
Trang 2Khi nhìn qua cái lỗ nhỏ và quay tay cầm ở ngoài , làm cho trục bên trong quay , tạo nên một hình ảnh chuyển động
Năm 1894 , Edison khai trương một phòng Kinetoscope ở New York Trong phòng gồm 2 dãy máy Kinetoscope hoạt động bằng tiền xu Người ta có thể
bỏ tiền xu vào trong máy để xem 1 đoạn hình ảnh chuyển động ngắn khoảng 2 phút
TỪ NHỮNG BUỔI TRÌNH CHIẾU ĐẦU TIÊN
Trong khi người Mỹ đang thỏa thê thưởng thức những hình ảnh chuyển động kỳ lạ thì tại Pháp , hai anh em Auguste và Louis Lumière bắt tay vào phát minh dự án của họ Ngày 13 tháng 2 năm 1895 , Auguste và Louis đăng ký bằng phát minh cho thiết bị chiếu đầu tiên và đến ngày 28 tháng 3 năm 1895 , bộ phim đầu tiên mang tên Giờ ăn trưa ở xí nghiệp diêm được trình chiếu cho Hội đồng phát triển công nghiệp Pháp Ngày 28 tháng 12 năm 1895 , tại Salon Indien của Grand Café (14 Boulevard des Capuchines) , anh em nhà Lumière đã chiếu giới thiệu một đoạn phim ngắn trước công chúng Phim có tựa là Tàu vào ga (L’arrivée d’un train en gare) , miêu tả cảnh một đoàn tàu vừa đến nhà ga Sau đó , phim ảnh bắt đầu xuất hiện tại nhiều thành phố lớn của Châu Âu
Quay trở lại Mỹ, lúc này Edison tiếp tục làm việc với phát minh kinetoscope của mình Sau khi phát triển thiết bị kinetoscope để thiết bị này có khả năng chiếu hình ảnh , tại Koster and Bial‘s Music Hall – New York , ngày 23 tháng 4 năm 1896 , Edison đã ra mắt công chúng chiếc máy có khả năng chiếu các hình ảnh lên một màn ảnh Đoạn phim ngắn là cảnh một vũ công đang trình diễn , một cảnh đấu quyền anh và cảnh sóng biển lăn tăn xô bờ Ngày 26 tháng 6 năm
1896 , tại New Orleans , bang Louisiana , Vistacope Hall ra đời và được xem là rạp chiếu phim trong nhà đầu tiên của người Mỹ , với khoảng 400 chỗ ngồi
Trang 3ĐẾN NHỮNG TẤM POSTER ĐẦU TIÊN
Những buổi trình chiếu công cộng dần dần được tổ chức thường xuyên Để thu hút công chúng , các nhà tổ chức nghĩ đến quảng cáo Lúc đầu tiên , hình thức quảng cáo được sử dụng là các bức tranh vẽ tay được vẽ trên những tấm ván , rồi đến hình thức “sandwich board” (có hai tấm quảng cáo được 1 người đeo trên vai ,
1 tấm ở trước bụng , 1 tấm ở phía sau lưng Có lẽ vì trông rất giống một miếng sandwich nên người ta gọi là sandwich board) Dần dần , những hình thức này trở nên lỗi thời , một phần là do sự đóng góp của họa sĩ người Pháp Jules Cheret , một phần là do thế giới đã bước sang một thế kỷ khác (quảng cáo nhiều màu sắc hơn , được chú trọng hơn và dần dần quen mắt đối với công chúng)
Trong lĩnh vực quảng cáo, Jules Cheret được xem là cha đẻ của poster hiện đại , có công đem poster điện ảnh đến với công chúng Bằng cách sử dụng kỹ thuật
in thạch bản (lithography – được phát minh năm 1798) , Cheret đã sản xuất ra một bản in đầu tiên cho một chương trình phim ngắn có tựa Projections Artistiques Bản in miêu tả cảnh một thiếu nữ trẻ đang cầm một tấm áp phích với thời gian của buổi trình diễn Năm 1892 , Cheret tiếp tục thực hiện poster cho chương trình Pantomines Lumineuses , của Emile Reynaud’s Theatre Optique
Trước khi được gọi là “movies” , ngành công nghiệp mới này được gọi là
“animated pictures” cái tên này phần nào thể hiện tính chất của một “movies”
Năm 1896, M Auzolle thiết kế tấm poster đầu tiên cho một bộ phim riêng biệt với một số cảnh được vẽ theo phim , đó là phim L’Arroseu Arrose của anh em nhà Lumière Phim này cũng được xem như là một “fiction movie” đầu tiên
ĐIỆN ẢNH VÀ POSTER NHỮNG NĂM ĐẦU THẾ KỶ 20
Đến thời điểm này , điện ảnh tiếp tục phát triển nhưng không khả quan và không có gì mới mẻ Tất cả dường như chỉ xoay đi quẩn lại là một chuỗi series các
Trang 4hình ảnh diễn tả các sự kiện bình thường , ví dụ như cảnh sóng biển vỗ vào bờ Người ta bắt đầu có cảm giác chán chường và điện ảnh đứng trước khả năng lụi tàn Năm 1899 , Georges Melies , một nhà ảo thuật người Pháp (lại là người Pháp ) , sản xuất phim đầu tiên kể về một câu chuyện Sau đó, G.Melies tiếp tục làm nhiều phim kể về các câu chuyện thần tiên , và chuyện giả tưởng George Melies kích thích trí tò mò người xem bởi cách tìm tòi sử dụng máy quay lúc bấy giờ ( bởi ông là một nhà ảo thuật mà ) Phim nổi tiếng nhất của ông là A trip to the moon (1902) Đây là bộ phim KHVT đầu tiên được biết tới, dài 14 phút Bộ phim tạo bước đột phá trong nền điện ảnh với việc sử dụng kĩ thuật "lap-dissolve", tức
là cảnh sau chồng lên cảnh trước
Tiếp sau đó, các nhà sản xuất khác bắt đầu bắt chước G.Melies , một lần nữa , làn sóng thích thú điện ảnh lại được nhen nhóm lên
Đầu thập kỷ thứ nhất của thế kỷ 19, điện ảnh trở nên phổ biến và được thưởng thức rộng rãi khắp ở Mỹ và Châu Âu Điện ảnh thu hút rộng rãi công chúng và được trình diễn ở nhiều nơi , từ công viên vui chơi , nhà hát , các hội chợ
và cả trong các nhà hát đại nhạc hội (vaudeville theatre) Các poster quảng cáo cho các đại nhạc hội kết hợp với chiếu phim cũng được ra đời Một trong những poster
ra đời sớm nhất được sản xuất bởi American Entertainment Company (vào khoảng những năm 1900) Kích thước lúc đó là 28 inches x 42 inches
Năm 1903, Edwin S Porter , một đạo diễn người Mỹ , sản xuất ra bộ phim đầu tiên sử dụng kỹ thuật quay phim hiện đại kể về một câu chuyện Bộ phim có tựa là The Great Train Robbery , dài 11 phút , miêu tả cảnh cướp xe lửa , và cảnh đuổi bắt bọn cướp Bộ phim thành công dữ dội , và sự thành công của bộ phim đưa đến việc thiết lập nên các “nickelodeons” , được xem là tiền thân của các rạp chiếu phim hiện nay
Trang 5Mọi chuyện bắt đầu vào năm 1905, khi một thương nhân mưu trí ở Pittsburgh (một thành phố cảng ở bang Pennsylvania) quyết định chuyển một kho chứa hàng thành một nickelodeons bằng cách thêm vào các hàng ghế Tiền vé các nickelodeons này được thống nhất (không ai bắt buộc) là 0.05$ (5 xu) Đến 1907 , trên khắp nước Mỹ , có khoảng 5000 nickelodeons và nhu cầu về các bộ phim mới tiếp tục tăng lên
Năm 1909 , số lượng các công ty sản xuất phim tăng lên một cách nhảy vọt Mặc dù lúc này Thomas Edison tỏ ra bực bội và tức giận trước việc người khác hưởng lợi từ các phát minh của mình , nhưng Edison vẫn quyết định là tốt nhất nên tham gia liên minh với các studio lớn hơn nhằm tiêu diệt các studio nhỏ Các studio lớn vào thời điểm đó là Biograph , Essanay , Kalem , KIeme , Lubin , Selig and Vitagraph (sẽ có bài giới thiệu về các studio thời kỳ này - mời các bạn đón xem hihi) liên kết với Edison tạo nên Motion Picture Patents Company (một hình thức cartel của thế giới tư bản) Nhóm studios này cũng tổ chức ra General Film Company nhằm phân phối phim của studios đến các rạp hát Thế mới thấy ngay từ lúc đầu , điện ảnh Mỹ đã có sự tổ chức tốt đến như thế nào
Mặc dù lúc đầu Edison hợp tác với Hennegan Show Print (ở bang Cincinnati) để in các poster cho những bộ phim đầu tiên của ông , nhưng General Film Company sau đó đã ký hợp đồng với A.B See Lithograph Company of Cleverland để sản xuất tất cả các posters cũng như các vật phẩm quảng cáo của các studios thành viên
Edison định kích thước chuẩn cho poster điện ảnh là 27 inches x 41 inches Poster theo kích thước này được biết dưới tên là poster “một tờ” (“one sheet”) Poster “một tờ” dạng này được thiết kế nhằm mục đích sử dụng trưng bày trong các tủ kính để bên trong hoặc bên ngoài rạp hát Các poster có chung một kiểu mẫu gồm 3 phần : Tên công ty hoặc studio, tiêu đề của phim và phần tóm tắt kịch bản Mỗi công ty thành viên có một kiểu viền poster khác nhau được in với 2 hay
Trang 63 màu Đôi khi , các poster sẽ có hình minh họa Các hình ảnh ít khi được chụp ở thiên nhiên và thường là hình ảnh của nhân vật nam chính hoặc nữ chính Một tiêu chuẩn kiểm định nghiêm ngặt cũng được thành lập bởi General Film Company ,
và các công ty thành viên buộc phải đáp ứng đầy đủ các chuẩn đó Công ty sẽ trả tiền cho nhà sản xuất A.B See rồi bán poster cho các các rạp hát với giá khoảng 0.15$ một poster
Các công ty khác , tuy không nằm trong nhóm cartel của Edison nhưng phần lớn các công ty đó vẫn theo các chuẩn kích thước về poster của General Film Company Kể từ lúc các poster của A.B See được quản lý , kiểm tra kỹ lưỡng về nội dung, hình ảnh bởi Patents Company , các công ty , nhà in độc lập bắt đầu in các poster với nhiều cảnh hơn từ các cảnh lãng mạng đến các cảnh đấu súng Các posters này phổ biến hơn đối với các rạp hát vì nó rẻ hơn (chỉ khoảng 0.06$), có thể sử dụng nhiều lần , nhiều nơi và có nhiều hình ảnh ít bị kiểm duyệt hơn