Đề và hướng dẫn chấm chi tiết môn Sử kỳ thi HSG cấp tỉnh năm học 20172018 và 20182019 của tỉnh Thanh Hoá . Mọi người hãy tải về làm thử xem khả năng của mình giải được đến đâu nhé; Giáo viên có thể tải về cho học sinh làm thử để đánh giá khả năng giải đề của các em. Cảm ơn mọi người ủng hộ
Trang 1Câu I (3,0 điểm):
Hoàn thành bảng niên biểu các sự kiện trong tiến trình lịch sử thế giới cận đại sau:
1 30/1/1649
2 12/1688
3 4/7/1776
4 17/10/1777
5 17/6/1789
6 26/8/1789
7 1/1868
8 18/1/1871
9 1/8/1914
10 2/4/1917
11 3/3/1918
12 11/11/1918
Câu II (3,0 điểm):
Lập bảng so sánh phong trào Cần vương chống Pháp cuối thế kỷ XIX và phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX theo các nội dung sau: hoàn cảnh, khuynh hướng chính trị, mục tiêu, lực lượng, hình thức đấu tranh
Câu III (5,0 điểm):
Vì sao từ những năm 70 của thế kỉ XIX, thực dân Pháp quyết tâm đánh chiếm Bắc Kì? Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược ở Bắc Kì trong những năm 1873-
1883 diễn ra như thế nào? Tại sao cuộc kháng chiến của quân dân ta chưa giành thắng lợi?
Câu IV (5,0 điểm):
Khuynh hướng mới trong phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XX nảy sinh
trong bối cảnh nào? Bộ phận sĩ phu yêu nước Việt Nam có nhận thức gì mới về con đường cứu nước? Theo em, có hay không sự đối lập giữa hai xu hướng trong phong trào
yêu nước Việt Nam đầu thế kỉ XX? Vì sao?
Câu V (4,0 điểm):
Về Chiến tranh thế giới thứ hai (1939- 1945)
1 Bằng kiến thức lịch sử đã học, làm rõ thủ phạm và trách nhiệm của Anh, Pháp,
Mĩ trong việc bùng nổ cuộc chiến tranh?
2 Nêu suy nghĩ của em về hành động Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản năm 1945 Tại sao hiện nay nhân loại đang đấu tranh để loại bỏ vũ khí hạt nhân?
- HẾT -
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ
ĐỀ CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Năm học 2017 – 2018 Môn thi: LỊCH SỬ 11 - THPT
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 09/3/2018
(Đề thi có 05 câu, gồm 01 trang )
Số báo danh
………
Trang 2A MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI CHẤM BÀI
1 Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng mà vẫn đáp ứng được những yêu cầu cơ bản nêu trong hướng dẫn chấm thì vẫn cho đủ điểm như hướng dẫn qui định
2 Hướng dẫn chấm chỉ nêu nội dung chủ yếu, giám khảo chấm căn cứ vào mức độ thí sinh đã làm được, đối chiếu với yêu cầu của đề thi và hướng dẫn chấm để cho điểm một cách đúng mức
3 Phần trả lời của thí sinh phải đủ ý, chữ viết rõ ràng thì mới cho điểm tối đa
B HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM
I Hoàn thành bảng niên biểu các sự kiện trong tiến trình lịch sử thế giới cận đại: 3.0
2 12/1688 Quốc hội tiến hành chính biến Chế độ quân chủ lập hiến ở Anh
được xác lập
0.25
3 4/7/1776 Bản Tuyên ngôn Độc lập (Mĩ) được thông qua 0.25
4 17/10/1777 Nghĩa quân (Bắc Mĩ) thắng lớn ở Xa ra tô ga 0.25
5 17/6/1789 Đại biểu Đẳng cấp thứ ba (Pháp) tự tuyên bố là Quốc hội 0.25
6 26/8/1789 Quốc hội Lập hiến (Pháp) thông qua bản Tuyên ngôn Nhân
quyền và Dân quyền
0.25
8 18/1/1871 Đế chế Đức được thành lập tại cung điện Véc- xai (Pháp) 0.25
10 2/4/1917 Mĩ tuyên chiến với Đức và tham gia chiến tranh thế giới thứ
nhất
0.25
11 3/3/1918 Nhà nước Xô Viết kí với Đức Hòa ước Brét Litốp, Nga rút khỏi
chiến tranh đế quốc
0.25
12 11/11/1918 Đức kí Hiệp ước đầu hàng, Chiến tranh thế giới thứ nhất kết
thúc
0.25
II Lập bảng so sánh phong trào Cần vương chống Pháp 3.0
Nội dung Phong trào Cần vương Phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX
Hoàn cảnh
- Sau Hiệp ước Pa- tơ- nốt (1884), thực dân Pháp cơ bản đặt được ách thống trị trên toàn bộ Việt Nam
- Cuộc phản công của phái chủ chiến (7/1885) thất bại, vua Hàm Nghi xuất bôn hạ chiếu Cần vương
- Pháp tiến hành khai thác thuộc địa làm chuyển biến kinh tế, xã hội Việt Nam xuất hiện các tầng lớp giai cấp mới
- Những trào lưu tư tưởng tiến bộ xâm nhập vào Việt Nam
1.0
Khuynh
hướng
chính trị
Khuynh hướng phong kiến Khuynh hướng dân chủ tư sản
0.5
Mục tiêu
- Chống thực dân Pháp giành độc lập, khôi phục chế độ quân chủ
- Chống đế quốc, phong kiến, xây dựng quốc gia độc lập theo thể chế TBCN, gắn liền độc lập dân tộc với tiến bộ xã hội
0.5
Lực lượng Văn thân, sĩ phu yêu nước, nông dân Nhiều tầng lớp: sĩ phu tiến bộ, nông dân, nhà nho, trí thức 0.5
Trang 3Hình thức
đấu tranh
Đấu tranh vũ trang Phong phú, đa dạng: bạo động, cải
cách, mở trường, lập hội 0.5
III Vì sao từ những năm 70 của thế kỉ XIX, thực dân Pháp … 5.0
- Từ những năm 70 của thế kỉ XIX, CNTB Pháp bước sang giai đoạn Đế quốc chủ
nghĩa, nhu cầu về thị trường, nhân công, nguyên liệu ngày càng trở nên cấp thiết …
Pháp ráo riết xúc tiến xâm lược toàn bộ Việt Nam
0.5
- Bắc Kì là nơi dân đông nhiều tài nguyên nhất là than đá là miếng mồi ngon không thể
bỏ qua… Lấy cớ nhà Nguyễn nhờ giải quyết “vụ Đuy- puy” … 11/1873 Pháp đưa
quân ra Bắc…
0.5
- Ngày 20/11/1873, Pháp tấn công chiếm thành Hà Nội và một số tỉnh Bắc Kì Quân
đội triều đình dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Tri Phương chiến đấu dũng cảm nhưng
không giữ nổi thành …Tại cửa Ô Thanh Hà …khoảng 100 binh lính của triều đình đã
chiến đấu hy sinh đến người cuối cùng…
0.5
- Khi Pháp mở rộng đánh chiếm các tỉnh ở Bắc Kì, tới đâu chúng cũng bị quân dân ta
chặn đánh như tại Phủ Lý, Hưng Yên, Hải Dương, Nam Định… Các sĩ phu, văn thân
yêu nước lập nghĩa hội, bí mật tổ chức chống Pháp…
0.5
- Ngày 21-12-1873, quân dân ta làm nên chiến thắng Cầu Giấy lần thứ nhất… quân
Pháp hoảng sợ, hoang mang… Năm 1874, triều đình Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất gây
bất bình lớn trong nhân dân…
0.5
- 4/1882, quân Pháp nổ súng đánh thành Hà Nội lần 2, Tổng đốc thành Hà Nội là
Hoàng Diệu lên mặt thành chỉ huy quân sĩ chiến đấu nhưng không giữ được thành… 0.5
- Nhân dân Bắc Kì đã anh dũng đứng lên chiến đấu bằng nhiều hình thức … đi đến đâu
chúng cũng vấp phải sức chiến đấu quyết liệt của các địa phương… tiêu biểu là trận
phục kích ở Cầu Giấy lần thứ hai … quân Pháp hoang mang lo sợ Trong khi triều
Nguyễn vẫn tiếp tục đường lối hòa hoãn…
0.5
*Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chưa giành được thắng lợi vì: 1.5
- Triều đình nhà Nguyễn thiếu sự chuẩn bị, không có một đường lối kháng chiến đúng
đắn, thiếu kiên quyết, nặng về phòng thủ, không biết đoàn kết nhân dân đánh giặc 0.5
- Cuộc kháng chiến của nhân dân ta diễn ra dũng cảm, quyết liệt nhưng lẻ tẻ, tự phát,
thiếu đường lối đấu tranh đúng đắn nên dễ bị đàn áp 0.5
- Thực dân Pháp có sức mạnh về kinh tế TBCN, văn minh công nghiệp, quân đội chính
IV Khuynh hướng mới trong phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XX 5.0
- Trong nước: Cuối thế kỉ XIX, phong trào Cần vương thất bại, chứng tỏ ngọn cờ yêu
nước theo hệ tư tưởng phong kiến đã lỗi thời yêu cầu tìm một con đường cứu nước
mới, một tư tưởng cách mạng mới phù hợp với điều kiện lịch sử 0.25 + Thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa đã làm cho cơ cấu kinh tế, xã hội
Việt Nam có nhiều thay đổi
Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa được du nhập các tầng lớp, giai cấp mới ra
đời (công nhân, tư sản, tiểu tư sản )
0.5
+ Một số sĩ phu yêu nước thức thời đã nhận thấy sự hạn chế của tư tưởng phong kiến,
có điều kiện tiếp xúc với những tư tưởng mới của thời đại đã có sự chuyển biến về
chính trị cũng như tư duy kinh tế trong đó đại diện tiêu biểu là Phan Bội Châu và
0.5
Trang 4Phan Châu Trinh
- Thế giới:
Đầu thế kỉ XX thế giới có những biến đổi lớn ảnh hưởng đến nước ta:
+ Phong trào cải cách chính trị- văn hóa ở Trung Quốc gắn liền với những nhân vật
như Lương Khải Siêu, Khang Hữu Vi: Cách mạng Tân Hợi năm 1911 ở Trung Quốc,
tư tưởng tiến bộ trong cách mạng tư sản Pháp đã ảnh hưởng đến các sĩ phu Việt Nam
+ Đặc biệt, những đổi mới của Nhật Bản sau 30 năm tiến hành cuộc Duy tân Minh Trị
càng củng cố thêm niềm tin của họ vào con đường cách mạng tư sản
0.5
0.25
* Nhận thức mới về con đường cứu nước của bộ phận sĩ phu yêu nước 1.75
- Phong trào đấu tranh chuyển từ hệ tư tưởng phong kiến sang hệ tư tưởng tư sản
(Đại diện là Phan Bội Châu và Phan Chân Trinh với hai xu hướng đấu tranh khác
nhau )
0.25
- Mục tiêu: không chỉ nhằm đánh đuổi thực dân Pháp giành độc lập dân tộc mà chủ
trương công cuộc giải phóng dân tộc phải gắn liền với duy tân đất nước và thay đổi chế
độ hiện tại Họ bắt đầu có ý thức về dân chủ, dân quyền, gắn liền nước với dân
0.5
- Hình thức đấu tranh: để khôi phục lại nền độc lập dân tộc không chỉ hạn chế trong
đấu tranh vũ trang mà phải kết hợp nhiều biện pháp như đoàn kết dân tộc, chuẩn bị
thực lực, vận động giúp đỡ từ bên ngoài, tiến hành cải cách sâu rộng trong đó cốt yếu là
phải nâng cao dân trí, làm cho người dân ý thức về quyền lợi của mình
0.5
- Lực lượng không chỉ nông dân mà còn đông đảo các tầng lớp khác: công nhân, tư sản
Quy mô rộng khắp cả trong nước và nước ngoài 0.5
*Có hay không sự đối lập giữa xu hướng bạo động và xu hướng cải cách trong
- Không có sự đối lập giữa xu hướng bạo động và xu hướng cải cách trong phong trào
+ Cả hai xu hướng bạo động và cải cách đều có chung động cơ là yêu nước, đều kế
thừa và phát huy truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc… 0.25 + Mục tiêu đấu tranh của hai xu hướng đều là cứu nước, cứu dân, kết hợp việc giành
độc lập dân tộc với xây dựng một xã hội tiến bộ theo hướng TBCN … 0.25
+ Sự xuất hiện hai xu hướng đều dựa trện sự tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản và ảnh
hưởng của các trào lưu tiến bộ từ bên ngoài Hai xu hướng có thể chuyển hóa, kết hợp
với nhau và cùng tồn tại trong một khuynh hướng cứu nước …
0.25
1 Làm rõ thủ phạm và trách nhiệm của Anh, Pháp, Mĩ trong việc bùng nổ
- Thủ phạm châm ngòi cho Chiến tranh thế giới thứ hai là chủ nghĩa phát xít:
+ Trong những năm 30 của thế kỉ XX, các nước phát xít Đức, I-ta-li-a, Nhật bản đã liên
kết với nhau thành liên minh phát xít - “trục Béclin - Rôma - Tôkyô” Khối này tăng
cường các hoạt động quân sự và gây chiến tranh xâm lược ở nhiều khu vực trên thế
giới
0.5
+ Từ năm 1937 Nhật mở rộng chiến tranh xâm lược trên toàn lãnh thổ Trung Quốc,
phát xít Italia tiến hành chiến tranh xâm lược Êtiôpia (1935) cùng với Đức tham chiến
ở Tây Ban Nha (1936 - 1939)
0.25
+ Sau khi xóa bỏ Hòa ước Vécxai, nước Đức phát xít hướng tới mục tiêu thành lập một
nước “Đại Đức” gồm tất cả các lãnh thổ mà dân Đức sinh sống ở Châu Âu
0.25
+ 3/1939, Hít le thôn tính Tiệp Khắc và ráo riết chuẩn bị tiếp hành chiến tranh
1/9/1939, Đức tấn công Ba Lan Hai ngày sau Anh, Pháp tuyên chiến với Đức, Chiến
tranh thế giới thứ hai bùng nổ
0.25
Trang 5-> Như vậy CNPX Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản là thủ phạm gây ra cuộc Chiến tranh thế
giới thứ hai
- Các nước Anh, Pháp, Mĩ cũng phải chịu một phần trách nhiệm về sự bùng nổ của
cuộc chiến tranh này vì:
+ Mĩ là nước giàu mạnh nhất nhưng lại theo “chủ nghĩa biệt lập” ở Tây bán cầu, không
tham gia Hội Quốc liên và không can thiệp vào các sự kiện ở bên ngoài châu Mĩ 0.25 + Chính phủ các nước Anh, Pháp lo sợ sự bành trướng của chủ nghĩa phát xít nhưng
vẫn thù ghét cộng sản, nên không liên kết với Liên Xô để chống phát xít mà thực hiện
chính sách nhượng bộ, có hành động “dung dưỡng” chủ nghĩa phát xít hòng đẩy chiến
tranh về phía Liên Xô
0.25
+ Tại Hội nghị Muyních (9 - 1938), Anh và Pháp đã kí hiệp định trao vùng Xuyđét của
Tiệp Khắc cho Đức để đổi lấy cam kết của Hít le về việc chấm dứt mọi cuộc thôn tính
ở châu Âu…Hội nghị Muy-ních là đỉnh cao của sự dung dưỡng, thỏa hiệp của Anh,
Pháp đối với phe phát xít
0.25
→ Như vậy rõ ràng chính sách nhượng bộ của Anh, Pháp, sự không can thiệp của Mĩ
đã khuyến khích phe phát xít đẩy mạnh chiến tranh xâm lược Thủ phạm gây chiến
tranh thế giới là phát xít Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản nhưng các cường quốc Anh, Pháp, Mĩ
cũng phải chịu một phần trách nhiệm về sự bùng nổ của cuộc Chiến tranh thế giới II
0.5
2 Nêu suy nghĩ của em về hành động Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản
năm 1945 Tại sao hiện nay nhân loại đang đấu tranh để loại bỏ vũ khí hạt nhân? 1.5 -Về hành động Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản năm 1945
+ Việc ném bom nguyên tử của Mĩ có góp phần nhanh chóng kết thúc chiến tranh
nhưng là Không cần thiết vì sau khi phát xít Đức đầu hàng, phát xít Nhật cô lập, hoang
mang, bị bao vây tấn công của cả quân đồng minh nên sớm muộn Nhật Bản cũng phải
đầu hàng…
0.25
+ Việc ném bom nguyên tử Mĩ muốn gây thanh thế và tạo sức ép với các nước đồng
minh, phục vụ mưu đồ vươn lên bá chủ thế giới sau chiến tranh… 0.25 + Hành động ném bom nguyên tử đã tàn phá nặng nề và để lại hậu quả vô cùng to lớn,
lâu dài…với Nhật Bản Vì vậy đây là hành động cần lên án… 0.25
- Tại sao hiện nay nhân loại đang đấu tranh để loại bỏ vũ khí hạt nhân
- Vũ khí hạn nhân có sức hủy diệt rất lớn, có thể phá hủy lớn hơn nhiều so với các loại
vũ khí thông thường khác và gây những hậu quả lâu dài… 0.5
- Một cuộc chiến tranh hạt nhân trên quy mô lớn có thể hủy diệt tất cả sự sống trên Trái
Đất Thế giới đã chứng kiến hậu quả thảm khốc do vũ khí hạt nhân để lại do Mĩ ném
xuống Nhật Bản … Vì vậy nhân loại đang đấu tranh để loại bỏ vũ khí hạt nhân…
0.25
Trang 6Câu 1 (3,0 điểm)
Hoàn thành bảng niên biểu các sự kiện trong tiến trình lịch sử thế giới cận đại sau:
1 4/1640
2 9/1774
3 17/10/1777
4 5/5/1789
5 11/7/1792
6 6/1793
7 18/01/1871
8 01/1868
9 28/7/ 1914
10 14/7/1789
11 3/3/1918
12 11/11/1918
Câu 2 (4,0 điểm)
Nghệ thuật quân sự được thể hiện như thế nào qua các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta từ thế kỷ X – XV Trên cơ sở đó hãy rút ra bài học kinh nghiệm cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc hiện nay?
Câu 3 (3,0 điểm)
Trên cơ sở những sự kiện lịch sử Việt Nam đã học từ 1858 – 1867:
a Hãy lập bảng so sánh thái độ chống thực dân Pháp của triều đình nhà
Nguyễn và thái độ của nhân dân theo nội dung sau: Chiến sự, thái độ của triều đình, thái độ của nhân dân
b Em có nhận xét gì về phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp xâm
lược của quân dân ta trong giai đoạn này?
Câu 4 (5,0 điểm)
Tại sao nói: Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, cách mạng Việt Nam rơi vào tình trạng khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo? Sự kiện nào đã chấm dứt hoàn toàn sự khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo ở nước ta?
Câu 5 (3,0 điểm)
Từ các sự kiện lịch sử, em hãy chỉ ra vai trò của Lê- nin trong Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 Cách mạng tháng Mười Nga đã để lại bài học kinh
nghiệm gì đối với cách mạng Việt Nam?
Câu 6 (2,0 điểm)
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ
ĐỀ CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Năm học 2018 – 2019 Môn thi: LỊCH SỬ 11- THPT
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 21/3/2019
(Đề thi có 06 câu, gồm 01 trang)
Số báo danh
………
Trang 7Nêu tóm tắt diễn biến, kết quả, ý nghĩa cuộc khởi nghĩa giành chính quyền trong cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Thanh Hóa
- HẾT -
A MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHI CHẤM BÀI
1 Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng mà vẫn đáp ứng được những yêu cầu cơ bản nêu trong hướng dẫn chấm thì vẫn cho đủ điểm như hướng dẫn qui định
2 Hướng dẫn chấm chỉ nêu nội dung chủ yếu, giám khảo chấm căn cứ vào mức độ thí sinh đã làm được, đối chiếu với yêu cầu của đề thi và hướng dẫn chấm để cho điểm một cách đúng mức
3 Phần trả lời của thí sinh phải đủ ý, chữ viết rõ ràng thì mới cho điểm tối đa
B HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM
1 Hoàn thành bảng niên biểu các sự kiện trong tiến trình lịch sử thế giới cận
đại:
3.0
1 4/1640 Vua Sác- lơ I triệu tập Quốc hội nhằm tăng thuế… 0.25
2 9/1774 Đại hội đại biểu các thuộc địa được tiến hành tại
Phi-la-đen-phi-a (Bắc Mỹ)
0.25
3 17/10/1777 Nghĩa quân (Bắc Mĩ) thắng lớn ở Xa ra tô ga 0.25
4 5/5/1789 Vua Lu-i XVI phải triệu tập Hội nghị ba đẳng cấp tại
Véc-xai (Pháp)
0.25
5 11/7/1792 Quốc hội (Pháp) tuyên bố Tổ quốc lâm nguy… 0.25
6 6/1793 Hiến pháp mới (Pháp) được thông qua, tuyên bố thành
lập…
0.25
7 18/1/1871 Lễ thành lập Đế chế Đức được tổ chức tại cung điện
Véc-xai (Pháp)
0.25
8 1/1868 Thiên hoàng Minh Trị tiến hành cải cách Duy tân ở
Nhật
0.25
9 28/7/ 1914 Áo – Hung tuyên chiến với Xéc bi 0.25
10 14/7/1789 Quần chúng Pa-ri tấn công ngục Bax-ti Cách mạng tư
sản Pháp bùng nổ
0.25
11 3/3/1918 Nhà nước Xô Viết kí với Đức Hòa ước Brét Litốp, Nga
rút khỏi chiến tranh đế quốc
0.25
12 11/11/1918 Đức kí Hiệp định đầu hàng, Chiến tranh thế giới thứ
nhất kết thúc
0.25
2
Nghệ thuật quân sự được thể hiện như thế nào qua các cuộc kháng chiến
chống ngoại xâm của nhân dân ta từ thế kỷ X – XV Trên cơ sở đó hãy rút
ra bài học kinh nghiệm cho công cuộc bảo vệ Tổ quốc hiện nay?
4.0
- Phát huy sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc, kháng chiến toàn dân, toàn
diện, trường kì…
0.5
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HÓA
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
MÔN: LỊCH SỬ 11 THPT NĂM HỌC 2018- 2019 HƯỚNG DẪN CHẤM
(Hướng dẫn chấm gồm 05 trang)
Trang 8+ Thời Lý: Lý Thường Kiệt đã đoàn kết lực lượng, đồng bào miền xuôi, miền
ngược trên dưới một lòng…
+ Thời Trần: Vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, cả nước góp sức…
+ Khởi nghĩa Lam Sơn: “Tướng sĩ một lòng phụ tử, hòa nước sông chén rượu
ngọt ngào”, chịu đựng gian khổ hy sinh…
0.25
+ Cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý là một tiêu biểu về nghệ thuật chủ
động phòng ngự, chủ động tấn công và chủ động kết thúc chiến tranh
+ Kháng chiến chống Mông-Nguyên thời Trần đã thực hiện những cuộc rút lui
ngoạn mục để bảo toàn lực lượng Sau đó chờ thời cơ phản công và đập tan kẻ
thù
0.5
+ Thời Lý: Kẻ thù có khoảng 30 vạn quân, trong khi quân ta có khoảng 10 vạn
vẫn đánh bại, buộc nhà Tống phải từ bỏ mộng xâm lược nước ta
+ Thời Trần: Kẻ thù có khoảng 50-60 vạn quân, quân ta lúc cao nhất chỉ có
khoảng 15 vạn…
0.25
+ Thời Lý: Cuộc kháng chiến chống Tống giành thắng lợi, Lý Thường Kiệt đã
cấp thuyền, ngựa, lương thực cho quân Tống về nước…
+ Thời Trần: Các vua Trần đã thực hiện chính sách ngoại giao mềm dẻo,
nhượng bộ có nguyên tắc với nhà Nguyên để ngăn chặn âm mưu tái chiến
tranh xâm lược
+ Khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi, Lê Lợi đã chủ động giảng hòa, xây
dựng mối quan hệ hòa hiếu, mềm dẻo với nhà Minh…
0.25
- Sử dụng chiến tranh tâm lý, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và khích lệ truyền
+ Nếu như bài thơ: Nam quốc sơn hà (Lý thường Kiệt), đã khích lệ tinh thần
đấu tranh quả cảm của quân dân ta, thì đối với quân Tống đó là bản án tuyên
cáo, uy hiếp kẻ thù
+ Thời Trần: Hịch tướng sĩ là lời kêu gọi, thức tỉnh tinh thần dân tộc, ý chí
quyết chiến quyết thắng trước kẻ thù xâm lược hung bạo
+ Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi): Đề cao vai trò của nhân dân, tạo nên sức
mạnh đoàn kết đấu tranh chống kẻ thù xâm lược có tác động thúc giục quân
và dân dũng cảm , kiên cường trong chiến đấu chống kẻ thù
0.25
* Liên hệ: Bài học kinh nghiệm cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Biết kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược: Dựng nước đi đôi với giữ
nước, Xây dựng phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ Tổ quốc 0.25
- Đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh của toàn dân để bảo vệ Tổ quốc 0.25
- Chú trọng xây dựng lực lượng quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện
- Xây dựng mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp với các nước, chủ động trong việc
Trang 93 Trên cơ sở những kiện lịch sử Việt Nam đã học từ 1858 – 1867:
a Hãy lập bảng so sánh thái độ chống Pháp của triều đình nhà Nguyễn và
thái độ của nhân dân theo nội dung sau: Chiến sự, thái độ của triều đình,
thái độ của nhân dân
b Em có nhận xét gì về phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp
xâm lược của quân dân ta trong giai đoạn này?
3.0
Chiến sự Thái độ của triều đình Thái độ của nhân dân
Ở Đà Nẵng
(1858)
(0.25)
Cử Nguyễn Tri Phương làm tổng chỉ huy kháng chiến Lãnh đạo nhân dân kháng chiến, đẩy lùi các đợt tiến công của
giặc (0.25)
Nhân dân thực hiện kế sách “ vườn không nhà trống”gây cho Pháp nhiều khó khăn Khí thế cách mạng sôi sục trong nhân
dân cả nước (0.25)
Ở Gia Định
và ba tỉnh
miền Đông
Nam Kỳ
(1859-1862)
(0.25)
Năm 1860, Pháp lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan, triều đình thiên về phòng thủ nên bỏ lỡ cơ hội đẩy Pháp ra khỏi Gia Định
Đại đồn Chí Hòa thất thủ, Pháp chiếm được ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ Triều đình lo sợ đã kí hiệp ước Nhâm Tuất (1862) với
Pháp (0.25)
Ở Gia Định: Các đội dân binh chiến đấu dũng cảm, bám sát
và quấy rối Làm thất bại âm mưu “ đánh nhanh thắng nhanh”của Pháp Ở ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, nhân dân chiến đấu quyết liệt, mạnh mẽ tiêu biểu là khởi nghĩa của Trương Định, Nguyễn Trung
Trực (0.25)
Ở ba tỉnh
miền Tây
Nam Kỳ
(1863-1867)
(0.25)
Triều đình bắt nhân dân giải tán nghĩa quân chống Pháp Triều đình bạc nhược đã để Pháp chiếm gọn ba tỉnh miền Tây Nam
Kì không tốn một viên
đạn (0.25)
Nhân dân ba tỉnh miền Tây vẫn dũng cảm đứng lên chống Pháp mạnh mẽ, quyết liệt Tiêu biểu là khởi nghĩa của Phan Tôn, Phan Liêm,
Nguyễn Trung Trực (0.25)
- Ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược, quân dân ta đã chủ động chống trả
quyết liệt Làm thất bại âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh”của thực dân
Pháp
0.25
- Từ sau hiệp ước Nhâm tuất (1862), cuộc kháng chiến của nhân dân trở nên
khó khăn, vừa kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, vừa chống lại
phong kiến phản động…
0.25
- Thể hiện tinh thần yêu nước, kiên cường, bất khuất, anh dũng, trong đấu
tranh chống ngoại xâm
0,25
4 Tại sao nói: Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, cách mạng Việt Nam rơi vào
tình trạng khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo? Sự kiện nào đã
chấm dứt hoàn toàn sự khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo ở
nước ta?
5.0
- Tình trạng khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo: 3,75
+ Với Hiệp ước Pa-tơ-nốt (1884), Việt Nam từ một nước độc lập, có chủ 0,5
Trang 10quyền chính thức trở thành một nước thuộc địa, nửa phong kiến Mâu thuẫn
giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc Pháp và tay sai ngày càng trở nên
sâu sắc Giải phóng dân tộc là yêu cầu cấp bách do lịch sử đặt ra
+ Sau khi nhà Nguyễn đầu hàng hoàn toàn, Tôn Thất Thuyết thay mặt vua
Hàm Nghi xuống chiếu Cần vương kêu gọi các văn thân, sĩ phu và nhân dân cả
+ Hưởng ứng chiếu Cần Vương, các sĩ phu yêu nước tập hợp nhân dân đứng
lên đấu tranh chống Pháp với các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu như: Khởi nghĩa
Ba Đình (1886 – 1887), khởi nghĩa Hương Khê (1885 – 1896) , các cuộc
khởi nghĩa đã thu hút được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia nhưng
cuối cùng đều thất bại Thất bại của phong trào Cần vương chứng tỏ con
đường cứu nước theo ý thức hệ phong kiến không còn phù hợp
0.5
+ Phong trào đấu tranh tự phát của nông dân chống thực dân Pháp và tay sai
cũng diễn ra sôi nổi Điển hình là khởi nghĩa cuộc Yên Thế kéo dài trong suốt
gần 30 năm (1884 – 1913) cũng thất bại
0.5
+ Phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX là những cuộc đấu tranh vũ trang, chịu
sự chi phối của hệ tư tưởng phong kiến Thất bại của phong trào đã khẳng định
sự bất lực của hệ tư tưởng phong kiến trước nhiệm vụ giải phóng dân tộc mà
lịch sử đặt ra Thất bại đó chứng tỏ độc lập dân tộc không thể gắn liền với chế
độ phong kiến
0.5
+ Đầu thế kỉ XX, một trào lưu tư tưởng mới mang ý thức hệ dân chủ tư sản đã
thâm nhập mạng mẽ vào Việt Nam Các sĩ phu yêu nước lúc này đã đón nhận
nó như một luồng sinh khí mới Tiêu biểu là Phan Bội Châu và Phan Châu
Trinh, họ bắt đầu có ý thức về dân chủ, dân quyền
0.25
+ Bên cạnh cuộc vận động yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản với
các phong trào Đông du, Đông Kinh nghĩa thục, Duy tân… còn có các cuộc
nổi dậy của nông dân, và các dân tộc ít người Ngay cả các cuộc đấu tranh của
nông dân và binh lính cũng bị mất phương hướng, bị đàn áp và thất bại…
0.25
+ Các cuộc đấu tranh của nhân dân ta đầu thề kỷ XX mặc dù diễn ra quyết liệt,
sôi nổi nhưng cuối cùng đều thất bại Thất bại của các phong trào này đã
khẳng định sự bất lực của hệ tư tưởng dân chủ tư sản trước nhiệm vụ giải
phóng dân tộc mà lịch sử đặt ra
0.5
+ Như vậy cho đến đầu thế kỷ XX, phong trào yêu nước và cách mạng Việt
Nam vẫn trong tình trạng khủng hoảng, thiếu giai cấp tiên tiến lãnh đạo, thiếu
đường lối đúng đắn
0.5
* Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo 0.75
- Do lập trường, quan điểm cứu nước theo ý thức hệ phong kiến đã không còn
phù hợp với thực tiễn cách mạng nước ta Các nhà lãnh đạo cách mạng không
giải quyết được mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam lúc bấy giờ…
0.25
- Bế tắc về phương hướng cứu nước, chưa xác định đúng đắn về bạn và thù
Nên Phan Bội Châu dựa vào Nhật để đánh Pháp, Phan Châu Trinh coi Pháp là
bạn…
0.25
- Các lực lượng xã hội lúc này chưa thể đảm nhận vai trò lãnh đạo cách mạng:
Nông dân không có hệ tư tưởng riêng, công nhân chưa được trang bị lý luận
cách mạng, tầng lớp tư sản, tiểu tư sản còn non yếu…
0.25
* Sự kiện chấm dứt khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo cách
mạng Việt Nam là: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ( 1930)… 0.5