Kỹ năng thực tập sư phạm

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN THỰC TẬP SƯ PHẠM KHÁI NIỆM KHẢO CỔ HỌC VÀ MỐI QUAN HỆ VỚI CÁC NGÀNH KHOA HỌC KHÁC HỌC VIÊN: Lê Văn Trư

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN THỰC TẬP SƯ PHẠM

KHÁI NIỆM KHẢO CỔ HỌC VÀ MỐI QUAN HỆ

VỚI CÁC NGÀNH KHOA HỌC KHÁC

HỌC VIÊN: Lê Văn Trường GVHD: TS Phan Thị Thanh Hương LỚP: NVSP KHÓA 75

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021

MẪU GIÁO ÁN DẠY LÝ THUYẾT

Đơn vị quản lý: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Cơ sở thực hành: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Môn học: Khảo cổ học đại cương

Lớp/Khóa: Sư phạm Lịch sử - K47

Họ và tên giảng viên (giáo sinh): Lê Văn Trường

Năm học: 2021 – 2022

GIÁO ÁN LÝ THUYẾT SỐ: 01 Thời gian thực hiện: Học kỳ 2

Tên chương: Mở đầu

Thực hiện ngày 04 tháng 01 năm 2022

TÊN BÀI: KHÁI NIỆM KHẢO CỔ HỌC VÀ MỐI QUAN HỆ CỦA KHẢO CỔ HỌC

VỚI CÁC NGÀNH KHOA HỌC KHÁC

MỤC TIÊU CỦA BÀI:

1 Kiến thức:

- Sinh viên năm thứ nhất trình bày được khái niệm khảo cổ học

- Sinh viên xác định được mối quan hệ giữa khảo cổ học với các ngành khoa học khác

2 Kỹ năng:

- Tìm kiếm, phân tích các thông tin về lĩnh vực khảo cổ học và đối sánh các khái niệm để

có thể hiểu được khái niệm khảo cổ học

- Liên hệ một số vấn đề, nội dung trong các ngành khoa học có mối liên hệ với khảo cổ học

để thấy rõ được vai trò của khảo cổ học

- Có năng lực hợp tác, quan sát, đánh giá hình ảnh, tư liệu, từ đó hình thành tư duy phản biện, phân tích của sinh viên

3 Thái độ:

- Nhận biết đúng đắn về khái niệm khảo cổ học

- Thấy được vai trò của khảo cổ học trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt là những giá trị, khái niệm cơ bản đối với chuyên ngành đào tạo sư phạm Lịch sử

ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Slide bài giảng của giảng viên

- Clip giới thiệu về một số hoạt động nghiên cứu khảo cổ học trên thế giới và Việt Nam

- Hình ảnh tư liệu khảo cổ học

- Máy chiếu, micro

I ỔN ĐỊNH LỚP HỌC: Thời gian: 5 phút

- Điểm danh kiểm tra sĩ số lớp

- Làm quen lớp, giới thiệu khái quát về chương trình môn học và tài liệu tham khảo

II THỰC HIỆN BÀI HỌC

TT Nội dung Hoạt động dạy học Thời gian

Hoạt động của GV Hoạt động của

SV

Chúng ta đều muốn

vén bức màn bí mật về

các giá trị văn hóa của

dân tộc, nhân loại, nền

văn minh của những

vùng đất để có thể

hiểu hết những giá trị

đó Chúng ta nên bắt

đầu từ đâu? Nên làm

gì? Và làm ra sao?

Chúng ta sẽ tìm hiểu

những nội dung kiến

thức trong môn học

này

- Phương pháp: Tổ

chức đàm thoại trên cơ

sở hình ảnh tư liệu

- Giảng viên sử dụng hình ảnh về Chữ tượng hình Ai Cập cổ đại trên tường đền Kom Ombo để gợi mở đề tài môn học

- Phát vấn: Hình ảnh này ở đâu? Ý nghĩa hình ảnh này

là gì? Khi tìm hiểu, chúng

ta nên dùng căn cứ khoa học nào?

- Giảng viên ghi nhận các câu trả lời của sinh viên để đánh giá, nhận xét

- Sinh viên quan sát hình ảnh, tư duy và trả lời các câu hỏi phát vấn của giảng viên

- Sinh viên có thể phản biện, bảo vệ suy nghĩ của mình

- 5 phút

2 Giảng bài mới TÊN BÀI: Khái niệm khảo cổ học và mối

quan hệ của khảo cổ học với các ngành khoa

40 phút

học khác.

I KHÁI NIỆM

KHẢO CỔ HỌC

Khảo cổ học là một

khoa học trẻ tuổi,

nhưng có sức phát

triển rất nhanh chóng

Giảng viên chiếu đoạn phim ngắn 4 phút về những hình ảnh khảo cổ học thế giới và Việt Nam

Kết thúc đoạn phim bằng câu: Khảo cổ học là “khoa học về những chiếc bình vỡ”

Sinh viên theo dõi đoạn phim và ghi chú những hình ảnh xem được

5 phút

Phương pháp: Hoạt

động nhóm

- Giảng viên chia lớp thành

4 nhóm thảo luận về:

+ Khảo cổ học là gì?

+ Khảo cổ học nghiên cứu những gì?

+ Những ưu điểm và hạn chế của khảo cổ học?

- Giảng viên quan sát và tiếp cận các nhóm, có thể hướng dẫn sinh viên thực hiện trình bày ý tưởng trình bày của mình

- Sinh viên tiến hành thảo luận, chuẩn bị trình bày, trả lời câu hỏi của Giảng viên

10 phút

Có nhiều quan niệm

khác nhau trong việc

giải thích thuật ngữ

Khảo cổ học

- Giảng viên trình bày một

số ví dụ về nhiều khái niệm, cách diễn đạt về khảo

cổ học

- Cử đại diện nhóm trình bày

về ý kiến chung của nhóm

- Sinh viên chăm chú lắng nghe và đặt câu hỏi (nếu có) về nội dung các nhóm trình bày và GV giảng dạy

10 phút

Đánh giá: Những

quan điểm trên đây

không phản ánh đúng

bản chất của Khảo cổ

học: nó không phải là

một môn học phụ của

Sử học, cũng không

phải là môn khoa học

độc lập với Sử học

Khảo cổ học và Sử học

là hai nhánh độc lập

nhưng thống nhất của

Khoa học Lịch sử

Hay: Khảo cổ học là

một ngành của Khoa

học Lịch sử

- Giảng viên chốt ý về khái niệm khảo cổ học là gì?

Nghiên cứu những gì?

=> Khảo cổ học là một

ngành của Khoa học Lịch

sử nghiên cứu về nguồn sử liệu bằng vật thật (dụng cụ, công cụ, di tích…)

Trên cơ sở nghiên cứu các

di tích, hiện vật đó, Khảo

cổ học khôi phục lại mọi mặt của đời sống loài người trong lịch sử

- Giảng viên hướng dẫn sinh viên các ghi chú và

phương pháp học tập (Đối

tượng năm 1)

- Sinh viên ghi chú những kiến thức về khái niệm khảo cổ học

Khảo cổ học có

những ưu điểm:

Một là, khảo cổ học có

khả năng nghiên cứu

thời kỳ lịch sử dài dặc

của loài người từ khi

con người xuất hiện

đến khi con người

bước vào thời kỳ “lịch

sử thành văn”

Hai là, tài liệu khảo cổ

học mang tính khách

quan và toàn diện

Ba là, tồn tại vô tận

- Giảng viên lưu ý phần đánh giá về những ưu điểm

và hạn chế của khảo cổ học trong nghiên cứu khoa học

để sinh viên thấy được những thuận lợi và khó khăn của khảo cổ học

- Sinh viên nhận thức được vai trò của khảo cổ học

và những ưu điểm, hạn chế

trong lòng đất.

Hạn chế:

Tài liệu khảo cổ học là

những "tài liệu câm",

khó hiểu

Các tư liệu khảo cổ

học (di tích, di chỉ, các

hiện vật…) phân bố rải

rác và khó xác định

II MỐI QUAN HỆ CỦA KHẢO CỔ HỌC VỚI CÁC NGÀNH

KHOA HỌC KHÁC

- 15 phút

Thuyết giảng, vấn

đáp.

Khảo cổ học có mối

quan hệ biện chứng

với các ngành khoa

học khác Và ngược

lại, Khảo cổ học cũng

có thể cung cấp nhiều

tài liệu quý báu cho

những ngành khoa học

khác

Giảng viên phát vấn: Khảo

cổ học liên quan đến những khoa học nào? Em hãy cho những ví dụ cụ thể?

- Giảng viên sử dụng Slide trình chiếu về mối quan hệ biện chứng giữa khảo cổ học với các ngành khoa học khác

Sinh viên trình bày suy nghĩ của mình về câu hỏi mối quan hệ giữa khảo cổ học với các khoa học khác và dẫn chứng qua những

ví dụ của giảng viên

2.1 Sử học: có quan

hệ gắn bó, khăng

khít, không tách rời,

hợp thành khoa học

Lịch sử.

Khảo cổ học ngày

càng có ý nghĩa quan

trọng đối với việc

nghiên cứu lịch sử

- Giảng viên lấy ví dụ về những tài liệu thành văn như:

+ Năm 1272, cuốn sử Việt Nam đầu tiên “Đại Việt sử ký” của Lê Văn Hưu mà hiện nay cuốn ấy cũng không còn Chúng ta chỉ có một số đoạn ghi chép quá

- Sinh viên chú ý theo dõi Slide, ghi chép tài liệu, ghi chú những kiến thức quan trọng

- Sinh viên đặt câu hỏi với giảng viên về những

Khảo cổ học đã mở

rộng chân trời của

Khoa học Lịch sử,

chứng tỏ sự sai lầm,

thiếu sót của nhiều giả

thuyết chỉ đơn thuần

dựa trên tài liệu lịch sử

và truyền thuyết

vắn tắt, từ tài liệu của các

sử gia Trung Quốc và không đầy đủ

+ Khi khai quật khảo cổ di tích Cổ Loa chúng ta đã có thể giải thích cụ thể vấn đề

An Dương Vương Thục Phán và nước Âu Lạc

nội dung chưa rõ, thắc mắc

2.2 Dân tộc học: quan

hệ chặt chẽ

Khảo cổ học dựng lên

bộ xương của lịch sử,

dân tộc học và sử học

sẽ góp phần bồi da đắp

thịt cho dữ liệu lịch sử

Khảo cổ học góp phần

làm sáng tỏ nguồn gốc

và sự phát triển của

những hiện tượng dân

tộc học

- Giảng viên chiếu Slide hình ảnh trống đồng Đông Sơn Phát vấn: Các em hãy cho biết ý nghĩa của những hình ảnh trên trống đồng

- Giảng viên minh chứng qua những hình ảnh trên trống đồng

- Giảng viên hướng dẫn sinh viên quan sát và tìm hiểu ý nghĩa của một số biểu tượng, hình ảnh trên trống đồng về cuộc sống của cư dân thời văn hóa Đông Sơn, Đồng Đậu,

- Sinh viên chú ý theo dõi Slide, ghi chép tài liệu, ghi chú những kiến thức quan trọng

- Sinh viên tư duy, trình bày những hiểu biết của mình về ý nghĩa của các hình ảnh trên trống đồng

2.3 Ngôn ngữ học

Khai quật khảo cổ,

ngoài việc phát hiện

được những "tài liệu

câm" còn có thể phát

hiện được những tài

liệu có chữ viết, cung

cấp cho nghiên cứu

lịch sử ngữ ngôn

- Giảng viên sử dụng hình ảnh về chữ viết Ai Cập cổ đại diễn giải cho sinh viên hiểu được mối liên hệ giữa khảo cổ học với ngôn ngữ học

- Sinh viên chú ý theo dõi Slide, ghi chép tài liệu, ghi chú những kiến thức quan trọng

2.4 Địa chất học

Khảo cổ học đã có mối

quan hệ lâu đời và sâu

sắc với Địa chất học

- Giảng viên sử dụng hình ảnh về bối cảnh khai quật một di tích khảo cổ để sinh viên thấy được quá trình hình thành các lớp, tầng địa chất và những ảnh hưởng, liên hệ với khảo cổ học

- Sinh viên chú ý theo dõi Slide, ghi chép tài liệu, ghi chú những kiến thức quan trọng

2.5 Các ngành khoa

học tự nhiên khác

Động vật học: Khảo cổ

học thu lượm được

nhiều xương cốt dã

thú và gia súc

Thực vật học: Bào tử

phấn hoa, hạt giống

ngũ cốc…trong các di

tích khảo cổ giúp ta có

một ý niệm về khí hậu,

về cảnh quan sinh

sống của con người

Giảng viên sử dụng hình ảnh hóa thạch của xương động vật và các hóa thạch thực vật khác để làm rõ luận điểm này

- Sinh viên chú ý theo dõi Slide, ghi chép tài liệu, ghi chú những kiến thức quan trọng

3 Củng cố kiến thức và

kết thúc bài

Mục tiêu: Nhằm củng

cố lại kiến thức đã học,

hiểu được khái niệm

khảo cổ học; thấy

được vai trò của khảo

cổ học và mối liên hệ

giữa khảo cổ học và

các khoa học khác

- Giảng viên trình chiếu câu hỏi:

+ Trình bày khái niệm khảo

cổ học + Kể tên những ngành khoa học mà khảo cổ học có ảnh hưởng, liên quan

- Ghi nhận câu trả lời của sinh viên, chốt vấn đề

Sinh viên gợi nhớ, trả lời câu hỏi của giảng viên

3 phút

học/Luyên tập

- Sưu tầm tài liệu liên quan đến một vấn đề khảo cổ học bất kỳ mà sinh viên hứng thú, yêu

2 phút

- Tổng hợp lại kiến

thức bài học

thích trình bày trong buổi học tiếp theo

- Chuẩn bị Chương 2: Di tích khảo cổ và văn hóa khảo cổ

Giáo trình và tài liệu tham

khảo

- Hà Văn Tấn, Theo Dấu Các Văn Hóa Cổ, NXB Đại Học Quốc Gia Hà Nội;

- Nguyễn Lan Phương, Di Tích Khảo Cổ Việt Nam, NXB Văn hóa dân tộc;

- Trịnh Tiến Thuận, Cơ sở khảo cổ học, Giáo trình

III RÚT KINH NGHIỆM

TRƯỞNG KHOA

TS Nguyễn Thanh Tiến

Tp Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 12 năm 2021

GIẢNG VIÊN

Lê Văn Trường