BÀI GIẢNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Dựa trên định hướng cơ bản của văn kiện Đại hội đại biểu tòa quốc lần thứ IX,các nhà khoa học đã đưa ra định nghĩa hàm súc, ngắn gọn về tư tưởng Hồ Chí Minh: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một

Chương mở đầu

ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

I ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

1 Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

a Khái niệm tư tưởng

Theo nghĩa phổ thông nhất, tư tưởng là suy nghĩ, ý nghĩ

Nhưng khi nói tư tưởng của một người nào đó thì tư tưởng có nghĩa là một hệthống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một thế giới quan

và phương pháp luận nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp,một dân tộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và chỉ đạo lại hoạt độngthực tiễn, cải tạo hiện thực

b Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành và phát triển từ rất sớm, từ thời niên thiếucho đến khi Người qua đời

Quá trình nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh đi từ thấp đến cao.Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lầ thư VII đã khẳng định: Đảng lấy chủnghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam chohành động

Kể từ sau Đại hội Đảng lần thứ VII, đội ngũ các nhà giáo, các nhà khoa học đãdày công nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh và đã đạt được những kết quả quantrọng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã đưa ra định nghĩa đầy đủ vàtoàn diện về tư tưởng Hồ Chí Minh, tuy nhiên định nghĩa tương đối dài

Dựa trên định hướng cơ bản của văn kiện Đại hội đại biểu tòa quốc lần thứ IX,các nhà khoa học đã đưa ra định nghĩa hàm súc, ngắn gọn về tư tưởng Hồ Chí Minh:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người”

Định nghĩa gồm 3 nội dung cơ bản:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhândân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa

Nội dung này phản ánh bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ ChíMinh và do đó tư tưởng Hồ Chí Minh xứng đáng là nền tảng tư tưởng, kim chỉ namhành động của Đảng và dân tộc Việt nam

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủnghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dântộc và trí tuệ thời đại

Nội dung này nói lên nguồn gốc của tư tưởng Hồ Chí Minh, đó là chủ nghĩaMác – Lênin; giá trị văn hóa dân tộc; tinh hoa văn hóa nhân loại.

- Tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giảiphóng con người

Nội dung này phản ánh giá trị nhân văn của tư tưởng Hồ Chí Minh, nói lên giátrị, ý nghĩa, sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của tư tưởng Hồ Chí Minh

2 Đối tượng và nhiệm vụ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh

a Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của môn tư tưởng Hồ Chí Minh là những nội dung cơ bảncủa tư tưởng Hồ Chí Minh

Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống quan điểm, quan niệm, lýluận về cách mạng Việt nam trong thời đại mới mà cốt lõi là tư tưởng độc lập, tự docủa dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, là giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp,giải phóng con người

Cụ thể trong chương trình này sẽ nghiên cứu:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

- Tư tưởng Hồ Chí Minh vế CNXH và con đường quá độ đi lên CNXH ở Việtnam

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản Việt nam

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và xây dựng nhà nước của dân, do dân và

vì dân

- Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, đạo đức và xây dựng con người mới

b Nhiệm vụ nghiên cứu

- Cơ sở khách quan và chủ quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm khẳngđịnh sự ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh là một tất yếu để giải đáp các vấn đề lịch sửdân tộc đặt ra

- Các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trongtoàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

- Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành dộng của tư tưởng Hồ Chí Minhđối với cách mạng Việt nam

- Quá trình quán triệt, vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giaiđoạn cách mạng của Đảng và Nhà nước ta

- Các giá trị tư tưởng, lý luận của Hồ Chí Minh đối với kho tàng tư tưởng, lýluận cách mạng thế giới của thời đại

Vì vậy muốn nghiên cứu và học tập tốt môn tư tưởng Hồ Chí Minh cần phảinắm vững những kiến thức về những nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin

b Mối quan hệ của môn tư tưởng Hồ Chí Minh với môn Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt nam

Hồ Chí Minh là người cộng sản đầu tiên của Việt nam, là người sáng lập, giáodục, rèn luyện và là lãnh tụ của Đảng cộng sản Việt nam Hồ Chí Minh là người vạch

ra đường lối cách mạng đúng đắn cho dân tộc và lãnh đạo cách mạng Việt nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận tư tưởng của Đảng, nhưng với tư cách là

bộ phận nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng, là cơ sở khoa họccùng với chủ nghĩa Mác – Lênin để xây dựng đường lối, chiến lược, sách lược cáchmạng đúng đắn

Như vậy muốn hiểu đường lối cách mạng của Đảng phải nghiên cứu, học tập tưtưởng Hồ Chí Minh

II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở phương pháp luận

a Bảo đảm sự thống nhất nguyên tắc tính đảng và tính khoa học

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải đứng trên lập trường, quan điểm,phương pháp luận chủ nghĩa Mác – Lênin và quan điểm, đường lối của Đảng cộngsản Việt nam

Mặt khác phải bảo đảm tính khách quan khi phân tích, lý giải và đánh giá tưtưởng Hồ Chí Minh

Như vậy tính đảng và tính khoa học thống nhất với nhau trong việc nghiên cứu

tư tưởng Hồ Chí Minh

b Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn với thực tiễn.

Hồ Chí Minh là người luôn xuất phát từ thực tiễn Việt nam, vận dụng sáng tạochủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn đất nước, đề ra đường lối cách mạng đúng đắn,lãnh đạo nhân dân ta vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, giành được nhữngthắng lợi vẻ vang

Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải quán triệt quan điểm lýluận gắn với thực tiễn, học đi đôi với hành, biết vận dụng những kiến thức đã học vàocuộc sống, phục vụ sự nghiệp cách mạng của đất nước

c Quan điểm lịch sử cụ thể

Mỗi quan điểm, bài viết, bài nói của Hồ Chí Minh đều gắn với những điều kiệnlịch sử, cụ thể Vì vậy, khi nghiên cứu những quan điểm đó phải đặt nó vào nhữngđiều kiện lịch sử, cụ thể, nếu không sẽ không thể hiểu đầy đủ những quan điểm đó

d Quan điểm toàn diện và hệ thống

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm, có nghĩa là các quan điểm, các

bộ phận của tư tưởng Hồ Chí Minh có quan hệ thống nhất biện chứng nội tại, có quan

hệ qua lại chặt chẽ (ví dụ: độc lập dân tộc phải gắn với dân giàu nước mạnh, gắn vớiCNXH)

Vì vậy nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải nắm vững quan điểm toàn diện

và hệ thống nếu tách rời một yếu tố nào đó khỏi hệ thống sẽ hiểu sai tư tưởng Hồ ChíMinh

e Quan điểm kế thừa và phát triển

Hồ Chí Minh là mẫu mực về sự vận dụng và phát triển sáng tạo lý luận Mác –Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt nam

Vì vậy, nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi không chỉ biết kếthừa, vận dụng mà còn phải biết phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong điềukiện lịch sử mới, trong bối cảnh cụ thể của đất nước và quốc tế.

g Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm với thực tiễn chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh là một nhà lý luận: Người xây dựng lý luận, vạch cương lĩnh,đường lối, chủ trương cách mạng

Nhưng đồng thời, Người cũng là nhà thực tiễn: Người trực tiếp tổ chức, lãnhđạo thực hiện cương lĩnh, đường lối, chủ trương đó

Vì vậy nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ căn cứ vào các tác phẩm,bài viết, bài nói mà cần coi trọng hoạt động thực tiễn của Người

2 Các phương pháp cụ thể

- Phương pháp nghiên cứu và nội dung nghiên cứu có mối quan hệ chặt chẽ vớinhau, trong đó nội dung quy định phương pháp Do đó, đối với một nội dung cụ thểcần có một nội dung nghiên cứu phù hợp

- Phương pháp liên ngành: tư tưởng Hồ Chí Minh bao quát nhiều lĩnh vực (triếthọc, tư tưởng kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa, đạo đức,…), vì vậy phải áp dụngcác phương pháp liên ngành khoa học để nghiên cứu toàn bộ hệ thống tư tưởng HồChí Minh

- Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh cần vận dụng các phương pháp và phốihợp các phương pháp, như: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê, phỏngvấn,…

III Ý NGHĨA CỦA VIỆC HỌC TẬP MÔN HỌC ĐỐI VỚI SINH VIÊN

1 Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác

Việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh làm cho sinh viên nâng cao nhận thức vềvai trò, vị trí của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với đời sống cách mạng Việt nam, làmcho tư tưởng của Người ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần củathế hệ trẻ

Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm bồi dưỡng, củng cố lập trường, quan điểmcách mạng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, tích cực chủ độngđấu tranh phê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta, Biết vậndụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vần đề đặt ra trong cuộc sống

2 Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị

Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chấtcách mạng, nâng cao lòng tự hào về Người, về Đảng cộng sản Việt nam, nguyện

“sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”

Đối với sinh viên học tập tư tưởng Hồ Chí Minh để nâng cao lý luận sống, đạođức làm người, hoàn thiện nhân cách cá nhân, trang bị cho mình phương pháp tư duybiện chứng để trở thành những chiến sĩ tiên phong trong sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

************************

Chương I

CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Cơ sở khách quan

a Bối cảnh lịch sử ra đời tư tưởng Hồ Chí Minh

- Bối cảnh lịch sử Việt nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

+ Thực dân Pháp xâm lược nước ta, triều đình nhà Nguyễn đầu hàng vàtừng bước bán nước ta cho thực dân pháp

+ Thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa, ra sức bóc lột nhân dân

ta, đồng thời làm cho xã hội nước ta có sự chuyển biến và phân hóa, tạo ra tiền đề bêntrong cho phong trào yêu nước, giải phóng dân tộc

+ Nhiều phong trào yêu nước, khởi nghĩa nổi lên nhưng cuối cùng đềuthất bại Sự thất bại đó chứng tỏ sự khủng hoảng và bế tắc về đường lối cứu nước của

xã hội ta lúc bấy giờ

- Bối cảnh quốc tế

+ CNTB chuyển sang giai đoạn CNĐQ đã xác lập quyền thống trị củachúng trên phạm vi toàn thế giới, đồng thời CNĐQ đã trở thành kẻ thù chung của cácdân tộc thuộc địa

+ CNĐQ xâm lược các nước chậm phát triển đã làm xuất hiện thêm cácgiai cấp và tầng lớp xã hội mới, trong đó có giai cấp công nhân và giai cấp tư sản

+ Sự thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga đã mở ra kỷ nguyên mớicho lịch sử loài người, thức tỉnh các dân tộc thuộc địa trên toàn thế giới

b Những tiền đề tư tưởng - lý luận

- Giá trị truyền thống dân tộc

Lịch sử dựng nước và giữ nước lâu đời đã hình thành nên những truyền thống

vô cùng quý báu của dân tộc ta như: truyền thống yêu nước, bất khuất chống ngoạixâm, truyền thống nhân nghĩa, trọng đạo lý, truyền thống đoàn kết, ý chí tự lực, tựcường,…

Đặc biệt là truyền thống yêu nước, chính từ chủ nghĩa yêu nước mà Nguyễn TấtThành đã quyết định ra đi tìm đường cứu nước

- Tinh hoa văn hóa nhân loại

+ Hồ Chí Minh đã tiếp thu những tinh túy trong các học thuyết triết họcphương Đông, tiếp thu các yếu tố tích cực trong Nho giáo, Phật giáo

+ Hồ Chí Minh đã tiếp thu nền văn hóa dân chủ và cách mạng phươngTây

Hồ Chí Minh đã tự làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại,Người tượng trưng cho sự kết hợp hài hòa văn hóa Đông – Tây

- Chủ nghĩa Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tưtưởng Hồ Chí Minh

+ Sau gần 10 năm đi tìm đường cứu nước Người đã tìm thấy chủ nghĩaMác – Lênin và đã tìm thấy ở đây con đường cứu nước, đó là con đường cách mạng

vô sản Đồng thời Người đã trở thành người cộng sản đầu tiên của giai cấp công nhân

và nhân dân lao động Việt nam

+ Người đã vận dụng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩaMác – Lênin để giải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt nam Nhờ thếgiới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin Hồ Chí Minh đã hấp thụ

và chuyển hóa được những nhân tố tích cực và tiến bộ của truyền thống dân tộc cũngnhư của tư tưởng và văn hóa nhân loại để tạo nên hệ thống tư tưởng của mình

2 Nhân tố chủ quan

- Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh có năng lực tư duy năng động, nhạy bén, nhìn xa trông rộng nênnhanh chóng nắm được bản chất và xu thế vận động của sự vật, hiện tượng

- Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn

Hồ Chí Minh có lòng nhân ái bao la, suốt cuộc đời hoạt động của Người luônhướng tới mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Từ mục tiêu đó, Người có một ý chí và nghị lực phi thường, khổ công học tậpchiếm lĩnh đỉnh cao tri thức nhân loại, không quản khó khăn, gian khổ, hiểm nguytrong hoạt động cách mạng Sẵn sàng chịu đựng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc,

vì hạnh phúc của nhân dân

Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tổng hòa của những điều kiệnkhách quan và chủ quan, của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhânloại

II QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước (trước năm 1911)

Hồ Chí Minh được sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, cụ Phó bảngNguyễn Sinh Sắc là thân sinh của Người là nhà nho cấp tiến, có lòng yêu nước,thương dân sâu sắc Cụ Phó bảng đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với quá trình hìnhthành nhân cách của Nguyễn Tất Thành

Cuộc sống của mẹ, chị và anh của Nguyễn Tất Thành cũng ảnh hưởng lớn đến

tư tưởng, tình cảm của Nguyễn Tất Thành

Quê hương Nghệ Tĩnh là vùng đất vừa giàu truyền thống văn hóa, lao động vàđấu tranh chống ngoại xâm

Từ nhỏ Nguyễn Tất Thành đã chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị áp bức bóclột của nhân dân, thấy tội ác của thực dân Pháp, thấy được những sai lầm của các nhàyêu nước tiền bối và đương thời Từ đó đã thôi thúc Nguyễn Tất Thành ra đi tìmđường cứu nước

2 Thời kỳ xác định con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (1911 – 1920)

Sau gần 10 năm Người đã tiếp xúc được với Luận cương về vấn đề dân tộc và

về vấn đề thuộc địa của Lênin, Người đã tìm thấy ở đây con đường cứu nước Đồng

thời với việc tham gia thành lập ra Đảng cộng sản Pháp, Người đã trở thành ngườicộng sản đầu tiên của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt nam

Như vậy, từ chủ nghĩa yêu nước Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác –Lênin, từ người yêu nước trở thành người cộng sản

3 Thời kỳ hình thành tư tưởng cơ bản về cách mạng Việt nam (1921–1930)

Đây là giai đoạn hoạt động thực tiễn và lý luận cực kỳ sôi nổi và phong phú củaNguyễn Ái Quốc tiến tới thành lập Đảng cộng sản Việt nam, hình thành cơ bản tưtưởng về con đường cách mạng của Việt nam.

Trong thời kỳ này, Nguyễn Ái Quốc đã viết một số tác phẩm quan trọng như:Bản án chế độ thực dân Pháp, Đường cách mệnh, Cương lĩnh đầu tiên của Đảng.Những tác phẩm trên có những nội dung cơ bản sau:

- Chủ nghĩa thực dân là kẻ thù chung của các dân tộc thộc địa

- Cách mạng giải phóng dân tộc phải theo con đường cách mạng vô sản và là bộphận của cách mạng vô sản thế giới

- Cách mạng ở thuộc địa có quan hệ với cách mạng ở chính quốc nhưng khôngphụ thuộc vào cách mạng ở chính quốc

- Cách mạng thuộc địa trước hết là một cuộc cách mạng dân tộc, giành độc lập,

tự do

- Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải thực hiện liên minh côngnông và phải tập hợp rộng rãi các giai cấp và tầng lớp xã hội khác tham gia cáchmạng

Do không nắm được thực tế các nước thuộc địa ở phương Đông và Việt nam, lại

bị quan điểm “tả khuynh” chi phối, Quốc tế cộng sản đã phê phán đường lối củaNguyễn Ái Quốc, ra Nghị quyết thủ tiêu Chánh cương và sách lược vắn tắt, đổi tênĐảng cộng sản Việt nam thành Đảng cộng sản Đông dương

Thực tiễn đã chứng minh quan điểm của Người là đúng

Ngày 28 – 1 – 1941, Nguyễn Ái Quốc trực tiếp về nước chỉ đạo cách mạng đưatới thắng lợi của cách mạng Tháng Tám Đó cũng là thắng lợi đầu tiên của tư tưởng

Hồ Chí Minh xác định 3 nhiệm vụ lớn lúc này là chống giặc đói, giặc dốt vàgiặc ngoại xâm

Hồ Chí Minh đã phát động cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp Người đề

ra đường lối vừa kháng chiến vừa kiến quốc, thực hiện kháng chiến toàn dân, toàn

diện và trường kỳ.

Với đường lối đúng đắn đó Đảng và Bác Hồ đã lãnh đạo cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp thắng lợi

Năm 1954, đế quốc Mĩ lại nhảy vào xâm lược miền Nam, Đảng ta đứng đầu là

Hồ Chủ tịch đã đề ra đường lối tiến hành đồng thời 2 nhiệm vụ chiến lược: cáchmạng XHCN ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam

Với đường lối đúng đắn đó nhân dân ta vừa xây dựng CNXH ở miền Bắc, vừađấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Đây là thời kỳ tư tưởng Hồ Chí Minh được bổ sung, phát triển và hoàn thiệntrên một loạt vấn đề cơ bản của các mạng Việt nam, như: về đường lối chiến tranhnhân dân; về CNXH và con đường quá độ lên CNXH; về xây dựng đảng; về xâydựng nhà nước; về đoàn kết quốc tế vô sản;…

III GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường giải phóng và phát triển dân tộc

a Tài sản tinh thần vô giá của dân tộc Việt nam

- Tư tưởng Hồ Chí Minh không những là sự kế thừa những giá trị, tinh hoa vănhóa, tư tưởng của nhân loại, trong đó chủ yếu là chủ nghĩa Mác-Lênin, mà còn đápứng nhiều vấn đề của thời đại, của sự nghiệp cách mạng Việt nam và thế giới

- Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm một hệ thống những quan điểm cơ bản của

cách mạng Việt nam mà nét đặc sắc nhất là vấn đề giải phóng dân tộc và định hướng

cho sự phát triển của dân tộc đó là theo con đường XHCN.

Đảng ta đã khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làmnền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động

b Nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của cách mạng Việt nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã và đang soi đường cho cách mạng Việt nam đi từthắng lợi này đến thắng lợi khác, bảo đảm cho tương lai, tiền đồ vẻ vang của dân tộcViệt nam Đó là mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Qua thực tiễn cách mạng, Tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng tỏa sáng, chiếmlĩnh trái tim, khối óc của hàng triệu con người

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát triển thế giới

a Phản ánh khát vọng thời đại

Do yêu cầu của thời đại, ngay từ những năm 20 của thế kỷ trước, Hồ Chí Minh

đã có những cống hiến xuất sắc về lý luận cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa

dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác- Lênin, đó là giành độc lập dân tộc để tiến lên xâydựng CNXH Lý luận về mối quan hệ giữa cách mạng ở thuộc địa với cách mạng ởchính quốc và về khả năng cách mạng thuộc địa nổ ra và thắng lợi trước cách mạng ởchính quốc

Những lý luận đó góp phần làm phong phú thêm kho tàng lý luận của chủ nghĩaMác-Lênin

b Tìm ra các giải pháp đấu tranh giải phóng loài người

Từ việc xác định được một con đường cách mạng cho dân tộc, Hồ Chí Minh đã

mở ra một hướng đi cho các dân tộc thuộc địa trên thế giới Để làm cách mạng phảithực hiện “Đại đoàn kết”, phải gắn cách mạng giải phóng dân tộc với cách mạng thếgiới, phải đặt cách mạng giải phóng dân tộc vào phạm trù cách mạng vô sản

c Cổ vũ các dân tộc đấu tranh vì những mục tiêu cao cả

Đảng ta đứng đầu là Hồ Chí Minh đã lãnh đạo dân tộc đi từ thắng lợi này đếnthắng lợi khác Những thắng lợi của Việt nam và tấm gương Hồ Chí Minh là kim chỉnam cho tất cả các cuộc đấu tranh, cho thanh niên và cho các nhà lãnh đạo trên toànthế giới, là nguồn cổ vũ đối với tất cả các chiến sĩ đấu tranh cho tự do

************************

Chương II

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

1 Vấn đề dân tộc thuộc địa

a Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa

- Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc

Theo Hồ Chí Minh thực chất của vấn đề dân tộc ở thuộc địa là đấu tranh chốngchủ nghĩa thực dân, xóa bỏ ách áp bức, bóc lột, giành độc lập cho dân tộc, thực hiệnquyền dân tộc tự quyết

Người vạch rõ bản chất của chủ nghĩa thực dân là xâm lược, bóc lột, giết người,nhưng lại được che đậy dưới cái gọi là “khai hóa văn minh”, là bình đẳng, là bác ái, Người chỉ rõ sự đối kháng giữa các dân tộc bị áp bức với chủ nghĩa thực dân là mâuthuẫn chủ yếu ở thuộc địa

- Lựa chọn con đường phát triển của dân tộc

Để giải phóng dân tộc, cần xác định phương hướng phát triển của dân tộc, vìphương hướng phát triển của dân tộc quy định nội dung của cuộc đấu tranh giảiphóng dân tộc

Hồ Chí Minh đã xác định phương hướng phát triển của dân tộc là CNXH

Phương hướng đó quy định vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản, đoàn kết mọilực lượng dân tộc, tiến hành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân và sau đó chuyểnsang cách mạng XHCN

b Độc lập tự do, nội dung cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

- Cách tiếp cận từ quyền con người.

Hồ Chí Minh hết sức trân trọng quyền con người, như: quyền bình đẳng, quyềnđược sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc Người khẳng định “đó lànhững lẽ phải không ai chối cãi được”

Nhưng từ quyền con người, Hồ Chí Minh đã khái quát và nâng cao thành quyềndân tộc: “tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng cóquyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”

- Nội dung của độc lập dân tộc

Độc lập dân tộc là khát vọng lớn nhất của các dân tộc thuộc địa

Độc lập tự do là mục tiêu chiến đấu, là nguồn sức mạnh làm nên chiến thắngcủa dân tộc Việt nam trong thế kỷ 20 Đồng thời là nguồn cổ vũ các dân tộc bị áp bứctrên toàn thế giới đang đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân

Mặt khác, theo Hồ Chí Minh chủ nghĩa dân tộc chân chính sẽ biến thành chủnghĩa Quốc tế, là một bộ phận của chủ nghĩa Quốc tế

2 Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp

a Vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặt chẽ với nhau

Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề dân tộc, nhưng Người luôn đứng trên quanđiểm giai cấp để nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc

Sự kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp thể hiện:

- Khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân và quyền lãnh đạo duy nhấtcủa Đảng cộng sản Việt nam trong quá trình cách mạng

Chủ trương đại đoàn kết dân tộc rộng rãi trên nền tảng liên minh công – nông trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng

Sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng để chống lại bạo lực phản cáchmạng của kẻ thù

- Thiết lập nhà nước của dân, do dân và vì dân

- Gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với CNXH

b Giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết, độc lập dân tộc gắn với CNXH

Con đường cứu nước của Hồ Chí Minh trước hết là giải phóng dân tộc, giànhđộc lập dân tộc Nhưng để xóa bỏ tận gốc chế độ người bóc lột người, để người laođộng được làm chủ, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc thì chỉ có con đường tiếnlên CNXH

c Giải phóng dân tộc tạo tiền đề để giải phóng giai cấp

Từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, nước ta trở thành thuộc địa của thựcdân Pháp và từ khi thực dân pháp tiến hành khai thác thuộc địa ở nước ta thì giai cấpcông nhân Việt nam mới hình thành và phát triển

Vì vậy muốn giải phóng giai cấp công nhân thì trước hết phải giải phóng dântộc, lợi ích của giai cấp công nhân phải phục tùng lợi ích của dân tộc

d Đấu tranh cho độc lập của dân tộc mình, đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác

Hồ Chí Minh nêu cao tinh thần dân tộc, thực hiện nguyên tắc về quyền dân tộc

tự quyết, nhưng đồng thời không quên nghĩa vụ quốc tế trong việc ủng hộ các cuộcđấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

1 Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

a Tính chất và nhiệm vụ của cách mạng ở thuộc địa

Mâu thuẫn chủ yếu của các nước tư bản chủ nghĩa phương Tây là mâu thuẫngiữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản

Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội thuộc địa của các nước phương Đông là mâuthuẫn giữa dân tộc bị áp bức (chủ yếu là nông dân) với chủ nghĩa thực dân

Do đó, nếu như ở các nước tư bản chủ nghĩa phải tiến hành cuộc đấu tranh giaicấp, thì ở các nước thuộc địa lại phải tiến hành cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

Ở các nước thuộc địa, nông dân là lực lượng đông đảo nhất và nông dân là nạnnhân chính của chính sách khai thác thuộc địa, của sự bóc lột Họ có 2 yêu cầu là độclập dân tộc và ruộng đất Nhưng họ luôn đặt yêu cầu độc lập dân tộc cao hơn so vớiyêu cầu về ruộng đất

b Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc là đánh đuổi đế quốc, thực dângiành độc lập cho dân tộc, thiết lập chính quyền của nhân dân.

Mục tiêu cấp thiết của cách mạng ở thuộc địa chưa phải là giành quyền lợi riêngbiệt của mỗi giai cấp, mà là quyền lợi chung của toàn dân tộc

2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản

a Bài học từ sự thất bại của các con đường cứu nước trước khi Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước

Tất cả các phong trào yêu nước trước khi Đảng ta ra đời đều thất bại Đó là tìnhtrạng khủng hoảng về đường lối cứu nước ở nước ta lúc bấy giờ Nó đặt ra yêu cầubức thiết phải tìm một con đường cứu nước

Hồ Chí Minh đã nghiên cứu con đường cứu nước của các vị tiền bối và khôngtán thành với các con đường của họ, mà quyết tâm ra đi tìm một con đường mới

b Cách mạng tư sản là không triệt để

Trong gần 10 năm đi tìm đường cứu nước, Người đã đi nhiều nước, đã tìm hiểunhiều cuộc cách mạng, nhất là ở 3 nước Anh, Pháp, Mĩ

Nhưng Người đều khẳng định là các cuộc cách mạng đó không triệt để vì nókhông xóa bỏ chế độ người bóc lột người (cả bóc lột trong nước và bóc lột thuộc địa)

Đó là cách mạng tư sản và Người không đi theo con đường cách mạng đó

c Con đường giải phóng dân tộc

Sau khi cách mạng tháng Mười nổ ra và thắng lợi, Người đã bắt gặp ánh sángcủa cách mạng tháng Mười

Sau khi đọc được Luận cương về vấn đề dân tộc và về vấn đề thuộc địa của

Lênin, Người đã tin theo Lênin, tin theo quốc tế thứ 3 và Người đã khẳng định

“Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đườngcách mạng vô sản”

3 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng cộng sản lãnh đạo

a Cách mạng trước hết phải có Đảng

Muốn làm cách mạng phải:

- Tuyên truyền giác ngộ quần chúng nhân dân;

- Tập hợp, tổ chức quần chúng thành lực lượng cách mạng hùng hậu;

- Có đường lối, chủ trương, có chiến lược, sách lược cách mạng, có phươngthức đấu tranh đúng đắn,…

Nói chung là phải có một Đảng cách mạng lãnh đạo

b Đảng cộng sản Việt nam là người lãnh đạo duy nhất

Đầu năm 1930, Người sáng lập ra Đảng cộng sản Việt nam

Hồ Chí Minh đã vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin xây dựng

nên lý luận cách mạng giải phóng dân tộc Trong đó có lý luận về thành lập Đảng CS

VN, đó là Đảng CS VN là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin, phong tràocông nhân và phong trào yêu nước Việt nam

Theo Hồ Chí Minh, Đảng CS VN không chỉ là đảng của giai cấp công nhân, màcòn là đảng của nhân dân lao động và của cả dân tộc

Do đó, mọi người yêu nước Việt nam đều cảm nhận được Đảng CS VN là đảngcủa mình, đều gọi là “Đảng ta”

Cũng do đó, ngay từ khi mới ra đời, Đảng ta đã quy tụ được lực lượng và sứcmạnh của toàn bộ giai cấp công nhân và của cả dân tộc Việt nam Đảng ta đã nắmđược ngọn cờ lãnh đạo duy nhất đối với cách mạng Việt nam.

4 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

a Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng bị áp bức

Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng lực lượng cách mạng của quần chúng, lực lượngcách mạng của quần chúng quyết định thắng lợi của cách mạng

“Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”

Để quần chúng tham gia vào cách mạng, cán bộ, đảng viên phải đi vào quầnchúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, huấn luyện họ, đưa họ ra đấu tranh cách mạng

b Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

Từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, mọi người dân Việt nam đều chịu nỗinhục mất nước, (trừ một số địa chủ, tư sản làm tay sai cho thực dân Pháp)

Giai cấp địa chủ, tư sản dân tộc mặc dù còn có quan hệ bóc lột đối với ngườilao động, nhưng đó không phải là những giai cấp thống trị, mà trái lại, có khả năngtham gia phong trào giải phóng dân tộc

Trong cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, Người xác định lực lượng cáchmạng bao gồm tất cả các giai cấp và tầng lớp xã hội, kể cả địa chủ và tư sản, trừ bộphận đã ra mặt phản cách mạng

Trong lực lượng toàn dân tộc, Người nhấn mạnh vai trò động lực cách mạng

của công nhân và nông dân Vì công nhân và nông dân là 2 giai cấp có số lượng đông

nhất, lại bị áp bức bóc lột nặng nề nhất, nên có sức mạnh lớn nhất

Khẳng định vai trò động lực cách mạng của công nhân và nông dân là một vấn

đề hết sức mới mẻ so với nhận thức của các nhà yêu nước trước đó

5 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và

có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

a Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo

Từ khi chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn độc quyền chúng ra sức xâmchiếm thuộc địa và các nước thuộc địa đã trở thành một trong những nguồn sống củachủ nghĩa đế quốc (tài nguyên, nơi đầu tư, thị trường, nhân công rẻ, bắt lính)

Người khẳng định, trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, cách mạngthuộc địa có tầm quan trọng đặc biệt

Vì vậy, một mặt, phải làm cho các dân tộc thuộc địa hiểu biết nhau hơn và đoànkết lại Mặt khác, Người vẫn khẳng định cách mạng thuộc địa chỉ có thể thực hiệnđược bằng sự nỗ lực của mỗi nước, không trông chờ, ỷ lại vào sự giúp đỡ từ bênngoài

b Quan hệ giữa cách mạng thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc

Trong phong trào quốc tế cộng sản đã từng tồn tại quan điểm coi cách mạngthuộc địa phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc Quan điểm này đã làm giảmtính chủ động, sáng tạo của phong trào cách mạng thuộc địa

Theo Hồ Chí Minh, cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc cóquan hệ mật thiết với nhau nhưng không phụ thuộc nhau Người còn cho rằng cáchmạng thuộc địa có thể giành thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc

Đây là một luận điểm sáng tạo, có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn và đã đượcthực tiễn lịch sử chứng minh là hoàn toàn đúng đắn

6 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực

a Tính tất yếu của bạo lực cách mạng

Các thế lực đế quốc sử dụng bạo lực để xâm lược và thống trị thuộc địa Vì vậy,

để giành và giữ độc lập dân tộc chỉ có thể là con đường cách mạng bạo lực

Hồ Chí Minh cho rằng bạo lực cách mạng là bạo lực của quần chúng, bao gồmhai lực lượng: lực lượng chính trị của quần chúng và lực lượng vũ trang nhân dân.Hai lực lượng này có quan hệ chặt chẽ với nhau

Từ đó Người chủ trương thành lập Mặt trận Việt minh, nhằm tập hợp, giác ngộ

và rèn luyện quần chúng

Tiếp đó, thành lập Quân đội nhân dân Việt nam

Cách mạng Tháng Tám thắng lợi thể hiện sự kết hợp lực lượng chính trị vớikhởi nghĩa vũ trang, đã đập tan chính quyền đế quốc, phong kiến, giành chính quyền

về tay nhân dân

b Tư tưởng bạo lực cách mạng gắn bó hữu cơ với tư tưởng nhân đạo và hòa bình.

Hồ Chí Minh khẳng định con đường cách mạng bạo lực Tuy nhiên xuất phát từtình thương yêu và quý trọng sinh mạng con người, nên Người luôn tranh thủ khảnăng giành và giữ chính quyền không đổ máu hoặc ít đổ máu Người luôn tận dụngmọi khả năng giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình, chủ động đàm phán,thương lượng, chấp nhận những nhượng bộ có nguyên tắc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng bạo lực và tư tưởng nhân đạo hòa bìnhthống nhất biện chứng với nhau

- Toàn dân khởi nghĩa, toàn dân nổi dậy khi thời cơ đến

- Đấu tranh quân sự kết hợp với đấu tranh chính trị

- Đấu tranh ngoại giao nhằm thêm bạn bớt thù, phân hóa và cô lập kẻ thù, “vừađánh, vừa đàm”

- Dựa vào sức mình là chính đồng thời tranh thủ sự ủng hộ giúp đỡ quốc tế

KẾT LUẬN

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc cónhững luận điểm sáng tạo, đặc sắc có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn

1 Làm phong phú học thuyết Mác-Lênin về cách mạng thuộc địa

- Lý luận về cách mạng giải phóng dân tộc

Đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ Chí Minh xác định con đường cứu nước làcon đường cách mạng vô sản, nhưng con đường cách mạng giải phóng dân tộc là do

Hồ Chí Minh hoạch định, chứ không phải đã tồn tại từ trước

Hồ Chí Minh đã căn cứ vào điều kiện cụ thể ở thuộc địa, mà có sự kết hợp hàihòa vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp, giải quyết vấn đề dân tộc theo quan điểm giai

cấp, giải quyết vấn đề giai cấp trong vấn đề dân tộc, gắn độc lập dân tộc với phươnghướng XHCN.

Lý luận của Hồ Chí Minh đã từng bị Quốc tế cộng sản phê phán là “tư tưởngdân tộc” Song thực tiễn đã chứng minh lý luận cách mạng giải phóng dân tộc của HồChí Minh là đúng đắn và sáng tạo

- Về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc

Xuất phát từ điều kiện lịch sử cụ thể ở thuộc địa, Hồ Chí Minh đã xây dựng nên

lý luận về phương pháp khởi nghĩa toàn dân và chiến tranh nhân dân.

Hồ Chí Minh xem xét và so sánh lực lượng giữa ta và địch một cách toàn diện:+ Không chỉ ở khía cạnh vật chất mà cả ở tinh thần;

+ Không chỉ thấy sức mạnh của kinh tế và quân sự, mà còn thấy sức mạnh củachính trị và văn hóa;

+ Không chỉ thấy sức mạnh của quân đội mà còn thấy sức mạnh của nhân dân;+ Không chỉ thấy sức mạnh của vũ khí, mà còn thấy sức mạnh của con ngườicầm vũ khí;

+ Không chỉ thấy sức mạnh trong nước, mà còn thấy sức mạnh có thể tranh thủđược từ bên ngoài;

+ Không chỉ thấy sức mạnh hiện tại, mà còn thấy sức mạnh của quá khứ truyềnthống và sức mạnh của tương lai

Phát huy và sử dụng sức mạnh toàn dân tộc, dựa vào sức mạnh toàn dân tộc đểtiến hành khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng là điểm độc đáo trongphương pháp cách mạng giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh

2 Làm chuyển hóa phong trào yêu nước, tạo điều kiện cho sự ra đời Đảng cộng sản Việt nam

- Làm chuyển hóa phong trào yêu nước Việt nam

Hồ Chí Minh không chỉ vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lêninvào điều kiện lịch sử cụ thể ở thuộc địa, xây dựng nên một lý luận giải phóng dân tộc,

Hồ Chí Minh còn diễn đạt lý luận đó thành tiếng nói của dân tộc làm cho mọi ngườidân Việt nam đều có thể hiểu được

Tư tưởng đó thâm nhập vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việtnam, góp phần quyết định trong việc xác lập con đường cứu nước mới, làm chophong trào yêu nước Việt nam chuyển dần sang quỹ đạo cách mạng vô sản

Đó là sự chuyển hóa mang tính cách mạng, đưa sự nghiệp giải phóng và pháttriển dân tộc tiến lên theo định hướng XHCN

- Tạo diều kiện chín muồi cho sự ra đời của Đảng CS VN

+ Cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng cách mạng giải phóng dân tộc của

Hồ Chí Minh làm cho phong trào yêu nước Việt nam chuyển dần sang quỹ đạo cáchmạng vô sản và cũng trở thành một trong những điều kiện dẫn đến sự ra đời của Đảng

CS VN

+ Lý luận cách mạng giải phóng dân tộc và chủ nghĩa Mác-Lênin được truyền

bá vào phong trào công nhân làm cho phong trào công nhân phát triển từ tự phát đến

tự giác và trở thành một điều kiện dẫn tới sự ra đời của Đảng CS VN

+ Lý luận cách mạng giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh là sự chuẩn bị tíchcực về mặt tư tưởng chính trị cho sự ra đời của Đảng CS VN

Phong trào yêu nước và phong trào công nhân Việt nam phát triển mạnh mẽ, đặt

ra yêu cầu phải có sự lãnh đạo của một Đảng cộng sản

Yêu cầu đó dẫn đến hình thành 3 tổ chức cộng sản ở Việt nam và sau đó là sựthống nhất các tổ chức cộng sản thành Đảng CS VN

3 Đặt cơ sở để xây dựng nên đường lối cách mạng giải phóng dân tộc của Đảng

- Là cơ sở hình thành cương lĩnh cách mạng đầu tiên của Đảng.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc đặt nền móng vữngchắc để xây dựng nên Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, đó là Chánh cương vắntắt, Sánh lược vắn tắt và được Hội nghị thành lập Đảng thông qua đầu năm 1930.Nhờ có cương lĩnh đúng đắn đó, ngay từ khi mới ra đời, Đảng cộng sản Việtnam đã quy tụ được lực lượng và sức mạnh của toàn dân tộc, nắm quyền lãnh đạoduy nhất đối với cách mạng Việt nam và dấy lên một cao trào cách mạng rộng lớnngay từ đầu năm 1930

- Là cơ sở để phát triển và hoàn chỉnh đường lối cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội qua ba giai đoạn chiến lược

Cách mạng dân tộc – cách mạng dân chủ - cách mạng XHCN

Đó là những bước đi khác nhau để tiến lên CNXH, là biểu hiện của Tư tưởng

Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với CNXH được khẳng định ngay từ Cươnglĩnh chính trị đầu tiên của Đảng

- Là cơ sở của đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc được thể hiện và pháttriển trong đường lối cách mạng Việt nam từ tổng khởi nghĩa của Cách mạng thángTám, đến kháng chiến chống thực dân Pháp và đến kháng chiến chống Mĩ cứu nước.Đường lối đó là ngọn cờ trăm trận trăm thắng của dân tộc Việt nam trước những

kẻ thù đế quốc lớn mạnh

4 Soi đường thắng lợi cho cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt nam

- Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945

Theo lý luận giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh, Đảng ta kiên quyết gươngcao ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ giành độc lập dân tộc lên hàng đầu, giảiquyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông dương, thành lập mặt trận Việtminh, đề ra chủ trương khởi nghĩa vũ trang, xây dựng căn cứ địa cách mạng

Sử dụng bạo lực cách mạng dựa vào lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang,

đi từ khởi nghĩa từng phần và chiến tranh du kích, tiến lên chớp thời cơ tổng khởinghĩa giành chính quyền trong cả nước

- Thắng lợi của 30 năm chiến tranh cách mạng 1945-1975

Trong kháng chiến chống Pháp, với chiến lược “toàn dân, toàn diện và trườngkỳ”, nhân dân ta đã giành thắng lợi bằng chiến thắng lịch sử Điện Biên phủ

Toàn dân là không phân biệt già trẻ, trai gái, dân tộc, tôn giáo, miễn là người

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước với tinh thần dám đánh và quyết đánh,với tinh thần “không có gì quý hơn độc lập tự do” Phương châm chiến lược là đánhlâu dài, giành thắng lợi từng bước, đánh đổ từng bộ phận, tiến lên giành thắng lợihoàn toàn.

Vừa xây dựng CNXH ở miền Bắc, vừa đấu tranh giải phóng mền Nam

Những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt nam trong thế kỷ XX chứng tỏ giátrị khoa học và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc

*****************************

Chương III

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ

CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

1 Tính tất yếu của CNXH ở Việt nam

Ngay từ năm 1920, sau khi đã tiếp xúc được với chủ nghĩa Mác-Lênin, Hồ ChíMinh đã khẳng định: muốn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nàokhác là con đường cách mạng vô sản

Mục tiêu giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản mà Hồ Chí Minh

đã lựa chọn cho dân tộc Việt nam là nước nhà được độc lập, nhân dân được hưởngcuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, tức là sau khi giành được độc lập dân tộc, nhândân ta sẽ xây dựng một xã hội mới, xã hội XHCN

Hồ Chí Minh khẳng định: “Chỉ có CNCS mới cứu được nhân loại, đem lại chomọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoànkết, ấm no trên quả đất …”

2 Cách tiếp cận của Hồ Chí Minh về CNXH

a Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận về CNXH khoa học của học thuyết Mác-Lênin trước hết là từ khát vọng giải phóng dân tộc Việt nam

Giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, đó cũng là mụctiêu cuối cùng của chủ nghĩa cộng sản

b Hồ Chí Minh tiếp cận CNXH ở một phương diện nữa là đạo đức, hướng tới giá trị nhân đạo, nhân văn.

Đó là giải quyết tốt mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội theo quan điểm củaMác và Ăng-ghen: sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự

do của tất cả mọi người

c Bao trùm lên tất cả là Hồ Chí Minh tiếp cận CNXH từ văn hóa.

Quá trình xây dựng CNXH ở Việt nam cũng là quá trình xây dựng nền văn hóamới, trong đó kế thừa, kết tinh, phát triển những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹpcủa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới, kết hợp truyền thống với hiện đại, dântộc và quốc tế

Văn hóa là động lực phát triển của xã hội

3 Đặc trưng của CNXH ở Việt nam

a Quan niệm của Hồ Chí Minh về CNXH ở Việt nam

- Hồ Chí Minh quan niệm CNCS, CNXH là một chế độ xã hội trong đó conngười được phát triển toàn diện, tự do Mọi thiết chế, cơ cấu xã hội đều nhằm tới mụctiêu giải phóng con người

- Về mặt kinh tế Hồ Chí Minh cho rằng CNXH dựa trên chế độ công hữu về tưliệu sản xuất và phân phối theo lao động

- Về mặt chính trị, Hồ Chí Minh nêu chế độ dân chủ, mọi người được phát triểntoàn diện với tinh thần làm chủ

- Hồ Chí Minh nhấn mạnh mục tiêu vì lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân là

“làm sao cho dân giàu nước mạnh”

- Hồ Chí Minh cho rằng xây dựng CNXH là trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợicủa toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt nam

b Những đặc trưng chủ yếu

- Đó là một chế độ chính trị do dân làm chủ

CNXH có chế độ chính trị dân chủ, dân là người chủ, dân là người làm chủ.Nhà nước là của dân, do dân và vì dân, dựa trên khối đại đoàn kết toàn dân mà nòngkết là liên minh công – nông – trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng

CNXH là sự nghiệp của chính bản thân nhân dân, dưa lại quyền lợi cho nhândân

- CNXH là một chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự pháttriển của khoa học kỹ thuật

- CNXH là chế độ xã hội không còn người bóc lột người

Đó là chế độ xã hội dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, không còn bóclột, áp bức bất công, thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động Đó là một xã hộiđược xây dựng trên nguyên tắc công bằng, hợp lý

- CNXH là một xã hội phát triển cao về văn hóa, đạo đức

Đó là một xã hội có hệ thống quan hệ xã hội lành mạnh, công bằng, bình đẳng,không còn áp bức, bóc lột, bất công, không còn sự đối lập giữa lao động chân tay vàlao động trí óc, giữa thành thị và nông thôn, con người được giải phóng, có điều kiệnphát triển toàn diện

Tuy nhiên theo Hồ Chí Minh, để xây dựng được một xã hội như vậy là một quátrình lâu dài, trải qua nhiều khó khăn, gian khổ, không thể nôn nóng

4 Quan niệm Hồ Chí Minh về mục tiêu và động lực của CNXH

a Những mục tiêu cơ bản

Theo Hồ Chí Minh, mục tiêu của CNXH (và cũng là mục tiêu phấn đấu củaNgười) là độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân; đó là làm sao chonước ta hoàn toàn được độc lập, dân ta hoàn toàn được tự do, đồng bào ta ai cũng cócơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành

Trong Di chúc, Hồ Chí Minh viết: “Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: toànĐảng, toàn dân, toàn quân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt nam hòabình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh và góp phần xứng đáng vào sựnghiệp cách mạng thế giới”

Hồ Chí Minh quan niệm mục tiêu cao nhất của CNXH là nâng cao đời sốngnhân dân

- Mục tiêu văn hóa – xã hội

Theo Hồ Chí Minh, văn hóa là một mục tiêu cơ bản của cách mạng XHCN Vănhóa thể hiện trong mọi sinh hoạt tinh thần của xã hội, như xóa nạn mù chữ, phát triểngiáo dục nâng cao dân trí, phát triển văn hóa nghệ thuật, thực hiện nếp sống mới, thựchành vệ sinh phòng bệnh, giải trí lành mạnh, bài trừ mê tin dị đoan, xóa bỏ các phongtục tập quán lạc hậu,…

Để có một nền văn hóa như thế phải phát huy vốn cũ quý báu của dân tộc, đồngthời phải học tập văn hóa tiên tiến của thế giới

Phương châm xây dựng nền văn hóa mới là: dân tộc, khoa học và đại chúng

Hồ Chí Minh đặt lên hàng đầu nhiệm vụ của cách mạng XHCN là đào tạo conngười Vì con người vừa là mục tiêu vừa là động lực quyết định thành công của sựnghiệp cách mạng XHCN

Con người phải vừa có đức, vừa có tài, đức và tài quan hệ chặt chẽ với nhau

b Các động lực của CNXH

Để thực hiện được mục tiêu đó cần phải có động lực:

- Động lực quan trọng và quyết định nhất là con người, là nhân dân lao động,nòng cốt là công – nông – trí thức Để phát huy nhân tố con người, một trong nhữngvấn đề quan trọng là phải quan tâm đến lợi ích chính đáng, thiết thân của họ

Mặt khác phải phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc, sự đoàn kết cộngđồng, sức lao động sáng tạo của nhân dân

- Nhà nước thực hiện chức năng quản lý xã hội, đưa sự nghiệp xây dựng CNXHđến thắng lợi Nhà nước phải nâng cao hiệu lực tổ chức, quản lý, pháp luật phảinghiêm minh, cán bộ công chức nhà nước phải có đức và có tài

- Động lực kinh tế: giải phóng mọi năng lực sản xuất, phát triển sản xuất, kinhdoanh làm cho dân giàu, nước mạnh

- Vai trò của Đảng: Để khơi dậy các tiềm năng trên phải có sự lãnh đạo đúngđắn của Đảng Đây là hạt nhân trong hệ động lực của CNXH

- Phải kết hợp được sức mạnh trong nước với sức mạnh của thời đại, tăngcường đoàn kết quốc tế, sử dụng tốt những thành quả khoa học kỹ thuật thế giới…

Trong quan hệ giữa nội lực và ngoại lực, Người xác định rõ nội lực là quyếtđịnh, ngoại lực là quan trọng Vì vậy Người luôn nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, tựlực cánh sinh, nhưng cũng chú trọng tranh thủ sự giúp đỡ, hợp tác quốc tế để xâydựng thành công CNXH

Ngoài các nguồn động lực, Hồ Chí Minh còn cảnh báo và ngăn ngừa các yếu tốkìm hãm, làm trì trệ, xơ cứng, không có sức hấp dẫn, đó là tham ô, lãng phí, quanliêu, … mà Người gọi đó là “giặc nội xâm”

II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CNXH

Ở VIỆT NAM

1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt nam

a Loại hình, đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ

Mác, Ăng-ghen, Lênin đều khẳng định tính tất yếu của thời kỳ quá độ và chỉ rõnhiệm vụ của giai đoạn lịch sử này

Trong thực tế có 2 lọai nước quá độ lên CNXH:

Một là quá độ lên CNXH từ nước tư bản phát triển,

Hai là quá độ lên CNXH từ những nước chậm phát triển.

Lênin cho rằng những nước có nền kinh tế lạc hậu, chưa qua thời kỳ phát triểnTBCN cũng có thể đi lên CNXH trong những điều kiện cụ thể nhất định

Trên cơ sở vận dụng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và xuất phát từ tình hìnhthực tế Việt nam, Hồ Chí Minh khẳng định: sau khi hoàn thành cách mạng dân tộcdân chủ nhân dân, nước ta sẽ đi lên CNXH

Như vậy, Hồ Chí Minh đã cụ thể và làm phong phú thêm lý luận Mác-Lênin vềthời kỳ quá độ lên CNXH

Theo Hồ Chí Minh, đặc điểm lớn nhất của nước ta khi bước vào thời kỳ quá độ

là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triểnTBCN

Vì vậy, thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta là quá trình cải biếnnền sản xuất lạc hậu thành nền sản xuất tiên tiến, hiện đại

b Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt nam

Nhiệm vụ của thời kỳ này bao gồm hai nội dung lớn:

- Xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật cho CNXH, xây dựng các tiền đề vềkinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho CNXH

- Kết hợp cải tạo xã hội cũ với xây dựng xã hội mới, trong đó xây dựng là trọngtâm

Hồ Chí Minh nhấn mạnh tính chất phức tạp và khó khăn của thời kỳ quá độ làdo:

+ Thời kỳ quá độ là thời kỳ cách mạng làm đảo lộn mọi mặt đời sống xã hội.+ Trong sự nghiệp xây dựng CNXH, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta chưa cónhiều kinh nghiệm, nhất là trên lĩnh vực kinh tế

+ Sự nghiệp xây dựng CNXH ở nước ta luôn luôn bị các thế lực phản độngtrong và ngoài nước tìm cách chống phá

Từ đó, Hồ Chí Minh luôn luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên trong xây dựngCNXH phải thận trọng, xác định đúng bước đi và hình thức phù hợp, tránh nôn nóng,chủ quan, đốt cháy giai đoạn

c Quan điểm Hồ Chí Minh về nội dung xây dựng CNXH ở nước ta trong thời

kỳ quá độ

- Trong lĩnh vực chính trị:

+ Phải giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng Đảng phải luônluôn tự đổi mới và tự chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, cóhình thức tổ chức phù hợp để đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ mới

+ Củng cố và mở rộng mặt trận thống nhất, nòng cốt là liên minh công –nông – trí thức, do Đảng cộng sản lãnh đạo

+ Củng cố và tăng cường sức mạnh của toàn hệ thống chính trị cũng nhưtừng thành viên của nó.

- Trong lĩnh vực kinh tế:

Phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng quan hệ sản xuất mới, cơ chế quản lý,

cơ cấu kinh tế mới, thực hiện phân phối theo lao động

- Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội:

Xây dựng nền văn hóa mới, đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và khoa học kỹthuật trong xã hội XHCN

2 Bước đi và các biện pháp xây dựng CNXH ở nước ta

Hồ Chí Minh đề ra hai nguyên tắc có tính chất phương pháp luận là:

Một là, xây dựng CNXH là một hiện tượng phổ biến mang tính quốc tế, cần

quán triệt các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về xây dựng chế độ mới,mặt khác, có tham khảo kinh nghiệm của các nước anh em

Hai là, xác định bước đi và biện pháp xây dựng CNXH chủ yếu xuất phát từ

điều kiện thực tế, đặc điểm của dân tộc, nhu cầu và khả năng thực tế của nhân dân ta

Hồ Chí Minh lưu ý: không được tuyệt đối hóa những đặc điểm riêng của dântộc mà xa rời các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, hoặc không đượcvận dụng máy móc, giáo điều chủ nghĩa Mác – Lênin mà không tính đến những điềukiện lịch sử cụ thể của đất nước và của thời đại

Trên cơ sở đó, Hồ Chí Minh xác định phương châm thực hiện bước đi trong xâydựng CNXH là: dần dần, thận trọng từng bước một, từ thấp đến cao, không chủ quannôn nóng và việc xác định các bước đi phải căn cứ vào các điều kiện khách quan

Về phương thức, biện pháp tiến hành xây dựng CNXH, Hồ Chí Minh xác định:

- Kết hợp cải tạo xã hội cũ với xây dựng xã hội mới, lấy xây dựng làm chính

- Kết hợp xây dựng và bảo vệ, đồng thời tiến hành hai nhiệm vụ chiến lược ởhai miền Nam – Bắc khác nhau

- Xây dựng CNXH phải có kế hoạch, biện pháp và quyết tâm để thực hiện kếhoạch

- Biện pháp cơ bản, quyết định, lâu dài trong xây dựng CNXH ở nước ta là đemcủa dân, tài dân, sức dân làm lợi cho dân dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việtnam

KẾT LUẬN

Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và con đường đi lên CNXH bao gồm cácluận điểm về bản chất, mục tiêu và động lực của CNXH; về tính tất yếu khách quancủa thời kỳ quá độ; về đặc điểm, nhiệm vụ lịch sử, nội dung, các hình thức, bước đi

và biện pháp tiến hành công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh cần tập trung giải quyết những vấn đề quantrọng như:

- Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH

Hồ Chí Minh là người tìm ra con đường độc lập dân tộc gắn liền với CNXH.Dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân ta đã đấu tranh giành được độc lập dântộc, đang từng bước quá độ lên CNXH

Hiện nay chúng ta đang tiến hành đổi mới toàn diện đất nước vì mục tiêu “dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” là tiếp tục thực hiện độc lậpdân tộc gắn liền với CNXH.

- Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức.

Đây là con đường tất yếu phải đi của đất nước để nhanh chóng biến nước tathành nước công nghiệp hiện đại

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải dựa vào nguồn lực trong nước là chính,đồng thời phải biết tranh thủ nguồn lực từ bên ngoài Trong nội lực, nguồn lực conngười là vốn quý nhất

Để phát huy sức mạnh của toàn dân tộc, cần giải quyết tốt các vấn đề sau:

+ Tin dân, dựa vào dân, xác lập quyền làm chủ của nhân dân trên thực tế, làmcho dân chủ trở thành động lực của sự phát triển xã hội

+ Chăm lo mọi mặt đời sống của nhân dân để nâng cao chất lượng nguồn nhânlực

+ Thực hiện nhất quán chiến lược đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh

- Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại

Xây dựng CNXH phải biết tranh thủ những điều kiện quốc tế thuận lợi, tậndụng tối đa sức mạnh của thời đại

Muốn vậy, phải có cơ chế chính sách đúng đắn để khai thác các tiềm năng củanước ngoài, thực hiện kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại theo tưtưởng Hồ Chí Minh

- Chăm lo xây dựng Đảng vững mạnh, làm trong sạch bộ máy Nhà nước, đẩy mạnh đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thực hiện cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư để xây dựng CNXH

Muốn vậy, phải:

+ Xây dựng một đảng mà cán bộ đảng viên gắn bó máu thịt với nhân dân, vừa

là người hướng dẫn, lãnh đạo nhân dân, vừa hết lòng hết sức phục vụ nhân dân,gương mẫu trong mọi việc

+ Xây dựng một nhà nước pháp quyền XHCN với đội ngũ cán bộ liêm khiết,tận trung với nước, tận hiếu với dân Phát huy vai trò của nhân dân trong cuộc đấutranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, giữ vững sự ổn định chính trị - xã hộicủa đất nước

+ Giáo dục mọi tầng lớp nhân dân ý thức biết cách làm giàu cho đất nước, hănghái đẩy mạnh tăng gia sản xuất kinh doanh gắn liền với tiết kiệm để xây dựng nướcnhà

************************

1 Về sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam

Theo Lênin sự hình thành đảng cộng sản ở châu Âu là sự kết hợp của hai yếu tố

là chủ nghĩa Mác và phong trào công nhân

Theo Hồ Chí Minh sự hình thành Đảng CS Việt Nam là sự kết hợp của ba yếu

tố là chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước Đây làmột quan điểm quan trọng, là sự phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin của HồChí Minh trên cơ sở tổng kết thực tiễn Việt Nam

Hồ Chí Minh coi phong trào yêu nước là một trong ba yếu tố hình thành nênĐảng CS Việt Nam, vì:

- Phong trào yêu nước có vị trí, vai trò cực kỳ to lớn trong quá trình phát triểncủa dân tộc Việt Nam, là nhân tố chủ đạo quyết định sự nghiệp chống ngoại xâm củadân tộc ta Phong trào yêu nước có trước phong trào công nhân và nó đã trở thành giátrị văn hóa tốt đẹp nhất của dân tộc Việt Nam

- Phong trào công nhân kết hợp được với phong trào yêu nước vì hai phong trào

đó đều có mục tiêu chung Khi giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và có phong tràođấu tranh thì phong trào công nhân ngay từ đầu đã kết hợp với phong trào yêu nước

- Phong trào nông dân kết hợp với phong trào công nhân, vì giai cấp công nhân

đa số xuất thân từ nông dân, do đó họ là bạn đồng minh tự nhiên với giai cấp nôngdân

Giai cấp công nhân và giai cấp nông dân hợp lại thành đội quân chủ lực củacách mạng

- Phong trào yêu nước của trí thức Việt nam là nhân tố quan trọng thúc đẩy sựkết hợp các yếu tố cho sự ra đời của Đảng CS Việt Nam Đầu thế kỷ XX, trí thức ViệtNam tuy không nhiều, nhưng lại là những “ngòi nổ” cho các phong trào yêu nướcbùng lên chống thực dân Pháp và bọn tay sai

2 Vai trò của Đảng CS Việt Nam

Sức mạnh to lớn của nhân dân chỉ được phát huy khi được tập hợp, đoàn kết vàđược lãnh đạo bởi một tổ chức chính trị là Đảng CS Việt Nam

Vai trò của Đảng là tuyên truyền, giáo dục, vận động và tổ chức quần chúngthành một đội quân hùng hậu để hoàn thành mọi nhiệm vụ của cách mạng

Đảng không có mục đích tự thân, ngoài lợi ích của giai cấp công nhân, của nhândân lao động, lợi ích của toàn thể dân tộc Việt Nam, lợi ích của nhân dân tiến bộ trênthế giới

Vai trò quyết định của Đảng đối với mọi thắng lợi của cách mạng Việt nam đãđược thực tế lịch sử chứng minh, không có một tổ chức chính trị nào có thể thay thếđược

3 Bản chất của Đảng CS Việt Nam

Hồ Chí Minh khẳng định: Đảng CS Việt Nam mang bản chất của giai cấp côngnhân

Nhưng quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc làmột, vì vậy, Đảng ta là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, là đảngcủa dân tộc Việt Nam.

Hồ Chí Minh khẳng định bản chất giai cấp công nhân của Đảng dựa trên cơ sởthấy rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam Tuy số lượng ít so với dân

số, nhưng có đủ phẩm chất và năng lực lãnh đạo đất nước, thực hiện những mục tiêucủa cách mạng

Còn các giai cấp, tầng lớp khác chịu sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, làđồng minh của giai cấp công nhân

Trong Đảng, ngoài công nhân còn có những người ưu tú trong các giai cấp vàtầng lớp xã hội khác

Đảng luôn gắn bó mật thiết với giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toànthể dân tộc trong tất cả các thời kỳ của cách mạng

4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng CS cầm quyền

a Đảng lãnh đạo nhân dân giành chính quyền, trở thành Đảng cầm quyền

Để thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, cần phải có một Đảng CS đểlãnh đạo phong trào cách mạng Vì vậy, từ những năm 1920 trở đi, Người tích cựcchuần bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức để tiến tới thành lập Đảng

Hồ Chí Minh khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của Đảng cách mạng, đó lànhân tố đầu tiên, quyết định sự thắng lợi của cách mạng Vì quần chúng nhân dân làmnên lịch sử, nhưng quần chúng phải được tổ chức, được lãnh đạo Để thực hiện đượcđiều đó, phải có Đảng cách mạng

Như vậy, Đảng cộng sản Việt Nam là Đảng cách mạng chân chính, mang bảnchất của giai cấp công nhân, Đảng lãnh đạo giai cấp công nhân, lãnh đạo cách mạngViệt Nam để đem lại cuộc sống tự do, hạnh phúc cho cả dân tộc Ngoài lợi ích củagiai cấp, của nhân dân và của toàn thể dân tộc Việt Nam, Đảng không còn lợi ích nàokhác

Với đường lối chính trị đúng đắn, tổ chức chặt chẽ, Đảng đã lãnh đạo toàn thểdân tộc giành chính quyền, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Đó cũng làthời điểm Đảng CS Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền

b Quan niệm của Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền

Đảng cầm quyền là một đảng chính trị đại diện cho một giai cấp đang nắm giữ

và lãnh đạo chính quyền để điều hành, quản lý đất nước nhằm thực hiện lợi ích củagiai cấp mình

Khái niệm “đảng cầm quyền” đã từng được dùng phổ biến tại các nước TBCN

Ở các nước này, nếu một chính đảng có đại biểu giành được đa số phiếu tại các cuộcbầu cử trong quốc hội thì đảng đó trở thành đảng cầm quyền

Theo Hồ Chí Minh, Đảng cầm quyền là Đảng tiếp tục lãnh đạo sự nghiệp cáchmạng trong điều kiện Đảng đã lãnh đạo quần chúng nhân dân giành được quyền lựcnhà nước và Đảng trực tiếp lãnh đạo bộ máy Nhà nước đó để tiếp tục hoàn thành sựnghiệp độc lập dân tộc, dân chủ và CNXH

Khi chưa có chính quyền, nhiệm vụ chính trong các cuộc đấu tranh của dân tộcdưới sự lãnh đạo của Đảng là lật đổ chính quyền của các giai cấp thống trị, bóc lột,thiết lập chính quyền nhân dân

Khi đã có chính quyền trong tay, một vấn đề mới và cũng là thử thách hết sứcnặng nề của Đảng là người đảng viên CS là phải toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân,phải vì “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” của Tổ quốc, của nhân dân, phải xây dựngĐảng ta xứng đáng là Đảng cầm quyền.

Mục đích, lý tưởng của Đảng cầm quyền

Theo Hồ Chí Minh, Đảng ta không có mục đích nào khác ngoài lợi ích của Tổquốc, của nhân dân Đó là mục đích, lý tưởng cao cả không bao giờ thay đổi trongsuốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam

Người chỉ rõ: “Những người cộng sản chúng ta không một phút nào được quên

lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập, cho CNXHhoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta và trên toàn thế giới”

- Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân.

+“Là người lãnh đạo” là lãnh đạo toàn xã hội và khi có chính quyền, Đảng

lãnh đạo chính quyền nhà nước Đối tượng lãnh đạo của Đảng là quần chúng nhândân, nhưng muốn lãnh đạo được nhân dân thì trước hết Đảng phải có tư cách, phẩmchất, năng lực cần thiết

Đảng lãnh đạo bằng giáo dục, thuyết phục, nghĩa là phải làm cho dân tin, dânphục để dân theo

Đảng lãnh đạo nhưng quyền hành và lực lượng đều ở dân, phải tổ chức, đoànkết và hướng dẫn cho họ hành động, phải quan tâm chăm lo đến đời sống của nhândân

Đảng phải sâu sát, gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhândân, khiêm tốn học hỏi nhân dân và phải chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân

Đảng phải triệt để thực hành dân chủ, để phát huy được mọi khả năng trí tuệsáng tạo của quần chúng

Đảng phải thực hiện chế độ kiểm tra và phát huy vai trò tiên phong của đội ngũcán bộ, đảng viên

+ “Là người đầy tớ của nhân dân” là tận tâm, tận lực phụng sự nhân dân nhằm

đem lại các quyền và lợi ích cho nhân dân

“Việc gì có lợi cho dân thì phải làm cho kỳ được Việc gì có hại cho dân, thì hếtsức phải tránh”

Cán bộ, đảng viên phải “khổ trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” Phải làm cho dântin, dân phục để dân hết lòng ủng hộ, giúp đỡ

Cán bộ, đảng viên phải có tri thức khoa học, trình độ chuyên môn, giỏi vềnghiệp vụ, phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng: “cần, kiệm, liêm chính, chícông, vô tư”, phải biết tuyên truyền, vận động lôi cuốn quần chúng đi theo Đảng đưa

sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng

- Đảng cầm quyền, dân là chủ

Vấn đề cơ bản nhất của mọi cuộc cách mạng là vấn đề chính quyền Nhưng vấn

đề quan trọng là chính quyền thuộc về ai Theo Hồ Chí Minh, quyền lực phải thuộc

về nhân dân Người đề cập vấn đề xây dựng một nhà nước của dân, do dân và vì dân.Theo Hồ Chí Minh, Đảng lãnh đạo cách mạng là để thiết lập và củng cố quyềnlàm chủ của nhân dân Quyền lực thuộc về nhân dân là bản chất, là nguyên tắc củachế độ mới Nếu xa rời nguyên tắc này, Đảng sẽ trở thành đối lập với nhân dân